II SA/Lu 147/25

WyrokWSA w Lublinie2025-06-26

Skład orzekający: Marcin Małek, Grzegorz Grymuza, Bartłomiej Pastucha

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, jeśli zmiana stanu wody na gruncie nie spowodowała szkody dla gruntów sąsiednich?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom tylko wtedy, gdy zmiana stanu wody na gruncie szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Samo ustalenie zmiany stanu wody na gruncie nie jest wystarczające do nałożenia takich obowiązków, konieczne jest wykazanie związku przyczynowo-skutkowego między zmianą a szkodą.
Stan faktyczny
Skarżący domagali się nakazania sąsiadom przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na ich działkach, twierdząc, że zmiany dokonane przez sąsiadów spowodowały zalewanie ich nieruchomości. Organy administracji, opierając się na opiniach biegłych, odmówiły nakazania takich działań, uznając, że mimo zmiany stanu wody na gruncie, nie stwierdzono szkody dla nieruchomości skarżących, a przyczyny zalewania leżą w innych czynnikach, w tym w zagospodarowaniu samej nieruchomości skarżących. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych oraz domagając się uwzględnienia opinii biegłych z postępowania cywilnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Małek Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi T. R. i S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 16 stycznia 2025 r. znak: SKO.41/4827/PR/2024 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom oddala skargę. Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r. znak: SKO.41/4827/PR/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania T. R. i S. R. (dalej także jako "skarżący"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej jako "k.p.a.") oraz art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1121, dalej jako "Pr.Wod. z 2001 r.") w zw. z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1078, dalej jako "Pr.wod. z 2017 r."), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia 15 listopada 2024 r. znak: OŚR.6331.9.2017/2023.9 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło, że wskazaną wyżej decyzją z dnia 15 listopada 2024 r. organ pierwszej instancji, po ponownym przeprowadzeniu postępowania, odmówił nakazania właścicielom działki nr ewid. [...] - A. i M. małż G. oraz właścicielom działki nr ewid. [...] - G. i I. małż. G., przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na działce nr ewid. [...] (stanowiącej własność skarżących, położonej są w miejscowości S., gmina K.). W uzasadnieniu, powołując się na uzyskane w toku postępowania wiadomości specjalne oraz pozostały materiał dowodowy, organ pierwszej instancji stwierdził, że nie doszło do zmiany stanu wody na działce nr ewid. [...], która spowodowana byłaby przez właścicieli działek nr ewid. [...] i [...]. Skarżący wnieśli odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W treści odwołania wyrazili niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia oraz wyjaśnili, że z uwagi na obszerność materiału dowodowego uzupełnią zarzuty odwołania odrębnym pismem. Odwołanie nie zostało jednak uzupełnione do dnia jego rozpatrzenia przez organ drugiej instancji. Rozpatrując odwołanie Kolegium nie znalazło podstaw do jego uwzględnienia. Powołując się na tezy z wybranych wyroków sądów administracyjnych, organ odwoławczy wyjaśnił, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do zastosowania art. 29 ust. 3 Pr.wod. z 2001 r. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie. Ponadto zastosowanie ww. przepisu jest uzależnione od wystąpienia skutku w postaci szkody (szkodliwy wpływ dokonanych zmian na grunty sąsiednie). Tym samym pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a szkodliwym oddziaływaniem musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Ponadto Kolegium podkreśliło, w orzecznictwie akcentowane jest, iż w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 ust. 3 Pr.wod. z 2001 r. przed podjęciem rozstrzygnięcia niezbędne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego (oceny rzeczoznawcy). Jest to konieczne dla ustalenia stanu wody na gruncie i ewentualnej jego szkodliwej zmiany oraz wyboru właściwego środka likwidującego szkodliwe dla gruntów sąsiednich działania właściciela gruntu. Bez odniesienia się do wiadomości specjalnych nie sposób bowiem ocenić, czy nastąpiła zmiana stosunków wodnych. Na konieczność przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego wskazują obowiązujące przepisy, w szczególności art. 7 i art. 77 k.p.a. Wyrażone w nich dyrektywy postępowania nakazują organowi je prowadzącemu zgromadzenie i rozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego. W ten sposób organ ma za zadanie zrealizować zasadę prawdy materialnej. Rozstrzygnięcie określone w art. 29 Pr.wod. z 2001 r. może być wydane w sytuacji, gdy organ administracji publicznej ustali, że w wyniku działań dokonanych przez właściciela gruntu doszło do naruszenia stanu wód ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Ustalenie naruszenia stanu wody musi być precyzyjne i bezsporne. W postępowaniu w sprawie zmiany stanu wody na gruncie opinia sporządzona przez biegłego z zakresu hydrologii jest dowodem o szczególnym znaczeniu, pozwalającym na dokonanie oceny, czy zachodzą przesłanki zastosowania przepisu art. 29 ust. 3 Pr.wod. z 2001 r., czy też nie. Przy czym organ orzekający w sprawie ma obowiązek ocenić wartość dowodową opinii. Zadaniem biegłego powołanego w sprawie jest bowiem dostarczenie organowi wiadomości specjalnych w celu ułatwienia należytej oceny zebranego w sprawie materiału, nie zaś rozstrzyganie sprawy za organ administracji. Opinia powinna być spójna, wskazywać na przeprowadzony proces logicznego rozumowania, wyciągania wniosków. Jakkolwiek organ nie może dokonywać weryfikacji opinii pod względem wiadomości specjalnych, te bowiem powinny być podważane w drodze kontrekspertyzy, to już logiczność wniosków czy prawidłowość przyjętych założeń powinna stać się przedmiotem wnikliwej analizy. Kolegium wskazało, że w niniejszej sprawie sporządzono kilka opinii, którym organ przyznał wiarygodność: 1. opinię z marca 2018 r. wykonaną przez G. i sporządzoną przez A. G.. W opinii tej na s. 3 określono jej cel, którym była ocena zmiany stanu wody na działce nr ewid. [...] ze szkoda dla działki nr ewid. [...]. We wnioskach końcowych stwierdzono, że nie można ustalić związku przyczynowo skutkowego zmian na działce o nr ewid. [...] ze szkodą, która występuje na działce o nr ewid. [...]. Z treści celu i wniosków wynika, że analiza stanu faktycznego nie objęła oddziaływania działki o nr ewid. [...] na działkę o nr ewid. [...]; 2. opinię z października 2019 r. wykonaną przez B. S.. W opinii tej na s. 5 określono jej cel, którym była ocena zmiany stanu wody na działce nr ewid. [...] ze szkodą dla działki nr ewid. [...] oraz zbadanie zmiany stanu wody na działce nr ewid. [...] ze szkodą dla działki o nr ewid. [...]. We wnioskach końcowych stwierdzono, że właściciele działek nr ewid. [...] i [...] dokonali zmiany kierunku odpływu wód opadowych ze szkodą dla działek nr ewid. [...] i [...], ale zmiana ich poziomu poprzez podniesienie gruntu nie miała wpływu na stan wody na działce nr ewid. [...]. Z kolei właściciele działki nr ewid. [...] poprzez podniesienie jej poziomu dokonali zmiany kierunku odpływu wód opadowych ze szkodą dla działek nr ewid. [...] i [...] oraz utworzył na własnej działce przeszkodę w odpływie wód opadowych i roztopowych. Biegły stwierdził także, iż właściciele działki nr ewid. [...] są winni zablokowania odpływu wody w kierunku zachodnim na równi z właścicielami działek sąsiednich; 3. opinię z września 2024 r. wykonaną przez mgr inż. I. K.. Kolegium stwierdziło, że opinia ta stanowi najbardziej aktualne źródło dowodowe. Odnosi się ona do obecnego stanu faktycznego sprawy tj. stanu zagospodarowania wszystkich sąsiadujących ze sobą nieruchomości, stanowiąc analizę ich wzajemnego oddziaływania w zakresie stosunków wodnych. Opinia odnosi się również w swojej treści do dwóch wcześniej sporządzonych opinii. Biegła podzieliła w niej wnioski i konkluzje wszystkich biegłych oraz dokonała własnej analizy stanu zagospodarowania terenu oraz możliwych przyczyn nieprawidłowego, w opinii skarżących, stanu wody na gruncie. W opinii Kolegium opinia ta stanowi rzetelne źródło dowodowe, sporządzone z zachowaniem kryteriów wynikających z istoty opinii biegłej, które wynikają z art. 84 k.p.a. i ugruntowanego orzecznictwa. Organ pierwszej instancji wykonał zatem zalecenia Kolegium zawarte w poprzednim rozstrzygnięciu. Jednocześnie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że skarżący, reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, pomimo udostępnienia im ww. opinii w dniu 16 października 2024 r., przez 3 miesiące nie sformułowali wobec tego materiału dowodowego żadnych uwag, zarzutów i wniosków, co – w ocenie Kolegium – daje podstawy do uznania, że konkluzje i wnioski zawarte w opinii akceptują i podzielają. Ogólne niezadowolenie z wydanego rozstrzygnięcia przez organ pierwszej instancji nie jest zaś wystarczające do zaprzeczenia i podważenia tez zawartych w fachowym opracowaniu. Organ odwoławczy stwierdził, że z opinii wynika jasno i wyraźnie, iż zmiana stanu wody na działkach nr ewid. [...] i [...] polegająca na niwelacji terenu w związku z budową domu, nie spowodowała bezpośredniego spływu wód opadowych i roztopowych na działkę nr ewid. [...]. Powierzchnia działek nr ewid. [...] i [...] nadal obniża się w kierunku zachodnim, a wody opadowe z powierzchni utwardzonych i dachu, które są ujęte w systemie zamkniętym, nie mają wpływu na stan wody na działce nr ewid. [...]. Biegła wyraźnie wskazała, że nie istnieje żaden związek przyczynowo-skutkowy między zmianą stanu wody na działkach nr ewid. [...] i [...], a szkodami wskazywanymi przez właścicieli działki nr ewid. [...]. Wynika to z faktu, że zmiany na ww. działkach nie zmieniły naturalnego kierunku i natężenia spływu wód. Biegła wskazała również, że ryzyko zalania i podtopienia działki nr ewid. [...] wodą spływającą z działek nr ewid. [...] i [...] jest niemożliwe z uwagi na ukształtowanie i zagospodarowanie tych działek. Przyczyna ta tkwi tymczasem w obecnie obserwowanych zjawiskach atmosferycznych i braku wyposażenia nieruchomości w odpowiednie systemy zabezpieczeń oraz urządzenia do szybkiego i bezpiecznego odprowadzania wody. Jedyną przyczyną zalewania piwnicy budynku na działce nr ewid. [...] jest zmiana ukształtowania terenu w pasie przygranicznym z działką nr ewid. [...] o szerokości ok. 5 m. Okoliczność ta została wskazana także w pozostałych opiniach biegłych. Zauważyć należy, że działka nr ewid. [...] zmieniła swój pierwotny zachodni charakter ukształtowania powierzchni. Stanowi ona obecnie płaski teren, sprzyjający stagnowaniu wody opadowej, a dokonane przez ich właścicieli obniżenie terenu stworzyło bezodpływowe zagłębienie, w którym zgodnie z prawidłami praw natury gromadzi się woda opadowa i roztopowa. Na taki stan rzeczy wskazują także rzędne terenu. W konkluzji Kolegium stwierdziło, że zmiany, jakie nastąpiły na działkach nr ewid. [...] i [...], nie stanowią przyczyny problemów z zagospodarowaniem wody na działce nr ewid. [...]. Tym samym brak jest przesłanek do nakazania ich właścicielom wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom lub tez nałożenia na nich obowiązków restytucyjnych. Organ odwoławczy podkreślił, że wbrew argumentacji skarżących w postępowaniu z zakresu naruszenia stanu wody na gruncie nie wystarcza ogólne stwierdzenie, że stan wody został naruszony. Wobec brak wystąpienia dowodów i przesłanek uznania takiego naruszenia za szkodliwe, w świetle zgromadzonego materiału dowodowego, nie jest możliwe wydanie jakiegokolwiek nakazu przewidzianego w przepisie art. 29 Pr.wod. z 2001 r. W ocenie Kolegium, organ pierwszej instancji dokonał wnikliwej i szczegółowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, która objęła ustalenia poczynione na skutek przeprowadzenia czynności dowodowych w postaci oględzin i opinii hydrologicznych. W szczególności aktualna opinia hydrologiczna oparta jest na szczegółowej weryfikacji i analizie wiedzy fachowej. W dniu 20 stycznia 2025 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie wpłynęło pismo pełnomocnika skarżących z dnia 10 stycznia 2025 r., zawierające wniosek o zawieszenie postępowania odwoławczego do czasu rozpatrzenia sprawy apelacyjnej od wyroku Sądu Rejonowego, który dotyczy roszczeń oraz wpływu zmiany stosunków wodnych na drodze dojazdowej ze szkodą dla nieruchomości skarżących. W ocenie autora wniosku, sprawa ta bez wątpienia łączy się z niniejszą sprawą administracyjną, z uwagi na okoliczność, iż zalewanie nieruchomości skarżących następuje nie tylko z terenu nieruchomości sąsiedniej, ale również z drogi dojazdowej. Dodał, że zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie ma również o tyle znaczenie, że w postępowaniu przed Sądem Rejonowym uzyskana została opinia biegłych, która jest zgoła odmienna od opinii uzyskanych w toku postępowania administracyjnego. W tamtym postępowaniu biegli ustalili, że zmiany stosunków wodnych negatywnie wpływają na nieruchomość skarżących. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie postanowieniem z dnia 29 stycznia 2025 r. znak: SKO.41/395/PR/2025, na podstawie art. 123 w zw. z art. 98 k.p.a., odmówiło zawieszenia postępowania. Kolegium uznało żądanie skarżących za spóźnione wobec faktu, iż postępowania prowadzone na skutek odwołania od decyzji Wójta Gminy K. z dnia 15 listopada 2024 r. zostało już zakończone decyzją z dnia 16 stycznia 2025 r Skarżący, reprezentowani przez adwokata, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję organu odwoławczego z dnia 16 stycznia 2025 r., domagając się jej uchylenia wraz z postanowieniem organu odwoławczego o odmowie zawieszenia postępowania i decyzją organu pierwszej instancji. W treści skargi skarżący zwrócili się ponadto o zasądzenie kosztów postępowania oraz o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Wnieśli również o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych sądowych W. D. i D. F., sporządzonej w dniu 15 grudnia 2020 r. w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w L.. Zaskarżonej decyzji oraz postanowieniu z dnia 29 stycznia 2025 r. skarżący zarzucili naruszenie: - art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego i zasad zbierania dowodów, a w szczególności oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłej, która to opinia wymaga uzupełnienia w zakresie wyliczeń ilości i natężenia spływu wody; - art. 101 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o odmowie zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy w dniu 16 stycznia 2025 r. postępowanie odwoławcze zostało zakończone wydaniem decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że jeżeli ich wniosek o zawieszenie postępowania okazał się spóźniony, to powinno zapaść orzeczenie o umorzeniu postępowania w przedmiocie zawieszenia, nie zaś o odmowie zawieszenia postępowania. Ponadto skarżący wskazali, że przed Sądem Rejonowym w L. toczyła się sprawa będąca następstwem roszczenia negatoryjnego związanego z faktem zalewania nieruchomości skarżących. Obecnie sprawa ta jest na etapie postępowania apelacyjnego. Wyrok, jaki zapadnie przed sądem powszechnym, może okazać się zupełnie odmienny od decyzji wydanej w postępowaniu administracyjnym. Zdaniem skarżących, przed wydaniem decyzji konieczne więc było poczynienie ustaleń, na jakim etapie jest postępowanie sądowe i jakie zapadły w nim rozstrzygnięcia oraz jakie zgromadzono dowody. Budzić musi sprzeciw rozbieżność powodująca, że w sądzie powszechnym stwierdzono, iż stosunki wodne zostały naruszone, a w postępowaniu administracyjnym, że brak jest takich naruszeń. Powyższe, w ocenie skarżących, podważa zaufanie od organów Państwa i narusza zasadę z art. 8 k.p.a. Zadaniem skarżących, wydana w sprawie opinia, na której decyzje oparły organy administracji, wymaga uzupełnienia, bowiem zaniechano w niej dokonania stosownych obliczeń. W opinii tej stwierdzono z jednej strony, że doszło do zmiany stanu wody na gruncie, a z drugiej, że nie zmienił się kierunek spływu wód i w związku z tym nieruchomość skarżących i tak znajdowałaby się "na spływie wód", co - w ocenie skarżących - nie jest prawdą. Nie jest bowiem tak, że nieruchomość skarżących była zawsze narażona na zalewanie i skarżący niejako przyczynili się do tego, iż obecnie woda wyrządza szkody. Skoro w opinii biegłej I. K. stwierdzono, że miały miejsce zmiany stanu wody na gruncie, to bez znaczenia pozostaje okoliczność, że nie zmienił się kierunek spływu wód i że woda płynęła tak jak do tej pory. Skarżący podnieśli, że istotną kwestią są również zmiany dokonane na drodze dojazdowej, a w szczególności podwyższenie jej poziomu i wpływ tego podwyższenia na zalewanie ich nieruchomości. Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organu, iż skoro w 2016 r. została wydana decyzja administracyjna, która została wykonana, to sprawa ta została już rozstrzygnięta i aktualnie nie może być przedmiotem postępowania. Organy nie ustaliły, że od 2016 r. droga dojazdowa pozostaje w takim samym stanie, jaka była w dacie wydania decyzji. W ocenie skarżących, od 2016 r. uległ zmianie stan faktyczny i sprawę niniejszą należy połączyć ze sprawą dotyczącą podniesienia poziomu drogi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy nie oponował natomiast przeciwko wnioskowi skarżących o rozpoznanie sprawy w na posiedzeniu niejawnym. Powyższy wniosek Sąd potraktował jako wniosek o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym i o jego złożeniu zawiadomił dodatkowo uczestników postępowania. Żaden z uczestników postępowania w terminie 14 dni od dnia otrzymania zawiadomienia nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. W związku z powyższym sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2025 r. Sąd, na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., oddalił wniosek dowodowy zawarty w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.) oraz art. 3 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd stwierdził, że skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają bowiem prawa. Nadto nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi postanowienie organu odwoławczego z dnia 29 stycznia 2025 r. o odmowie zawieszenia postępowania. Odnosząc się w pierwszej kolejności do sformułowanego w skardze wniosku dowodowego, wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przytoczony przepis przewiduje zatem możliwość uzupełnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym materiału dowodowego jedynie poprzez dopuszczenie dowodu z dokumentów, a przy tym tylko wówczas, gdy materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji pozostawia istotne wątpliwości, które należy wyjaśnić. W niniejszej sprawie skierowanym do Sądu wnioskiem dowodowym skarżący objęli opinię biegłych sądowych W. D. i D. F., sporządzoną w dniu 15 grudnia 2020 r. w postępowaniu przed Sądem Rejonowym Lublin-[...] w L.. Wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie z następujących powodów. Przede wszystkim należy wskazać, że objęta wnioskiem opinia biegłych sądowych została (w formie kserokopii) przedstawiona przez skarżącego S. R. podczas oględzin przeprowadzonych przez organ pierwszej instancji w dniu 9 lipca 2024 r. Organ opinię tę włączył do akt sprawy (k. 2147 i nast. - tom. 6 akt adm. I inst.), jako element materiału dowodowego, a następnie poddał swej ocenie, którą przedstawił w uzasadnieniu wydanej w dniu 15 listopada 2024 r. decyzji. W tej sytuacji zbędne jest przeprowadzenie przez Sąd uzupełniającego dowodu z ww. opinii, w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Rola Sądu pozostaje jedynie kontrola prawidłowości oceny tego dowodu dokonanej przez organy. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że nawet gdyby objęta wnioskiem dowodowym opinia biegłych sądowych nie była przedmiotem postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy administracji, przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z tego rodzaju dokumentu przed sądem administracyjnym i tak nie byłoby możliwe. W ramach zakreślonych w art. 106 § 3 p.p.s.a. ram uzupełniającego postępowania dowodowego nie mieści się bowiem dowód z opinii biegłego. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że dowód z opinii biegłego nie stanowi dowodu z dokumentu w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. Pomimo, że z formalnego punktu widzenia opinia biegłego stanowi dokument prywatny w rozumieniu art. 245 k.p.c. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a., to dowód taki nie może być przeprowadzony przez sąd administracyjny. Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub ekspertyzy naukowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym musiałoby bowiem podlegać wszelkim rygorom prawnym właściwym dla kontradyktoryjnego modelu procesu sądowego i w żadnym wypadku nie może być utożsamiane wyłącznie z zapoznaniem się z treścią określonego dokumentu prywatnego, zawierającego przygotowany na zlecenie strony pogląd w sprawie. Skoro zaś ustawodawca w art. 106 § 3 p.p.s.a. nie wymienił innych niż dokumenty środków dowodowych, to brak podstaw do stosowania rozszerzającej wykładni tego przepisu i dopuszczenia możliwości prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania dowodowego w zakresie szerszym niż dowody wymienione w nim expressis verbis (por. np. wyroki NSA: z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1445/11, LEX nr 1367272; z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt II OSK 1051/06, ONSA i WSA z 2008 r. Nr 4, poz. 69; z dnia 12 stycznia 2005 r., sygn. akt II OSK 1595/04, LEX nr 489587; z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 1215/18, LEX nr 2798848; wyroki WSA w Krakowie: z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Kr 1756/13, LEX nr 1518522; z dnia 25 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Kr 172/18, LEX nr 2493581). Przechodząc do oceny merytorycznej wyjaśnić należy, że aktualnie obowiązującą ustawą regulującą gospodarowanie wodami, w tym zasady odpowiedzialności za szkody wynikające z dokonania zamiany stanu wody na gruncie, jest ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Pr.wod. z 2017 r.), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 r., zastępując ustawę z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Pr.wod. z 2001 r.). Z uwagi jednak na okoliczność, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte wnioskiem skarżących z dnia 20 listopada 2017 r., a więc przed wejściem w życie Pr.wod. z 2017 r., zastosowanie w tej sprawie mają nadal przepisy Pr.wod. z 2001 r., o czym przesądza treść przepisu intertemporalnego, tj. art. 545 ust. 4 Pr.wod. z 2017 r. O konieczności rozstrzygnięcia wniosku skarżących z dnia 20 listopada 2017 r. w oparciu o przepisy Pr.wod. z 2001 r. tutejszy Sąd wypowiedział się już zresztą w prawomocnym wyroku z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 559/22, wydanym w niniejszej sprawie. W ww. wniosku inicjującym postępowanie skarżący zwrócili się o zbadanie legalności podniesienia terenu działki nr ewid. [...] w miejscowości S. (z której w późniejszym czasie w wyniku podziału powstały aktualne działki ewidencyjne nr [...] i nr [...]) oraz nakazanie właścicielom tej nieruchomości przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom. Tak określony przedmiot wniosku determinował zakres postępowania, ograniczając go do ustalenia wpływu zamiany ukształtowania terenu dawnej działki nr ewid. [...] na szkody wynikające z zalewania nieruchomości skarżących. Poza przedmiot niniejszej sprawy wykracza natomiast ocena wpływu na zalewanie nieruchomości skarżących zmian dokonanych w obrębie drogi dojazdowej zlokalizowanej na działce nr ewid. [...]. W ocenie Sądu, skoro zmiana poziomu terenu działki nr [...] nie była przedmiotem wniosku wszczynającego postepowanie, a przy tym nie pozostaje w bezpośrednim związku ze zmianą ukształtowania terenu w obrębie dawnej działki nr ewid. [...], wbrew przekonaniu skarżących nie było podstaw, by również ewentualne naruszenie stosunków wodnych na działce nr [...] przyjąć za przedmiot niniejszego postępowania. Rozszerzenie przedmiotu niniejszego postępowania o ocenę wpływu na nieruchomość skarżących podniesienia poziomu terenu działki nr [...], nie znajdowało podstaw również z tego względu, iż – jak wyjaśnił organ pierwszej instancji i co nie jest przez skarżących kwestionowane – kwestia ta była przedmiotem odrębnego postępowania zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją Wójta Gminy K. znak [...] Nadto z akt sprawy wynika, że Wójt Gminy K., na skutek wniosku z dnia 1 lutego 2018 r. złożonego przez M. K., R. K., E. G.-S., D. B., R. B., M. G., A. G., M. S., M. S., A. W. oraz M. W., wszczął odrębne postępowanie w sprawie legalności zablokowania odpływu wody w kierunku zachodnim na działce nr [...], należącej do skarżących. Również to postępowanie nie mogło zostać połączone i wspólnie prowadzone z niniejszym postępowaniem w sprawie wpływu zmiany ukształtowana terenu dawnej działki nr ewid. [...] na nieruchomość skarżących. Kwestia ta została przesądzona w powołanym wyżej, prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 15 grudnia 2022 r. sygn. akt II SA/Lu [...], w którym podkreślono, że to żądanie strony inicjujące postępowanie zakreśla przedmiot postępowania wszczynanego na wniosek i w takim zakresie rozstrzygać powinny organy administracji prowadzące postępowanie. Nadto Sąd wskazał na konieczność prowadzenia postępowania z wniosku z dnia 1 lutego 2018 r. w trybie przepisów Pr.wod. z 2017 r. – w odróżnieniu od niniejszego postępowania wszczętego wnioskiem z dnia 20 listopada 2017 r., w którym – jak już wskazano – nadal zastosowanie ma Pr.wod. z 2001 r. Różna podstawa materialnoprawna rozstrzygnięcia tych spraw przesądza zaś o konieczności ich odrębnego prowadzenia i rozpatrzenia. Podkreślenia wymaga, że powyższa ocena prawna wyrażona w wyroku z dnia 15 grudnia 2022 r., była wiążąca dla organów, jak i wiąże Sąd obecnie rozpoznający sprawę, stosownie do art. 153 p.p.s.a. Prawidłowo zatem organy orzekające w sprawie, procedując w granicach przedmiotu postępowania determinowanego wnioskiem skarżących z dnia 20 listopada 2017 r., ograniczyły się do ustalenia wpływu na zalewanie nieruchomości skarżących zmiany ukształtowania terenu w obrębie działek nr [...] i nr [...] (dawnej działki nr [...]), dokonując w tym zakresie oceny, czy zachodzą podstawy podstaw do nakazania właścicielom tych działek przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na działce nr ewid. [...]. Zgodnie z art. 29 ust. 1 Pr.wod. z 2001 r., właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1) zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł - ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2) odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie. Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (ust. 2). Art. 29 ust. 3 stanowi natomiast, że jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Postępowanie administracyjne prowadzone w oparciu o art. 29 ust. 3 Pr.wod. z 2001 r. (tak jak i w przypadku postępowania prowadzonego na gruncie posiadającego tożsame brzmienie art. 234 ust. 3 Pr.wod. z 2017 r.) wymaga ustalenia, czy właściciel gruntu dokonał zmiany stanu wody na gruncie, a jeśli tak, to czy zmiany te szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Postępowanie takie nie może zatem ograniczyć się do stwierdzenia wykonania (bądź braku wykonania) prac powodujących zmianę ukształtowania terenu (np. podwyższenie gruntu). Nie zawsze bowiem wykonanie tego rodzaju prac powoduje automatycznie zmianę stosunków wodnych, jak i też nie każda zmiana stosunków wodnych na gruncie musi szkodliwie oddziaływać na grunty sąsiednie. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, iż sama zmiana stanu wody na gruncie nie uprawnia jeszcze do tego, aby organ nałożył obowiązki wynikające z art. 29 ust. 3 Pr.wod. z 2001 r. Konieczne ku temu jest bowiem wystąpienie skutku takiej zmiany w postaci szkody dla nieruchomości sąsiedniej. Pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie a szkodą musi zachodzić bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy. Dopiero bowiem zaistnienie wszystkich określonych w art. 29 ust. 3 Pr.wod. z 2001 r. przesłanek stwarza po stronie organu obowiązek wydania nakazu, o którym mowa w tym przepisie (por. wyroki NSA: z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 1538/11; z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1621/13, wyrok WSA w Krakowie z dnia 4 marca 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1219/20; opubl. w CBOSA). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje okoliczność, że doszło do zmiany poziomu gruntu w obrębie działek nr ewid. [...] i [...] (dawnej działki nr ewid. [...]), wskutek inwestycji budowlanych poczynionych przez właścicieli tych nieruchomości. Co więcej, nie jest też kwestią sporną, iż owa zmiana ukształtowania terenu ww. działek skutkowała zmianą stanu wody na gruncie. Na podstawie przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego orzekające w sprawie organy uznały jednak, że okoliczności te nie stanowią wystarczającej podstawy do zastosowania środków przewidzianych w art. 29 ust. 3 Pr.wod. z 2001 r., albowiem stwierdzona zmiana stosunków wodnych na działkach nr ewid. [...] i [...] nie przyczynia się do powstania szkody na działkach sąsiednich, w tym na nieruchomości skarżących. W ocenie Sądu, stanowisko to zasługuje na aprobatę, znajdując potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym. Słusznie organy dostrzegły, że prawidłowa ocena powyższej kwestii wymagała przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego odpowiedniej specjalności. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że zarówno ustalenie, czy w ogóle nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie, jak i dokonanie oceny, czy zmiana ta została wywołana działaniem właścicieli gruntu, oraz czy spowodowała ona szkody dla nieruchomości sąsiednich, a także ewentualne ustalenie sposobu zapobiegania wywołanym szkodom, przekracza wiedzę ogólną i wymaga wiadomości specjalnych (por. wyroki NSA: z dnia 3 lutego 2015 r., II OSK 1621/13; z dnia 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III OSK 4782/21; z dnia 7 czerwca 2022 r., sygn. akt III OSK 5173/21; wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 maja 2018 r., II SA/Kr 286/18; opubl. w CBOSA). Jak wynika z akt sprawy, w toku postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją wywołano trzy opinie biegłych dotyczące zmiany stanu wody na gruncie ze szkodą dla nieruchomości skarżących, tj.: - Opinię w sprawie zmiany stanu wody na gruncie dotyczącą działek o nr ew. [...] i [...], sporządzoną w marcu 2017 r. przez mgr A. G. – Specjalistę ds. hydrogeologii i geologii inżynierskiej (k. 49 i nast. – tom 1 akt adm. I inst.); - Opinię techniczną stanu wody na gruntach nr [...] i [...] i jego wpływu na stan wody gruntów sąsiednich, a w szczególności działek nr [...] i [...] w miejscowości S., gmina K., sporządzoną w październiku 2019 r. przez mgr inż. B. S. posiadającego uprawnienia budowlane – specjalność techniczno-budowlana, inżynieria wodna (k. 669 i nast. – tom 2 akt adm. I inst.); - Opinię w sprawie zmiany stanu wody na gruncie działek nr ewid. [...] i [...] (przed podziałem działek nr [...]), położonych w miejscowości S. gmina K. ze szkodą dla gruntów sąsiednich, a w szczególności działki nr ewid. [...] w miejscowości S. gmina K., sporządzoną we wrześniu 2024 r. przez mgr inż. I. K. posiadającą uprawnienia budowlane do kierowania robotami budowlanymi w specjalności inżynieryjnej hydrotechnicznej (k. 2179 i nast. – tom 6 akt adm. I inst.) Niewątpliwie zasadniczym dowodem w sprawie jest ostatnia z ww. opinii – jako najbardziej aktualna (uwzgledniająca aktualny stan zagospodarowania analizowanego terenu), a przy tym w pełni zgodna z zakresem niniejszego postępowania (poprzednie dwie opinie nie obejmowały oceny wpływu na grunty sąsiednie zmiany stanu wody na działce nr [...]). Zasadnie zatem dokonując oceny powyższych dowodów organy skupiły się w kontrolowanych decyzjach przede wszystkim na opinii autorstwa mgr inż. I. K.. Niemniej jednak organy słusznie zauważyły, że w zakresie pokrywającego się przedmiotu oceny biegłych, wnioski wszystkich ww. opinii pozostają ze spójne i wykluczają istnienie związku przyczonowo-skutkowego pomiędzy zmianą poziomu gruntu w obrębie działki nr ewid. [...] a szkodą na nieruchomości skarżących. Opinia autorstwa mgr inż. I. K. dodatkowo jednoznacznie wyklucza taki związek pomiędzy szkodą na nieruchomości skarżących a zmianą ukształtowania terenu na działce nr ewid. [...]. Biegła przyznała wprawdzie, że w wyniku niwelacji terenu w związku z budową domu doszło do zmiany stanu wody na działkach nr ewid. [...] i [...], jednak stwierdziła jednocześnie, że zmiana ta nie spowodowała spływu wód opadowych i roztopowych na działkę nr [...]. Według ustaleń biegłej, dokonana zmiana stanu wody na działkach nr ewid. [...] i [...] nie skutkowała zmianą naturalnego kierunku i natężenia spływu wód na analizowanym obszarze. Ustaliła, że odpływ wód z ww. działek odbywa się w sposób, który wyklucza możliwość ich przemieszczania się na działkę skarżących – co wynika z ukształtowania terenu i stanu jego zagospodarowania. Jednocześnie biegła wskazała, że przyczyny zalewania nieruchomości skarżących tkwią m.in. w braku wyposażenia jej w odpowiedni system odprowadzania wody, także w dokonanej przez skarżących zmianie ukształtowania terenu w pasie przygranicznym z działka nr ewid. [...] o szerokości ok. 5 m. Z treści ww. opinii wynika, że na potrzeby jej sporządzenia w dniu 9 lipca 2024 r. przeprowadzono z udziałem biegłej szczegółowe oględziny działek objętych postępowaniem. Podczas oględzin wykonano pomiary wysokościowe terenu, analizę charakterystyki obszaru, rządnych terenu, spadków terenu i stosunków wodnych. Biegła dokonała też weryfikacji pokrycia terenu przedmiotowych działek oraz terenów sąsiednich, a także analizę systemu ujmowania i zagospodarowania wód opadowych na tych działkach oraz analizę istniejących naturalnych linii spływu wody, uwzględniając zagospodarowanie terenu i istniejącą zabudowę. Przy sporządzaniu opinii biegła uwzględniła także dane pozyskane z Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w L. oraz przeglądowa mapę geologiczno-inżynierską. Biegła wzięła też pod uwagę dokumentacją zgromadzoną w aktach sprawy, w tym wcześniej sporządzone w sprawie opinie autorstwa B. S. i A. G., a także dokonała analizy map zagrożenia powodziowego dostępnych w Internetowym Systemie Osłony Kraju oraz analizy danych publikowanych na stronach IMGW, dotyczących charakterystyki meteorologicznej. W świetle opisanego wyżej zakresu materiału poddanego ocenie biegłej, nie sposób zgodzić się z zarzutem skargi, jakoby sporządzona opinia była niekompletna bądź nierzetelna. Jak już wyżej wskazano, wnioski opinii są jednoznaczne i całkowicie wykluczają przyjęcie, że zmiana stanu wody na gruncie wchodzącym w obszar dawnej działki nr [...] wpłynęła szkodliwie na nieruchomość skarżących. Biegła kategorycznie wykluczyła, by zalewanie nieruchomości skarżących pozostawało w związku ze zmianą rzędnych terenu dawnej działki nr [...]. Według ustaleń biegłej, w wyniku niwelacji terenu tej działki nie doszło ani do zmiany naturalnych kierunków wód opadowych, ani do zwiększenia ich natężenia. W ocenie Sądu, przytoczona opinia biegłej I. K., a także poprzedzające ją opinie biegłych B. S. i A. G., zasadnie zostały uznane za wiarygodne, zaś ich ocena dokonana przez organy nie nosi cech dowolności i nie wykracza poza granice swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Przy czym należy podkreślić, że ocena tych dowodów nie mogła ingerować w ich sferę merytoryczną. Wprawdzie opinia biegłego, stosownie do art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., podlega ocenie, jak każdy inny dowód, jednak ocena ta nie obejmuje weryfikacji wiadomości specjalnych. Oceniając sporządzone opinie pod kątem formalnym, prawidłowo natomiast organy uznały, że opracowania te nie budzą zastrzeżeń i jako takie stanowią istotny dowód w sprawie. Opinie te są spójne, logiczne i kompletne. Biegli szczegółowo wyjaśnili zastosowana metodologię i wskazała podstawy powziętych wniosków. Sąd podziela stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji, iż za odmową przyznania ww. opiniom biegłych mocy dowodowej nie mogła przemawiać treść opinii przedstawionej przez skarżących, tj. opinii sporządzonej w dniu 15 grudnia 2020 r. przez W. D. i D. F. w postępowaniu przed Sądem Rejonowym [...] z siedzibą w L. (sygn. akt I Co [...]). Jak słusznie zauważył organ, celem przedstawionej opinii – w odróżnieniu od opinii wywołanych w toku niniejszego postępowania - nie było ustalenie, czy doszło do zmiany stanu wód na działkach sąsiadujących z nieruchomością skarżących (w tym na działkach nr ewid. [...] i [...]), ani też dokonanie oceny wpływu takiej zmiany na nieruchomość skarżących. Opinia ta - jak wynika wprost z jej treści - sporządzona została w celu oceny stanu technicznego budynku mieszkalnego na działce skarżących oraz określenia i oszacowania uszkodzeń w tym budynku spowodowanych jego zalewaniem. Innymi słowy, opinia ta - sporządzona na potrzeby postępowania cywilnego - skupia się na skutkach zalewania nieruchomości skarżących, nie zaś na przyczynach tego zjawiska. Istotne jest ponadto, że jej autorami byli biegli z zakresu odpowiednio budownictwa oraz geotechniki, geologii i budownictwa drogowego, podczas gdy dwie spośród trzech opinii wywołanych w toku postępowania pochodzą od biegłych zakresu odpowiednio hydrogeologii (mgr A. G.) i inżynieryjnej hydrotechnicznej (mgr inż. I. K.). W ocenie Sądu, wobec powyższych różnić organy zasadnie – w ramach swobodnej oceny dowodów, do której uprawnione są z mocy art. 80 k.p.a. – przyznały moc dowodową opiniom wywołanym w niniejszym postepowaniu, w tym zwłaszcza ostatniej opinii sporządzonej przez biegłą Izabelę krakowiak, natomiast odmówiły mocy dowodowej opinii autorstwa W. D. i D. F.. Wbrew zarzutom skargi, organy orzekające w sprawie nie naruszyły zasady prawdy obiektywnej, określonej w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. albowiem kompleksowo ustaliły stan faktyczny w granicach przedmiotu sprawy oraz prawidłowo oceniły zgromadzony materiał dowodowy. Skoro zaś prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe uwzględniające ustalenia wywołanych w sprawie opinii biegłych wykluczyło, by zmiana stanu wody na działkach nr [...] i [...] powodowała szkodę dla nieruchomości skarżących, za prawidłową uznać należy decyzję odmawiającą nałożenia na właścicieli wskazanych działek obowiązków przewidzianych w art. 29 ust. 3 Pr.wod. Okoliczności sprawy nie wypełniają bowiem wszystkich przesłanek zawartych w tym przepisie. Ponownie natomiast podkreślić trzeba, że poszukiwanie innych przyczyn zalewania nieruchomości skarżących (w tym ocena, czy szkoda na ich nieruchomości powodowana jest zmianą stosunków wodnych na innych działkach sąsiednich, jak np. na działce nr [...] stanowiącej drogę dojazdową) wykraczało poza przedmiot niniejszego postępowania. W konsekwencji w sprawie nie zachodziły też podstawy do zawieszenia postępowania administracyjnego do czasu zakończenia postępowania przed sądem powszechnym dotyczącego – jak wskazał we wniosku z dnia 10 stycznia 2025 r. pełnomocnik skarżących – "roszczeń oraz wpływu zmian stosunków wodnych na drodze dojazdowej ze szkodą dla nieruchomości państwa R.". Wynik wskazanego postępowania cywilnego pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy dotyczącej naruszenia stosunków wodnych na działkach nr [...] i [...]., Nawet gdyby uznać, że pomiędzy tymi postępowaniami zachodzi związek, powołanemu postępowaniu przed sądem powszechnym nie sposób przypisać waloru zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., uzasadniającego zawieszenie niniejszego postępowania. Takim zagadnieniem nie jest bowiem sam fakt toczenia się przed innym organem lub sądem postępowania, którego wynik może mieć wpływ na treść decyzji w postępowaniu właściwym, lecz jest nim określona w przepisach prawa materialnego przesłanka wydania decyzji administracyjnej, której rozstrzygnięcie wykracza poza kompetencje organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie właściwe. Powyższy przepis dotyczy zatem sytuacji, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, nie jest w ogóle możliwe bez uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Innymi słowy, istota kwestii prejudycjalnej wyraża się w tym, że brak jej uprzedniego rozstrzygnięcia wyklucza każde, to jest zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego. Niewątpliwie rozstrzygnięcie powołanej sprawy cywilnej nie uzależnia możliwość wydania przez organ administracji decyzji w sprawie o naruszenie stosunków wodnych. Niezależnie od powyższego, należy zgodzić się z organem odwoławczym, iż wniosek skarżących z dnia 10 stycznia 2025 r. o zawieszenie postępowania nie mógł zostać uwzględniony już tylko z tego względu, iż wpłynął do Kolegium już po wydaniu w przedmiotowym postępowaniu ostatecznej decyzji, a więc już po jego zakończeniu. Wprawdzie zgodzić się należy z autorem skargi, iż w tej sytuacji prawidłową forma rozstrzygnięcia powyższego wniosku było umorzenie postępowania wpadkowego w przedmiocie zawieszenia postępowania, z uwagi na jego bezprzedmiotowość, nie zaś odmowa zawieszenia postępowania. Błąd organu odwoławczego w tym zakresie pozostaje jednak bez wpływu na wynik sprawy, albowiem skutki procesowe odmowy zawieszenia postepowania są w istocie identyczne ze skutkami, jakie wywołałoby umorzenie postępowania w przedmiocie zawieszenia postępowania. W tym stanie rzeczy skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło