III SA/Łd 23/24

Dnia 18 kwietnia 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska (spr.), Sędzia NSA Teresa Rutkowska, , po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. R. na postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 listopada 2023 roku nr 188/2023/II w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z dnia 14 września 2023 roku nr PPIS.EP.Sz.9022.P.42.2023.MK; 2. zasądza od Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej A. R. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z 20 listopada 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 14 września 2023 r. oddalające zarzuty zobowiązanej A. R. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że w związku z nieszczepieniem dziecka M. R., urodzonego [...] lipca 2011 r., Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Radomsku upomnieniem z 12 lipca 2022 r. znak: PPIS.EP.9022.U.89.2022.MK, nr 95/90/Ep/22 wezwał matkę dziecka A. R. do zgłoszenia się z dzieckiem do punktu szczepień w celu wykonania zaległych szczepień ochronnych przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) i różyczce. W związku z dalszym brakiem szczepień dziecka, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi 19 lipca 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy nr [...] zobowiązując skarżącą do poddania dziecka wymienionym obowiązkowym szczepieniom ochronnym i skierował do Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny rolę organu egzekucyjnego przejął od Wojewody Łódzkiego na mocy porozumienia z 12 lutego 2015 r. w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych (Dz. Urz. Woj. Łódzkiego z 2015 r., poz. 676) w oparciu o art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 190). Na podstawie art. 119 § 1 i nast. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.e.a.", Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi nałożył na skarżącą grzywnę w wysokości 1 400 zł w celu przymuszenia strony do wykonania obowiązku szczepień ochronnych, wynikającego z tytułu wykonawczego z 19 lipca 2023 r., który doręczył 21 sierpnia 2023 r. 28 sierpnia 2023 r. zobowiązana wniosła zarzuty: braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Postanowieniem z 5 września 2023 r. Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny zawiesił postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej z dniem 31 sierpnia 2023 r. Postanowieniem z 14 września 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Radomsku oddalił zarzuty skarżącej w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podtrzymała zarzuty braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Organ drugiej instancji utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z 14 września 2023 r. przytoczył treść art. 33 § 1 i § 2 u.p.e.a. oraz stwierdził, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w wymienionym przepisie, a nie jakiekolwiek wyrażone niezadowolenie zobowiązanej z poddania jej egzekucji administracyjnej. W rezultacie strona nie może w tym trybie skutecznie formułować zarzutów w kwestii wszelkich dostrzeżonych nieprawidłowości w działaniu organu egzekucyjnego, czy wierzyciela, chyba że poprzez nie – wskazuje na zaistnienie przesłanek enumeratywnie wymienionych w art. 33 u.p.e.a. Zarzuty dotyczące niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny nie znajdują się w katalogu zarzutów opisanych w art. 33 § 2 u.p.e.a. W związku z powyższym organ pierwszej instancji w postanowieniu z 14 września 2023 r. nie odniósł się do wymienionych zarzutów wyjaśniając skarżącej, że nie mogą stanowić podstawy zarzutów. Następnie organ drugiej instancji wskazał, że skarżąca podniosła zarzuty braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych oraz niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym w związku z leczeniem specjalistycznym dziecka. Zarzuty uzasadniła wyznaczeniem terminu konsultacji na 18 października 2023 r. w Poradni Szczepień Ochronnych i Zaburzeń Odporności u Dzieci i Młodzieży Ośrodka Pediatrycznego im. [...] Wojewódzkiego Wielospecjalistycznego Centrum [...] im. [...] w Ł. potwierdzonej w zaświadczeniu z powyższej placówki z 22 września 2023 r. Ponadto wskazała, że wcześniej nie miała możliwości uzyskania powyższego zaświadczenia. Organ drugiej instancji uznał zarzut braku wymagalności obowiązku oraz niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym w związku leczeniem specjalistycznym za nieuzasadniony. Stwierdził przy tym, że zobowiązana została zgłoszona przez podmiot leczniczy do wierzyciela jako osoba odmawiająca wykonywania ochronnych szczepień dziecka. Wierzyciel wystawiając upomnienie, a następnie tytuł wykonawczy uwzględnił również kartę uodpornienia dziecka, z której wynika, że u dziecka nie stwierdzono przeciwwskazań do szczepień. Podmiot leczniczy zgłosił zobowiązaną do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi jako uchylającą się od wykonania szczepień obowiązkowych u dziecka 13 lipca 2018 r., a zatem wierzyciel posiadał dowody wskazujące na to, że zobowiązana nie wykonuje obowiązku szczepień dziecka. Ze zgłoszenia zobowiązanej do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi wynika, że małoletni był pod opieką Poradni Szczepień Ochronnych i Zaburzeń Odporności u Dzieci i Młodzieży już w 2018 r. Ponadto podmiot leczniczy w powyższym zgłoszeniu zawarł informację uzyskaną z Poradni Szczepień o niestawianiu się przez skarżącą na wyznaczone terminy wizyt. Wykonywanie szczepień ochronnych u małoletniego zostało przerwane w 2013 r. Załączona do zażalenia dokumentacja lekarska nie świadczy o istnieniu przeciwskazań do wykonania szczepień. Podnoszona niemożność wykonania szczepień ochronnych z powodu skierowania dziecka do Poradni nie ma wpływu na wykonalność obowiązku. Skarżąca dopiero podczas trwania postępowania administracyjnego, a więc po doręczniu jej postanowienia o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia uzyskała informację o wyznaczeniu wizyty konsultacyjnej. Po trwającej co najmniej 5 lat opiece specjalistycznej nie miała możliwości uzyskania zaświadczenia. Skarżąca, jako matka małoletniego, nie wywiązała się z tego obowiązku i jednocześnie nie przedstawiła żadnych dokumentów wskazujących na istnienie lekarskich przeciwwskazań i stwierdzających konieczność odroczenia szczepień małoletniego ze względu na stan zdrowia. Wskutek tego syn skarżącej, który jest obecnie w 13 roku życia, nie został zaszczepiony przeciwko 7 chorobom zakaźnym wymienionym w rozporządzeniu w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Powyższe świadczy o braku zamiaru zaszczepienia dziecka. Do dnia wydania powyższego postanowienia skarżąca nie poinformowała organu o wyniku konsultacji specjalistycznej wyznaczonej na dzień 18 października 2023 r. Organ drugiej instancji podniósł dalej, że w myśl art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst. jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1284 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.z.z.z.ch.", osoby określone na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie art. 17 ust. 10 pkt 1 u.z.z.z.ch. W oparciu o art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch., Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077), powoływane dalej jako "rozporządzenie z 27 września 2023 r.", w którym ustalił wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym – jeśli chodzi o dzieci – w jakim okresie ich życia. Terminy wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych określone są w "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci 1 młodzieży" stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym, jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie, aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniom ochronnym. Jednocześnie wyłącznie dzieci, u których istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia powikłań poszczepiennych, są zwolnione z obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone przez lekarza do czasu wyeliminowania przeciwwskazań zdrowotnych. W przypadkach przeciwwskazań budzących wątpliwości, lekarz podstawowej opieki zdrowotnej kwalifikuje dzieci do konsultacji specjalistycznej. Na podstawie § 11 rozporządzenia z 27 września 2023 r. lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną osoby, u której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, odnotowuje w dokumentacji medycznej wynik konsultacji specjalistycznej z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. Odnosząc się do zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ drugiej instancji wskazał, że organ pierwszej instancji posiada uprawnienia do podejmowania działań zmierzających do wykonania obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu, w tym wystosowania do zobowiązanej upomnienia oraz wystawienia tytułu wykonawczego. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, kierowanie upomnienia do strony i wystawianie tytułu wykonawczego należy do zadań wierzyciela. Ponadto zgodnie z art. 2 oraz art. 5 ust. 1 pkt 3 i pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 338 ze zm.) do zakresu zadań organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej należy m.in. prowadzenie działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych, w tym ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych i sprawowanie nadzoru w tym zakresie, a także wydawanie zarządzeń i decyzji lub występowanie do innych organów o ich wydanie – w przypadkach określonych w przepisach o zwalczaniu chorób zakaźnych. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad wykonawstwem szczepień są Państwowi Powiatowi Inspektorzy Sanitarni. Właściwość miejscową organu Państwowej Inspekcji Sanitarnej określa się na podstawie miejsca zamieszkania osób zobowiązanych do poddania się szczepieniom ochronnym. Organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., są zatem uprawnione do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień, tj. są wierzycielem w rozumieniu art. 1a pkt 13 u.p.e.a. Wbrew twierdzeniom skarżącej, wobec zaniedbania przez nią obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom, organ pierwszej instancji był uprawniony, a wręcz zobowiązany do wystawienia tytułu wykonawczego i skierowania go do właściwego organu egzekucyjnego. Wojewoda jest organem właściwym do prowadzenia egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, wynikających zarówno z wydanych przez siebie rozstrzygnięć indywidualnych (decyzji, postanowień), jak i obowiązków niepieniężnych wynikających wprost z mocy przepisów prawa. Podobne stanowisko przyjmuje się w doktrynie stwierdzając, że art. 20 § 1 u.p.e.a., wprowadza ogólną zasadę właściwości rzeczowej wojewody, co do prowadzenia postępowania egzekucyjnego zarówno w przypadku obowiązków wynikających z aktów indywidualnych, jak i obowiązków wynikających wprost z aktów normatywnych. Z racji zawartego porozumienia z 12 lutego 2015 r. pomiędzy Wojewodą Łódzkim i Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi w sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązku szczepień ochronnych (Dziennik Urzędowy Województwa Łódzkiego z 2015 r., poz. 676 oraz z 2023 r., poz. 6065) działanie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w charakterze organu egzekucyjnego znajduje uzasadnienie w prawie. Organ drugiej instancji stwierdził także, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. akt SK 81/19 nie skutkuje brakiem wymagalności obowiązku wykonania szczepień ochronnych. Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepis art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określane są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłoszonym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W odpowiedzi na wskazane orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077). Rozporządzenie to weszło w życie 1 października 2023 r., a więc zanim nastąpił skutek derogacyjny wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Rozporządzenie to określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych. Zgodnie z tym rozporządzeniem małoletni podlega obecnie obowiązkowi szczepień ochronnych przeciwko siedmiu chorobom zakaźnym. W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A. R. wniosła o jego uchylenie w całości wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca podtrzymała stanowisko wskazane w zarzutach wniesionych 28 sierpnia 2023 r. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z 19 lipca 2023 r., tj. zarzuty: braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ. Skarżąca podniosła, że w dniu wydania tytułu wykonawczego M. R. miał 12 lat i nie przekraczał podanego w rozporządzeniu z Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2172 ze zm.)., powoływanego dalej jako "rozporządzenie z 18 sierpnia 2011 r.", przedziału wiekowego dla żadnego ze szczepień. Nie ma zatem podstawy do twierdzenia, że termin wykonania obowiązku upłynął i stał on się wymagalny. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego nie jest źródłem prawa obowiązującego w Polsce, bowiem nie mieści się w katalogu źródeł prawa wymienionych w art. 87 Konstytucji RP. Obowiązek musi wynikać z przepisów prawa, a nie z dokumentów wychodzących poza ten zakres. Komunikaty Generalnego Inspektora Sanitarnego ze swej istoty wiążą jedynie jednostki mu podległe, nie zaś poszczególne osoby. Informacje zawarte w komunikacie mogą być jedynie traktowane jako wskazówki techniczne dotyczące wykonywania szczepień ochronnych, ale nie mogą stanowić określenia obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Obowiązek nie może być wymagalny jeżeli istnieje realna obawa o zagrożenie zdrowia lub życie dziecka. M. R. jest diagnozowany w Specjalistycznej Poradni Szczepień przy szpitalu im. [...] w Ł. przy ul. [...]. Lekarzem prowadzącym jest dr E. W.. Mając na uwadze prowadzoną diagnostykę M. R., lekarz prowadzący wskazał na przeciwskazania do szczepień. Stąd też zostały one obecnie odroczone do czasu postawienia diagnozy. Zgodnie z zaświadczeniem z Wojewódzkiego Wielospecjalistycznego Centrum [...] im. [...] w Ł., Poradni Szczepień Ochronnych i Zaburzeń Odporności u Dzieci i Młodzieży z 22 września 2023 r., wystawionym przez dr E. W., M. R. objęty jest opieką specjalistyczną w tej przychodni oraz wymaga dalszego leczenia w poradni specjalistycznej o specjalności: Poradnia pediatryczna szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka. W zaświadczeniu zostało wprost wskazane, że zgodnie ze wskazówkami dla lekarza kierującego w zakresie diagnostyki, ewentualne szczepienia ochronne mogą zostać przeprowadzone po konsultacji neurologicznej, która odbyć się miała 18 października 2023 r. oraz po postawieniu przez lekarza prowadzącego diagnozy. Wobec czego istnieje realna obawa o zagrożenie życia i zdrowia dziecka przez co uzasadnione jest wstrzymywanie się ze szczepieniami ochronnymi do czasu konsultacji neurologicznej, postawienia dziecku diagnozy. Do dnia wniesienia skargi M. R. nie został zdiagnozowany. Powyższe świadczy o tym, że spełnienie obowiązku, którego wykonanie usiłuje wymóc organ, mogłoby mieć negatywne skutki dla zdrowia dziecka. M. R. w przeszłości bardzo źle znosił otrzymywane szczepionki. Pojawiały się niepożądane odczyny poszczepienne. Organ nie zebrał całego materiału dowodowego przed wydaniem tytułu wykonawczego, co w sposób istotny wpływa na brak podstaw do jego wydania. Organem posiadającym ogólną właściwość do prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków niepieniężnych jest wojewoda. Stąd też toczące się przed organami inspekcji sanitarnej postępowanie w przedmiocie przymusowego wykonania obowiązku poddania małoletniego szczepieniu ochronnemu było prowadzone przez niewłaściwy organ. Do dnia wniesienia skargi dziecko nie zostało zdiagnozowane. W odpowiedzi na skargę Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, chociaż nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie. Na wstępie wyjaśnić jednak należy, że sprawę niniejszą rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.". Zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest ostateczne postanowienie kończące postępowanie wydane na skutek wniesienia zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym, a więc mieszczące się w katalogu postanowień wskazanych w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2015 r., I OSK 1110/13). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. np. wyrok NSA z 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W dalszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem stosując środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. W myśl zaś art. 145 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z 20 listopada 2023 r. utrzymujące w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi z 14 września 2023 r. o oddaleniu zarzutów zobowiązanej A. R. wniesionych w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułu wykonawczego z 19 lipca 2023 r. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest: 1) nieistnienie obowiązku; 2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z: a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4, b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1, c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu; 3) błąd co do zobowiązanego; 4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane; 5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części; 6) brak wymagalności obowiązku w przypadku: a) odroczenia terminu wykonania obowiązku, b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej, c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b. Stosownie do treści art. 33 § 5 u.p.e.a., zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej wnosi się nie później niż: 1) w terminie 30 dni od dnia wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) do dnia wykonania w całości obowiązku o charakterze niepieniężnym lub zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 3) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego w całości albo w części. Zgodnie z art. 34 § 1 i 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej. Wierzyciel wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej; 2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut; 3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli: a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia. Podkreślić należy, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym są środkiem ochrony zobowiązanego, gdy postępowanie egzekucyjne narusza istotne zasady tego postępowania, lub gdy egzekucja jest niedopuszczalna. W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym przedmiotem rozpoznania jest więc wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia zarzutów. Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że 19 lipca 2023 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Łodzi wystawił tytuł wykonawczy zobowiązujący A. R. do poddania dziecka M. R., urodzonego [...] lipca 2011 r., obowiązkowym szczepieniom ochronnym zgodnie z obowiązującym Programem Szczepień Ochronnych przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (świnka) i różyczce. Jako podstawę prawną obowiązku organ wskazał art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 u.z.z.z.ch. oraz § 2, § 3 i § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy wszczęte zostało postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi. Skarżąca zgłosiła zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej: braku wymagalności obowiązku, niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ. Wobec tego wyjaśnić należy, że z przytoczonego powyżej art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym od 30 lipca 2020 r., wynika, że jako podstaw zarzutu nie wymieniono: niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym oraz prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. W art. 33 § 2 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r., okoliczności te mogły być podstawą zarzutu. W obecnym stanie prawnym niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym, stanowi podstawę umorzenia postępowania egzekucyjnego (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). W związku z czym zarzut strony skarżącej w tym zakresie zasadnie nie zasługiwał na uwzględnienie przez organy. Odnośnie podniesionego przez skarżącą zarzutu prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, który także został wyeliminowany z ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2070) podkreślić należy, że w uzasadnieniu do projektu zmiany ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wskazano, że w odniesieniu do wydania w toku postępowania egzekucyjnego rozstrzygnięcia przez niewłaściwy organ egzekucyjny wystarczającą podstawą prawną do zaskarżenia takiego rozstrzygnięcia jest art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Kontrolowane postępowanie egzekucyjne nie było jednak prowadzone przez niewłaściwy organ. Jak prawidłowo wskazał Łódzki Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w zaskarżonym postanowieniu, rolę organu egzekucyjnego przejął on od Wojewody Łódzkiego na podstawie porozumienia z 12 lutego 2015 r. Wyjaśnić należy, że o właściwości organów egzekucyjnych przesądza art. 20 § 1 pkt 1 u.p.e.a., zgodnie z którym organem egzekucyjnym w zakresie egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym jest wojewoda. Niemniej w stanie prawnym rozpatrywanej sprawy należy uwzględnić treść zawartego 12 lutego 2015 r. porozumienia pomiędzy Wojewodą, a Państwowym Wojewódzkim Inspektorem Sanitarnym w Łodzi sprawie powierzenia prowadzenia spraw z zakresu egzekucji administracyjnej obowiązków o charakterze niepieniężnym, opublikowanego w Dzienniku Urzędowym Województwa Łódzkiego z 2015 r. pod poz. 676. Podstawę prawną zawarcia tego porozumienia stanowił art. 20 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie (Dz. U. Nr 31, poz. 206 ze zm.), w myśl którego wojewoda może powierzyć prowadzenie, w jego imieniu, niektórych spraw z zakresu swojej właściwości jednostkom samorządu terytorialnego lub organom innych samorządów działających na obszarze województwa, kierownikom państwowych i samorządowych osób prawnych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych funkcjonujących w województwie. Powierzenie następuje na podstawie porozumienia wojewody odpowiednio z organem wykonawczym jednostki samorządu terytorialnego, właściwym organem innego samorządu lub kierownikiem państwowej i samorządowej osoby prawnej albo innej państwowej jednostki organizacyjnej, o których mowa w ust. 1. Porozumienie, wraz ze stanowiącymi jego integralną część załącznikami, podlega ogłoszeniu w wojewódzkim dzienniku urzędowym. W myśl § 1 tego porozumienia Wojewoda powierzył Łódzkiemu Wojewódzkiemu Inspektorowi Sanitarnemu prowadzenie spraw z zakresu egzekucji administracyjnej w zakresie obejmującym czynności organu egzekucyjnego właściwego do egzekwowania obowiązków o charakterze niepieniężnym wobec osób uchylających się od wykonania obowiązku poddania osób małoletnich szczepieniom ochronnym wynikającego z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b w związku z ust. 2 u.z.z.z.ch. oraz rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. Zgodnie z § 2 porozumienia przy realizowaniu obowiązków wynikających z niniejszego porozumienia Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Łodzi zobowiązuje się do: 1) wydawania w imieniu Wojewody, postanowień na zasadach i w trybie ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619, ze zm.); 2) używania w postanowieniach i pismach urzędowych związanych z postępowaniem w zakresie egzekucji świadczeń niepieniężnych własnych pieczęci nagłówkowych i druków korespondencyjnych, a do podpisu pieczęci o treści: "z upoważnienia Wojewody Łódzkiego" z podaniem nazwiska i stanowiska służbowego osoby podpisującej; 3) powoływania w podstawie prawnej postanowień oraz pism urzędowych nazwy, daty i miejsca publikacji niniejszego porozumienia; 4) przestrzegania przepisów dotyczących prowadzenia egzekucji administracyjnej określonych w wyżej wymienionej ustawie z dnia 17 czerwca 1966 r. W orzecznictwie sądowym odnoszącym się do tematyki porozumień wskazuje się, że w razie powierzenia gminie na mocy porozumienia zadań z zakresu administracji rządowej, organem wyższego stopnia pozostaje nadal ten organ, który wykonywałby funkcje organu drugiej instancji w administracyjnym toku czynności, w sytuacji, gdyby porozumienie nie zostało zawarte. Innymi słowy porozumienie zawarte między organami gminy a administracją rządową o przejęciu przez gminę niektórych zadań i kompetencji nie może mieć wpływu na kompetencje organów nadzoru instancyjnego (por. wyrok SN z 5 października 1995 r., III ARN 34/95, OSNAPiUS 1996 Nr 7, poz. 94, wyrok WSA w Kielcach z 12 września 2012 r., II SA/Ke 412/12). Nie ulega zatem wątpliwości, że egzekucja w rozstrzyganej sprawie jest prowadzona przez upoważniony do tego organ, tj. Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, a zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, zostały wydane przez podmioty właściwe, tj. Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Łodzi jako wierzyciela i Łódzkiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Łodzi, jako organ odwoławczy. Przechodząc do oceny podniesionego przez skarżącą zarzutu braku wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym wskazać należy, że sąd podziela stanowisko organów administracji, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z.ch. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.ch.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.ch.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale IV poświęconym szczepieniom ochronnym. W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2 obowiązane są do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanymi dalej: "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. W rozporządzeniu z 18 sierpnia 2011 r., wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch., określono wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Obowiązkiem szczepień ochronnych są objęte wszystkie choroby zakaźne wskazane w tytule wykonawczym skierowanym do strony (§ 2 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw: błonicy obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 1 lit. a); krztuścowi obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 5); ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 9); tężcowi obejmuje dzieci i młodzież od 7 tygodnia życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 11 lit. a); nagminnemu zakażeniu przyusznic (śwince) obejmuje dzieci i młodzież od 13 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 6); odrze obejmuje dzieci i młodzież od 13 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 7); różyczce obejmuje dzieci i młodzież od 13 miesiąca życia do ukończenia 19 roku życia (§ 3 pkt 10). Natomiast szczegółowy przedział wiekowy, w którym należy podać dawkę podstawową i przypominającą szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym został określony w ogłaszanym co roku komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Komunikat ten jest wydawany w oparciu o art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. Prawodawca nie posłużył się więc konkretnym terminem (datą) jako przesłanką wymagalności obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, lecz przyjął, że ten obowiązek będzie realizowany w okresie jego aktualności/wymagalności, w ustawowo określonym trybie, a ponadto z poszanowaniem zaleceń określanych Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu. Z wymienionych wyżej przepisów można wyinterpretować normę prawną, która ustanawia prawną powinność poddania dziecka szczepieniu ochronnemu, tzn. określa wszystkie istotne cechy danego obowiązku, tj. podmiot, na którym ten obowiązek ciąży, okoliczności, w których obowiązek ten się aktualizuje oraz jego zakres (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., II FSK 1494/08). Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z mocy przepisów ustawowych, który egzekwowany jest bez konieczności wydawania w tym przedmiocie jakiegokolwiek aktu administracyjnego, tj. decyzji czy postanowienia. Jak zasadnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 kwietnia 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 32/11, wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami ustawy z 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie przymusowe dochodzenie poddania dziecka szczepieniu ochronnemu. W niniejszej sprawie w oparciu o powyższe regulacje prawne wierzyciel w tytule wykonawczym szczegółowo opisał treść podlegającego egzekucji obowiązku, precyzyjnie wskazując kogo i czego dotyczy z podaniem rodzaju szczepień, które powinny zostać wykonane zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych. W tym miejscu podkreślić należy, że przez wymagalność należy rozumieć taką cechę obowiązku administracyjnego, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego wykonania obowiązku i w razie odmowy wystąpić do organu egzekucyjnego o zastosowanie przymusu egzekucyjnego. Stwierdzenie, że obowiązek nie jest wymagalny, oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, czy odroczenie terminu wykonania (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, 2021 r. – komentarz do art. 33 u.p.e.a.). W niniejszej sprawie, jak to zostało wskazane powyżej, obowiązek poddania dziecka strony szczepieniu ochronnemu przeciw chorobom zakaźnym wynika z mocy przepisów ustawowych oraz wydanego na ich podstawie rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z 18 sierpnia 2011 r., zaś szczegółowy przedział wiekowy, w którym należało podać dawkę podstawową i przypominającą, został określony w komunikacie GIS w sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Skarżąca braku wymagalności obowiązku szczepień upatruje w nieukończeniu przez jej syna 19 roku życia. Wobec tego wskazać należy, że M. R., mający w dacie wystawienia tytułu wykonawczego ukończone 12 lat, nie został zaszczepiony przeciwko 7 chorobom zakaźnym, mimo osiągniecia przez niego wieku zobowiązującego do ich przyjęcia i, mimo że upłynęły już terminy podania poszczególnych dawek szczepionki. Należy zauważyć, że wyznaczony maksymalny termin wykonania obowiązku szczepienia nie oznacza, że dopiero po upływie tego terminu obowiązek staje się wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej. Należy bowiem uwzględnić treść § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, który wskazuje, że obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. Wyznaczenie maksymalnej granicy wieku w § 3 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. przy obowiązującej regulacji ustawowej Programu Szczepień Ochronnych, nie pozwala na określenie przez zobowiązanego lub osoby odpowiedzialnej za wykonanie obowiązku przez zobowiązanego, czasu poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu. W komunikacie Głównego Inspektora Sanitarnego okres, w którym powinny zostać podane dzieciom poszczególne dawki szczepionki, jest wiążący i stanowi o wymagalności obowiązku. Niewykonanie zaś obowiązku stanowi podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowanie środka egzekucyjnego. Poszczególne terminy określone w tym akcie nie powinny być rozumiane jako dające zobowiązanemu prawo do samodzielnego wyznaczenia momentu, w którym ma dojść do zaszczepienia dziecka, a tym bardziej jako terminy, których upływ stanowi dopiero o wymagalności tego obowiązku. Niweczyłoby to cele, którymi kierował się ustawodawca, wprowadzając szczepienia obowiązkowe, tj. zapobieganie oraz zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w tym podejmowanie działań przeciwepidemicznych i zapobiegawczych oraz uodpornienia osób podatnych na zakażenie. Należy również odwołać się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 9 maja 2023 r., sygn. SK 81/19 (opublik. OTK-A 2023/50), w którym Trybunał orzekł, że: I. Art. 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, z późn. zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw RP. Trybunał umorzył postępowanie w pozostałym zakresie. Trybunał wyjaśniając skutki wyroku wskazał, że stwierdzenie niezgodności art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. w związku z § 5 rozporządzenia z 18 sierpnia 2011 r. w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji, powoduje konieczność dostosowania stanu prawnego przez właściwy organ władzy publicznej. Trybunał Konstytucyjny bowiem pełni rolę sądu prawa i zgodnie z wolą ustrojodawcy nie ma kompetencji prawotwórczych. Zdaniem Trybunału zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją ciąży zarówno na ustawodawcy, jak i ministrze właściwym do spraw zdrowia. Istotne jest jednak to, że ingerencja ustawodawcy może nie być konieczna w razie odpowiedniego działania organu upoważnionego do wydania rozporządzenia. Trybunał był świadomy, że materia dotycząca obowiązkowych szczepień ochronnych może ulegać potrzebie częstych zmian, co zależy od wielu czynników, w tym aktualnej wiedzy medycznej. Z tego względu Trybunał zasugerował w pierwszej kolejności dostosowanie stanu prawnego poprzez zmianę rozporządzenia i rozważenie przez ministra właściwego ds. zdrowia określenia terminu wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczby dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, w formie załącznika do rozporządzenia. Trybunał wyjaśnił także, że zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji RP, orzeczenie Trybunału wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Jako że wyrok w niniejszej sprawie nie odnosił się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym jako takiego, konieczne było zapewnienie stosownych ram realizacji tego obowiązku. Trybunał dostrzegł więc, że dla zapewnienia ciągłości realizacji obowiązku szczepień ochronnych niezbędne jest określenie innego czasu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanej regulacji wskazując na termin 6 miesięcy, który w ocenie Trybunału, powinien być wystarczający do dokonania stosownych zmian prawnych. Zdaniem sądu, Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9 maja 2023 r. nie zakwestionował zatem obowiązku poddawania się szczepieniom ochronnym. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podzielił stanowisko prezentowane w doktrynie i orzecznictwie, że w przypadku zastosowania klauzuli odraczającej akt normatywny wskazany w orzeczeniu TK pozostaje częścią systemu prawa i w związku z tym ma być zasadniczo stosowany, tak jak każdy obowiązujący akt prawny, ale jego stosowanie w tym okresie winno być zawsze przedmiotem analizy (TK-K 53/07 - I CSK 390/17). Sądy, dokonując wyboru odpowiedniego środka procesowego, zobowiązane są brać pod uwagę przedmiot regulacji objętej niekonstytucyjnym przepisem, przyczyny naruszenia i znaczenie wartości konstytucyjnych naruszonych takim przepisem, jak i powody, dla których Trybunał Konstytucyjny odroczył termin utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu, a także okoliczności rozpoznawanej przez sąd sprawy i konsekwencje stosowania lub odmowy zastosowania niekonstytucyjnego przepisu (por. wyrok NSA z 2 sierpnia 2018 r., II OSK 87/18, Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz pod redakcją Piotra Tulei, wyd. II - LEX). W ocenie sądu, regulacja objęta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego dotyczy szczególnie istotnej ze względów społecznych i medycznych kwestii zapobiegania chorobom zakaźnym. Prawidłowa realizacja szczepień ochronnych zapewnia wysoki odsetek osób posiadających odporność przeciw chorobom zakaźnym, a tym samym zmniejsza ryzyko szerzenia się tych chorób. Na powyższe okoliczności zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny wyjaśniając, że wyrok nie odnosi się do zagadnienia zgodności z Konstytucją obowiązku poddania się sczepieniom ochronnym. Odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów wynika z konieczności zapewnienia ciągłości obowiązkowych szczepień. W tym okresie minister właściwy do spraw zdrowia jest zobligowany rozważyć określenie w drodze rozporządzenia terminów wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych i liczbę dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych. Jeśli jednak zapewnienie stanu prawnego zgodnego z Konstytucją w drodze nowelizacji rozporządzenia okaże się niemożliwe bez uszczegółowienia upoważnienia wynikającego z art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch. lub zmiany innych przepisów ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych konieczne będzie działanie ustawodawcy w tym zakresie. Ewentualne przyjęcie przez sąd, że w niniejszej sprawie nie mogą być stosowane zakwestionowane przez Trybunał przepisy, których termin utraty mocy obowiązującej odroczono, byłoby równoznaczne z akceptacją postaw rodziców niezgłaszających się na szczepienia ochronne dzieci, choć szczepienia te w świetle orzeczenia Trybunału są obowiązkowe i istnieje konieczność zapewnienia ich ciągłości. W zaskarżonym postanowieniu organ drugiej instancji trafnie zwrócił uwagę, że 27 września 2023 r. Minister Zdrowia wydał kolejne rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. poz. 2077), które weszło w życie 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych, osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych, schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia. Według § 3 ust. 1 tego rozporządzenia obowiązane są do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek są: dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia – szczepieniom przeciw: błonicy, krztuścowi, tężcowi (pkt 2 lit. a-c); dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia – szczepieniom przeciw: inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae (pkt 3 lit. a-b); dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis) (pkt 4); dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw: odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), różyczce (pkt 5 lit. a-c). Schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia (§ 3 ust. 2). Dzieci i młodzież stanowią zatem grupy podlegające obowiązkowi poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym ze względu na wiek przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym z 19 lipca 2023 r. aktualnie według schematów obowiązkowych szczepień określonych w załączniku nr 1 do rozporządzenia z 27 września 2023 r. Wskazać jednakże trzeba, że już na etapie składania zarzutów 28 sierpnia 2023 r. skarżąca wskazywała, że M. R. jest diagnozowany w Specjalistycznej Poradni Szczepień przy szpitalu im. [...] w Ł. przy ul. [...], a lekarzem prowadzącym jest dr E. W.. Z uwagi na prowadzoną diagnostykę lekarz prowadzący wskazał na przeciwskazania do szczepień. Skarżąca wskazała też na krótki termin na złożenie stosownego zaświadczenia. Organ pierwszej instancji w postanowieniu z 14 września 2023 r. oddalając zarzuty skarżącej stwierdził, że skarżąca nie dostarczyła zaświadczenia o istnieniu przeciwskazań zdrowotnych do wykonania szczepienia ochronnego. Wobec tego w zażaleniu na to postanowienie skarżąca ponownie podniosła, że M. R. jest diagnozowany w Specjalistycznej Poradni Szczepień przy szpitalu im. [...] w Ł. przy ul. [...], a lekarzem prowadzącym jest dr E. W.. Z uwagi na prowadzoną diagnostykę lekarz prowadzący wskazał na przeciwskazania do szczepień, stąd też zostały one odroczone do czasu postawienia diagnozy. Skarżąca podniosła także, że zgodnie z zaświadczeniem Wojewódzkiego Wielospecjalistycznego Centrum [...] im. [...] w Ł., Poradni Szczepień Ochronnych i Zaburzeń Odporności u Dzieci i Młodzieży z 22 września 2023 r., wystawionym przez dr E. W. (specjalistę chorób dzieci), M. R. objęty jest opieką specjalistyczną w tej poradni i wymaga dalszego leczenia w poradni specjalistycznej o specjalności: Poradnia pediatryczna szczepień dla dzieci z grup wysokiego ryzyka. W zaświadczeniu zostało wprost wskazane, że ewentualne szczepienia ochronne mogą zostać przeprowadzone po konsultacji neurologicznej, która ma się odbyć 18 października 2023 r. Wobec czego istnieje realna obawa o zagrożenie życia i zdrowia dziecka przez co uzasadnione jest wstrzymanie się z dokonaniem szczepień do czasu konsultacji neurologicznej, postawienia dziecku diagnozy. Do zażalenia skarżąca załączyła powołane zaświadczenie z 22 września 2023 r. (informację dla lekarza kierującego/POZ). W tym miejscu wskazać należy, że organ odwoławczy nie może ograniczyć się do kontroli rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, a obowiązany jest ponownie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę w jej całokształcie, mając na uwadze ogólne reguły postępowania administracyjnego (por.: wyrok NSA z 7 października 2011 r., I FSK 1361/10). Granice orzekania przez organ drugiej instancji wyznaczają zatem ramy sprawy administracyjnej podlegającej ponownemu rozpoznaniu przez organ odwoławczy, zgodnie z treścią zasady dwuinstancyjności, nie zaś jedynie wnioski i zarzuty odwołania. Nie można jednak zapominać, że mają one istotny wpływ na zakres obowiązków tego organu. Jest on bowiem obowiązany rozpatrzyć i odnieść się do wszystkich zarzutów zawartych w treści zażalenia, złożonych na ich poparcie dowodów i dokonać ich oceny w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Wykonanie tego obowiązku ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny prawidłowości czynionych przez organ odwoławczy ustaleń dotyczących stanu faktycznego sprawy. W orzecznictwie podkreśla się, że nieustosunkowanie się do zarzutów odwołania narusza art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odniesienie się do zarzutów nie może mieć charakteru "sygnalnego" chodzi bowiem o to, by organ w sposób wyczerpujący i jawny wskazał stronie motywy, które w jego ocenie stanowią o ich bezzasadności (por. wyrok NSA z 9 stycznia 2014 r., II GSK 1371/12 oraz wyrok WSA w Warszawie z 12 maja 2008 r., VI SA/Wa 264/08). Organ administracji, który nie ustosunkowuje się do twierdzeń uważanych przez stronę za istotne dla sposobu załatwienia sprawy lub uczynił to ogólnikowo, uchybia także swym obowiązkom wynikającym z art. 8 i art. 11 k.p.a. W kontrolowanej sprawie uszło uwadze organów obu instancji, że upomnienie do skarżącej zostało wysłane na adres "ul. S. [...], [...] Z.", a przesyłka je zwierająca została zwrócona. W zgłoszeniu rodziców uchylających się od obowiązku wykonania szczepień ochronnych dziecka wskazano natomiast jako adres skarżącej "ul. O. [...], [...] Ł.". Jak wynika z adnotacji sporządzonej 10 sierpnia 2023 r. przez pracownika organu pierwszej instancji A. G. ten drugi adres, tj. ul. O. [...], [...] Ł. został "powzięty z rejestru danych jednostkowych" i pod tym adresem doręczono skarżącej tytuł wykonawczy oraz postanowienie z 16 sierpnia 2023 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Powstaje zatem wątpliwość, czy można uznać, że skarżącej doręczono skutecznie upomnienie w trybie doręczenia zastępczego pod adresem ul. S. [...], [...] Z.. Konsekwencją braku odebrania przez skarżącą upomnienia było to, że dopiero od momentu doręczenia skarżącej tytułu wykonawczego z 19 lipca 2023 r. wraz z postanowieniem z postanowienie z 16 sierpnia 2023 r. o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia, tj. 21 sierpnia 2023 r. posiadała ona wiedzę na temat przedmiotu obowiązku i innych jego elementów, co było niezbędne dla skutecznego wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na uwagę zasługuje, że obowiązek przesłania zobowiązanemu upomnienia wynika z art. 15 u.p.e.a. Zgodnie z jego treścią, egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. W tym stanie faktycznym wątpliwym jest, czy podstawowy cel upomnienia, jakim jest zapewnienie prawidłowości pouczenia zobowiązanej o skutkach niewykonania obowiązku i niezastosowania się do upomnienia, został zrealizowany. Brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane jest podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, o czym stanowi powołany wyżej art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. Należy zwrócić uwagę, że zarzutach skarżąca wskazała, że z uwagi na zbyt krótki termin nie może złożyć zaświadczenia. Jednakże organ pierwszej instancji przed wydaniem 14 września 2023 r. postanowienia o oddaleniu zarzutów nie udzielił skarżącej żadnego terminu na złożenie stosownego zaświadczenia i nie skierował do niej żadnego wezwania do jego złożenia lub złożenia dokumentów potwierdzających, że został odroczony termin wykonania obowiązku szczepień z uwagi na stan zdrowia jej syna. Z akt sprawy nie wynika także, aby organ pierwszej instancji podjął z urzędu jakieś czynności mające na celu zweryfikowanie twierdzeń skarżącej. Co więcej organ pierwszej instancji przed wydaniem postanowienia o oddaleniu zarzutów nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ drugiej instancji rozpoznając zażalenie zauważył wprawdzie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że został przez skarżącą poinformowany o konsultacji specjalistycznej, lecz nie odniósł się do załączonej do zażalenia informacji dla lekarza kierującego/POZ z 22 września 2023 r., wystawionej przez lekarza chorób dzieci E. W. w Wojewódzkim Wielospecjalistycznym Centrum [...] im. [...] w Ł. Poradni Szczepień Ochronnych i Zaburzeń Odporności u Dzieci i Młodzieży, według której u syna skarżącej M. R. rozpoznano potrzebę szczepienia profilaktycznego skojarzonego przeciw kilku chorobom, ale według wskazówek dla lekarza kierującego szczepienia miały zostać wykonane po konsultacji neurologicznej, która miała się odbyć 18 października 2023 r. Z akt sprawy nie wynika, aby przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ drugiej instancji podjął jakieś czynności mające na celu ustalenie, czy konsultacja taka się odbyła, jaki był jej wynik i jakie są dalsze wskazania, czy zachodzi przeszkoda w wykonaniu obowiązku z uwagi na jego odroczenie. Z akt sprawy nie wynika, aby organ drugiej instancji zwrócił się do skarżącej o udzielenie wyjaśnień, czy przedłożenie dokumentacji medycznej dotyczącej jej syna. Przed wydaniem zaskarżonego postanowienia również organ drugiej instancji nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Tak dokonanej oceny materiału dowodowego nie można uznać za rzetelną i zgodną z art. 80 k.p.a. stanowiącym, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dokonując prawidłowej oceny materiału dowodowego organ winien według swojej wiedzy i doświadczenia ocenić wartość dowodową poszczególnych dowodów oddzielnie i we wzajemnej łączności, i wyciągnąć logiczne wnioski, a w razie potrzeby przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe w celu jednoznacznego ustalenia czy w odniesieniu do syna skarżącej istnieją przeciwskazania do wykonania obowiązkowych szczepień czy tez ich brak. Tym samym w ocenie sądu organy obu instancji z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. nie dokonały prawidłowej oceny zgłoszonego przez skarżącą zarzutu braku wymagalności obowiązku, a przed wydaniem postanowień w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie umożliwiły jej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, czym naruszyły art. 10 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W ocenie sądu analiza akt sprawy oraz dokumentów złożonych przez skarżącą w postępowaniu przed sądem wskazuje, że być może odmowa poddania syna skarżącej obowiązkowym szczepieniom nie była spowodowana lekceważeniem tego obowiązku, ale wynikała z troski strony o zdrowie dziecka. W toku postępowania przed sądem skarżąca przedłożyła kolejną informację dla lekarza kierującego/POZ z 26 stycznia 2024 r. wystawioną w Wojewódzkim Wielospecjalistycznym Centrum [...] im. [...] w Ł. Poradni Szczepień Ochronnych i Zaburzeń Odporności u Dzieci i Młodzieży przez lekarza E. W., według której syn skarżącej jest w trakcie diagnostyki neurologicznej, kolejne badanie RM głowy wyznaczono na 25 lutego 2024 r., a rozpoczęcie szczepień po opinii neurologa. Syn skarżącej poddawany jest więc procedurze konsultacji specjalistycznej w wyspecjalizowanej poradni i jak wynika z przedłożonych przez skarżącą informacji dla lekarza kierującego/POZ jest on w trakcie diagnostyki neurologicznej poprzedzającej kwalifikację do szczepienia ochronnego oraz ocenę przez lekarza, czy istnieją przeciwskazania do wykonania konkretnego szczepienia ochronnego, czy też nie. Wskazując na powyższe okoliczności należy stwierdzić, że w ponownie prowadzonym postępowaniu organy winny w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy w celu oceny zgłoszonego przez skarżącą zarzutu braku wymagalności obowiązku przedwcześnie uznanego za niezasadny. Reasumując należy stwierdzić, że o ile egzekucja administracyjna zmierza do wyrażenia zgody rodzica dziecka na jego obowiązkowe szczepienia, o tyle postępowanie to nie może być prowadzone, gdy istnieją przeciwwskazania do poddania dziecka szczepieniom stąd tak istotne jest ustalenia stanu faktycznego w tym zakresie. Dlatego uznając, że zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa procesowego w zakresie wyżej opisanym, sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz. U. 2023 r., poz. 1935) sąd zasądził od organu administracji na rzecz skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zasądzona kwota obejmuje uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej, będącego radcą prawnym w wysokości 480 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. ds