I OSK 1772/24

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-09-16

Skład orzekający: Karol Kiczka, Piotr Niczyporuk, Agnieszka Miernik

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy brak związku przyczynowo-skutkowego między niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką, a także istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji, mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organy administracyjne i sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretowały art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Sąd stwierdził, że brak związku przyczynowo-skutkowego nie może być oparty na braku czasowej korelacji między niepełnosprawnością, niepodejmowaniem zatrudnienia a złożeniem wniosku o świadczenie. Ponadto, istnienie innych osób zobowiązanych do alimentacji nie stanowi negatywnej przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie sprawującej faktyczną opiekę. Sąd uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów, nakazując ponowne rozpatrzenie wniosku z uwzględnieniem prawidłowej wykładni prawa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego córce, która zrezygnowała z pracy zarobkowej w celu sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną matką. Organy administracyjne i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznały, że brak jest związku przyczynowo-skutkowego między rezygnacją z pracy a opieką, a także że istnienie czworga innych dzieci zobowiązanych do alimentacji stanowi przeszkodę w przyznaniu świadczenia. Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrywał skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz skarżącej kwotę 720 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 16 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1278/23 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 maja 2023 r. znak SKO.ŚR/4111/147/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia I. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice z dnia 25 stycznia 2023 r. (ŚR-I.5020.197.13100.2023), II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz [...] kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 21 grudnia 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1278/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 18 maja 2023 r. znak SKO-ŚR/4111/147/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie (dalej też SKO) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice z dnia 25 stycznia 2023 r. o odmowie przyznania [...] świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia SKO nie zgodziło się z błędną wykładnią art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niezastosowaniem się organu I instancji do wytycznych wcześniejszej decyzji. Kolejno SKO jednak stwierdziło, że mimo błędnej wykładni organu I instancji i nieprawidłowego zastosowania art. 17 ust. 1b u.ś.r. - organ odwoławczy przychyla się jednak do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na brak związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy niepodejmowaną pracą a sprawowaną opieką. Nadto organ odwoławczy ustalił, że krąg osób zobowiązanych do alimentacji jest większy, obowiązek alimentacyjny wobec matki wnioskodawczyni ciąży też na czwórce jej rodzeństwa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższą decyzję wniosła [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. Sąd wskazał, że materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., zwanej dalej u.ś.r.). Zdaniem Sądu zgodzić się należy z organem odwoławczym w kwestii braku związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy niepodejmowaną przez skarżącego pracą a sprawowaną przez niego opieką nad matką, a także w kwestii większej ilości osób zobowiązanych do alimentacji. Zdaniem Sądu, w sytuacji gdy istnieją inne osoby zobowiązane do alimentacji, w stosunku do których brak jest obiektywnych przeszkód w realizacji ustawowego obowiązku, w opiece powinny uczestniczyć również pozostałe osoby zobowiązane do alimentacji. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiodła [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. naruszenie prawa materialnego, tj.: 1. art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez stronę skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez stronę skarżącą zatrudnienia nie występuje zawiązek przyczynowy; 2. art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, iż przepis ten w jakikolwiek sposób uzależnia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od konieczności wykazania, iż strona skarżąca podjęła działania mające na celu zapewnienie osobie niepełnosprawnej pomocy w inny sposób niż poprzez osobiste jej sprawowanie i występowanie z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tego tytułu, np. poprzez skorzystanie z pomocy rodzeństwa czy usług opiekuńczych, podczas gdy warunek taki nie wynika ani z w/w przepisu ani z jakiegokolwiek innego przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych; 3. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a u.ś.r. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, iż dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego dziecku osoby niepełnosprawnej konieczne jest wykazanie iż pozostałe dzieci niepełnosprawnej są obiektywnie niezdolne do sprawowania opieki i wywiązywania się z ciążącego na nich obowiązku alimentacyjnego, podczas gdy prawidłowa wykładania tego przepisu nakazuje przyjąć iż możliwości realizacji obowiązku alimentacyjnego przez pozostałe osoby zobowiązane w tym samym stopniu pozostaje bez wpływu na prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego. II. naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj.: 1. art. 135 p.p.s.a. poprzez niewzięcie pod uwagę całości materiału dowodowego w sprawie, czego skutkiem było niesłuszne oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. oraz uznanie, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa; 2. art. 151 p.p.s.a. poprzez niesłuszne oddalenie skargi podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i 80 k.p.a., bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania w tym koszów zastępstwa procesowego, oraz zrzeczono się rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Rozpoznając skargę kasacyjną w powyżej określonych granicach należy stwierdzić, iż jest ona zasadna, bowiem zarzuty kasacyjne zasługują one na uwzględnienie. Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy w ustalonym stanie faktycznym zachodzi związek przyczynowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą kasacyjnie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Rozstrzygnięcia wymagała ponadto kwestia, czy podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego może być okoliczność, że rodzeństwo skarżącej kasacyjnie - w równym stopniu zobowiązane do alimentacji w stosunku do matki - opieki takiej nie podejmuje. Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką [...], która legitymuje się orzeczeniem wydanym przez Wojewódzką Komisję Lekarską do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia nr 683599 z dnia 1997-05-12, zaliczającym ją do pierwszej grupy inwalidów - trwale. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżąca wraz z jedną z sióstr i matką prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, przy czym to [...] (skarżąca kasacyjnie) zrezygnowała z zatrudnienia i sprawuje opiekę. [...] jest osobą leżącą, pampersowaną. Skarżąca karmi, myje i zmienia pampersy matce, sprawuje trwałą, ciągłą i osobistą opiekę nad matką. Skarżąca kasacyjnie pomaga matce we wszystkich czynnościach dnia codziennego takich jak: przygotowywanie posiłków, podawanie lekarstw, sprzątanie, a także pomoc przy higienie osobistej: mycie, przebieranie, pampersowanie, smarowanie środkami przeciwodleżynowymi, zapewnia stały kontakt z lekarzami i specjalistami, realizuje recepty. Przeprowadzony wywiad środowiskowy potwierdził fakt, iż [...] jest osobą niepełnosprawną, która potrzebuje wsparcia osób trzecich w wielu czynnościach dnia codziennego i takie wsparcie otrzymuje od córki [...]. Z powyższego wynika, że matka skarżącej nie jest w stanie funkcjonować bez pomocy osób trzecich. Z uwagi na powyższe oraz ciągłą (codzienną) obecność oraz nadzór skarżącej nad niepełnosprawną matką brak jest możliwości podjęcia pracy zarobkowej. Organ ustalił także, że wymagająca opieki [...] ma jeszcze czworo dzieci, które nie uczestniczą w opiece nad nią, mieszkają osobno (poza siostrą [...], która mieszka ze skarżącą i matką), są aktywni zawodowo oraz mają swoje rodziny. [...] pracuje na 1,5 etatu w dwóch przedszkolach w Krakowie. Pozostała trójka rodzeństwa jest sporo starsza, sami mają problemy zdrowotne, zwłaszcza dziedziczne z kręgosłupem i stawami. [...] ma 45 lat, z dniem 31 sierpnia 2022 r. rozwiązała umowę o prace. Pracowała w Niemczach. Stosownie do art. 17 ust. 1 u.ś.r. obowiązującego w dniu wydania zaskarżonej decyzji - świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom wymienionym w pkt 1-4, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Norma ta wskazuje na warunek rezygnacji (zaprzestania) lub niepodejmowania zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej, który należy brać pod uwagę, oceniając spełnienie przesłanek do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne winna sprawować opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze, który obiektywnie zmusza do rezygnacji z dotychczasowego zatrudnienia, bądź nie daje możliwości podjęcia zatrudnienia (lub innej pracy zarobkowej). Opieka ta musi zatem stanowić oczywistą przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej – powodować faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia lub prowadzić do rezygnacji z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Istotna jest tu ocena, czy zakres sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną wypełnia ustawowe przesłanki warunkujące ustalenie tego prawa i stwierdzenie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką a możliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. Oczywistym jest, że nie każda rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia jest podstawą do przyznania świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki (na co jednoznacznie wskazuje treść art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr). W związku z powyższym musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek między rezygnacją bądź niepodejmowaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki nad osobą wskazaną w ustawie. Celem ustawodawcy było bowiem zapewnienie osobie rezygnującej z zatrudnienia lub go niepodejmującej, ekwiwalentu zatrudnienia, którego nie może podjąć lub kontynuować ze względu na sprawowanie opieki nad niepełnosprawną osobą. Już sama językowa wykładnia art. 17 ust. 1 uśr prowadzi do wniosku, że nie tylko rezygnacja z zatrudnienia, ale również niepodejmowanie go w związku z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną uprawnia do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne. Ustawodawca nie wprowadził wymogu, żeby opiekun osoby niepełnosprawnej, który nie podejmuje zatrudnienia, pracował kiedykolwiek wcześniej. Również żadna z reguł wykładni nie pozwala wyciągnąć takiego wniosku. (por. wyroku NSA: z dnia 8 listopada 2022 r. I OSK 85/22; z dnia 2 sierpnia 2024 r., I OSK 1979/23; publ: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle przedstawionej argumentacji oraz braku dokładnej analizy zakresu i ilości wykonywanych przy chorej matce czynności - bez znaczenia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy jest zatem wskazywanie, że [...] z dniem 31 sierpnia 2022 r. rozwiązała umowę o pracę skoro według oświadczenia skarżącej od 2022 roku stan zdrowia matki się pogorszył. To argumentacja na korzyść skarżącej w świetle przedstawionej argumentacji dotyczącej ilości czynności pielęgnacyjnych jakie należy wykonywać codziennie przy chorej matce. Organy zamiast położyć nacisk na opis zakresu i ilości czynności wykonywanych przez skarżącą w związku z opieką nad matką, absorbujących jej czas i uwagę, skupiły się głównie na fakcie, że skarżąca od czasu ostatniego rozwiązania umowy o pracę w 2022 roku nie podejmuje zatrudnienia. Zaś Sąd I instancji bezrefleksyjnie przyjął argumentację organów administracyjnych orzekających w niniejszej sprawie. Przyjdzie zatem wskazać, że celem świadczenia pielęgnacyjnego, jest rekompensowanie braku dochodów z pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zakreśla przy tym żadnych ram czasowych, co do wykazania rezygnacji z zatrudnienia, czy też jego niepodejmowania, z powodu konieczności sprawowania opieki. Dla uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie ma zatem znaczenia, od kiedy utrzymuje się rezygnacja z zatrudnienia podyktowana opieką bądź czy aktywność zawodowa istniała. Jest to świadczenie przyznawane na wniosek i to od wnioskodawcy zależy, czy i w jakim czasie - po wystąpieniu przesłanek do przyznania świadczenia - wystąpi on o to świadczenie, zaś organ pomocowy nie ma uprawnień by ustalać przyczyny braku zatrudnienia osoby ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne. Organ pomocy społecznej jest jedynie zobowiązany do ustalenia, czy osoba taka jest zdolna do pracy i czy wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia jest konieczność sprawowania opieki (zob. B. Chludziński [w:] Świadczenia rodzinne. Komentarz, wyd. II, red. P. Rączka, LEX/el. 2023, art. 17). Związku przyczynowo - skutkowego, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. nie można zatem rozumieć jako konieczności czasowej korelacji pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia przez wnioskodawcę, wystąpieniem niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki oraz złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W realiach rozpoznawanej sprawy oznacza to, że brak aktywności zawodowej nie może świadczyć o braku takiej możliwości na dzień złożenia wniosku, tj. 21 lipca 2022 r. O braku związku przyczynowego nie będzie świadczyć także ilość, zakres i rozmiar czynności opiekuńczych, jakie wykonuje skarżący względem matki, a to czy ilość i zakres tych czynności uniemożliwia skarżącemu podjęcie aktywności zawodowej w tym samym czasie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, równie błędne jest wskazywanie na fakt, że matka skarżącej oprócz skarżącej ma jeszcze czworo dzieci zobowiązanych do alimentacji łącznie ze skarżącą. Sąd kasacyjny nie podziela - powszechnego w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - stanowiska, że skarżąca przed wystąpieniem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego miała obowiązek rozważyć scenariusze opieki nad matką z uwzględnieniem, w tym samym stopniu, zobowiązanego do alimentacji rodzeństwa. Pogląd taki jest oczywiście błędny. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. jasno wylicza przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Niedopuszczalne jest w tej sytuacji wprowadzanie przez organy administracyjne, czy Sąd Wojewódzki dodatkowych, negatywnych przesłanek przyznania tego rodzaju pomocy. Przyczyną odmowy ustalenia prawa nie może być więc posiadanie przez wnioskodawczynię rodzeństwa, zobowiązanego alimentacyjnie - w tym samym stopniu co skarżąca - wobec niepełnosprawnej matki. Jeżeli jest kilka osób zobowiązanych w równym stopniu do alimentacji, świadczenie można przyznać jednej z nich, pod warunkiem, że spełnia ona przewidziane prawem przesłanki (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 28 maja 2025 r. I OSK 1277/24; 9 sierpnia 2023 r. I OSK 1661/22; 12 grudnia 2023 r. I OSK 2057/22; 6 lutego 2024 r., I OSK 157/23). Ustawa o świadczeniach rodzinnych w sytuacji, gdy jest kilka osób zobowiązanych do alimentacji w tym samym stopniu, nie przewiduje pierwszeństwa względem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla jednej z nich w możliwości wywiązania się z obowiązku alimentacyjnego łącznie przez wszystkich zobowiązanych. Skoro zatem skarżąca, jako córka osoby wymagającej opieki, znajduje się wraz z rodzeństwem wśród osób wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., którym przy spełnieniu pozostałych warunków ustawowych przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, to do niej należy wybór czy wypełni swój obowiązek alimentacyjny względem matki poprzez sprawowanie osobistej opieki (nie podejmując, bądź rezygnując z zatrudnienia), czy też zapewni jej opiekę w inny sposób, np. podejmując zatrudnienie, dzieląc się obowiązkami opiekuńczymi z rodzeństwem. Niewątpliwie świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane za sam fakt opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, czy też za pozostawanie w gotowości do świadczenia czynności opiekuńczych. Za zasadne uznać w tym kontekście należy prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że powinno ono stanowić ekwiwalent za faktyczny brak możliwości podjęcia przez opiekuna zatrudnienia wobec konieczności sprawowania czynności opiekuńczych, bądź za rezygnację z zatrudnienia w celu ich sprawowania. Norma art. 17 ust. 1 u.ś.r. odnosi się więc wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Spełnienie przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 u.ś.r. oznacza, że czynności opiekuńcze muszą w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej, a związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem) a opieką musi być bezpośredni i ścisły. Oceny takiej powinien dokonać organ administracji, biorąc pod uwagę okoliczności konkretnej sprawy i ustalając, czy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest z niego zrezygnować. Kluczowym jest, że w przywołanej regulacji brak jest wskazania dotyczącego sprawowania opieki w sposób nieprzerwany, całodobowy, codzienny, samodzielny, jak też przebywania stale w pobliżu osoby, która pomocy tego typu wymaga. Jak już wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie, opieka powinna mieć charakter stały, długotrwały w sensie rozciągłości w czasie i powtarzalny, zaś jej zakres wyznaczony być powinien niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, czyli koniecznością wykonywania czynności w związku z ograniczoną możliwością podopiecznego do samodzielnej egzystencji, w warunkach dnia codziennego. Tak określony zakres opieki, uprawniający do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, zależny jest więc od całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, a przede wszystkim indywidualnej sytuacji osoby wymagającej wsparcia, w tym: rodzaju niepełnosprawności, stanu zdrowia, sprawności ruchowej i intelektualnej, trybu życia, warunków mieszkaniowych, itp. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się ze stanowiskiem orzekających w sprawie organów administracji i Sądu I instancji, o braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącą z podejmowania zatrudnienia a koniecznością sprawowania osobistej opieki nad niepełnosprawną matką. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgadza się także z argumentacją dotyczącą większej ilości zobowiązanych do alimentacji członków rodziny i co za tym idzie możliwości nie przyznania tylko z tego powodu świadczenia pielęgnacyjnego temu członkowi rodziny, który sprawuje opiekę nad niepełnosprawną, mimo braku takiej negatywnej przesłanki w przepisach. W świetle zaprezentowanych rozważań należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dokonał błędnej interpretacji art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. w zakresie związku między brakiem zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, o którym mowa w powyższym przepisie, niezasadnie przyjmując, że dla zaistnienia omawianego związku niezbędna jest czasowa korelacja pomiędzy datą powstania niepełnosprawności, niepodejmowaniem zatrudnIenia oraz wystąpieniem z wnioskiem o świadczenie. Ponadto, Sąd I instancji błędnie zaakceptował ocenę materiału dowodowego dokonaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, z którego to materiału w zasadzie niewiele wynika odnośnie związku pomiędzy chorobą / chorobami matki skarżącej, a obowiązkami związanymi z opieką nad nią. W konsekwencji uznać należy, że błędnie Sąd I instancji zastosował art. 151 p.p.s.a. i oddalił skargę akceptując stanowisko organów. Wobec podważenia oceny materiału dowodowego, zebranego w postępowaniu administracyjnym, uzasadniony jest zatem zarówno zarzut błędnego zastosowania art. 151 p.p.s.a., jak i art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem błędne zastosowanie przepisów materialnoprawnych każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy. Prawidłowej subsumpcji można dokonać wyłącznie na gruncie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, skoro ustalenia faktyczne zostały skutecznie zakwestionowane poprzez podważenie dokonanej przez organ odwoławczy oceny dowodów, w tym stanie sprawy subsumcja ustalonego stanu faktycznego do hipotezy normy prawnej nie mogła być prawidłowa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za mającą usprawiedliwione podstawy i na podstawie art. 188 w zw. z art. 182 § 2 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Myślenice. Ponownie badając wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Burmistrz Miasta i Gminy Myślenice uwzględni wyżej wskazaną wykładnię art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. i przeprowadzi postępowanie z uwzględnieniem wszystkich zasad procedury administracyjnej. Związek przyczynowo - skutkowy powinien zostać oceniony przez wymiar sprawowanej przez skarżącą opieki nad niepełnosprawną matką oraz jej konkretne potrzeby, wynikające z posiadanych przez nią schorzeń i chorób (por. K. Małysa-Sulińska, A. Kawecka [w:] P. Kledzik, P. Lisowski, M. Mączyński, A. Ostapski, J. Sapeta, K. Małysa-Sulińska, A. Kawecka, Świadczenia rodzinne. Komentarz, Warszawa 2023, art. 17). Wezmą również pod uwagę zmianę stanu prawnego, związaną z art. 63 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło