III FSK 1018/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Stachurski (sprawozdawca), Sędzia NSA Paweł Borszowski, Sędzia NSA Dominik Gajewski, Protokolant asystent sędziego Karolina Niemiec, po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Gd 1117/22 w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 sierpnia 2022 r., nr 2201-IEE.711.91.187.2022.DW w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. M. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 1. Wyrok sądu pierwszej instancji. Wyrokiem z 12 kwietnia 2023 r., I SA/Gd 1117/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. M. (dalej: "Skarżąca") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 31 sierpnia 2022 r., nr 2201-IEE.711.91.187.2022.DW, w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Z uzasadnienia wyroku wynika, że zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszczu Gdańskim z 28 czerwca 2022 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia przez Skarżącą terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną, polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...]., dokonaną zawiadomieniem z 8 marca 2022 r. Sąd podzielił stanowisko organów, że skarga z 4 kwietnia 2022 r. (data nadania) została złożona z uchybieniem 7-dniowego terminu, wynikającego z art. 54 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2022 r. poz. 479, dalej: "u.p.e.a."). Stwierdził, że skoro zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego Skarżąca odebrała 25 marca 2022 r., to bieg 7-dniowego terminu do wniesienia skargi na tę czynność rozpoczął się 26 marca 2022 r. i upłynął 1 kwietnia 2022 r. Tym samym zasadnie organ uznał, że skarga została złożona z uchybieniem terminu określonego w art. 54 § 3 u.p.e.a. Sąd podkreślił przy tym, że wydanie postanowienia w kwestii stwierdzenia uchybienia terminu nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia wniosku Skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu. Wyrok wraz z uzasadnieniem, a także inne powoływane w dalszej części orzeczenia sądów administracyjnych, są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Skarga kasacyjna. Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji złożył pełnomocnik Skarżącej. Zaskarżonemu w całości wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1966 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: ,,k.p.a." ) w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 31 sierpnia 2022 r., w sytuacji gdy Skarżąca wykazała, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania przez skarżony organ uchylenia w całości przedmiotowego postanowienia organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi; 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 17 § 1c w zw. z art. 54 § 1 pkt 1 i 2, § 3 u.p.e.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, gdyż Skarżąca wykazała, że organy pierwszej i drugiej instancji przedwcześnie stwierdziły uchybienie terminu do wniesienia skargi na ww. czynności egzekucyjne, ponieważ Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia, który nie był prawomocnie rozpatrzony; 3) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez sąd pierwszej instancji, gdyż Skarżąca wykazała, że postanowienia organów nie zawierają prawidłowych rozstrzygnięć i uzasadnień, gdyż organy administracji przedwcześnie i bezzasadnie stwierdziły uchybienie terminu do wniesienia skargi na ww. czynności egzekucyjne; 4) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku, w którym sąd pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością i sformułował błędną ocenę prawną sprawy, gdyż bezzasadnie zaakceptował stanowisko organów, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia skargi na ww. czynność egzekucyjną. W oparciu o te zarzuty pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku na rzecz Skarżącej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych, w tym zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (wynagrodzenia doradcy podatkowego). Jednocześnie wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną, pełnomocnik Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od Skarżącej na rzecz strony przeciwnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu biorąc pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.), nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a zarzuty skargi kasacyjnej są niezasadne. Zarzuty skargi kasacyjnej zmierzały do podważania stanowiska organów administracyjnych oraz sądu pierwszej instancji, że wydanie postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną nie jest uzależnione od zakończenia postępowania w przedmiocie przywrócenia stronie terminu do złożenia skargi. Autor skargi kasacyjnej w istocie nie kwestionuje tego, że skarga na czynność egzekucyjną została złożona z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 54 § 3 u.p.e.a. Stoi jednakże na stanowisku, że dopiero prawomocne zakończenie postępowania w sprawie wniosku strony o przywrócenie terminu do złożenia skargi, pozwala na rozstrzygnięcie kwestii uchybienia terminowi. To stanowisko jest całkowicie błędne. Należy wyjaśnić, że kwestia terminowości złożenia środka zaskarżenia (odwołania, zażalenia lub skargi) jest pierwotną i niezależną wobec kwestii związanej z przywróceniem stronie uchybionego terminu. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia następuje w przypadku ustalenia, że strona przekroczyła termin określony w przepisach prawa. W tym przypadku organ ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie rozstrzygnięcia, od którego służy środek zaskarżenia, a także kiedy taki środek zaskarżenia został złożony. To te dwa elementy są kluczowe przy ocenie dochowania wymaganego terminu do wniesienia odwołania, zażalenia lub skargi i tylko one przesądzają o ocenie zgodności z prawem rozstrzygnięcia stwierdzającego uchybienie terminu do ich wniesienia (por. wyrok NSA z 15 kwietnia 2025 r., III FSK 1481/23). Uchybienie terminowi do wniesienia środka zaskarżenia i przywrócenie uchybionego terminu do dokonania tej czynności to dwa odrębne zagadnienia, odrębnie rozstrzygane. Powiązane są one tylko w takim znaczeniu, że nie można przywrócić terminu, któremu strona postępowania nie uchybiła (por. wyrok NSA z 25 marca 2025 r., III FSK 845/23). Obowiązujące przepisy nie uzależniają jednak obowiązku wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi od tego, czy uchybienie było zawinione. Istnienie lub nie winy w uchybieniu terminu do wniesienia środka zaskarżenia nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia kwestii uchybienia terminowi. W tej kwestii nie ma znaczenia to, czy strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu i czy wniosek ten wywołał zamierzony przez stronę skutek w postaci przywrócenia terminu (zob. np. wyrok NSA z 21 lipca 2022 r., III FSK 741/21). Odwrotnie, to w sprawie z wniosku o przywrócenie terminu istotne jest czy termin został uchybiony. Określając zatem wzajemne relacje między kwestią uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a kwestią przywrócenia uchybionego terminu, ta pierwsza ma charakter pierwotny, druga zaś wtórny. Dlatego nie ma racji autor skargi kasacyjnej, że rozstrzygnięcie tej sprawy uzależnione było od prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy z wniosku Skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną. Z tych powodów niezasadne są zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1, art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., a także w zw. z art. 17 § 1c, art. 54 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 3 u.p.e.a., jak też w zw. z art. 124 § 1 i § 2 k.p.a. Jedynie na marginesie należy wspomnieć, że sprawa z wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną została już prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem NSA z 6 czerwca 2025 r., III FSK 1019/23. Całkowicie niezasadny jest również zarzut dotyczący naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., co miałoby polegać na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym sąd pierwszej instancji przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością i sformułował błędną ocenę prawną sprawy. Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nakłada na sąd pierwszej instancji obowiązek sporządzenia uzasadnienia wyroku zawierającego zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Autor skargi kasacyjnej, poza ogólnikowym zarzutem błędnego przedstawienia przez sąd stanu faktycznego sprawy, nie wskazał, w którym miejscu uzasadnienia zaskarżonego wyroku takie błędy się znajdują. Błędów tych nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny. O naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. nie stanowi natomiast wyrażona przez sąd pierwszej instancji ocena prawna sprawy, która jest niekorzystna dla strony skarżącej. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu, o czym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2, art. 207 § 1 i art. 209 p.p.s.a., a także § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). SNSA Dominik Gajewski SNSA Wojciech Stachurski SNSA Paweł Borszowski