III FZ 61/25

Dnia 19 marca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Brolik po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Op 968/24 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi K. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 27 sierpnia 2024 r. Nr 1601-IEE.7192.55.2024 w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych postanawia oddalić zażalenie. UZASADNEINIE Postanowieniem z 14 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Op 968/24, Wojewódzki Sad Administracyjny w Opolu odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi jako podstawę wskazując art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej jako "p.p.s.a."). W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi. Bezspornym w sprawie jest, że będące przedmiotem skargi postanowienie Dyrektora IAS w Opolu z 27 sierpnia 2024 r. doręczone zostało pełnomocnikowi Skarżącej 28 sierpnia 2024 r., wobec czego termin do wniesienia skargi upływał 27 września 2024 r. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, że pełnomocnik Skarżącej złożył wprawdzie skargę w ustawowym terminie, jednakże uczynił to do organu niewłaściwego. Pełnomocnik Skarżącej wniósł zażalenie na powyższe postanowienie i zaskarżając go w całości zarzucił mu: 1. naruszenie: przepisów prawa materialnego, tj.: a. art. 2 i art. 32 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie, co doprowadziło do naruszenia zasad sprawiedliwości społecznej i równości, polegające na uznaniu, że pismo skarżącej zostało wniesione z uchybieniem terminu, podczas gdy było ono pocztowego to zostałoby uznane za wniesione w terminie; b. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez jego niezastosowanie, polegające na jego niezastosowaniu co doprowadziło do przyjęcia, że ewentualny błąd pełnomocnika skarżącej (czemu skarżąca zaprzecza) skutkuje niemożliwością przywrócenia terminu do wniesienia skargi, podczas gdy, dla prawidłowego rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, należało zderzyć ewentualny stopień zawinienia pełnomocnika skarżącej z konstytucyjnie chronionym prawem skarżącej do sądu; c. art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, podczas gdy skarżąca nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji naruszenia przez organ zasady pogłębiania obywatela do władzy publicznej oraz zasady udzielania informacji; 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a. art. 53 § 1 w zw. z art. 54 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi, podczas gdy pismo skarżącej było prawidłowo zaadresowane oraz zostało doręczone w dniu 27 września 2024 r. pod właściwy adres (ul. [...] w O.), w związku z czym powinno zostać uznane za wniesione w terminie; b. art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że do (ewentualnego) uchybienia terminu do wniesienia skargi doszło z przyczyn, za które winę ponosi skarżąca, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że pismo skarżącej było prawidłowo zaadresowane oraz zostało doręczone w dniu 27 września 2024 r. pod właściwy adres, w związku z czym powinno zostać uznane za wniesione w terminie. Wskazując na powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Analiza powyższego przepisu prowadzi do wniosku, że występujący z wnioskiem powinien go uzasadnić pod kątem braku jego winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności. Należy wówczas przywołać okoliczności świadczące o tym, że będąc zobowiązanym do określonego działania obiektywnie rzecz biorąc nie mógł dokonać czynności w terminie nawet przy dołożeniu największej staranności wymaganej od osoby właściwie dbającej o prowadzenie własnych spraw. Zauważyć należy, że jakikolwiek stopień zawinienia strony lub działającego w jej imieniu i na jej rzecz profesjonalnego pełnomocnika w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może wystąpić tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest zatem dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności, występujących bez woli strony, a które to, mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. W okolicznościach niniejszej sprawy brak winy profesjonalnego pełnomocnika skarżącej sprowadza się do ustalenia czy dołożył on należytej staranności w prowadzeniu spraw swojego mocodawcy tak aby jego mocodawca nie odniósł negatywnych skutków prowadzenia przez niego jego sprawy. Zgodnie z utrwalonymi w tej kwestii poglądami doktryny i judykatury uchybienie terminu jest niezawinione wówczas, gdy nawet przy dołożeniu najwyższej staranności strona nie mogła w terminie dopełnić czynności procesowej. Przeszkody te zatem muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Strona musi więc uwiarygodnić swą staranność, jak również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu była od niej niezależna. Uwzględnienie konstytucyjnej zasady zapewnienia stronie prawa do sądu z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP nie może prowadzić, do tego, że profesjonalni pełnomocnicy zobligowani do właściwego prowadzenia spraw swych mocodawców i nadzoru nad prowadzonymi sprawami będą mogli w sytuacji błędnego zaadresowania przesyłki pisma procesowego przez podległych im pracowników kancelarii uchylić się od odpowiedzialności za uchybienie terminu do złożenia pisma procesowego. Błędne zaadresowanie korespondencji ma doniosłe skutki prawne i pełnomocnik biorąc odpowiedzialność za prawidłowe prowadzenie spraw odpowiada także za błędy w tym zakresie. Bezspornym w sprawie jest, że będące przedmiotem skargi postanowienie Dyrektora IAS w Opolu z 27 sierpnia 2024 r. doręczone zostało pełnomocnikowi Skarżącej 28 sierpnia 2024 r., wobec czego termin do wniesienia skargi upływał 27 września 2024 r. Z przedstawionych przez organ akt administracyjnych wynika, że pełnomocnik Skarżącej złożył wprawdzie skargę w ustawowym terminie, jednakże uczynił to do organu niewłaściwego. Zgodnie natomiast z ugruntowanym już w orzecznictwie poglądem, w pełni podzielanym przez tut. Sąd, dla oceny zachowania terminu do wniesienia skargi nie można przyjąć daty nadania (złożenia) skargi do niewłaściwego organu w rozumieniu art. 54 § 1 ppsa (por. postanowienia NSA: z 30 stycznia 2008 r., II FSK 1724/06 i z 24 czerwca 2008 r., II OSK 338/08 - dostępne na stronie internetowej www.orzecznictwo.nsa.gov.pl, podobnie jak dalsze przytaczane w uzasadnieniu orzeczenia). W takim przypadku nie ma również zastosowania tryb przewidziany w art. 170 § 2 O.p, zgodnie z którym podanie wniesione do organu niewłaściwego przed upływem terminu określonego przepisami prawa uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Wniesienie skargi następuje bowiem już po zakończeniu postępowania administracyjnego, a skarga nie jest podaniem, o którym mowa w art. 170 § 1 op (por. postanowienie WSA w Warszawie z 5 października 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 2755/06). Dlatego też w sytuacji, gdy skargę nadano/złożono do organu niewłaściwego, o zachowaniu terminu do jej wniesienia decyduje data przekazania tej skargi przez niewłaściwy organ na adres właściwego organu (postanowienie NSA z 17 czerwca 2014 r., sygn. akt II GZ 295/14). W rezultacie dla oceny terminowości wniesienia skargi w rozpoznawanej sprawie decydujące znaczenie ma data przekazania skargi przez Naczelnika [...] US w O. właściwemu organowi tj. Dyrektorowi IAS w Opolu, co nastąpiło 30 września 2024 r., a zatem po upływie ustawowego terminu. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji stwierdził, iż nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, co spowodowało odmowę jego przywrócenia na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji