II GZ 641/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 18 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. w D., I. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2025 r. sygn. akt VI SA/Wa 4420/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. w D., I. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 4 października 2024 r. nr NW-OŚ-ZPAPNR.440.385.2022 w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera. postanawia: umorzyć postępowanie zażaleniowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 4420/24, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. w D., I. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 4 października 2024 r., w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązku o przetwarzaniu danych dotyczących przelotu pasażera. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka, wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) poprzez błędną wykładnię, polegającą na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, iż brak jest podstaw do samodzielnego poszukiwania przez Sąd okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania decyzji w trybie ww. przepisu, a tym samym, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej (Sąd zaniechał takiej inicjatywy), podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu powinna prowadzić do uznania, iż normy zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a nie nakładają na Skarżącego bezwzględnego obowiązku wyczerpującego uprawdopodobnienia czy też udowodnienia realności przesłanek, o jakich mowa we ww. przepisie, bowiem Sąd jest władny do czynienia ustaleń faktycznych również o fakty znane mu z urzędu i w oparciu o całokształt sytuacji strony Skarżącej; 2) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadną odmowę zastosowania ww. przepisu, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy - poza dotkliwościami finansowymi, tj. istotnej szkody - istnieje groźba wyrządzenia Skarżącemu trudnych do odwrócenia negatywnych skutków, a zatem ewentualne wykonanie skarżonej decyzji - w kontekście całokształtu sytuacji Skarżącego, tj. z uwzględnieniem toczących się innych postępowań oraz postępującego procesu legislacyjnego ustawy PNR - winno zostać ocenione jako powodujące dla Skarżącego znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, w tym w szczególności mające wpływ na prowadzoną przez Skarżącego działalność, do której to niezbędna jest niezakłócona możliwość bieżącego regulowania należności finansowych; 3) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Sąd pierwszej instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także zaniechaniu dokonania oceny faktów znanych Sądowi z urzędu, w tym w szczególności w zakresie dotyczącym całokształtu sytuacji Skarżącego w zakresie toczących się postępowań; 4) art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wezwania Skarżącego do uzupełnienia wniosku w sytuacji stwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji, iż wniosek zawiera braki polegające na niepowołaniu konkretnych okoliczności wskazujących na to, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Po wniesieniu zażalenia, a przed jego przekazaniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego przeprowadzono rozprawę, na której Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt VI SA/Wa 4420/24, uwzględnił skargę spółki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Komendant Główny Straży Granicznej, co skutkowało przeniesieniem rozpoznania sprawy pod właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2025 r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału VI WSA w Warszawie przekazał akta wraz ze skargą kasacyjną oraz zażaleniem do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W myśl art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym /.../. Z kolei art. 61 § 3 p.p.s.a. stanowi, że po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Istotą ochrony tymczasowej udzielanej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest zabezpieczenie interesów strony skarżącej przez wstrzymanie wykonalności aktu administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed sądem. Zakończenie postępowania sądowoadministracyjnego przed sądem pierwszej instancji wskutek wydania wyroku lub postanowienia powoduje, że sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej, a w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej kompetencja w tym zakresie przechodzi na Naczelny Sąd Administracyjny, co jednak wymaga złożenia przez stronę odrębnego wniosku (por. np. postanowienia NSA z: 3 października 2018 r., sygn. akt II GZ 325/18; 26 listopada 2021 r., sygn. akt II GZ 414/21; te i kolejne powoływane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że po wydaniu przez sąd orzeczenia kończącego postępowanie w pierwszej instancji, bezprzedmiotowe jest rozpoznawanie przez ten sąd wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. W konsekwencji bezprzedmiotowe jest także rozpoznawanie zażalenia na postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu lub czynności, a postępowanie wszczęte zażaleniem podlega umorzeniu (por. postanowienia NSA z: 18 lipca 2018 r., sygn. akt II OZ 770/18; 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OZ 363/18; 5 grudnia 2017 r., sygn. akt II OZ 1514/17, 13 listopada 2019 r., sygn. akt II GZ 261/19, 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II GZ 499/23). W przypadku bowiem zasadności takiego zażalenia sąd pierwszej instancji nie miałby podstawy do ponownego rozpatrzenia wniosku strony skarżącej (por. postanowienie NSA z 23 sierpnia 2019 r., sygn. akt II FZ 461/19). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy i podzielając pogląd wyrażony m.in. w postanowieniu NSA z dnia 7 października 2025 r., sygn. akt II GZ 657/25, wobec uwzględnienia skargi spółki przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oraz wniesienia skargi kasacyjnej przez organ, niniejsze postępowanie zażaleniowe należało umorzyć z powodu jego bezprzedmiotowości. Właściwość rozpoznania sprawy na obecnym etapie postępowania została przeniesiona przed Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem zakończenie postępowania przed sądem I instancji wskutek wydania wyroku spowodowało że sąd ten nie ma już uprawnienia do udzielenia ochrony tymczasowej. Na marginesie wskazać należy, że zgodnie z art. 152 § 1 p.p.s.a. w sytuacji, kiedy następuje uwzględnienie skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Regulacja zawarta w art. 152 § 1 p.p.s.a. wywiera taki sam skutek co wstrzymanie wykonania aktu lub czynności na podstawie art. 61 § 2 i 3 tej ustawy – akt lub czynność nie podlega wykonaniu w ograniczonym czasie (por. np. wyrok NSA z 14 października 2022 r., sygn. akt I FSK 1158/22). Przepis art. 152 § 1 p.p.s.a. "zawiesza" więc skutki prawne uchylonego aktu, przez co wstrzymuje możliwość egzekwowania wymagalnego obowiązku do czasu uprawomocnienia się wyroku sądu administracyjnego (zob. wyrok NSA z 11 sierpnia 2021 r., sygn. akt III FSK 3951/21). Tym samym, skoro została złożona skarga kasacyjna od wyroku uwzględniającego skargę spółki, to zaskarżona decyzja nie wywołuje i nie może wywoływać żadnych skutków prawnych dla skarżącej do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego, w konsekwencji czego również z tego powodu postępowanie prowadzone w przedmiocie wstrzymania wykonania było bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze oraz działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 i art. 197 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.