IV SA/Po 167/25
WyrokWSA w Poznaniu2025-03-26
Skład orzekający: Monika Świerczak, Wojciech Rowiński, Jacek Rejman
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego, podczas gdy wcześniejszy wyrok sądu administracyjnego wskazywał na konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy i zakwestionował charakter pisma organu pierwszej instancji jako odmowy wszczęcia postępowania, a zamiast tego wskazywał na nałożenie obowiązku usunięcia nieprawidłowości?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył art. 153 PPSA, ponieważ nie zastosował się do wiążącej oceny prawnej i wskazań sądu zawartych w poprzednim wyroku, który zakwestionował charakter pisma organu pierwszej instancji jako odmowy wszczęcia postępowania i wskazał na konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy, w tym oceny nałożonego obowiązku usunięcia nieprawidłowości. Organ odwoławczy błędnie zinterpretował wytyczne sądu, skupiając się na kwestii odmowy wszczęcia postępowania zamiast na merytorycznym rozpoznaniu odwołania od nałożonych obowiązków.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku G. S.A. o kontrolę prac budowlanych na działce nr [...] w związku z prowadzeniem robót budowlanych bezpośrednio nad gazociągiem wysokiego ciśnienia. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (PINB) początkowo nie widział podstaw do interwencji, uznając, że utwardzenie terenu żużlem paleniskowym nie wymaga pozwolenia na budowę. Po odwołaniu G. S.A. i wyroku WSA uchylającym postanowienie o niedopuszczalności odwołania, organ odwoławczy ponownie rozpatrzył sprawę. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie PINB o odmowie wszczęcia postępowania, powołując się na umorzone postępowanie legalizacyjne i błędnie interpretując poprzedni wyrok WSA. G. S.A. wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów Prawa budowlanego i KPA, w tym nieprawidłową wykładnię przepisów dotyczących obiektów budowlanych, strefy kontrolowanej gazociągu oraz nałożenia obowiązku zabezpieczenia przejazdu.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżone postanowienie organu odwoławczego w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Świerczak Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Jacek Rejman (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 marca 2025 r. sprawy ze skargi G. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 23 grudnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego uchyla zaskarżone postanowienie w całości.
Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2024 r. nr [...] Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: Inspektor wojewódzki; organ II instancji; organ odwoławczy), w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy z odwołania G. S.A. z siedzibą w W. - Oddział w P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 123 § 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej również: PINB w P.; Inspektor powiatowy; organ I instancji) zawarte w piśmie z dnia 19 lutego 2024 r. znak [...], odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek G. S.A. z siedzibą w W. - Oddział w P. z dnia 19 stycznia 2024 r.
Rozstrzygnięcia te zostały wydane w następujących okolicznościach sprawy, przedstawionych przez organ II instancji.
W dniu 22 stycznia 2024 r. do siedziby Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. wpłynęło pismo G. S.A. Oddział w P. (dalej: G. ) z dnia 19 stycznia 2024 r. będące wnioskiem o kontrolę prac budowlanych na działce nr [...] w m. D. , gm. S. w związku z prowadzeniem robót budowlanych na ww. nieruchomości bezpośrednio nad gazociągiem w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia DN 350 P. – W..
W następstwie wniesionego pisma G. PINB w P. dokonał ustalenia właściciela nieruchomości o nr ewid. gr. [...] w D. , gm. S. (pismo Starosty [...] z dnia 24 stycznia 2024 r. znak [...]). Zgodnie z ustaleniami PINB w P. właścicielami działki nr [...] są K. i I. S.. Zawiadomieniem z dnia 5 lutego 2024 r. (znak: [...]) PINB poinformował właścicieli działki nr [...], Zarząd Dróg Wojewódzkich w Z. oraz G. o wyznaczonej na dzień 13 lutego 2024 r. kontroli na działce nr [...] oraz kontroli budowy zjazdu z drogi wojewódzkiej nr [...] (działka nr [...]) na działkę nr [...] w miejscowości D..
W dniu 13 lutego 2024 r. PINB w P. przeprowadził kontrole na powyższych nieruchomościach. W trakcie kontroli stwierdzono wykonanie robót drogowych w zakresie utwardzonego kostką brukową i obudowanego krawężnikami zjazdu z drogi wojewódzki nr [...] na działkę nr [...]. W czasie kontroli pełnomocnik właścicieli nieruchomości przedstawił dokumenty potwierdzające legalność wykonanego zjazdu z drogi wojewódzkiej. Zgodnie z ustaleniami PINB, kontrolowany zjazd z drogi wojewódzkiej znajduje się w odległości ca 60 m od osi gazociągu wysokiego ciśnienia DN350 mm. Na terenie kontrolowanej nieruchomości w jej głębi, w odległości około 65 m od drogi wojewódzkiej, wzdłuż przebiegającego przez działkę gazociągu w odległości 2-3 m od jego osi, PINB stwierdził pas gruntu szerokości ca 4 m utwardzony szlaką (żużlem paleniskowym). Jak wskazał organ powiatowy w protokole z kontroli, działka według ewidencji gruntów jest nieużytkiem rolnym.
PINB stwierdził także wykonanie utwardzenia fragmentu działki gruntu poprzez nadsypanie wzdłuż działki mieszanki żużlu paleniskowego oraz piasku grubego, które utworzyły możliwość poruszania się po terenie tej nieruchomości. Fragment powstałego utwardzenia przebiega w bezpośredniej bliskości gazociągu wysokiego ciśnienia DN350. Zgodnie z ustaleniami PINB długość utwardzenia wynosi około 60,1 m oraz szerokości wynoszącej ca 4 m na przeważającym odcinku. W trakcie kontroli wykonano dokumentację fotograficzną, która ukazuje, że na dużej części przedmiotowej nieruchomości widoczny jest żółty piasek.
Następnie pismami z dnia 13 lutego 2024 r. i 14 lutego 2024 r. G. przedstawił swoje stanowisko dotyczące robót wykonanych na działce nr [...] w m. D. , gm. S.. Z treści wniesionych pism wynika, że Wójt Gminy [...] usankcjonował przeznaczenie działki nr [...] jako drogi wewnętrznej do obsługi nieruchomości nr [...], [...], [...], [...] i [...] w m. D. , gm. S.. G. wskazał w swych pismach, że przepisy dopuszczają skrzyżowanie gazociągów z drogami, jednakże po zastosowaniu odpowiednich zabezpieczeń. Ponadto G. wskazał na to, że użytkowanie drogi w jego ocenie stanowi zagrożenie dla zdrowia, życia i mienia.
Pismem z dnia 19 lutego 2024 r. (znak [...]) organ powiatowy poinformował strony postępowania o ustaleniach poczynionych w trakcie kontroli, wskazując na błędne stanowisko G. , że przedmiotowy gazociąg posiada strefę kontrolowaną wynoszącą 130 m (zgodnie z przepisami wynosi bowiem ona 70 m), jednocześnie informując właściciela działki nr [...], że przedmiotowa nieruchomość znajduje się strefie kontrolowanej gazociągu i wszelkie roboty budowlane lub dopuszczenie na jej terenie do ruchu pojazdów, w szczególności ciężkiego sprzętu wymaga uzgodnienia z operatorem gazociągu. PINB w swym piśmie poinformował także strony, że nie widzi podstaw do dalszej interwencji.
Pismem z dnia 6 marca 2024 r. G. wniósł odwołanie od "decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia 19 lutego 2024 r. w przedmiocie braku podstaw do interwencji", wskazując m.in., że w ocenie skarżącego pismo PINB stanowi decyzję administracyjną.
Pismem z dnia 18 marca 2024 r. (znak [...]) PINB udzielił odpowiedzi G. na pismo z dnia 6 marca 2024 r. PINB w swym piśmie wskazał, że pod znakiem [...] organ powiatowy nie wszczął i nie prowadził postępowania administracyjnego.
Pismem z dnia 22 kwietnia 2024 r. G. wniósł do Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WWINB) pismo wyjaśniające w sprawie dotyczącej działki nr ewid. [...] w D. , zlokalizowanej nad gazociągiem DN350 relacji P. – W. .
Postanowieniem z dnia 28 maja 2024 r. (znak [...]) WWINB po rozpatrzeniu tego odwołania stwierdził na podstawie art. 134 k.p.a. niedopuszczalność wniesionego odwołania.
W piśmie z dnia 15 maja 2024 r. (znak [...]) PINB, odpowiadając na pismo G. z dnia 22 kwietnia 2024 r. będące wnioskiem o powtórne wszczęcie postępowania w sprawie oraz o przeprowadzenie powtórnej kontroli, wskazał na brak interesu prawnego G. w żądaniu wszczęcia postępowania. G. w piśmie z dnia 27 maja 2024 r. wniósł zażalenie na pismo PINB w P. z dnia 15 maja 2024 r., wskazując, że pismo z dnia 15 maja 2024 r. jest postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania. Po rozpatrzeniu tego zażalenia, WWINB postanowieniem z dnia 1 lipca 2024 r. znak [...] stwierdził niedopuszczalność wniesionego zażalenia.
Na postanowienie organu II instancji z dnia 28 maja 2024 r. (znak: [...]) skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu (dalej: WSA w Poznaniu) wniosła spółka G. . WSA w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 września 2024 r. (sygn. akt IV SA/Po 565/24) uchylił zaskarżone postanowienie WWINB. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd wskazał na to, że w treści spornego rozstrzygnięcia PINB zawarte zostało rozstrzygnięcie o charakterze odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w związku z art. 61a § 1 k.p.a. Ponadto wskazano, że w wykonaniu wyroku organ zobowiązany jest do merytorycznego rozpoznania wniesionego odwołania przy udziale wszystkich zainteresowanych podmiotów.
W dniu 21 listopada 2024 r. do siedziby WWINB wpłynął prawomocny wyrok WSA w Poznaniu wraz ze zwrotem akt postępowania. Następnie pismem z dnia 28 listopada 2024 r. (znak: [...]) organ wojewódzki zwrócił się do PINB z prośbą o przesłanie informacji o działaniach podejmowanych w stosunku do robót budowlanych prowadzonych na działce nr [...]. W dniu 9 grudnia 2024 r. do siedziby WWINB wpłynęła przekazana przez PINB w P. dokumentacja dotycząca robót na działce nr [...] w m. D. oraz gazociągu średniego i wysokiego ciśnienia przebiegających przez tę nieruchomość. Z przekazanej dokumentacji wynika, że pismem z dnia 1 sierpnia 2024 r. G. wniósł o przeprowadzenie ponownej kontroli oraz o wszczęcie postępowania w sprawie. PINB przeprowadził ponowną kontrolę przedmiotowej nieruchomości w dniu 30 sierpnia 2024 r. W trakcie kontroli PINB ustalił, że na działce nr [...] nie stwierdzono istnienia utwardzenia działki w postaci mieszanki asfaltowej oraz dokonał pomiarów długości i szerokości strefy utwardzenia działki nr [...], stwierdzając, że na odcinku wynoszącym ca 60,1 m długości i 4 m szerokości działka utwardzona jest za pomocą żużlu paleniskowego.
Pismem z dnia 13 lutego 2024 r. PINB zawiadomił G. oraz właścicieli działki nr [...] o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności istnienia obiektów budowlanych na działce nr [...] oraz na działkach przyległych do niej w obręb geod. [...]. Następnie w tej sprawie PINB w P. decyzją z dnia 7 listopada 2024 r. (znak: [...]) m.in. umorzył jako bezprzedmiotowe - postępowania w sprawie legalności robót budowlanych przeprowadzonych przez inwestorów I. i K. S., a polegających na częściowym utwardzeniu działki gruntu nr [...], obręb geod. [...], sklasyfikowanej jako nieużytek rolny.
Przy tak przedstawionym stanie faktycznym, Inspektor wojewódzki stwierdził, że przy ponownym rozpatrywaniu odwołania G. miał na uwadze art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024, poz. 935 ze zm.). Stwierdził też, że WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 18 września 2024 r. (sygn. akt: IV SA/Po 565/24) wskazał na to, że pismo PINB z dnia 19 lutego 2024 r. jest rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., tj. odmową wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Wobec tego organ II instancji stwierdził, że "będzie rozpatrywał zażalenie G. na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania".
Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie właścicielami działki nr [...] są I. S. i K. S., natomiast G. jest operatorem gazociągu przebiegającego przez działkę nr [...], a "na interes prawny G. w niniejszej sprawie legalności utwardzenia powierzchni dz. [...]" wskazuje także WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 18 września 2024 r. Zdaniem organu, w takiej sytuacji w niniejszej sprawie należy zbadać, czy zaszła inna uzasadniona przesłanka w rozumieniu art. 61a § 1 k.p.a. pozwalająca odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego.
Inspektor wojewódzki podniósł, że PINB w P., wydając rozstrzygnięcie z dnia 19 lutego 2024 r., wskazał na to, że na obecnym etapie postępowania brak jest podstaw do interwencji organu powiatowego. Z treści tego pisma ("postanowienia") wynika, ze teren działki nr [...] został w części utwardzony żużlem paleniskowym, który nie jest wyrobem budowlanym. Ponadto PINB w trakcie kontroli nie stwierdził składowania materiałów budowlanych na tejże nieruchomości, a ponadto PINB dokonał sprawdzenia zjazdu z drogi wojewódzkiej na przedmiotową nieruchomość, który powstał legalnie co potwierdza zaświadczenie Wojewody W. z dnia 6 października 2023 r. (znak [...]). Organ powiatowy stwierdził także, że wykonanie utwardzenia pasa gruntu bez użycia materiałów budowlanych oznacza, że organy nadzoru budowlanego nie mają podstaw do podjęcia działania. Zgodnie z art. 29 ust 4 pkt 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r., poz. 725) utwardzenie powierzchni gruntu na działkach budowlanych nie wymaga pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. PINB w spornym piśmie z dnia 19 lutego 2024 r. nie odnosi się do kwestii interesu prawnego wnioskodawcy, uznając go za stronę swego pisma.
Przy takiej argumentacji, organ II instancji stwierdził, że PINB powołał się na inną uzasadnioną przesłankę odmowy wszczęcia postępowania.
Inspektor wojewódzki zwrócił również uwagę na to, że WWINB w postanowieniu z dnia 1 lipca 2024 r. znak [...] (wydanym w związku z kolejnym pismem PINB) wskazał, że PINB w P., mając na uwadze bezpieczeństwo ludzi i mienia oraz zagrożenie, jakie może powodować wykonywanie robót ziemnych oraz utwardzenie powierzchni terenu w odległości 2-3 m od osi gazociągu, a także wykorzystywanie działki nr [...] jako drogi wewnętrznej, która biegnie na gazociągu DN350 relacji P. – W. , ustalenia dotyczące stanu faktycznego oraz jego oceny winien dokonać w toku wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego. We wszczętym postępowaniu PINB zagwarantuje udział podmiotom mającym interes prawny.
Według organu II instancji, PINB w następstwie sugestii organu wojewódzkiego wszczął postępowanie administracyjne, w trakcie którego gromadził dowody w sprawie dotyczącej legalności wykonania robót budowlanych polegających na utwardzeniu przedmiotowej nieruchomości stanowiącej działkę nr [...]. W wyniku przeprowadzonego postępowania administracyjnego PINB nie stwierdził wykonania robót budowlanych z naruszeniem przepisów prawa. Wobec tego PINB, decyzją z dnia 7 listopada 2024 r. umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne w sprawie legalności robót budowlanych przeprowadzonych przez inwestorów I. i K. S., a polegających na częściowym utwardzeniu działki gruntu nr [...], obręb geod. [...], sklasyfikowanej jako nieużytek rolny.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w orzecznictwie przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie. Według organu II instancji "równolegle do postępowania sądowoadministracyjnego" PINB przeprowadził postępowanie w sprawie legalności wykonanych robót budowlanych polegających na utwardzeniu terenu dz. [...], które zakończył decyzją z dnia 7 listopada 2024 r. (znak: [...]) umarzającą postępowanie administracyjne.
Inspektor wojewódzki końcowo stwierdził, że "biorąc pod uwagę powyższą decyzję umarzającą postępowanie oraz wyrok WSA w Poznaniu zapadły w przedmiotowej sprawie, zasadnym jest utrzymanie w mocy odmowy wszczęcia postępowania wydanej przez PINB w dniu 19 lutego 2024 r.".
W skardze na postanowienie organu II instancji z dnia 23 grudnia 2024 r. G. S.A. z siedzibą w W. - Oddział w P. (dalej: skarżący; G. ), reprezentowana przez pełnomocnika procesowego, zarzuciła naruszenie:
1. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i w konsekwencji odmówienie wszczęcia postępowania z uwagi na umorzone postępowanie legalizacyjne w sprawie;
2. art. 3 pkt 3a w zw. z art. 3 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. 2024 r., poz. 725 ze zm.) - dalej: p.b. poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że nie stanowi wykonania obiektu spełniającego funkcję drogi droga gruntowa stanowiąca działkę nr [...] i jej nawierzchnia umożliwiająca wykorzystanie jej jako szlaku komunikacyjnego dla samochodów;
3. art. 66 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 61 p.b. poprzez jego niezastosowanie i niewydanie decyzji nakazującej właścicielowi nieruchomości stanowiącej działkę nr [...] wykonanie zabezpieczenia przejazdu na skrzyżowaniu z gazociągiem, w postaci konstrukcji odciążającej lub przebudowy gazociągu, oraz zmianę lokalizacji drogi lub przebudowę gazociągu dla przebiegu równoległego drogi w stosunku do gazociągu – "po zwróceniu się przez właściciela nieruchomości do skarżącego i wydaniu oraz doręczeniu właścicielowi nieruchomości warunków technicznych lub uniemożliwienie przejazdu drogą poprzez jej zablokowanie dla ruchu kołowego";
4. art. 81 ust. 1 pkt 1b p.b. poprzez jego niezastosowanie;
5. § 10 ust. 2 i 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz.U. 2013 r., poz. 640 ze zm.) poprzez jego niezastosowanie i wykonywanie prac i podejmowanie działań w strefie kontrolowanej czynnego gazociągu bez wcześniejszego sposobu ich uzgodnienia ze skarżącym, a mogących mieć wpływ na przedmiotowy gazociąg.
W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że nieprawidłowe jest odmówienie wszczęcia postępowania w niniejszej sprawie z uwagi na umorzone postępowanie administracyjne dotyczące legalności obiektów budowlanych posadowionych na działce nr [...], gdyż to ostatnie nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, bowiem wnosił o przeprowadzenie ponownej kontroli drogi zlokalizowanej wzdłuż gazociągu wysokiego ciśnienia DN350 relacji P. – W. na działce nr [...] oraz wszczęcie postępowania w sprawie - i w konsekwencji o wydanie decyzji nakazującej właścicielowi nieruchomości wykonanie zabezpieczenia przejazdu na skrzyżowaniu z gazociągiem, w postaci konstrukcji odciążającej lub przebudowy gazociągu, oraz zmianę lokalizacji drogi lub przebudowę gazociągu dla przebiegu równoległego drogi w stosunku do gazociągu. W istocie umorzenie postępowania legalizacyjnego nie może zostać traktowane jako "inna uzasadniona przyczyna", bowiem nie dotyczyło meritum niniejszej sprawy. W ocenie skarżącego, przedmiotowe prace na terenie działki nr [...] obejmowały budowę zajazdu z drogi wojewódzkiej nr [...], profilowanie skarpy oraz utwardzenie terenu działki i terenów sąsiednich, w celu przystosowania jej do obsługi komunikacyjnej (drogi wewnętrznej) terenów nieruchomości zlokalizowanych wzdłuż przedmiotowej drogi. Na terenie działki [...] "występuje skrzyżowanie oraz przebieg równoległy w bezpośrednim sąsiedztwie istniejącego gazociągu w/c DN 350 relacji P. – W." niespełniające wymagań przepisów przywołanego rozporządzenia.
Skarżący stwierdził, że zgodnie z posiadanymi przez G. informacjami działka nr [...] stanowi obsługę komunikacyjną dla sąsiednich terenów, w szczególności działki nr [...], na której zlokalizowany jest budynek jednorodzinny, oraz działki nr [...], na której trwa budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z instalacjami oraz zbiornikiem bezodpływowym na podstawie decyzji Starosty [...] nr [...] z dnia 7 lipca 2017 r. znak [...] Ponadto wskazał na to, że w wyniku szczegółowej analizy dostępnych materiałów (e-mapa gminy S.) oraz dalszej korespondencji ujawniono kolejne pozostające w obiegu decyzje o warunkach zabudowy i lokalizacji inwestycji celu publicznego dla sąsiednich nieruchomości [decyzje te skarżący wskazał w dalszej części uzasadnienia], stwierdzając, że "Wójt Gminy S. usankcjonował przeznaczenie działki [...] jako drogi wewnętrznej do obsługi nieruchomości nr [...], [...], [...]. [...] oraz [...] w m. D. gm. S.".
Skarżący podniósł, że jako rażące naruszenie prawa i zasad bezpieczeństwa traktuje wykorzystywanie działki nr [...], bezpośrednio pod którą zlokalizowany jest gazociąg DN 350 relacji P. – W., jako drogi wewnętrznej do obsługi komunikacyjnej nieruchomości [...], [...], [...], [...] oraz [...] w miejscowości D.. Szczególnie niebezpieczeństwo stwarza obsługa komunikacyjna ciężkich pojazdów do rozpoczętej budowy na działce nr [...], a wyżej wskazane działki są zlokalizowane w strefie kontrolowanej czynnego gazociągu, dlatego też wszelkie działania prowadzone na tym terenie wymagają szczegółowego uzgodnienia, zgodnie z § 10 rozporządzenia. Ponadto przedstawił uwarunkowania gazociągu "w/c DN 350 relacji P. – W.", który nie jest obecnie przystosowany do warunków pracy, jakim ma zostać poddany - w szczególności w zakresie lokalizacji pasa drogi dojazdowej bezpośrednio nad czynnym gazociągiem. W związku z powyższym podkreślił, że dalsza użytkowanie działki nr [...] jako drogi wewnętrznej, w jego ocenie, stanowi zagrożenie dla zdrowia, życia i mienia znacznej wartości. Budowa zjazdu z drogi wojewódzkiej nr [...] na teren działki [...], profilowanie skarpy drogi, utwardzenie terenu działki nr [...] jednoznacznie wskazuje na przystosowanie działki do pełnienia funkcji drogi wewnętrznej, a tym samym powinny być zachowane wymagania przepisów rozporządzenia, dotyczące skrzyżowania i lokalizacji dróg w strefie kontrolowanej gazociągu.
Ponadto skarżący przedstawił poglądy dotyczące kwalifikacji prac związanych z utwardzeniem terenu na płaszczyźnie art. 3 pkt 1 i 3 oraz art. 29 ust. 2 pkt 5 p.b.
Podkreślił też, że przepis art. 61 p.b. i nałożenie obowiązku, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 tejże ustawy, na właściciela obiektu budowlanego w postaci drogi winno znaleźć w niniejszej sprawie zastosowanie, gdyż droga gruntowa jest obiektem budowlanym tj. budowlą, o jakiej mowa w art. 3 pkt 1 i 3 p.b., gdyż jeżeli droga gruntowa i jej nawierzchnia umożliwia wykorzystanie jej jako szlaku komunikacyjnego dla samochodów, stanowi wykonanie obiektu spełniającego funkcję drogi, a więc stanowi drogę w rozumieniu art. 3 pkt 3a p.b.
Według skarżącego, w świetle przywołanych argumentów, działania na terenie działki nr [...] mają charakter robót budowlanych, zmierzających do przystosowania przedmiotowego terenu do drogi wewnętrznej z naruszeniem przepisów Prawa budowlanego. Ma to miejsce w warunkach naruszania przez właściciela tej nieruchomości strefy kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia DN350 relacji P. – W. posadowionego pod drogą wewnętrzną. Skarżący nie ma uprawnień umożliwiających mu podjęcie działań władczych w ochronie bezpieczeństwa i utrzymania należytego stanu technicznego urządzeń przesyłowych, jakim jest gazociąg wysokiego ciśnienia, gdyż posiada jedynie uprawnienie do kontrolowania, zgłaszania oraz zwracania się do odpowiednich organów administracji, w tym organów nadzoru budowlanego w celu ingerencji w działanie niepożądane w postaci naruszenia strefy kontrolowanej poprzez realizowanie przejazdów ciężkimi pojazdami nad gazociągiem wysokiego ciśnienia, mających na celu ich zlikwidowanie bądź zapobieżenie mając w świadomości zarazem bezpieczeństwo oraz ochronę zdrowia i życia ludzi, mienia oraz środowiska. W ocenie skarżącego takim organem jest w tym wypadku właśnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P., a odmawianie wszczęcia postępowania w tejże sytuacji jest zjawiskiem niedopuszczalnym. Tymczasem skarżącemu bezzasadnie odmawia się wszczęcia postępowania w tak pilnej i naglącej sprawie, w sytuacji krytycznej, która "stwarza poważne i realne zagrożenie dla bezpiecznej eksploatacji gazociągu oraz mienia i życia ludzkiego oraz wymaga stanowczego działania organu nadzoru budowlanego celem zapobieżenia potencjalnemu niebezpieczeństwu".
Na koniec skarżący dodał, że "postępowanie niniejsze nie jest postępowaniem legalizacyjnym", gdyż strona "wniosła zupełnie inne żądanie jak w treści niniejszej skargi, które de facto nie zostało rozpatrzone, a postępowanie legalizacyjne zostało natomiast wszczęte z urzędu (...)".
Przy tak sformułowanych zarzutach, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i w konsekwencji przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz wszczęcie postępowania w sprawie i w konsekwencji o wydanie decyzji nakazującej właścicielowi nieruchomości wykonanie zabezpieczenia przejazdu na skrzyżowaniu z gazociągiem w postaci konstrukcji odciążającej lub przebudowy gazociągu oraz zmianę lokalizacji drogi lub przebudowę gazociągu dla przebiegu równoległego drogi w stosunku do gazociągu - po zwróceniu się przez właściciela nieruchomości do skarżącego i wydaniu oraz doręczeniu właścicielowi nieruchomości warunków technicznych lub uniemożliwienie przejazdu drogą poprzez jej zablokowanie dla ruchu kołowego.
W odpowiedzi na skargę Inspektor wojewódzki, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu, wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa została z urzędu rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
W wyniku przeprowadzenia tak rozumianej kontroli Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżone rozstrzygnięcie Inspektora wojewódzkiego zapadło w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, w sprawie, w której Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. w piśmie z dnia 19 lutego 2024 r. znak [...], zawarł rozstrzygnięcie odmawiające na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek G. S.A. z siedzibą w W. - Oddział w P. z dnia 19 stycznia 2024 r.
Organ II instancji stwierdził w tej sprawie, że "będzie rozpatrywał zażalenie G. na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania".
W tym kontekście należy wyjaśnić, że w tej sprawie zapadł wcześniej prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 565/24, w którym po rozpoznaniu sprawy ze skargi G. S.A. z siedzibą w W. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia 28 maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania – tutejszy Sąd uchylił zaskarżone postanowienie.
W takiej sytuacji istotne jest zatem zwrócenie uwagi na treść art. 153 i art. 170 p.p.s.a.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., wyrażone w orzeczeniu sądu ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten w sposób wyczerpujący wyznacza zakres związania oceną i wskazaniami sformułowanymi w prawomocnym wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego. Związanie to dotyczy oceny prawnej, jak i wskazań co do dalszego postępowania. Wynikające z art. 153 i art. 170 p.p.s.a. związanie oceną prawną, jak i samym orzeczeniem (w tym wskazaniami) oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny nie mogą w tej samej sprawie formułować w przyszłości nowych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądami wcześniej wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się im w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa lub zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy zaistniałych po wydaniu wyroku oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. np. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10, dostępny w bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec tego organy administracyjne, jak również Sąd w składzie aktualnie orzekającym w przedmiotowej sprawie były związane prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 września 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 565/24.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zwrócił uwagę na treść art. 81 ust. 1 pkt 1 lit. b p.b. i kompetencje organu nadzoru budowlanego do wydania postanowienie o wstrzymaniu budowy w przypadku obiektu budowlanego lub jego części będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia (art. 48 ust. 1 pkt 1-2 oraz ust. 2 pkt 1-2 p.b.), jak też do nakazania, w drodze decyzji, usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania tego obowiązku, w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku organ nadzoru budowlanego (art. 66 ust. 1 pkt 1-2 p.b.).
Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez należytego wyjaśnienia charakteru prawnego pisma PINB w P. z dnia 19 lutego 2024 r., tj. z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 art. 80 k.p.a. w związku z art. 48 oraz art. 66 p.b., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd jednoczenie wskazał również na to, że treść decyzji podziałowych oraz decyzji o warunkach zabudowy (włączonych do akt sprawy), a także stwierdzony podczas kontroli sposób zagospodarowania terenu, nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że grunt w obrębie gazociągu wysokiego ciśnienia DN350 relacji P. – W. został podzielony na regularne działki, w tym na działkę o charakterze drogi wewnętrznej przeznaczoną do obsługi komunikacyjnej działek wydzielonych jako budowlane. Materiały graficzne i dokumentacja fotograficzna, które włączono do akt administracyjnych, nakazują przyjmować, że na działce nr [...] urządzona została droga wewnętrzna w celu obsługi komunikacyjnej przyległych do niej działek budowlanych, z których jedna już został zabudowana ([...]), a na kolejnej trwają prace budowlane ([...]). Wskazane działki znajdują się w obrębie strefy kontrolnej gazociągu wysokiego ciśnienia DN350 relacji P. – W.. Sąd zarazem dostrzegł, że do akt administracyjnych włączone zostało pismo Inspektora powiatowego z dnia 15 maja 2024 r., w treści którego organ stwierdza, że gazociąg wysokiego ciśnienia DN350 relacji P. – W. eksploatowany jest na warunkach samowoli budowlanej.
W świetle przedstawionych powyżej okoliczności i regulacji prawnych Sąd uznał, że stanowisko Inspektora wojewódzkiego o braku rozstrzygnięcia w treści pisma PINB w P. z dnia 19 lutego 2024 r. jest dowolne. W ocenie Sądu, w treści tego pisma zawarte zostały komunikaty o charakterze rozstrzygnięcia, które skierowano do podmiotów legitymujących się interesem prawnym w sprawie.
W tym zakresie Sąd uznał, że podpowiadając na "żądania" zgłoszone przez skarżącego (właściciela gazociągu), organ wskazuje, że nie znajduje "podstaw do dalszej interwencji", tj. w zakresie legalnie pobudowanego zjazdu z drogi wojewódzkiej nr [...] na działkę nr [...] oraz w zakresie urządzonej oraz użytkowanej w strefie kontrolnej gazociągu drogi wewnętrznej, co PINB tłumaczy brakiem przesłanek materialnoprawnych, gdyż droga urządzona została bez wykorzystania wyrobów budowlanych. Zarazem wskazał na to, że "treść pisma PINB uzasadnia także stanowisko, że na właściciela działki drogowej nałożony został obowiązek w postaci zakazu prowadzenia jakichkolwiek robót w strefie kontrolnej gazociągu oraz zakazu prowadzenia ruchu kołowego po działce nr [...] bez pisemnego uzgodnienia z operatorem gazociągu, tj. G. S.A. Oddział w P.". Organ ustalił bowiem, że wskazana działka jest użytkowana jako droga wewnętrzna oraz w całości znajduje się w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia DN350 relacji P. – W..
Z uwagi na powyższe Sąd stwierdził, że wbrew stanowisku WWINB, podzielił ocenę, że w treści spornego pisma zawarte zostało rozstrzygnięcie o charakterze odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w związku art. 61a § 1 k.p.a. Zarazem jednak – co szczególnie istotne – Sąd w przywołanym wyroku zaznaczył, że "w treści spornego pisma zawarte zostały także: zakaz prowadzenia robót budowlanych w obrębie strefy kontrolnej gazociągu oraz zakaz użytkowania drogi urządzonej w strefie kontrolnej gazociągu", a co "w sposób oczywisty rozpoznawać należy jako nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego". Sąd wyjaśnił, że organ na podstawie przepisów Prawa budowlanego nałożył na inwestora obowiązek uzgodnienia z operatorem gazociągu możliwości prowadzenia robót budowlanych oraz użytkowania urządzonej drogi wewnętrznej, ale uczynił to w sposób, który nie otwiera prawnej możności skutecznego egzekwowania stwierdzonych obowiązków. Zawarty w spornym piśmie PINB szczegółowy opis ustalonego stanu faktycznego, odniesienie tego stanu faktycznego do regulacji prawnych dotyczących wymiarów, jakie winna posiadać strefa kontrolna gazociągu, a w konsekwencji przyjęcie ustalenia, że urządzona droga wewnętrzna w całości znajduje się w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia DN350 relacji P. – W., stanowi o należytej realizacji obowiązków procesowych opisanych w treści art. 107 § 3 k.p.a. w odniesieniu do sformułowanego w piśmie zakazu prowadzenia robót budowlanych w obrębie strefy kontrolnej gazociągu oraz zakazu prowadzenia ruchu pojazdów, w szczególności ciężkiego sprzętu, po działce nr [...], bez uzgodnienia tego z operatorem gazociągu.
Według Sądu, do oddalenia skargi nie mogła prowadzić argumentacja, że pismo PINB nie zostało poprzedzone zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego, lecz zostało wystosowane do podmiotów o cechach stron postępowania bezpośrednio po kontroli w trybie art. 81 p.b. Niedopuszczalności przedmiotowego odwołania nie dowodzi też przywołany w uzasadnieniu skarżonego postanowienia wzorzec zgodnego z prawem postępowania organów nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia naruszeń prawa podczas kontroli. Podnoszona przez organ odwoławczy argumentacja jedynie przesądza o tym, że zawarte w treści spornego pisma rozstrzygnięcia zostały podjęte przez PINB z naruszeniem prawa.
Sąd w podsumowaniu stwierdził, że "organ odwoławczy nie zajął merytorycznego stanowiska w sprawie, a zatem ocena Sądu administracyjnego w tym zakresie jest przedwczesna".
W wytycznych Sąd wskazał, że w wykonaniu wyroku organ "zobowiązany jest do merytorycznego rozpoznania wniesionego odwołania przy udziale wszystkich zainteresowanych podmiotów.
Mając to wszystko na uwadze, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podkreśla, że co do zasady każdej decyzji – odpowiednio: każdemu postanowieniu rozstrzygającemu istotne zagadnienie faktyczne i procesowe sprawy – organu administracji należy stawiać wszystkie wymagania wynikające z podstawowych zasad postępowania administracyjnego i szczegółowych reguł prowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego). W stosunku do takiego aktu wskazuje się ustawowo na konieczność respektowania zasady prawdy obiektywnej (art. 7), zasady prowadzenia postępowania w sposób wzbudzający zaufanie do władzy publicznej (art. 8), zasad należytego informowania stron i przekonywania, tj. wyjaśniania przesłanek podjętych rozstrzygnięć (art. 9 i art. 11), z którymi wiążą się wymogi w zakresie prowadzenia postępowania dowodowego, rozstrzygnięcia i motywowania stanowiska organu (m.in. art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a.). Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest wyczerpujące wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, obejmujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia.
Odniesienie się przez organ administracji do wszystkich istotnych okoliczności faktycznych i prawnych sprawy jest istotne z punktu widzenia wyżej przywołanych, podstawowych zasad postępowania administracyjnego. Uzasadnienie decyzji czy zaskarżalnego postanowienia, które oparte jest na ustaleniach faktycznych i ocenach prawnych (patrz: art. 124 § 2 i art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a.), winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia, ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne, co winno znaleźć swoje odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia (patrz np. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 4906/21, dostępny jw.).
Poza tym, ze względu na wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, rozstrzygnięcie organu drugiej instancji jest co do zasady takim samym aktem stosowania prawa, jak rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, a działanie organu drugiej instancji nie ma charakteru kontrolnego, lecz jest działaniem merytorycznym, równoważnym działaniu organu pierwszej instancji (patrz np. wyrok NSA z dnia 30 października 2019 r. sygn. akt II OSK 3040/17, dostępny jw. - i powołane tam orzecznictwo).
Mając na uwadze powyższe podstawowe zasady i szczegółowe reguły postępowania administracyjnego, Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organ II instancji, pomimo podjęcia zasadnych czynności procesowych i uzupełniającego zgromadzenia materiału dowodowego przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, nie zdołał sprostać wszystkim wymaganiom wynikającym z powyżej przywołanych przepisów postępowania. Przede wszystkim jednak naruszył art. 153 p.p.s.a., gdyż przyjął ustalenia faktyczne i oceny prawne odmiennie od kwestii przesądzonych już przez tutejszy Sąd w przywołanym wyroku, jak też zasadniczo pomylił się w interpretacji końcowych wytycznych Sądu zawartych w tym wyroku. W konsekwencji, organ II instancji nieprawidłowo określił przedmiot postępowania, w związku z czym w sprawie zabrakło "merytorycznego rozpoznania wniesionego odwołania". Tymczasem obowiązkiem organu było poczynienie pełnych ustaleń faktycznych i poddanie ich następnie odpowiednej ocenie prawnej (subsumcji) z perspektywy przepisów Prawa budowlanego.
Zdaniem Sądu, rozpatrującego sprawę w niniejszym składzie, Inspektor wojewódzki nie rozpatrzył odwołania skarżącego od zawartego "w treści spornego pisma" zakazu prowadzenia robót budowlanych w obrębie strefy kontrolnej gazociągu oraz zakazu użytkowania drogi urządzonej w strefie kontrolnej gazociągu, a co "w sposób oczywisty rozpoznawać należy jako nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego". W piśmie tym znajduje się zatem rozstrzygnięcie o nałożeniu na podstawie przepisów Prawa budowlanego na inwestora obowiązku uzgodnienia z operatorem gazociągu możliwości prowadzenia robót budowlanych oraz użytkowania urządzonej drogi wewnętrznej. Jest to zarazem rozstrzygnięcie wadliwe, gdyż organ I instancji uczynił to w sposób, który nie otwiera prawnej możności skutecznego egzekwowania stwierdzonych obowiązków.
Sąd jeszcze raz wskazuje na to, że zawarty w spornym piśmie PINB szczegółowy opis ustalonego stanu faktycznego, odniesienie tego stanu faktycznego do regulacji prawnych dotyczących wymiarów, jakie winna posiadać strefa kontrolna gazociągu, a w konsekwencji przyjęcie ustalenia, że urządzona droga wewnętrzna w całości znajduje się w strefie kontrolowanej gazociągu wysokiego ciśnienia DN350 relacji P. – W. odnosi się do sformułowanego w piśmie zakazu prowadzenia robót budowlanych w obrębie strefy kontrolnej gazociągu oraz zakazu prowadzenia ruchu pojazdów, w szczególności ciężkiego sprzętu, po działce nr [...], bez uzgodnienia tego z operatorem gazociągu.
Inspektor wojewódzki jako organ II instancji, powinien był zatem merytorycznie rozpatrzyć wniesione odwołanie od rozstrzygnięcia (decyzji - patrz: art. 104 k.p.a.) o nałożeniu obowiązków na podstawie art. 66 p.b. Tymczasem, powołując się na art. 153 p.p.s.a., organ II instancji przyjął, że pismo PINB z dnia 19 lutego 2024 r. jest rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., tj. odmową wszczęcia postępowania administracyjnego na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. W konsekwencji stwierdził, że "będzie rozpatrywał zażalenie G. na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania".
To zagadnienie w istocie nie stanowiło zaś pierwszorzędnej kwestii, co do której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, motywując rozstrzygnięcie, wyraził zastrzeżenia. W istocie Sąd nie skupił się na tym zagadnieniu, lecz na kwestiach związanych z wyrażonym w piśmie PINB z dnia 19 lutego 2024 r. zakazem prowadzenia robót budowlanych w obrębie strefy kontrolnej gazociągu oraz zakazu prowadzenia ruchu pojazdów, w szczególności ciężkiego sprzętu, po działce nr [...]. Sąd zidentyfikował to jako nałożenie obowiązku "usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego".
Co więcej, Sąd stwierdził, że nie ma istotnego znaczenia w sprawie to, że pismo PINB nie zostało poprzedzone zawiadomieniem o wszczęciu postępowania administracyjnego, lecz zostało wystosowane do podmiotów o cechach stron postępowania bezpośrednio po kontroli w trybie art. 81 p.b. W takiej sytuacji należało przyjąć, że zostało już wszczęte przedmiotowe postępowanie w trybie art. 66 p.b.
Inspektor wojewódzki w niniejszej sprawie nadal "nie zajął merytorycznego stanowiska w sprawie", a zobowiązany był "do merytorycznego rozpoznania wniesionego odwołania". Organ skupił się na tej części wywodów Sądu wyrażonych w przywołanym wyroku, które finalnie nie stanowiły wiążących wskazań co od dalszego postępowania w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. Odczytanie tych wytycznych z uwagi na wielowątkowość aspektów sprawy mogło stanowić pewne utrudnienie dla organu II instancji, jednakże uwzględniając całościowy kontekst okoliczności sprawy, w tym konsekwentne stanowisko skarżącego operatora sieci gazowej (G. S.A.) oraz przywołane przez Inspektora wojewódzkiego rozstrzygnięcie PINB w P. w decyzji nr [...] z dnia 7 listopada 2024 r. (znak sprawy [...]), w którym organ ten m.in. umorzył jako bezprzedmiotowe - postępowania w sprawie legalności robót budowlanych przeprowadzonych przez inwestorów I. i K. S. polegających na częściowym utwardzeniu działki gruntu nr [...], obręb geod. [...]. Kwestie legalności wykonania tychże robót (art. 48 ust. 1 p.b.) są zatem przedmiotem innego toczącego się postępowania. Skarżący zaś podkreślał kwestie związane ze stosowaniem w niniejszej sprawie przepisów art. 61 i art. 66 ust. 1 pkt 1 p.b. - i nałożenie obowiązku na właściciela obiektu budowlanego w postaci drogi. Konsekwentnie też podnosił, że "postępowanie niniejsze nie jest postępowaniem legalizacyjnym", gdyż strona "wniosła zupełnie inne żądanie jak w treści niniejszej skargi, które de facto nie zostało rozpatrzone, a postępowanie legalizacyjne zostało natomiast wszczęte z urzędu (...)".
Wobec stwierdzenia istotnych nieprawidłowości w zakwestionowanym rozstrzygnięciu organu II instancji skarga podlegała uwzględnieniu. Niemniej jednak Sąd nie odniósł się do innych zarzutów skargi niż związane w wyżej omówionymi kwestiami, gdyż byłoby to przedwczesne.
Popełnione przez organ odwoławczy uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, skoro spowodowały rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem art. 153 p.p.s.a., w szczególności poprzez błędne ustalenie przedmiotu sprawy. Wskazuje to na brak wszechstronnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności sprawy, co doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia bez jego należytego oparcia w analizie stanu faktycznego i obwiązujących przepisach postępowania oraz prawa materialnego. Stanowi to z kolei naruszenie wyżej przywołanych przepisów postępowania. W konsekwencji, nieuprawnione było również zastosowanie przepisów prawa materialnego, które zdeterminowało rozstrzygnięcie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 48 ust. 1 p.b.
W ramach ponownie przeprowadzonego postępowania odwoławczego Inspektor wojewódzki zobowiązany będzie uwzględnić pierwotne wytyczne zawarte w wyroku tutejszego Sądu z dnia 18 września 2024 r. sygn. akt IV SA/Po 965/24, jak też wszystkie istotne wskazania, wynikające z rozważań prawnych przedstawionych w niniejszym uzasadnieniu.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Na koniec Sąd wyjaśnia, że nie rozstrzygnął o kosztach postępowania, gdyż nie było do tego podstaw. Skarżący, reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika procesowego (radcę prawnego), nie złożył wniosku o zasądzenie kosztów postępowania, zatem w świetle art. 199, art. 209 i art. 210 § 1 i 2 p.p.s.a. stracił uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, mimo uwzględnienia skargi (art. 200 p.p.s.a.). W sprawie nie zaistniały warunki do orzeczenia z urzędu o kosztach należnych stronie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło