II SAB/Kr 131/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agniszka Nawara-Dubiel Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) SWSA Magda Froncisz po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy Jabłonka w przedmiocie udzielenia informacji publicznej I. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania Wójta Gminy Jabłonka do udzielenia odpowiedzi na wniosek M. P. z dnia 3 października 2024r. o udzielenie informacji publicznej; II. stwierdza, że Wójt Gminy Jabłonka dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku M. P. z dnia 3 października 2024r. o udzielenie informacji publicznej; III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce bez rażącego naruszenia prawa; IV. zasądza od Wójta Gminy Jabłonka na rzecz skarżącego M. P. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. M. P. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wójta Gminy w Jabłonce w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej i naruszenie art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o dostępie publicznym. Skarżący wniósł o: 1. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku niezwłocznie 3. oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że za pośrednictwem poczty elektronicznej, na adres email organu w dniu 3 października 2024 r. skierował do organu wniosek o dostęp do informacji publicznej dotyczącej projektów zrealizowanych przez samorząd w latach 2018-2023r. , które były współfinansowane z funduszy Unii Europejskiej. Pomimo, że powyższe dane bezsprzecznie stanowią informację publiczną, organ w żaden sposób nie ustosunkował się do wniosku skarżącego, jak również nie poinformował o przyczynach opóźnienia w udostępnieniu informacji publicznych, ani nie wskazał nowego terminu załatwienia sprawy. Organ wniósł w odpowiedzi na skargę o oddalenie skargi. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazano, że w wyniku poczynionych przez organ ustaleń nie stwierdzono wpływu przedmiotowego emaila zawierającego wniosek o udostępnienie informacji publicznej na skrzynkę poczty elektronicznej urzędu. Jednocześnie w dniu 27 czerwca 2025r. organ po wpływie skargi na bezczynność i po dowiedzeniu się o wniosku o udzielenie informacji publicznej udzielił bezzwłocznie żądanej informacji. Wyjaśniając przyczyny braku udzielenia wcześniejszej odpowiedzi, organ wyjaśnił, że nie otrzymał zapytania. Na skrzynce poczty elektronicznej urzędu nie odnaleziono emaila skarżącego z dnia 3.10.2024r. zawierającego wniosek oraz nie stwierdzono nieprawidłowości w funkcjonowaniu skrzynki poczty elektronicznej. Brak dostarczenia emaila do jego skrzynki organ tłumaczył możliwością omyłki skarżącego w adresie email urzędu. Organ do odpowiedzi na skargę załączył też notatkę służbową z dnia 23.06.2025r. sporządzoną przez informatyka, z której wynika, iż wiadomości , które wpłynęły na skrzynkę pocztową i zostały potraktowane jako spam, są usuwane automatycznie po 30 dniach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2024.935 t.j. – dalej określanej jako "p.p.s.a.") - sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 i ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U.2024.1267 t.j.) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. W sprawach dostępu do informacji publicznej zakres przedmiotowy wyznacza pojęcie informacji publicznej (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1429 z późn. zm. – dalej jako "u.d.i.p."), zaś zakres podmiotowy - wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 tej ustawy). Rzeczą organu, do którego wpływa wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest załatwienie go w przepisany sposób, czyli udostępnienie informacji, jeśli ją wytworzył bądź jest w jej posiadaniu, albo odmowa lub umorzenie postępowania z przyczyn uregulowanych ustawą, albo wreszcie poinformowanie, że żądane dane nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu ustawy. W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się wnioskodawca, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, oraz że żądana informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność w zakresie realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Skuteczne złożenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej inicjuje postępowanie, w ramach którego organ zobowiązany jest w pierwszej kolejności ocenić charakter żądanej informacji pod kątem uznania jej za informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., a następnie, w razie uznania żądanej informacji za publiczną, informację tę udostępnić bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem (art. 13 ust. 1 w zw. z art. 14 ust. 1 u.d.ip. – z zastrzeżeniem art. 13 ust. 2, art. 14 ust. 2 i art. 15 ust. 2), lub w tym terminie wydać na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.ip. decyzję o odmowie jej udostępnienia, bądź też – w razie uznania, że żądana informacja nie spełnia kryteriów informacji publicznej, lub, że jest ona dostępna w innym trybie (art. 1 ust. 2), powiadomić wnioskodawcę, że w przypadku jego żądania przepisy u.d.i.p. nie znajdują zastosowania. Ustawa o dostępie do informacji publicznej odsyła do przepisów k.p.a. jedynie w odniesieniu do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji (art. 16 u.d.i.p.). We wcześniejszym etapie postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest natomiast postępowaniem odformalizowanym, a przepisy u.d.i.p. nie wskazują jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku. Wniosek o udzielenie informacji publicznej może więc przybrać każdą formę, o ile wynika z niego w sposób jasny, co jest przedmiotem wniosku. Wobec braku jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o istocie takiego wniosku rozstrzygać winna jego treść. W żaden sposób nie dyskwalifikuje natomiast kwalifikacji wniosku, jako wniosku o udostępnienie informacji publicznej, brak wskazania, że wniosek skierowany został w trybie i na zasadach przewidzianych w u.d.i.p. (por. wyrok NSA z dnia 4 listopada 2016 r., I OSK 1621/16, CBOSA). Przechodząc do analizy przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że żądane przez wnioskodawcę informacje objęte wnioskiem z dnia 3 października 2024 r. dotyczące projektów zrealizowanych przez samorząd w latach 2018-2023r. , które były współfinansowane z funduszy Unii Europejskiej mieszczą się z w zakresie przedmiotowym informacji publicznej, której udostępnienia można żądać w trybie u.d.i.p., dotyczą one bowiem informacji bezpośrednio związanych z funkcjonowaniem podmiotu publicznego ( art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 u.d.i.p). Sam organ podziela prawidłowość powyższego ustalenia, skoro ostatecznie udzielił wnioskodawcy żądanej informacji publicznej. Analizując, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez skarżącego stanu bezczynności oraz dokonując oceny jego charakteru, Sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy na datę orzekania. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1789/16). Z akt sprawy wynika, że ostatecznie wniosek skarżącego został rozpatrzony poprzez udostępnienie w dniu 27 czerwca 2025 r. wnioskodawcy informacji publicznej, w związku z czym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania sądowoadministracyjnego w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się jednak bezczynności, gdyż przekroczone zostały terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. Wniosek pochodził bowiem z daty 3 października 2024 r., odpowiedzi na wniosek zaś udzielono dopiero w dniu 27 czerwca 2025 r., już po złożeniu skargi na bezczynność. Organ bronił się, że brak terminowej odpowiedzi nie wynikał z jego złej woli, lecz z faktu, że nie otrzymał zapytania. W odpowiedzi wskazać należy na utarte orzecznictwo, z którego wynika, że powyższa argumentacja nie stanowi skutecznego usprawiedliwienia w realiach niniejszej sprawy. Z treści załączonego wydruku emaila zawierającego wniosek z dnia 3.10.2024r. o udzielenie informacji publicznej wynika, iż adres skrzynki elektronicznej organu był wpisany prawidłowo. Próba weryfikacji przez organ, czy email zawierający wniosek o udzielnie informacji publicznej wpłynął do organu, czy nie został potraktowany jako spam - dokonana została dopiero po ponad 7 miesiącach od złożenia wniosku ( vide notatka służbowa z dnia 23.06.2025r. ), tj po czasie kiedy technicznie nie było już możliwe zweryfikowanie powyższego, albowiem wiadomości spam ulegały automatycznemu kasowaniu po upływie 30 dni, a logi systemowe z aktywności na danym adresie są przechowywane przez okres 14 dni ( vide notatka służbowa z dnia 23.06.2025r.). Tymczasem utrwalone orzecznictwo wskazuje, iż podmiot, zobowiązany do udostępniania informacji publicznych jest zobowiązany tak zorganizować pracę, aby możliwa była odpowiedź na pytania kierowane pod ujawniony w tym celu adres, w tym elektroniczny. Skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z dnia 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z dnia 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (por. postanowienie NSA z dnia 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15). Wobec powyższego Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej, o czym orzekł na pkt II sentencji wyroku na zasadzie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt III sentencji wyroku). Za rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA: w Warszawie z 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13; w Poznaniu z 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności, jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013r., sygn. I SAB/Wa 415/13). W rozpoznawanej sprawie organ wyjaśnił, że złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosek skarżącego nie dotarł skutecznie do adresata. Być może dotarł jako spam, ale takie wiadomości są automatycznie kasowane po 30 dniach. Oczywiście powyższe nie jest przesłanką egzoneracyjną, jednak nie świadczy o oczywistym lekceważeniu wniosku strony, czy jawnym natężeniu braku woli do załatwienia sprawy. Tym bardziej, że niezwłocznie po złożeniu skargi z której organ dowiedział się o wniosku o udzielenie informacji publicznej udzialił onz wnioskodawcy zadanej odpowiedzi. Jeżeli zaś chodzi o koszty, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2 p.p.s.a.) - o czym orzeczono w pkt IV wyroku