IV SA/Po 836/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi N. R. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 września 2024 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości. W dniu 22.04.2022r. N. R. złożyła do ZUS wniosek o świadczenie wychowawcze na okres świadczeniowy trwający od 1.06.2022r. do 31.05.2023r. na dzieci O. i V.. W wyniku automatycznego rozpatrzenia tego wniosku przyznano prawo do świadczenia na dzieci O. i V.. Informację przekazano wnioskodawczyni w dniu 12.05.2022 r. za pośrednictwem platformy elektronicznej PUE ZUS. Wypłata świadczenia za czerwiec i lipiec 2022 r. była realizowana w terminie wypłaty do 18 dnia miesiąca. Decyzjami z 3.11.2022 r. zmieniono okres przyznania świadczenia wychowawczego na okres od 1.06.2022 r. do 30.06.2022r. na dwoje dzieci oraz wskazano, iż świadczenie wychowawcze wypłacone za okres od 1.07.2022r. do 31.07.2022r. jest świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi. Decyzja dotycząca świadczenia na córkę V. (postępowanie nr [...]) i decyzja dotycząca świadczenia na syna O. (postępowanie nr [...]) zostały odebrane 18.11.2022r. W dniu 3.11.2022r. Centrum Świadczeń dla Rodzin (CSR) wydało decyzje odmawiające przyznania prawa do świadczenia wychowawczego na dzieci, na okres od 1.07.2022r. do 31.05.2023r. Decyzja dotycząca świadczenia na córkę V. została odebrana 18.11.2022r., a decyzja dotycząca świadczenia na syna O. została odebrana 04.11.2022r. W dniu 20.12.2022r. do ZUS wpłynęła korespondencja w formie papierowej (nadana w urzędzie pocztowym w dniu 14.12.2022r.), t.j. wniosek o przywrócenie świadczeń wychowawczych i dobry start. Następnie w dniu 06.02.2023r. wpłynęło kolejne pismo w formie papierowej (nadane w urzędzie pocztowym w dniu 01.02.2023r., k. 184 akt adm.), t.j. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji ustalającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranego świadczenia za okres 01.07.2022 - 31.07.2022r. N. R. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując jako przyczynę uchybienia terminu brak znajomości języka polskiego i trudności w obsłudze platformy PUE ZUS. Wskazała, że z decyzją zapoznała się dopiero w styczniu 2023 r. przez przypadek. W dniu 10.05.2023r. N. R. złożyła skargę bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność organu, która został odrzucona postanowieniami z dnia 31.01.2024r. sygn. IV SAB/Po 141/23 i sygn. IV SAB/Po 139/23. W dniu 27.09.2024 r. ZUS wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 3.11.2022r., wskazując, iż skarżąca nie wykazała braku winy przy niedochowaniu terminu do złożenia odwołania. Także w dniu 27.09.2024r. ZUS wydał postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania wskazują na złożenie odwołania z przekroczeniem 14 dni. N. R. pismem z dnia 7 października 2024 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na postanowienie Prezesa ZUS z 27 września 2024 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Pismo obejmuje także skargę na decyzję Prezesa ZUS z dnia 26 września 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 października 2022 r., znak: [...], odmawiającą przyznania prawa do świadczenia "dobry start" na dziecko. Skarga ta została rozpoznana w odrębnym postępowaniu. Zaskarżonym orzeczeniom skarżąca zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że utraciła wraz z dziećmi legalny pobyt w Polsce w związku z wyjazdem w terminie od 03.06.2022 r. do 10.02.2023 r., podczas, gdy posiada wraz z dziećmi legalny pobyt w Polsce nieprzerwanie od 15 kwietnia 2022 r. Skarżąca wskazała, że wyjechała z Polski 03 czerwca 2022 r., a wróciła 23 czerwca 2022 r., o czym poinformowała Zakład Ubezpieczeń w P. w dniu 23 czerwca 2022 r. składając oświadczenie w placówce przy ul. [...] w P.. Tę okoliczność potwierdzają dowody w postaci biletów lotniczych wystawionych na jej dane. Skarżąca wskazała, że na skutek interwencji Rzecznika Praw Obywatelskich sprostowano informacje dotyczące statusu [...] skarżącej i jej dzieci, jednak pomimo posiadania tych informacji organ nadal uznaje, że w okresie od czerwca 2022 r. do maja 2023 r. dzieciom skarżącej nie należały się świadczenia wychowawcze i świadczenie dobry start. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 9 kwietnia 2025 r. pełnomocnik skarżącej wskazał, że uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie pozwala ustalić na jakiej podstawie Prezes ZUS uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła, aby do uchybienia terminu doszło z powodów niezależnych od skarżącej i niemożliwych do usunięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem tak rozumianej kontroli sądowej było w niniejszej sprawie postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 września 2024 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZUS z dnia 3.11.2022 r. o zmianie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko V. R.. Sąd na wstępie podkreśla, że zaskarżone rozstrzygnięcie dotyczy kwestii procesowej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i nie obejmuje swoim zakresem badania merytorycznej prawidłowości decyzji organu I instancji. Należy wskazać, że decyzją z 3 listopada 2022 r., znak [...] (k. 87 akt adm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych zmienił okres przyznania świadczenia wychowawczego N. R. o na dziecko V. R.. Decyzja ta została doręczona wnioskodawczyni w dniu 18 listopada 2022 r., co wynika z urzędowego poświadczenia doręczenia UPD (k. 89 akt adm.). W treści decyzji zawarto pouczenie o 14-dniowym terminie do wniesienia odwołania i o formie wniesienia odwołania przez PUE ZUS. Zgodnie z art. 39 § 1 ustawy kodeks postępowania administracyjnego w związku w art. 41 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych dowód otrzymania jest wystawiony po upływie 14 dni od dnia wpłynięcia korespondencji przesłanej przez podmiot publiczny na adres do doręczeń elektronicznych podmiotu niepublicznego, jeżeli adresat nie odebrał go przed upływem tego terminu. Pismem z dnia 30 stycznia 2023 r. (przesłanym 1 lutego 2023r., k. 184 akt adm.) N. R. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wskazując jako przyczynę uchybienia terminu brak znajomości języka polskiego i trudności w obsłudze platformy PUE ZUS. Wskazała, że z decyzją zapoznała się dopiero w styczniu 2023 r. przez przypadek. Sąd wskazuje, że stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl § 2 powyższego przepisu prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Stosownie do postanowień art. 59 § 2 k.p.a. O przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Wykładnia powyższych przepisów, prowadzi do wniosku, że organ rozpatrujący podanie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, powinien termin ten stronie przywrócić, gdy uprawdopodobni ona brak swojej winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, który wniosła rzecz jasna, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożonym w terminie 7 dni od ustania przyczyny uniemożliwiającej dokonanie uchybionej czynności. W ocenie Sądu wniosek o przywrócenie terminu nie mógł zostać przez organ uwzględniony. Skarżąca nie uprawdopodobniła bowiem braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej. W powyższym zakresie wskazać należy, że uprawdopodobnienie znaczy tyle, że wnoszący o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej ma jedynie stworzyć w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu (E. Iserzon (w:) E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, teksty wzory i formularze, Warszawa 1970, s. 135). Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi przy tym istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności procesowej. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (zob. w szczególności wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1459/09, Baza NSA). Skoro art. 58 § 1 k.p.a. jako konieczną przesłankę przywrócenia terminu określa brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, należy uznać, ze jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (zob. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 1397/05, Baza NSA). Przywrócenie terminu jest dopuszczalne jedynie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1096/11, Baza NSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które mogą wskazywać na brak jej winy. Przede wszystkim takimi okolicznościami nie jest wskazywany brak znajomości języka polskiego. Skarżąca wskazuje, że nie zna języka polskiego, ale wszystkie jej pisma kierowane do organów są napisane poprawną polszczyzną. Jeżeli skarżąca korzysta z pomocy przy ich pisaniu i funkcjonuje w polskim systemie pomocy społecznej, to należy uznać, że miała ona lub mogła mieć możliwość powzięcia wiedzy o treści doręczonej jej decyzji w języku polskim. Brak podjęcia działań w celu odkodowania treści decyzji należy uznać za niedbalstwo. W ocenie Sądu skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania wskazując na trudności z korzystania z PUE ZUS i brak znajomości języka polskiego. Skarżąca przed wydaniem decyzji przez organ I instancji korzystała przecież z platformy PUE ZUS, ponieważ złożyła za jej pośrednictwem wnioski o świadczenie wychowawcze dla dzieci. W sprzeczności z jej argumentacją stoi właśnie okoliczność możliwości konstruowania przez nią pism i wniosków w języku polskim (nawet jeśli z czyjąś pomocą, to ma lub mogła mieć taką możliwość) oraz korzystanie z platformy PUE ZUS chociażby w ramach składania wniosków o przyznanie świadczeń wychowawczych. Podsumowując należy podkreślić, że skoro skarżąca konstruuje pisma w języku polskim, to argument braku jego znajomości nie znajduje uzasadnienia. Tym bardziej, że korzystając z polskiego systemu pomocy społecznej skarżąca musi mieć świadomość, że językiem urzędowym w Polsce jest język polski i korzystając z tego systemu należy mieć to na uwadze. Dlatego też brak znajomości języka polskiego nie znajduje uzasadnienia w kontekście okoliczności od strony niezależnych i niemożliwych do usunięcia. Są one zależne od strony i możliwe do usunięcia, chociażby poprzez skorzystanie z pomocy osoby znającej język polski, co jak wynika z akt sprawy i treści pism i wniosków skarżącej, miało miejsce niejednokrotnie. To samo dotyczy trudności w korzystaniu z platformy PUE ZUS. Nie sposób uznać tej okoliczności za niezależną od strony i niemożliwą do usunięcia, skoro właśnie za pośrednictwem tej platformy skarżąca składa wnioski o świadczenia. Organ rzeczywiście w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie rozwinął argumentacji w zakresie uprawdopodobnienia przez wnioskodawczynię, że do uchybienia doszło bez jej winy z przyczyn niezależnych i niemożliwych do usunięcia. Pełnomocnik skarżącej słusznie podniósł ten zarzut w piśmie procesowym. Niemniej w ocenie Sądu uchybienie to nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ okoliczności opisane przez Sąd wprost wynikają z akt sprawy i mimo wskazanych uchybień w zakresie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, to jego rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.