I SA/Gd 88/25

WyrokWSA w Gdańsku2025-08-19

Skład orzekający: Marek Kraus, Sławomir Kozik, Alicja Stępień

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo ustalił wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego, stosując przepisy dotyczące spraw cywilnych i nie rozdzielając wynagrodzenia za reprezentowanie każdej z osób?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wynagrodzenie kuratora ustanowionego w postępowaniu administracyjnym na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. stanowi koszt postępowania administracyjnego i powinno być ustalane w drodze analogii do przepisów dotyczących spraw cywilnych. Organ błędnie zastosował przepisy, nie uwzględniając, że kurator jest adwokatem, a także nie rozdzielił wynagrodzenia za reprezentowanie dwóch odrębnych osób, co narusza zasady prawidłowego ustalenia kosztów i reprezentacji.
Stan faktyczny
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) ustanowił kuratora (adwokata Ł.B.) dla dwóch nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego dotyczącego odpowiedzialności osób trzecich za długi spółki. ZUS przyznał kuratorowi wynagrodzenie w kwocie 88,56 zł, stosując przepisy dotyczące spraw cywilnych i nie rozdzielając wynagrodzenia na każdą z reprezentowanych osób. Kurator zaskarżył te akty, domagając się wyższego wynagrodzenia, opartego na nowszych przepisach i uwzględniającego odrębne wynagrodzenie za każdą reprezentację.
Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżony akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 grudnia 2024 r. oraz poprzedzający go akt z dnia 11 października 2024 r. Zasądził od ZUS na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Kraus (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Sławomir Kozik Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 19 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Ł. B. na akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 2 grudnia 2024 r., nr 370000/71/2023-RED-8676NC/AK w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi 1. uchyla zaskarżony akt oraz poprzedzający go akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 października 2024r., nr 370000/71/2023-RED-8676NC/AK, 2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz strony skarżącej kwotę 200 ( dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 grudnia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] (dalej "ZUS"), działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") oraz § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 536 ze zm.) w związku z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 764 ze zm.), ustalił Ł.B. (dalej "Skarżący") jako kuratorowi ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym dla nieobecnych uczestników postępowania wysokość wynagrodzenia na kwotę 88,56 zł, w tym podatek VAT. 2. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: 2.1. Pismem z dnia 22 lutego 2024 r. ZUS złożył do Sądu Rejonowego w [...] III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich wniosek o ustanowienie kuratora dla A.B. oraz M.B. – nieznanych z miejsca pobytu uczestników postępowania administracyjnego w sprawie orzeczenia odpowiedzialność osób trzecich za długi płatnika X. Sp. z o.o. z siedzibą we W. W uzasadnieniu wniosku organ wskazał, że pan A.B. jako członek zarządu ww. spółki w okresie powstania zadłużenia odpowiada z majątku osobistego za zaległości spółki, a pani M.B. jako małżonka członka zarządu odpowiada z majątku wspólnego za te zobowiązania. Korespondencja skierowana na adresy występujące w zbiorze ZUS i PESEL jest zwracana jako nieodebrana. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2024 r. Sąd Rejonowy w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla A.B. oraz M.B. kuratora w osobie adwokata Ł.B. (Skarżącego), celem ich reprezentowania jako nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osób trzecich za długi X. Sp. z o.o. z siedzibą we W. Na ręce kuratora (Skarżącego) doręczono zawiadomienie z dnia 18 czerwca 2024 r. o wszczęciu postępowania z urzędu, zawiadomienie z dnia 1 sierpnia 2024 r. o zakończeniu postępowania oraz decyzję z dnia 28 sierpnia 2024 r. 2.2. Aktem administracyjnym z dnia 11 października 2024 r. ZUS przyznał Skarżącemu, jako kuratorowi ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym dla nieobecnych uczestników postępowania, wynagrodzenie w kwocie 86,56 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 kwietnia 2024 r. ustanowiono kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu A.B., celem reprezentowania go w postępowaniu prowadzonym przez ZUS. Jako osobę kuratora Sąd wskazał Skarżącego. Organ stwierdził, że nie ma aktu prawnego, który ściśle by regulował zasady wynagradzania kuratora ustanowionego dla strony postępowania administracyjnego. O przyznaniu wynagrodzenia dla kuratora oraz jego wysokości decydować powinien organ administracyjny prowadzący postępowanie. Przy ustaleniu wynagrodzenia ZUS kierował się przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w określeniu wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony cywilnej, w którym stwierdzono, że wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych. Organ powołał się na § 9 ust. 2 Rozporządzenia z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawych, zgodnie z którym w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznych przewidziano wynagrodzenie w kwocie minimalnej 180 zł. 40% stawki minimalnej to kwota 72,00 zł, którą należało podwyższyć o stawkę podatku VAT w wysokości 23%, zatem łączna kwota wyliczonego wynagrodzenia to 88,56 zł. Przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dotyczący uprawień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie. W postanowieniu zawarto pouczenie, według którego na ustalenie przez organ wynagrodzenia kuratora, stosowanie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 52 § 3 p.p.s.a. przysługuje skarga do WSA w Gdańsku po uprzednim wezwaniu organu na piśmie w terminie 14 dni od dnia doręczenia pisma do usunięcia naruszenia prawa. 2.3. Pismem z dnia 5 listopada 2024 r. Skarżący wezwał ZUS do usunięcia naruszenia prawa poprzez uchylenie ww. aktu administracyjnego i wydanie nowego rozstrzygnięcia w przedmiocie wynagrodzenia kuratora, które to wynagrodzenie zostanie ustalone w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 763) i obejmować kwotę 442,80 zł. 2.4. Aktem administracyjnym z dnia 2 grudnia 2024 r. ZUS przyznał Skarżącemu, jako kuratorowi ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym dla nieobecnych uczestników postępowania, wynagrodzenie w kwocie 88,56 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 kwietnia 2024 r. ustanowiono kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu M.B., celem reprezentowania jej w postępowaniu prowadzonym przez ZUS. Jako osobę kuratora Sąd wskazał Skarżącego. Organ stwierdził, że nie ma aktu prawnego, który ściśle by regulował zasady wynagradzania kuratora ustanowionego dla strony postępowania administracyjnego. O przyznaniu wynagrodzenia dla kuratora oraz jego wysokości decydować powinien organ administracyjny prowadzący postępowanie. Przy ustaleniu wynagrodzenia ZUS kierował się przepisami rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w określeniu wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony cywilnej, w którym stwierdzono, że wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze, a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych. Organ powołał się na § 9 ust. 2 Rozporządzenia z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawych, zgodnie z którym w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznych przewidziano wynagrodzenie w kwocie minimalnej 180 zł. 40% stawki minimalnej to kwota 72,00 zł, którą należało podwyższyć o stawkę podatku VAT w wysokości 23%, zatem łączna kwota wyliczonego wynagrodzenia to 88,56 zł. Przyznanie wynagrodzenia przedstawicielowi strony, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dotyczący uprawień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie. W postanowieniu zawarto pouczenie, według którego na ustalenie przez organ wynagrodzenia kuratora, stosowanie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 52 § 3 p.p.s.a. przysługuje skarga do WSA w Gdańsku, którą należy wnieść w terminie 30 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się o wydaniu aktu. 2.5. Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2024 r. ZUS sprostował oczywisty błąd zawarty w akcie administracyjnym z dnia 11 października 2024 r. w części dotyczącej pouczenia o środkach zaskarżenia, zastępując zwrot: "Na ustalenie przez organ wynagrodzenia kuratora, stosowanie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 52 § 3 p.p.s.a. przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku po uprzednim wezwaniu organu na piśmie w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego pisma do usunięcia naruszenia prawa", zwrotem: "Na ustalenie przez organ wynagrodzenia kuratora, stosowanie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. oraz art. 52 § 2 p.p.s.a. przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku." 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie w całości aktu administracyjnego ZUS z dnia 2 grudnia 2024 r. i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając naruszenie art. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze w zw. z § 4 ust. 1-3, § 7 i § 5 w zw. z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 763) polegające na ustaleniu wynagrodzenia za pomoc prawną świadczoną z urzędu poniżej stawki minimalnej i bez uwzględnienia okoliczności reprezentowania dwóch uczestników postępowania. W uzasadnieniu Skarżący, przywołując treść ww. przepisów oraz wyroku WSA w Gliwicach z dnia 10 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Gl 513/16, wskazał, że zarówno przepisy rozporządzenia MS z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, jak i przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie obecnie nie obowiązują, a materię tę regulują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 763), które stosuje się również do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy niniejszego rozporządzenia (§ 24 rozporządzenia). Uwzględniając powyższe w ocenie Skarżącego wynagrodzenie kuratora powinno zostać ustalone w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu i obejmować kwotę 442,80 zł, na którą składają się: 1) opłata w wysokości stawki minimalnej za reprezentowanie A.B. w postępowaniu przed ZUS - w kwocie 180 zł (ustalona na podstawie § 15 ust. 2 w zw. z § 5 i w zw. z § 7 rozporządzenia); 2) opłata w wysokości stawki minimalnej za reprezentowanie M.B. w postępowaniu przed ZUS - w kwocie 180 zł (ustalona na podstawie § 15 ust. 2 w zw. z § 5 i w zw. z § 7 rozporządzenia); 3) plus 23% VAT od powyższych kwot (na podstawie § 4 ust. 3 rozporządzenia). Skarżący wskazał, że § 15 ust. 2 rozporządzenia przewiduje opłatę wynoszącą 180 zł w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym - i oczywistym pozostaje, że przedmiotowe postępowanie prowadzone jest w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności osób trzecich za długi spółki, jednakże brak jest odmiennej stawki przewidzianej dla tego rodzaju kategorii spraw, a zatem kierować należy się dyrektywą wynikającą z § 5 rozporządzenia. 4. W odpowiedzi na skargę ZUS reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej, ewentualnie o oddalenie skargi jako bezzasadnej i rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Organ stwierdził, że skarga została wniesiona w terminie. ZUS wskazał, że zaskarżony akt z dnia 2 grudnia 2024 r. stanowi uzupełnienie wynagrodzenia ustalonego aktem z dnia 11 października 2024 r. na kwotę 86,56 zł. Łączna wysokość wynagrodzenia kuratora wynosi zatem 175,12 zł brutto. Wniosek o odrzucenie skargi organ uzasadnił brakiem skargi osoby uprawnionej do jej wniesienia. A. i M.B. nie mają interesu prawnego w jej wniesieniu, adresatem i stroną aktu o ustaleniu wynagrodzenia był wyłącznie Skarżący. Zdaniem organu, brak jest w sprawie skargi pochodzącej od uprawnionego podmiotu co powoduje niedopuszczalność skargi. Odnosząc się do zarzutu zaniżenia wynagrodzenia należnego kuratorowi ZUS wskazał, że ustalił wysokość wynagrodzenia zgodnie z przepisami § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 r. poz. 536) w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.) mając na względzie rodzaj sprawy, stopień jej zawiłości i nakład pracy kuratora. 5. Pismem z dnia 8 kwietnia 2025 r. Skarżący wskazał, że skargę wnosi w imieniu własnym oraz podniósł, że w jego ocenie wynagrodzenie za podejmowane przez kuratora czynności powinno zostać odrębnie określone za pełnienie funkcji kuratora dla A.B. oraz odrębnie dla M.B. na zasadzie odpowiednio stosowanego § 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024 r. poz. 763), zaś w przedmiotowej sprawie przyznaną kwotą wynagrodzenia objęto zarówno wynagrodzenie za reprezentowanie A.B. jak i M.B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 6.1. Skarga zasługuje na uwzględnienie. 6.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) dalej: "p.p.s.a." stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na inne niż określone w pkt 1 – 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, zwanej dalej k.p.a., postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. W ramach swej kognicji Sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem art. 57a tej ustawy. W związku z powyższym Sąd stwierdził - co znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych, że zaskarżony akt w przedmiocie przyznania wynagrodzenia kuratorowi, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a., stanowi akt z zakresu administracji publicznej - w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. - dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie, a zatem podlega kognicji sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 16 kwietnia 2020 r., I OSK 3193/19, orzeczenia dostępne na stronie Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, zwanej dalej "CBOSA"). Ponadto należy wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie pełnomocnik organu w odpowiedzi na skargę wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., a strona skarżąca nie zażądała rozpoznania sprawy na rozprawie. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, w trybie uproszczonym, Sąd stwierdził naruszenia prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu oraz poprzedzającego go aktu w sprawie przyznania wynagrodzenia kuratorowi. Ponadto należy stwierdzić, że wniosek organu o odrzucenie skargi jest niezasadny. Bowiem Skarżący w piśmie z dnia 8 kwietnia 2025 r. sprecyzował, że skargę wniósł jako kurator, albowiem przedmiotem skargi jest akt administracyjny, którym przyznano na jego rzecz wynagrodzenie. Zatem brak interesu prawnego po stronie A.B. i M.B. do reprezentowania, których Skarżący został ustanowiony kuratorem nie ma znaczenia w niniejszej sprawie. 6.3. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest ocena, czy organ prawidłowo ustalił Skarżącemu wynagrodzenie w kwocie 88,56 zł. (w tym podatek VAT), za czynności kuratora ustanowionego w postępowaniu administracyjnym dla nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego. Skarżący kwestionuje wysokość przyznanego mu wynagrodzenia, przede wszystkim zarzucając, że w przedmiotowej sprawie przyznaną kwotą wynagrodzenia objęto wynagrodzenie za reprezentowanie dwóch nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego, gdy wynagrodzenie za podejmowane przez kuratora czynności, powinno zostać odrębnie określone za pełnienie funkcji kuratora dla każdej z tych osób. 6.4. Rozstrzygając powyższą kwestię w pierwszej kolejności należy wskazać, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania administracyjnego. Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 278/12 ( CBOSA), z uwzględnieniem zmian przepisów, które miały miejsce po jego wydaniu, w którym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wynagrodzenie przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego ustanowionego na wniosek organu administracyjnego, zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., należy do kosztów postępowania administracyjnego. Stanowisko to koreluje z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. akt III CZP 117/88, (publ. OSNC 1990/1/11), w uzasadnieniu której SN stwierdził, że wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony ze względu na jej charakter ściśle związany z konkretnym postępowaniem administracyjnym uzasadnia traktowanie tego wynagrodzenia w ramach kosztów postępowania administracyjnego. Pomimo, że wysokość tego wynagrodzenia ani zasady i tryb jego przyznawania nie zostały unormowane w przepisach k.p.a. ani w przepisach szczególnych, to nie budzi żadnych wątpliwości, że wynagrodzenie takie przysługuje. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por.: wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 lipca 2014 r., sygn. akt IV SA/Wa 930/14, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 38/16, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 listopada 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 577/16, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 10 stycznia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 529/17, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 grudnia 2018 r. sygn. akt IV SA/Gl 643/18, CBOSA) podkreślono, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą Rzeczypospolitej Polskiej jako Państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP). W wykonywanie obowiązków kuratora nie jest bowiem wpisany element dobrowolnej, bezinteresownej działalności społecznej. Dzięki udziałowi w postępowaniu kuratora, postępowanie w sprawie może się prawidłowo toczyć, co leży w interesie stron i w interesie publicznym. Stosunek prawny istniejący między organem administracji i przedstawicielem dla nieobecnej strony opiera się na orzeczeniu sądu powszechnego. Jego elementem jest obowiązek wykonania przez osobę wyznaczoną niezbędnych czynności w charakterze przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej lub niezdolnej do czynności prawnych. Z obowiązkiem tym wiąże się prawo przedstawiciela do uzyskania wynagrodzenia za podjęte w toku postępowania w obronie interesów strony czynności. Poza sporem w niniejszej sprawie jest to, że na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...], złożony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a., Sąd Rejonowy w [...] III Wydział Rodzinny i Nieletnich postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt III RNs 199/24 ustanowił Skarżącego będącego adwokatem, kuratorem dla A.B. i M.B. celem ich reprezentowania, jako nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osób trzecich za długi spółki z o.o. Oznacza to, że organem właściwym dla ustalenia i wypłaty wynagrodzenia jest organ prowadzący postępowanie zasadnicze, w tym przypadku Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zaznaczyć należy, że przyznawanie wynagrodzenia kuratorowi ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a. nie zostało unormowane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego ani w przepisach szczególnych. Ustalenie wysokości wynagrodzenia przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej powinno więc nastąpić w drodze analogii przez zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536 ) dalej jako ,,rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r.’’. Taki pogląd prezentowany jest zarówno w orzecznictwie, jak również w doktrynie ( por. wyroki; WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2024 r., VIII SA/Wa 571/21, WSA we Wrocławiu z dnia 5 grudnia 2024 r., III SA/Wr 270/24, P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 34). Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 225 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł. Z kolei ust. 2 tego rozporządzenia stanowi, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. W niniejszej sprawie na zasadzie analogii należy także stosować przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800 z późn. zm.), które zostały wydane na podstawie art. 16 ust. 2 i 3 ustawy Prawo o adwokaturze, a nie jak podnosi strona skarżąca przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. 2024 poz. 763), które zostały wydane na podstawie 29 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze. Przepisy rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, nie określają wysokości stawek w sprawach orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje § 1 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r., który stanowi, że wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w przepisach, o których mowa w ust. 1, ustala się przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju. Zdaniem Sądu najbardziej zbliżone rodzajowo będą sprawy dotyczące podleganiu ubezpieczeniom społecznym, dla których w § 9 ust. 2 rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. przewidziano stawkę minimalną wynoszącą 360 zł. Natomiast ZUS błędnie wskazał w zaskarżonym akcie, że w sprawie należy powołać się na § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, w sytuacji gdy na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego kuratorem został ustanowiony adwokat. Ponadto należy zgodzić się ze Skarżącym, że wynagrodzenie winno zostać odrębnie określone za pełnienie funkcji kuratora dla A.B. oraz odrębnie dla M.B. Wskazać należy, że kurator ustanowiony na podstawie art. 34 k.p.a. w zw. z art. 184 k.r.o. jest uprawniony do reprezentowania nieobecnego w toku całego postępowania administracyjnego, jeżeli nie ustaną przesłanki, na podstawie których doszło do ustanowienia takiego kuratora. Jeżeli zakres działania kuratora nie został ograniczony przez sąd opiekuńczy wyłącznie do działania w pierwszej instancji, to kurator jest uprawniony nie tylko do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, ale dla zapewnienia rzeczywistej reprezentacji strony i obrony jej interesów zakres działania kuratora obejmuje również wniesienie skargi do sądu administracyjnego na ostateczną decyzję ( zob. M. Fras ( re.), M. Hadbas ( red. ) Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, LEX/el 2023 ). Powyższe uprawnienia kuratora związane są z reprezentowaniem każdego z dwóch wymienionych w postanowieniu Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt III RNs 199/24, nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego tj. A.B. i M.B. Skoro Skarżący został ustanowiony na podstawie powołanego postanowienia kuratorem, celem reprezentowania każdej z dwóch wymienionych osób, jako nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości spółki z o.o. z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, winno to skutkować ustaleniem odrębnie wynagrodzenia zarówno za pełnienie funkcji kuratora dla A.B. jak i dla M.B., na co wskazuje również odrębny charakter procesowy tych osób (A.B. jako członek zarządu spółki z o.o. odpowiadający za jej zaległości z tytułu składek, M.B. małżonka członka zarządu). Ponadto pomimo, że powołane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. określa wysokość wynagrodzenia kuratora wskazując, że winno się ono zawierać w przedziale od 60 zł do nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie, określonych w przepisach wykonawczych, a organ uprawniony jest do jego określenia w obszarze wytyczonym tymi kwotami, to nie można uznać, że może to być wynagrodzenie całkowicie dowolne i pozostające poza kontrolą. Aby jednak kontrola w tym zakresie była możliwa, a także dla realizacji zasady przekonywania, organ winien wskazać, jakimi kryteriami kierował się przyznając wynagrodzenie w danej wysokości, mając na uwadze regulacje z § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia. W przedmiotowej sprawie organ nie dokonał oceny nakładu pracy kuratora, czy ilości i rodzaju czynności podjętych przez kuratora, które były konieczne dla wykonania zadań wynikających z tej funkcji. Ponadto należy zauważyć, że w niniejszej sprawie ZUS ustalił wynagrodzenie kuratora w dwóch aktach administracyjnych tj. z dnia z dnia 11 października 2024 r. w kwocie 86,56 zł. oraz z dnia 2 grudnia 2024 r. w kwocie 88,56 zł., a dotyczących wynagrodzenia Skarżącego ustanowionego kuratorem dla A.B. i M.B. na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt III RNS 199/24. Należy zaznaczyć, że wbrew twierdzeniu pełnomocnika organu zawartemu w odpowiedzi na skargę z treści zaskarżonego aktu z dnia 2 grudnia 2024 r. w żaden sposób nie wynika, że akt ten stanowi uzupełnienie wynagrodzenia ustalonego aktem z dnia 11 października 2024 r. oraz że łączna kwota wynagrodzenia kuratora wynosi 175,12 zł brutto. Mając powyższe na uwadze Sąd uchylił zarówno zaskarżony akt z dnia 2 grudnia 2024 r., w sprawie przyznania wynagrodzenia kuratorowi w kwocie 88,56 zł, jak i poprzedzający go akt z dnia 11 października 2024 r. przyznający wynagrodzenie w kwocie 86,56 zł. 6.5. Rzeczą organu będzie uwzględnienie oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku i orzeczenie w przedmiocie wynagrodzenia dla Skarżącego jako kuratora w kwotach odrębnych z tytułu reprezentowania każdego ze wskazanych, nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego, z tytułu wykonywania obowiązków wynikających z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia 30 kwietnia 2024 r. o ustanowieniu kuratora dla nieobecnych uczestników postępowania administracyjnego, z powołaniem się na prawidłową podstawę prawną. Sąd nie jest przy tym władny rozstrzygać w powyższym przedmiocie i zastępować w ten sposób organ. 6.6. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt oraz poprzedzający go akt Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 października 2024 r. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 ww. ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło