I SA/Wa 1965/20

WyrokWSA w Warszawie2021-01-28

Skład orzekający: Anna Falkiewicz - Kluj, Iwona Kosińska, Elżbieta Lenart

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, uznający art. 156 § 2 kpa za niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa po znacznym upływie czasu, jeśli była ona podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, może stanowić podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją stwierdzającą nieważność innej decyzji, gdy stroną postępowania jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, a nie osoba fizyczna nabywająca prawo lub ekspektatywę?
Ratio decidendi
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 ma charakter zakresowy i nie powoduje zmiany normatywnej art. 156 § 2 kpa, a jedynie wskazuje na konieczność dokonania zmian przez ustawodawcę. Nie może on stanowić podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego w celu uchylenia decyzji, jeśli stroną nie jest osoba fizyczna chroniąca nabyte prawo lub ekspektatywę, a Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, a ponadto nie doszło do nabycia prawa lub ekspektatywy przez obywatela na podstawie wadliwej decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Prezydenta reprezentującego Skarb Państwa oraz Miasto na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą uchylenia wcześniejszej decyzji Ministra z 2011 r. Decyzja z 2011 r. dotyczyła stwierdzenia nieważności orzeczenia z 1952 r. uchylającego orzeczenie z 1947 r. o przydzieleniu gospodarstwa rolnego Z. K. na podstawie dekretu o reformie rolnej. Prezydent wniósł o wznowienie postępowania administracyjnego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. dotyczący art. 156 § 2 kpa. Minister odmówił uchylenia decyzji, uznając, że wyrok TK nie ma zastosowania w przypadku ochrony interesu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Falkiewicz - Kluj Sędziowie WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Elżbieta Lenart po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2021r. sprawy ze skargi Prezydenta [...] reprezentującego Skarb Państwa oraz Miasto [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta [...] reprezentującego Miasto [...] oraz Skarbu Państwa o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] wydanej w sprawie przydzielenia, w trybie dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. z 1945 r. Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.), gospodarstwa rolnego Z. K.. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1947 r. Wojewódzka Komisja Ziemska w [...] przydzieliła Z. K. nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha z gospodarstwa po [...] K. G., położonego we wsi [...], gmina [...], powiat [...]. Następnie orzeczeniem z dnia [...] lipca 1952 r. Minister Rolnictwa uchylił orzeczenie z dnia [...] czerwca 1947 r. W uzasadnieniu Minister wskazał, że jakkolwiek słusznie nadano Z. K. nieruchomość rolną objętą orzeczeniem z dnia [...] czerwca 1947 r., to jednak od kilku lat nie uprawiał on racjonalnie przyznanych mu gruntów, dlatego też grunty te leżą odłogiem. Omawianą nieruchomość rolną Minister przekazał zatem do dyspozycji "władz ziemskich". Orzeczenie z dnia [...] lipca 1952 r. zostało wydane na podstawie art. 12 dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (t.j. z 1945 r. Dz. U. Nr 3, poz. 13 ze zm.) oraz art. 101 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. R.P. Nr 36 poz. 341). P. K. (następca prawny Z. K.) wystąpił o stwierdzenie nieważności orzeczenia z dnia [...] lipca 1952 r. Po jego rozpatrzeniu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] lipca 1952 r. w części dotyczącej gruntów oznaczonych ówcześnie jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha, nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha. W uzasadnieniu Minister uznał, że w tym zakresie orzeczenie z dnia [...] lipca 1952 r. zostało wydane z rażącym naruszeniem obowiązującego wówczas art. 101 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym. W wyniku rozpoznania wniosku P. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. uchylił decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. w części dotyczącej działki nr [...], w pozostałej części decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymał w mocy, oraz stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] lipca 1952 r. w części dotyczącej działki nr [...]. Prezydent [...] reprezentujący Miasto [...] oraz Skarbu Państwa wniósł o wznowienie postępowania w trybie art. 145a § 1 kpa. Jako podstawę wznowienia wskazano na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13. W orzeczeniu tym Trybunał uznał, że art. 156 § 2 kpa jest niezgodny z art. 2 Konstytucji w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, jeśli od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. wznowił postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2011 r., gdyż stwierdził brak podstaw do jej uchylenia. W uzasadnieniu Minister wskazał, że intencją wyroku Trybunału była ochrona słusznego interesu obywatela (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2016 r. sygn. akt I OSK 2566/15, www.orzeczenia.nsa.gov.pl), podczas gdy występujący ze skargą Prezydent [...] nie jest wyrazicielem interesu prawnego obywatela, tylko Skarbu Państwa i Miasta [...]. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, Prezydent [...] reprezentujący Miasto [...] oraz Skarbu Państwa wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu podkreślono, że przesłanką niezgodności art. 156 § 2 kpa z art. 2 Konstytucji jest znaczny upływ czasu, zaś interes Skarbu Państwa lub Miasta [...] powinien być chroniony tak samo jak interes obywatela. Dodatkowo zostało wyjaśnione, że w międzyczasie, w miejsce zmarłego w dniu [...] stycznia 2018 r. P. K. (następcy prawnego Z. K.) wstąpił jego syn P. K.. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister stwierdził, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska wyjaśnił, że zgodnie z przeważającą linią orzecznictwa wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. ma charakter zakresowy i nie powoduje zmiany normatywnej. Oznacza to, że wyrok ten nie deroguje art. 156 § 2 kpa, natomiast wskazuje na konieczność dokonania zmian przez ustawodawcę. W wyroku z dnia 12 maja 2015 r. Trybunał Konstytucyjny, podkreślając indywidualność każdej sprawy administracyjnej, wskazał na konieczność dokonywania wykładni art. 156 § 2 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa z uwzględnieniem zasady praworządności (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej) oraz zasady pewności prawa i zaufania obywatela do państwa (art. 2 Konstytucji). W świetle art. 7 i 2 Konstytucji, dokonywanie wykładni art. 156 § 2 kpa sprowadza się do tego, która ze statuowanych nimi zasad powinna mieć przewagę w danej, konkretnej sprawie administracyjnej pod kątem ochrony praw i interesów obywatela. Z uzasadnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego wynika, że w każdym przypadku należy indywidualnie rozważyć, której z zasad dać pierwszeństwo. W pierwszej kolejności powinna być jednak uwzględniana zasada praworządności (art. 7 Konstytucji) i tylko wyjątkowo pewne korzystne dla obywatela stany prawne, powstałe przed laty na skutek decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, nie powinny być wzruszane (ze względu na art. 2 Konstytucji). W ocenie Ministra w świetle powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego nieuzasadnione jest stanowisko Prezydenta, że w badanej sprawie należy dać pierwszeństwo zasadzie z art. 2 Konstytucji w celu ochrony interesu Skarbu Państwa oraz interesu Miasta [...]. Sam znaczny upływ czasu, jaki upłynął od wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa, nie stanowi bowiem wystarczającej podstawy do sanowania takiej decyzji. Z uzasadnienia wyroku z dnia 12 maja 2015 r. wynika, że wyjątkowo pierwszeństwo można przyznać art. 2 Konstytucji w celu ochrony słusznego interesu obywatela. W orzeczeniu tym nie ma więc mowy o ochronie interesu Skarbu Państwa czy jednostki samorządu terytorialnego. Trybunał Konstytucyjny wyraźnie podkreślił, że dobro obywatela stanowi wartość, którą należy się kierować przy rozstrzyganiu spraw w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji, i jeżeli na podstawie rażąco wadliwej decyzji obywatel nabył prawo lub jego ekspektatywę, to należy rozważyć, czy ważniejsze jest zachowanie tego prawa, czy wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Zdaniem Ministra wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. nie znajduje więc zastosowania w badanej sprawie. Postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. dotyczyło bowiem oceny legalności orzeczenia z dnia [...] lipca 1952 r., na podstawie którego Z. K. utracił prawo własności nieruchomości. Było to zatem orzeczenie, na podstawie którego obywatel nie nabył prawa lub jego ekspektatywy, tylko utracił prawo (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2940/14). Podsumowując Minister uznał, że skoro nie ma podstaw do uchylenia decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. na podstawie art. 145a kpa, to decyzję z dnia [...] czerwca 2016 r. należało utrzymać w mocy. Na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] lipca 2020 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Prezydent [...] reprezentujący Miasto [...] oraz Skarb Państwa. W jej uzasadnieniu zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 156 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 156 § 2 kpa poprzez ich błędną wykładnię prowadzącą do przyjęcia nadrzędności interesu osoby fizycznej względem interesu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, podczas gdy z norm tych, w szczególności w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. P 46/13, wynika, że brak jest podstaw do różnicowania sytuacji prawnej podmiotów postępowania administracyjnego, skutkiem czego było błędne utrzymanie w mocy decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2016 r., w sytuacji gdy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zobligowany był do uchylenia tej decyzji i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy stosownie do art. 151 § 1 pkt 2 kpa, - art. 2 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji poprzez nieuzasadnione i bezpodstawne zróżnicowanie sytuacji prawnej podmiotów uczestniczących w postępowaniu administracyjnym i zróżnicowanie ochrony praw podmiotu w zależności od jego charakteru (osoba fizyczna, Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego), a w konsekwencji także - art. 2a ustawy o drogach publicznych poprzez przyznanie własności nieruchomości stanowiącej drogę publiczną podmiotowi niebędącemu podmiotem publicznym. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na całkowitą niezasadność skargi. Podstawę zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 145a § 1 kpa. Zgodnie z jego treścią można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego została wydana decyzja. Jako prawidłowe należy ocenić działanie organu, który po otrzymaniu wniosku skarżącego, w którym powołano się na przesłankę z art. 145a § 1 kpa wydał postanowienie o wznowieniu postępowania, a następnie przystąpił do badania, czy przesłanka ta rzeczywiście w rozpatrywanej sprawie zaistniała, czy też nie. W razie bowiem ustalenia, że przesłanka ta nie zaistniała, organ zobligowany był do wydania decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 pkt 1 kpa, czyli do odmowy uchylenia decyzji dotychczasowej. Dopiero ewentualne ustalenie przez organ, że przesłanka wznowieniowa zaistniała, otwiera drogę do prowadzenia postępowania w celu ustalenia, czy istnieją merytoryczne podstawy do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy, zgodnie z art. 151 § 1 pkt 2 kpa, czy też wobec zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa konieczne jest ograniczenie się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie jest możliwe uchylenie decyzji. W rozpatrywanej sprawie podstawą prawną rozstrzygnięcia Ministra był art. 151 § 1 pkt 1 kpa i ustalenie, że przywołany przez skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 nie stanowi, w realiach tej sprawy, podstawy do uchylenia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się zatem do rozstrzygnięcia, czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 może być uznany za wyrok pozwalający na przyjęcie, że zaistniała zmiana normatywna art. 156 § 2 kpa, uzasadniająca wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji uwzględniającej treść tego przepisu. Powyższa kwestia była już przedmiotem rozważań sądów administracyjnych. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela i przyjmuje za własny pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 17 listopada 2017 r. sygn. akt I OSK 1029/17. W wyroku tym wyjaśniono, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r., którym orzeczono, iż art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, nie może prowadzić, w ramach postępowania wznowieniowego, do uchylenia decyzji organu administracji, stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej. Jest to bowiem wyrok zakresowy o pominięciu prawodawczym, a zatem nie wywołuje skutku, określonego w art. 190 ust. 1 i 3 Konstytucji, tj. nie powoduje utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego art. 156 § 2 kpa. Skoro wspomniany wyżej wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie derogował przepisu art. 156 § 2 kpa, to tym samym nie spowodował zmiany normatywnej, a nałożył tylko na ustawodawcę obowiązek uregulowania tej kwestii. Powyższe oznacza, że w dalszym ciągu obowiązuje art. 156 § 2 kpa w brzmieniu poddanym ocenie sądu konstytucyjnego i stosowanym przez organy uprzednio rozpatrujące sprawę. Odnosząc się zatem do podniesionych w skardze zarzutów dotyczących skutków prawnych wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13, wyjaśnić należy, że zarzuty te nie mogły odnieść oczekiwanego skutku. Powoływane orzeczenie, jak wyżej już wyjaśniono, jest wyrokiem zakresowym orzekającym o pominięciu prawodawczym, czyli takim, w którym Trybunał uznaje za stan niekonstytucyjny brak określonej treści normatywnej w przepisie. Wyroki o pominięciu prawodawczym Trybunał kieruje przede wszystkim do ustawodawcy. Sąd ma świadomość, że w doktrynie podnosi się też, że stwierdzenie niekonstytucyjności pominięcia ustawodawczego oznacza dla organów stosujących prawo konieczność poszukiwania możliwości rekonstrukcji brakującej normy prawnej z przepisów konstytucyjnych (M. Florczak-Wątor, Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i ich skutki prawne, Poznań 2006 r., s. 152 i n.). Nie kwestionując, co do zasady, tego poglądu, Sąd zauważa, że zgodnie z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (którego treść normatywna została powtórzona w art. 6 kpa) organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (zasada praworządności). Nie są zatem uprawnione do samodzielnej, indywidualnej rekonstrukcji brakującej, zgodnie z powołanym wyrokiem Trybunału, normy prawnej art. 156 § 2 kpa, w szczególności odrębnie na potrzeby każdego prowadzonego postępowania administracyjnego. Ponadto w ocenie Sądu brakującej części normy w art. 156 § 2 kpa nie można obecnie zrekonstruować w taki sposób, który umożliwiałby jej uniwersalne zastosowanie w okolicznościach każdej sprawy. Innymi słowy, nie może uczynić tego za ustawodawcę sąd ani organ, gdyż mogłoby to prowadzić do zbyt dużej dowolności w stosowaniu prawa i zagrażać innym wartościom konstytucyjnym, w tym np. zasadzie równości czy sprawiedliwości społecznej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego zapadł bowiem w konkretnych okolicznościach, w zupełnie innej sprawie, gdzie chodziło o ochronę praw (ekspektatywy) nabytych przez byłych właścicieli gruntów (a nie gminę lub Skarb Państwa), na skutek przywrócenia im w drodze aktu administracyjnego terminu do złożenia wniosku o uzyskanie ekwiwalentu za utraconą własność (dzięki czemu ów ekwiwalent uzyskali), w sytuacji, gdy ów akt administracyjny był wadliwy, ale funkcjonował w obrocie prawnym wiele lat i korzystając z domniemania zgodności z prawem, pozwolił na uzyskanie prawa podmiotowego przez byłych właścicieli. Nie można tego porównać do sytuacji występującej w niniejszej sprawie, gdzie kwestionowana decyzja dotyczyła przejęcia nieruchomości od osoby fizycznej na własność Państwa. Ponadto obecne brzmienie art. 156 § 2 kpa wskazuje na dwie przesłanki negatywne stwierdzenia nieważności decyzji. Przesłankami tymi są upływ czasu i nieodwracalne skutki prawne. Trybunał Konstytucyjny, orzekając w wyroku z 12 maja 2015 r., że art. 156 § 2 kpa w zakresie, w jakim nie wyłącza dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, nie przesądził, że czas ten (wymagany okres prekluzyjny) powinien być taki sam, jak w przypadku przesłanek z art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 kpa, czyli 10 lat (zob. pkt 10.7 uzasadnienia wyroku). Jest to zrozumiałe, jeśli się zważy, jaką rolę w obecnym systemie prawnym pełni art. 156 § 1 pkt 2 kpa przy braku ustawy reprywatyzacyjnej, czego Trybunał miał zapewne świadomość, skoro oprócz upływu czasu – jak w innych przypadkach zastosowania negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji – posłużył się też innym kryterium (nabycia prawa). W ocenie Sądu choćby z tego powodu nie jest możliwe stosowanie bezpośredniej analogii do przypadków, kiedy przepis uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji po upływie 10 lat, niezależnie od tego, że stosowanie analogii jako metody wykładni prawa w prawie administracyjnym jest samo w sobie zagadnieniem kontrowersyjnym. Znaczny upływ czasu jest więc nie tylko pojęciem niedookreślonym, niemożliwym do rekonstrukcji w oparciu o jednolite i uniwersalne kryterium, umocowane wprost w Konstytucji, ale również nie jest kryterium jedynym. Z powodu szczególnej roli, jaką w katalogu przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji pełni art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nie jest wykluczone, że upływ czasu w takiej sytuacji będzie pełnił rolę tylko jednego z determinantów negatywnej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Natomiast fakt, że "decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy" nie musi być jedynym dopełnieniem ewentualnej negatywnej przesłanki stworzonej przez ustawodawcę w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, zważywszy, że ta druga okoliczność wskazana przez Trybunał osadzona jest mocno w okolicznościach konkretnej sprawy (co Trybunał podkreślił w pkt 10.6 uzasadnienia wydanego orzeczenia). W tym samym fragmencie uzasadnienia Trybunał podkreślił, że "wyrok stwierdzający niekonstytucyjność art. 156 § 2 K.p.a. w zakresie opisanym w sentencji ma charakter zakresowy o pominięciu prawodawczym. Wyrok taki nie powoduje zmiany normatywnej, w szczególności nie oznacza derogacji tego przepisu. Stwierdzenie niekonstytucyjności w zakresie pominięcia prawodawczego nakłada na ustawodawcę obowiązek rozszerzenia unormowania art. 156 § 2 K.p.a., przewidującego ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wydanej z rażącym naruszeniem prawa, gdy od wydania decyzji nastąpił znaczny upływ czasu, a decyzja była podstawą nabycia prawa lub ekspektatywy." (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 701/16). Niestety do dnia dzisiejszego ustawodawca nie dokonał nowelizacji art. 156 § 2 kpa w określonym przez Trybunał kierunku. Z powyższych powodów, w ocenie Sądu, sam fakt wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 12 maja 2015 r. sygn. akt P 46/13 nie kreuje negatywnej przesłanki do ewentualnego stwierdzenia nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 2 kpa. W tej sytuacji podnoszone przez skarżącego argumenty stanowiące polemikę z poszczególnymi tezami wyroku Trybunału Konstytucyjnego i ich rozumieniem prezentowanym w orzecznictwie nie mogą mieć wpływu na sposób rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. W rozpatrywanej sprawie z podanych wyżej przyczyn nie mogło dojść bowiem do ponownej merytorycznej oceny prawidłowości orzeczenia z dnia [...] lipca 1952 r., w której to ocenie mogłyby ewentualnie być brane pod uwagę wnioski wypływające z uzasadnienia przywołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i kształtującego się pod jego wpływem orzecznictwa. Skoro sam fakt wydania wyroku zakresowego nie stanowi wystarczającej przesłanki do skutecznego wznowienia postępowania administracyjnego, nie stanowi go tym bardziej ewentualna zmiana linii orzeczniczej. Z tych samych powodów oczekiwanych przez skarżącego skutków nie mogły wywrzeć inne argumenty dotyczące wad, przypisywanych przez skarżącemu decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r. Wobec podniesionych przez skarżącego zarzutów wypada jedynie zwrócić uwagę, że co prawda przez wskazane w skardze działki nr [...] i nr [...] przebiegają obecnie drogi publiczne, jednakże nie oznacza to automatycznie, że nabyły one (lub ich części) status dróg publicznych przed wydaniem kwestionowanej w trybie wznowienia decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r. Jak wynika z akt sprawy, co najmniej do połowy czerwca 2011 r. działka nr [...] znajdowała się w posiadaniu i użytkowaniu P. K. (k-194 akt adm.). Na działce numer [...] znajdował się dom mieszkalny, zaś na działce nr [...] urządzona była zieleń. Na żadnej z tych działek nie było drogi. Obie działki zostały objęte decyzją Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2008 r. o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej, dotyczącej inwestycji polegającej na budowie dwupoziomowego skrzyżowania drogi z torami kolejowymi. Decyzja ta została wydana na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. W ramach tej inwestycji wykonany został w drugiej połowie 2011 r. wiadukt drogowy łączący ulice [...] i [...]. Na działce nr [...] umieszczono filary wiaduktu. Wiadukt ten jest poprowadzony nad tą działką. Teren działki jest wykorzystywany jako "dziki" parking. Równolegle na części działki nr [...] wytyczono nowy przebieg przedłużenia ulicy [...] (biegnącej pod wiaduktem wzdłuż linii kolejowej) umożliwiającego wjazd w ulicę [...] przed wiaduktem (mapy na stronie mapa.um.[...].pl). Znajdujący się na tej działce dom został rozebrany, a obecnie na jego miejscu urządzono trawnik i posadzono drzewa (fotografie w serwisie internetowym Google Earth lub Google Map). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w decyzji z dnia [...] listopada 2011 r. odniósł się przy tym do kwestii prowadzonej na wspomnianych działkach inwestycji i ocenił, że ewentualne związane z tym faktem nieodwracalne skutki prawne nie mogą być przypisane kontrolowanemu orzeczeniu z dnia [...] lipca 1952 r. (str. 3 i 4 decyzji). Dodatkowo należy podkreślić, że kwestionowana decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] listopada 2011 r. oraz poprzedzająca ją decyzja tego organu z dnia [...] lutego 2011 r. zostały wydane po wiążącym organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 464/04. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2019 r. Dz. U. poz. 2325 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Dodatkowo wyjaśnić należy, że na podstawie art. 15 zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374) i zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2020 r., w związku z ogłoszeniem stanu epidemii i związanymi z tym ograniczeniami i wymogami w zakresie podejmowania działań zmierzających do eliminowania nadmiernego stanu zagrożenia dla stanu zdrowia osób uczestniczących w czynnościach sądowych, niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, o czym zawiadomiono strony, umożliwiając im przedstawienie dodatkowych argumentów. Poza brakiem udziału stron w samym posiedzeniu, na którym zapada wyrok, sądowa kontrola nie różni się od kontroli sprawowanej przy rozpoznawaniu spraw na rozprawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło