II SA/Rz 119/25

WyrokWSA w Rzeszowie2025-07-16

Skład orzekający: Magdalena Józefczyk, Joanna Zdrzałka, Karina Gniewek-Berezowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla członków ochotniczych straży pożarnych za udział w działaniach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczych może być stwierdzona nieważna z powodu przekroczenia delegacji ustawowej i innych naruszeń prawa?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla członków ochotniczych straży pożarnych została stwierdzona nieważna, ponieważ została podjęta z przekroczeniem delegacji ustawowej, poprzez wprowadzenie zapisów niezgodnych z ustawą o ochotniczych strażach pożarnych, w szczególności dotyczących sposobu naliczania ekwiwalentu oraz rozszerzenia kręgu uprawnionych podmiotów. Ponadto uchwała zawierała sprzeczne daty wejścia w życie oraz nieprawidłowości formalne, które uznano za istotne naruszenia prawa skutkujące nieważnością aktu.
Stan faktyczny
Rada Gminy Czarna podjęła uchwałę nr LXIII/590/2023 z dnia 14 listopada 2023 r., ustalającą wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla członków ochotniczych straży pożarnych za udział w działaniach ratowniczych i szkoleniach pożarniczych. Prokurator Rejonowy w Dębicy zaskarżył uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, zarzucając jej istotne naruszenia prawa, w tym przekroczenie delegacji ustawowej, niewłaściwe naliczanie ekwiwalentu oraz rozszerzenie kręgu uprawnionych podmiotów.
Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność uchwały Rady Gminy Czarna nr LXIII/590/2023 z dnia 14 listopada 2023 r. w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Karina Gniewek-Berezowska Protokolant starszy specjalista Anna Mazurek-Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 lipca 2025 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Dębicy na uchwałę Rady Gminy Czarna z dnia 14 listopada 2023 r. nr LXIII/590/2023 w przedmiocie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego członkom ochotniczych straży pożarnych za udział w działaniach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczych stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Uchwałą z 14 listopada 2023 r. nr LXIII/590/2023 Rada Gminy Czarna (dalej: "Rada") ustaliła wysokość ekwiwalentu pieniężnego członkom ochotniczych straży pożarnych (dalej OSP) za udział w działaniach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczych. Stosownie do § 1 uchwały, ustalono ekwiwalent pieniężny dla członka ochotniczej straży pożarnej z terenu Gminy Czarna, który uczestniczył w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym organizowanym przez Państwową Straż Pożarną lub gminę w wysokości: 1) 32,00 zł - za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym, 2) 15,00 zł - za każdą rozpoczętą godzinę udziału w szkoleniu pożarniczym. W § 2 uchwały, ustalono ekwiwalent pieniężny dla kandydatów na strażaków ratowników OSP, o których mowa w art. 9 ust. 2 pkt 1 u.o.s.p. w kwocie 5,00 zł za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Zgodnie z § 5 uchwały, uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2024 r. Uchwała została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego z 22 listopada 2023 r., pod poz. 5110. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, Prokurator Rejonowy w Dębicy wniósł o stwierdzenie nieważności opisanej wyżej uchwały w całości. Zaskarżonej uchwale Prokurator zarzucił istotne naruszenie: 1) art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1465 z późn. zm.) – dalej: "u.s.g." oraz art. 15 ust. 1, 1a i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 244) – dalej: "u.o.s.p.", poprzez ustalenie w § 1 pkt 1 uchwały ekwiwalentu pieniężnego za każdą godzinę udziału w działaniu ratowniczym, co stanowi przekroczenie zakresu upoważniania ustawowego, podczas gdy zgodnie z art. 15 ust. 2 u.o.s.p., ekwiwalent ten nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań; 2) art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 1, 1a i 2 u.o.s.p., poprzez ustalenie w § 1 pkt 2 uchwały ekwiwalentu pieniężnego za każdą godzinę w szkoleniu pożarniczym, podczas gdy zgodnie z art. 15 ust. 2 u.o.s.p., ekwiwalent ten nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań; 3) art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 40 ust. 1 u.s.g. oraz art. 15 ust. 1, 1a i 2 u.o.s.p., poprzez ustalenie w § 2 uchwały ekwiwalentu pieniężnego dla kandydatów na strażaków ratowników OSP, podczas gdy zgodnie z art. 15 ust. 2 u.o.s.p., ekwiwalent pieniężny nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań i za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia; 4) art. 15 ust. 1a pkt 2 u.o.s.p. poprzez niewypełnienie normy kompetencyjnej i nieuregulowanie wysokości ekwiwalentu dla strażaka ratownika OSP zabezpieczającego obszar chroniony właściwej jednostki ratowniczo – gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej, określony w powiatowym (miejskim) planie ratowniczym za każdą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań; 5) art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1461 dalej: "ustawa o ogłaszaniu") poprzez zaniechanie prawodawcze i nienadanie uchwale w § 5 wstecznej mocy obowiązującej od 8 września 2023 r., tj. od dnia wejścia w życie art. 15 ust. 1a pkt 1 i 2 u.o.s.p.; 6) art. 2 i art. 88 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 42 u.s.g. i art. 4 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, poprzez wskazanie w § 5 uchwały dwóch konkurujących ze sobą dat wejścia w życie uchwały – wskazanie, że "uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Podkarpackiego" oraz jednocześnie "z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2022 r."; 7) art. 2 i art. 7 Konstytucji RP poprzez niesporządzenie uzasadnienia uchwały, a tym samym nieujawnienie motywów rozstrzygnięcia, co narusza zasadę demokratycznego państwa prawa i działania organów na podstawie i w granicach prawa, stanowiąc jednocześnie o arbitralności rozstrzygnięcia. Skarżący podniósł, że przepis art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uprawnia radę gminy do ustalenia ekwiwalentu za każdą rozpoczętą godzinę liczoną od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej lub gotowości do wyjazdu w celu realizowania zadań, o których mowa w art. 3 pkt 7, bez względu na liczbę wyjazdów w ciągu jednej godziny, a w przypadku kandydata na strażaka ratownika OSP - za każdą rozpoczętą godzinę szkolenia. Zawarcie w § 1 pkt 1 i 2 zaskarżonej uchwały zapisów dotyczących naliczania ekwiwalentu za każdą rozpoczętą godzinę udziału oraz za każda godzinę w szkoleniu pożarniczym, wprowadzają zaś dowolność uznania ram czasowych momentu zdarzenia uprawniającego do wypłacenia ekwiwalentu. Są to bowiem pojęcia węższe od regulacji przyjętej przez ustawodawcę. W ocenie Prokuratora, posłużenie się w zaskarżonym akcie odmiennym słownictwem niż w przepisie ustawy rodzi uzasadnione obawy, że przy realizacji prawa do ekwiwalentu będzie on naliczany w sposób uznaniowy. Odnośnie zaś wadliwego sformułowania normy w § 5 uchwały Prokurator podniósł, że określenia "wchodzi w życie" i "z mocą obowiązującą od" są tożsame zakresowo, bowiem uchwała nie może wejść w życie bez uzyskania przez nią mocy obowiązującej i odwrotnie. W odpowiedzi na skargę Rada wniosła o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zdaniem Organu zaskarżona uchwała nie zmodyfikowała sposobu naliczenia ekwiwalentu i w żadnym aspekcie nie narusza istotnie przepisów prawa. Ponadto z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nie wynika, aby ustawodawca obligował organ stanowiący gminy do ustalenia stawek ekwiwalentu z mocą od dnia wejścia w życie art. 15 ust. 1a pkt 1 i 2 u.o.s.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola uchwał stanowiących akty prawa miejscowego poddana została kognicji Sądu na podstawie art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2022 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 2 pkt 5 ustawy z 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.). Rozstrzygając w tym przedmiocie na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. W przeciwnym razie skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wprowadzając sankcję nieważności, jako następstwo naruszenia prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa, które prowadziłoby do zastosowania tej sankcji. Wobec powyższego konieczne jest odniesienie się do przepisów ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm.), która określa dwa rodzaje naruszeń: istotne i nieistotne (art. 91 u.s.g.). Przepis art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze u.s.g. stanowi, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa, organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych oraz stanowiskiem doktryny, do istotnych wad uchwały, które skutkować będą stwierdzeniem jej nieważności należy: naruszenie przepisów wyznaczających kompetencję organów samorządu do podejmowania uchwał, naruszenie podstawy prawnej podjętej uchwały, naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego poprzez wadliwą ich interpretację oraz przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (por. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., sygn. akt II SA/Wr 1459/97, wyrok NSA z 23 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1699/19, Z. Kmieciak, M. Stahl, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego, "Samorząd terytorialny" 2001, z. 1-2, s. 101-102). Chodzi tu o wady kwalifikowane, z powodu których cały akt lub jego część nie powinien wejść w ogóle do obrotu prawnego. W takiej sytuacji konieczne jest stwierdzenie nieważności aktu, czyli jego wyeliminowanie z obrotu prawnego z mocą ex tunc, co powoduje, że dany akt czy jego część, nie wywołuje skutków prawnych od samego początku. Po przeprowadzeniu kontroli zaskarżonej pod względem jej zgodności z prawem Sąd stwierdził, że została ona podjęta z przekroczeniem delegacji ustawowej. Zgodnie bowiem z art. 40 ust. 1 u.s.g. na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego w ustawie szczególnej, w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym, z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Odstąpienie od tej zasady narusza związek formalny i materialny pomiędzy aktem wydawanym w ramach delegacji ustawowej, a ustawą, co z reguły stanowi istotne naruszenie prawa. Podstawę prawną do wydania zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy, zawarte w art. 15 u.o.s.p., stanowiące, że strażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny (art. 15 ust. 1 o.s.p.). Wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy (art. 15 ust. 2 o.s.p.). Wielokrotnie kontrolując uchwały wydawane w oparciu o ten przepis Sądy podkreślały wagę przepisu, wynikające z niego konsekwencje w naliczaniu ekwiwalentu dla strażaków ratowników i wynikający z tego zakaz modyfikacji przepisów ustawowych. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 września 2023r., sygn. akt III OSK 2588/22 zwrócił uwagę, że użyte przez ustawodawcę w wyżej wskazanym przepisie pojęcie "uczestnictwa" odzwierciedla określony przedział czasu, w którym strażak ratownik OSP pozostaje zaangażowany w działania ratownicze. Ustawodawca zdecydował się dookreślić moment rozpoczęcia owego uczestnictwa, zastrzegając, iż jest nim "zgłoszenie wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej" (art. 15 ust. 2 u.o.s.p.). Doprecyzowanie tej kwestii na poziomie ustawowym, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadniczo powinno czynić zbędnym normowanie jej w uchwale ustalające wysokość ekwiwalentu. Nie oznacza to jednak, że w treści uchwały ustalającej wysokość ekwiwalentu nie mogą znaleźć się postanowienia powtarzające treść art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.o.s.p., w zakresie w jakim precyzują, że ekwiwalent przysługuje za uczestnictwo w działaniach ratowniczych, za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Realizacja konstytucyjnej zasady działania na podstawie i w granicach prawa nie oznacza restrykcyjnego zakazu powtórzeń przepisów ustawowych w aktach prawa miejscowego, ale bezwzględny zakaz wprowadzania zapisów sprzecznych z zapisami ustawy. W świetle przedstawionego wyroku, który zaakceptował stanowiska wojewódzkich sądów administracyjnych, rację przyznać należy Prokuratorowi, że treść kwestionowanej uchwały z 7 kwietnia 2022 r. nie pozwala przyjąć, że właściwie realizuje upoważnienie normotwórcze z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Sąd zwraca też uwagę, że tytuł i treść kontrolowanej uchwały jest zbieżna z treścią uchwały, która była objęta wyrokiem tut. Sądu z 16 lipca 2025r. syg. akt II SA/Rz 118/25, stwierdzającym nieważność uchwały Nr XLII/405/22 Rady Gminy Czarna z 23 marca 2022r. Ocena przedstawiona co do tytułu uchwały i postanowień zawartych w § 1 pkt 1 i 2 są tożsame. Na wstępie zaznaczyć należy, że tytuł kontrolowanej uchwały nie odpowiada zakresowi delegacji wyznaczonej art. 15 u.o.s.p. W tytule zakwestionowanej uchwały posłużono się terminem udział zamiast uczestnictwo, a nadto wskazano, że dotyczy ona członków ochotniczych straży pożarnych, a nie strażaków ratowników OSP. W uzasadnieniu skargi Prokurator zaakcentował, że w § 1 pkt 1, pkt 2 doszło do przekroczenia granic delegacji ustawowej wyznaczającej granice działania do podjęcia uchwały przez lokalnego prawodawcę poprzez wprowadzenie zapisu, że ekwiwalent należy się za każdą rozpoczętą godzinę udziału w działaniu ratowniczym. W ocenie Prokuratora skorzystanie w uchwale z terminu innego niż ustawowy dla określenia działania, które ten termin ustawowy definiuje, rodzi niebezpieczeństwo, że przy realizacji prawa do ekwiwalentu poprzez naliczanie jego wysokości, będzie mu nadawana inna treść niż ta, którą wyznaczył ustawodawca. Nieuprawniona jest zatem używanie innej, to znaczy zamiennej, która nie została zdefiniowana w ustawie, na podstawie której podejmowane są uchwały. W dyspozycji § 1 kontrolowanej uchwały posłużono się zwrotem ustawowy tj: "uczestniczył w działaniu ratowniczym", co odpowiada treści art. 15 ust. 1 u.o.s.p. Upoważnienie do ustalenia wysokości ekwiwalentu zawarte w treści art. 15 ust. 2 ustawy z 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych nie umocowuje do określenia zakresu uprawnienia do tego ekwiwalentu. Materia ta została unormowana na poziomie ustawowym. Nie oznacza to jednak, że w treści uchwały ustalającej wysokość ekwiwalentu nie mogą znaleźć się postanowienia powtarzające treść art. 15 ust. 1 i ust. 2 cytowanej ustawy, w zakresie w jakim precyzują, że ekwiwalent przysługuje za uczestnictwo w działaniach ratowniczych, za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Zakwestionowane zapisy w § 1 pkt 1 i pkt 2 są niezgodne z ustawą kompetencyjną, a pozostawienie ich w obrocie prawnym może prowadzić do sporów w kwestii sposobu liczenia należnego strażakowi ratownikowi OSP ekwiwalentu. Zasadny w tym zakresie jest też stanowisko Prokuratora co do nieważności § 2 zaskarżonej uchwały dotyczące ekwiwalentu pieniężnego dla kandydatów na strażaków ratowników OSP (por. art. 15 ust. 1 pkt 1a u.o.s.p.). W tym zakresie wprowadzono rozwiązanie do wyliczenia ekwiwalentu nieuznane ustawie, tak jak w przypadku strażaków ratowników OSP (art. 15 ust. 1 pkt 1b u.o.s.p.), co wyżej zostało wyjaśnione. W kontrolowanej uchwale doszło też do nieuprawnionego rozszerzenia katalogu podmiotów uprawnionych do otrzymywania ekwiwalentu, co wynika już z samego tytułu uchwały, a następnie powtórzone w dyspozycji § 1 uchwały poprzez użycie terminu " członkom ochotniczej straży pożarnej". Przepis art. 15 ust. 1 u.o.s.p. posługuje się pojęciem "strażak ratownik OSP", co nie jest tożsame z terminem "członek ochotniczej straży pożarnej". Zgodnie z art. 1 ust. 3 u.o.s.p., ochotnicze straże pożarne zrzeszają członków ochotniczych straży pożarnych, zwanych dalej "strażakami ochotniczej straży pożarnej". W myśl art. 8 u.o.s.p. "strażakiem ratownikiem ochotniczej straży pożarnej" jest strażak ochotniczej straży pożarnej, który: 1) ukończył 18 lat, a nie ukończył 65 lat, z zastrzeżeniem art. 9 ust. 1, 2) posiada aktualne ubezpieczenie, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2, 3) posiada aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do udziału w działaniach ratowniczych, 4) odbył szkolenie z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy, 5) ukończył z wynikiem pozytywnym szkolenie podstawowe przygotowujące do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych. Z powyższych przepisów wynika zatem, że ustawowe pojęcie "strażaka ratownika ochotniczej straży pożarnej", o którym mowa w art. 15 ust. 1 ustawy jest węższe aniżeli pojęcie "członka ochotniczej straży pożarnej", o jakim mowa w zaskarżonej uchwale. Zaskarżona w sprawie uchwała rozszerza zatem - w sposób nieuprawniony - krąg osób, na rzecz których przyznany zostaje ekwiwalent. W konsekwencji zaskarżona uchwała wychodzi poza zakres podmiotowy regulacji przekazanej radom gmin na podstawie ustawy kompetencyjnej i przyznaje uprawnienia grupie członków OSP, której uprawnień nie przyznaje ustawa. Oczywistym jest, że uchwalając akty prawa miejscowego w oparciu o normę ustawową, organ stanowiący musi ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu, a normy kompetencyjne powinny być odczytywane w sposób literalny. Jeżeli organ uchwałodawczy narusza wytyczne zawarte w upoważnieniu ustawowym - a taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie - to mamy do czynienia z istotnym naruszeniem prawa, co musi skutkować stwierdzeniem nieważności aktu. Jednolicie wskazuje się bowiem w literaturze i orzecznictwie, że podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu winno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego charakter (por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r. III FSK 4957/21). W odniesieniu do zarzutu opisanego w punkcie V. skargi dotyczącego niewykonania normy kompetencyjnej i nieuregulowania ekwiwalentu pieniężnego, o jakim mowa w art. 15 ust. 1a pkt 2 u.o.s.p. wskazać należy, że otrzymują go kandydat na strażaka ratownika i strażak ratownik OSP - stosownie do posiadanych przez gminę środków finansowych. A contrario - brak stosownych środków finansowych zwalnia gminę z wypłaty ekwiwalentu. Zatem zarzut ten jest niezasadny. Ponadto ustawa z 7 lipca 2023r. o zmianie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023r., poz. 1560), która weszła w życie 8 września 2023r. w art. 7 wprowadziła przepis intertemporalny stanowiący, że uchwały wydane na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy zmienianej w art. 1 pkt 8 zachowują moc. Ta regulacja potwierdza, że regulacja zawarta w ust. 1a art. 15 u.o.s.p. po nowelizacji ma charakter fakultatywny. Wprowadzenie tych rozwiązań zostało uzależnione od posiadanych przez gminę środków finansowych. Taka wykładnia wskazanego przepisu ma potwierdzenie w uzasadnieniu projektu nowelizacji ustawy (druk sejmowy nr 3148). Wskazano w nim, że "Obecne przepisy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych nie przewidują wypłaty z budżetu gminy ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 15 ust. 1 ww. ustawy, kandydatom na strażaka ratownika OSP, a jedynie strażakom ratownikom OSP po łącznym spełnieniu wszystkich warunków enumeratywnie określonych w art. 8 przedmiotowej ustawy. Ponadto proponowane przepisy dają gminie możliwość wypłacania ekwiwalentu pieniężnego kandydatom na strażaków ratowników OSP, którzy brali udział w działaniach, o których mowa w art. 3 pkt 7 (zabezpieczanie obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej Państwowej Straży Pożarnej). Przepisy te dają taką możliwość gminie, a nie nakładają na nie obowiązku". Z tych przyczyn Sąd za niezasadny uznał zarzut o nienadaniu mocy wstecznej wprowadzonemu ww. nowelą do art.15 ust. 1a u.o.s.p. Zgodnie z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. wysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Zatem dopuszczalne jest też ustalenie aktualnej stawki nawet co roku i z tego względu skoro lokalny prawodawca decyduje się na zmianę stawki, to nie ma powodu, do przesuwania mocy obowiązującej uchwały na przyszłość, gdyż powinna być w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia jej w wojewódzkim dzienniku urzędowym (pkt VII skargi). Nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut Prokuratora o braku sporządzenia uzasadnienia do zakwestionowanej uchwały, gdyż ustawodawca nie nałożył takiego obowiązku na radę gminy. Konieczność sporządzenia uzasadnienia należy oceniać przez pryzmat przedmiotowy delegacji. W rozpoznawanej sprawie zasadniczą kwestią jest ustalenie wysokości ekwiwalentu pieniężnego w formie stawki godzinowej w granicach wskazanych art. 15 ust. 2 u.o.s.p. (pkt VIII skargi). Reasumując, zaskarżona uchwała podjęta została z naruszeniem art. 15 ust. 1 i 2 ustawy i dlatego, jako akt prawa miejscowego, podlega stwierdzeniu nieważności w całości, w oparciu o art. 147 § 1 p.p.s.a. Powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło