I SA/Wa 2282/22
WyrokWSA w Warszawie2023-04-19
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Jolanta Dargas, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka prawa handlowego może skutecznie domagać się stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu, jeśli nie przedstawiła dokumentów potwierdzających, że jej poprzednik prawny posiadał ten grunt w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r.?Ratio decidendi
Sąd uznał, że spółka prawa handlowego nie może skutecznie domagać się stwierdzenia nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu, jeśli nie przedstawiła dokumentów potwierdzających, że jej poprzednik prawny posiadał ten grunt w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r. Brak takich dokumentów, mimo wezwań organów, uniemożliwia uwzględnienie wniosku uwłaszczeniowego, gdyż istnienia zarządu nie można domniemywać, a posiadanie gruntu nie jest wystarczającą przesłanką.Stan faktyczny
Spółka S.A. wniosła o stwierdzenie nabycia z mocy prawa prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, który według jej twierdzeń znajdował się w zarządzie jej poprzednika prawnego w dniu 5 grudnia 1990 r. Organy administracji (Wojewoda, Minister) odmówiły stwierdzenia nabycia tego prawa, uznając, że spółka nie przedstawiła wystarczających dowodów na istnienie zarządu w wymaganym terminie. Spółka zaskarżyła decyzję Ministra do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA dotyczących postępowania dowodowego i obciążenia strony obowiązkiem dowodzenia. WSA oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Magdalena Durzyńska sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) sędzia WSA Bożena Marciniak Protokolant referent Magdalena Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 13 lipca 2022 r. nr DO-II.7610.25.2022.KC w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 13 lipca 2022 r. nr DO-II.7610.25.2022.KC Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia
20 grudnia 2021 r. nr 1 w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art. 200 ust. 1, 2 ustawy z dnia
21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm. - dalej jako "Ugn"), decyzją Nr 1 z dnia 20 grudnia 2021 r. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w [...] (których następcą jest spółki "[...]" S.A.) prawa użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa, położonego w jednostce ewidencyjnej [...] - miasto, obręb [...], oznaczonego jako działka nr [...] o pow. [...] ha, objęta księgą wieczystą nr [...] prowadzoną przez Sąd Rejonowy w [...] Wydział Ksiąg Wieczystych.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła "[...]" S.A. z siedzibą w [...].
Rozpatrując sprawę Minister wskazał, że decyzja Wojewody została wydana
m. in. na podstawie art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych i komunalnych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na tych gruntach stają się własnością tych osób. Decyzja uwłaszczeniowa ma charakter decyzji deklaratoryjnej i odnosi się do stanu istniejącego w dniu 5 grudnia 1990 r. W myśl art. 200 ust. 4 tej ustawy, uwłaszczenie nie może naruszać praw osób trzecich.
W niniejszej sprawie wnioskiem z dnia 1 sierpnia 1995 r. [...] S.A. w [...] wniosły o uwłaszczenie w trybie ww. art. 2 ustawy z dnia
29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, gruntem położonym w [...], obejmującym m. in. działkę nr [...]
o pow. [...] ha. W tym miejscu należy podkreślić. Ww. przepis art. 2 ust. 1-3
ww. ustawy z dnia 29 września 1990 r. dotyczący kwestii uwłaszczenia państwowych osób prawnych został zastąpiony przez art. 200 ust. 1 ugn.
Jak wynika z dołączonej do ww. wniosku uwłaszczeniowego mapy uzupełniającej oraz zawartego na niej opisu zmian, sporządzonej przez geodetę uprawnionego J. M. oraz geodety uprawnionego E. S., działka nr [...] podzieliła się na działki nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...],
nr [...] (dokumentacja geodezyjna przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego
i kartograficznego Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno Kartograficznej w [...] pod nr. [...] dnia 27 lipca 1995 r.).
Natomiast z opracowania geodezyjnego sporządzonego przez geodetę uprawnionego K. K. ks. rob. [...], z dnia 13 stycznia 2020 r. (wprowadzone do ewidencji Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa [...] dnia 31 stycznia 2020 r. pod numerem [...]) wynika, że działka nr [...], na podstawie operatu modernizacji ewidencji gruntów dla obrębu - miasta [...], wpisanego do składnicy geodezyjnej w dniu 31 grudnia 1998 r. za [...], zmieniła oznaczenie na działkę nr [...].
Organ I instancji w toku postępowania uwłaszczeniowego ustalił, iż [...] w [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. były przedsiębiorstwem państwowym wpisanym do rejestru przedsiębiorstw państwowych prowadzonego przez Sąd Rejonowy dla [...] w [...] nr rej. [...].
Aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1991 r. Rep. [...] nr [...] sporządzonym przez notariusza P. B., przedsiębiorstwo państwowe [...] z siedzibą w [...] przekształcone zostało na podstawie ustawy z dnia
13 lipca 1990 r. o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych (Dz.U. Nr 51 poz. 298
ze zm.) w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod firmą: [...] Spółka Akcyjna. Następnie postanowieniem z dnia 31 grudnia 1991 r.
sygn. Rej. [...] Sąd Rejonowy dla [...] w [...] Dział [...] [...] Sekcja Spraw Rejestrowych wpisał [...] S.A. do rejestru handlowego [...]. Aktualnie następcą prawnym [...] S.A. w [...] jest "[...]" S.A. w [...], co potwierdza odpis pełny Krajowego Rejestru Sądowego nr [...].
Organ I instancji rozpoznając wniosek ustalił, że przedmiotowy grunt oznaczony aktualnie jako działka nr [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. oraz obecnie stanowi własność Skarbu Państwa, zaś podstawą ujawnienia prawa własności Skarbu Państwa stanowi art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130). Okoliczność ta została ustalona na podstawie oświadczenia Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r.
nr [...] oraz odpisu z elektronicznej księgi wieczystej
nr [...].
Powyższe okoliczności nie budzą wątpliwości i nie zostały zakwestionowane przez skarżącą jednakże kwestią sporną na gruncie niniejszej sprawy jest okoliczność, czy przedmiotowy grunt znajdował się w zarządzie przedsiębiorstwa państwowego [...] w [...] w okresie przed dniem 5 grudnia 1990 r.
Minister zauważył, iż zarząd, to prawna forma władania nieruchomością. Obowiązująca w dniu 5 grudnia 1990 r. ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1985 r. Nr 22, poz. 99) przewidywała powstanie zarządu do gruntu w ściśle określony sposób.
Zgodnie z art. 38 ust. 2 ww. ustawy państwowe jednostki organizacyjne uzyskują grunty państwowe w zarząd na podstawie decyzji terenowego organu administracji państwowej albo na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy
o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Ponadto na podstawie art. 87 ustawy z dnia
29 kwietnia 1985 r. grunty państwowe będące w dniu wejścia ww. ustawy tj. dnia
1 sierpnia 1985 r., w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, które
to zostało ustanowione między innymi na podstawie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r.
o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz. U. z 1961 r. Nr 32, poz. 159) przechodzą w zarząd tych jednostek.
Mając na uwadze powyższe należy uznać, że zarząd nieruchomości był ustanawiany nie w sposób ogólny, lecz tylko dla ściśle określonych składników mienia. Jednocześnie zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można w żadnym przypadku domniemywać (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 czerwca 1998 r., sygn. akt
I SA 1989/97 LEX nr 45054, z dnia 5 listopada 1999 r., sygn. akt I SA 2240/98 LEX
nr 47386, z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05 LEX nr 194864).
W orzecznictwie przyjmuje się również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (zob. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 września 1993 r., sygn. akt III CZP 81/93, OSNC z 1994/2/27 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r., sygn. akt
I OSK 929/09 - publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Stwierdzenie prawa zarządu do nieruchomości następuje na podstawie co najmniej jednego z dokumentów wymienionych enumeratywnie w § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas
w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Takimi dokumentami są: decyzja o przekazaniu nieruchomości w zarząd; decyzja o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie jeśli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu; umowa zawarta w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne,
o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa; odpis księgi wieczystej stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości; decyzja
o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością; decyzja o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; uchwała, zarządzenie lub decyzja wydana w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości; protokół przekazania nieruchomości sporządzony między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.; umowa o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno- zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi
a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Minister podkreślił, że do wniosku uwłaszczeniowego z dnia 1 sierpnia 1995 r. nie dołączono żadnych dokumentów potwierdzających przysługiwanie [...] w [...] prawa zarządu do działki nr [...] (poprzednio
nr [...]) w dniu 5 grudnia 1990 r.
Zgodnie zaś z kolejnymi ustępami § 4 przytoczonego wyżej rozporządzenia, jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których wyżej mowa, może wezwać państwowe i komunalne osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie. Jeżeli nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 Kodeksu postępowania administracyjnego, potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym. Dokumenty stanowiące podstawę stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu wskazuje się w uzasadnieniu decyzji, o której mowa w art. 200 ust. 1 pkt 2.
Jak wynika z akt niniejszej sprawy w celu ustalenia czy przedmiotowa działka znajdowała się w zarządzie [...] w [...] organ wojewódzki występował ze stosownym zapytaniem do różnych podmiotów, w tym instytucji państwowych i samorządowych.
Pismem z dnia [...] października 2020 r. [...] Urząd Wojewódzki
w [...] wystąpił również do spółki [...] S.A. o nadesłanie dokumentacji potwierdzającej prawo zarządu [...] do m. in. działki
nr [...] (poprzednio nr [...]) w dacie 5 grudnia 1990 r, stosownie do przepisów
§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
Spółka przy piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r. poinformowała, iż nie posiada dokumentacji potwierdzającej prawo zarządu [...] S.A. do przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie do pisma załączono kopię decyzji Regionalnej Dyrekcji Lasów państwowych w [...] z dnia [...] września 1986 r.
nr [...] zezwalającej na wyłączenie z produkcji gruntów leśnych pod budowę bocznicy kolejowej i ustalenie z tego tytułu opłaty, a także kopię orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] stycznia 1963 r.
nr [...] o wywłaszczeniu, jak wskazano, parcel gruntowych sąsiadujących
z parcelami objętymi wnioskiem i wchodzącymi łącznie do nowych działek ewidencyjnych nr [...] i [...]), a także pismo z Nadleśnictwa [...] z dnia
[...] października 2004 r., znak: [...] informujące o opłacie za wyłączenie gruntów rolnych z produkcji za rok 2004.
W ocenie organu odwoławczego żaden ze zgromadzonych w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego [...] w [...] do przedmiotowej nieruchomości.
Minister stwierdził, iż dołączone do ww. pisma dokumenty, w szczególności decyzja Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z dnia [...] września 1986 r. nr [...] zezwalającej na wyłączenie z produkcji gruntów leśnych,
nie mogą zostać uznane za dowody potwierdzające o istnieniu po stronie skarżącej prawa zarządu do działki nr [...] (poprzednio nr [...], powstała z podziału działki nr [...]) w rozumieniu powołanych powyżej przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r.
w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu.
Skarżąca sama przyznała w ww. piśmie z dnia [...] stycznia 2021 r., że nie posiada dokumentacji potwierdzającej prawo zarządu [...] S.A. do nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] (aktualnie nr [...]). Natomiast ww. decyzja Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] z dnia
[...] września 1986 r., zdaniem skarżącej, potwierdzała, iż przedmiotowy grunt w dacie uwłaszczenia był w posiadaniu [...]. Należy jednak podkreślić, iż posiadanie gruntu nie jest przesłanką uwłaszczenia na podstawie art. 200 ust. 1 ugn. Potwierdzenie przez wojewodę nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu w tym trybie, jak wskazano powyżej, jest możliwe wyłącznie jeśli grunt w dacie
5 grudnia 1990 r. był w zarządzie państwowych osób prawnych oraz Banku Gospodarki Żywnościowej.
Minister wyjaśnił, że zarząd to prawna forma władania, która uprawnia
do władania nieruchomością. Prawo zarządu do określonej nieruchomości nie powstaje z mocy samego prawa, lecz strona powinna dysponować indywidualnym aktem dotyczącym przedmiotowej nieruchomości, czy to w formie decyzji, umowy, czy też protokołu zdawczo - odbiorczego, który ustanowiłby zarząd czy użytkowanie. Zarząd (dziś trwały zarząd), to prawne formy władania, które uprawniają do władania nieruchomością. Sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo, a następnie spółkę
z nieruchomości nie kreuje prawa zarządu. Ponadto decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1907/10 - dost. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).
Minister wskazał, że zgodnie z art. 7 Kpa w postępowaniu administracyjnym
co do zasady na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, tj. ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Nie znaczy to jednak, że strona zainteresowana korzystnym dla siebie rozstrzygnięciem powinna zrezygnować z aktywności dowodowej, zwłaszcza w sytuacjach, w których ocena materiału dowodowego nie jest w pełni jednoznaczna. Wprawdzie przepis art. 7 Kpa nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności w sytuacji, gdy strona, nawet pomimo wezwania organu, nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Zatem obowiązek wyczerpującego zebrania przez organ materiału dowodowego nie oznacza nieograniczonego obowiązku poszukiwania przez ten organ materiałów dowodowych, mających wykazać okoliczności korzystne dla stron postępowania. Zasada ta nie zwalnia strony postępowania administracyjnego
z obowiązku przedstawienia takich dowodów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki.
Organ II instancji uznał, iż ustalenia organu I instancji co do tego,
że w rozpatrywanej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone
w art. 200 ust. 1 ugn pozwalające na wydanie decyzji o uwłaszczeniu [...] w [...] przedmiotową działką, nie budzą wątpliwości. Wymienione w tym przepisie przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie. Oznacza to, że niespełnienie którejkolwiek z nich, nawet przy spełnieniu pozostałych, uniemożliwia skorzystanie z możliwości uwłaszczenia na podstawie art. 200 ust. 1 ugn.
Mając na uwadze, że organ I instancji przeprowadził postępowanie mające
na celu ustalenie czy przedmiotowa działka nr [...] (poprzednio nr [...] powstała
z podziału działki nr [...]) znajdowała się w zarządzie [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. oraz to, że wnioskodawczyni nie przedstawiła dokumentów potwierdzających zarząd spornym gruntem, organ odwoławczy obowiązany był utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
Skargę na decyzję Ministra do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie wniosła "[...]" S.A. z siedzibą w [...] zarzucając jej :
1) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji błędne ustalenie, iż w dniu 5 grudnia 1990 roku [...] nie posiadały rzeczonego gruntu w swoim zarządzie,
2) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a w konsekwencji niewskazanie, kto w dniu 5 grudnia 1990 roku posiadał rzeczony grunt w swoim zarządzie,
3) naruszenie art. 7 i art. 7b k.p.a. poprzez przyjęcie, że w sprawie to na skarżącej ciąży obowiązek podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sytuacji, gdy skarżąca nie ma narzędzi do poszukiwania
i gromadzenia dowodów pozostających poza jej dyspozycją,
4) naruszenie art. 79a k.p.a. poprzez niewykonanie przez organ obowiązku wskazania wszystkich przesłanek wymaganych do uzyskania przez stronę orzeczenia zgodnie
z wnioskiem oraz przesłanek niewykazanych przez stronę i od niej zależnych,
5) naruszenia art. 75 § 1 i art. 80 .k.p.a. w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu
z dnia 10 lutego 1998 r. (Dz.U. Nr 23, poz. 120 ze zm.) poprzez zaniechanie stwierdzenia posiadania przez skarżącą gruntu w zarządzie na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., a to w sytuacji przyjęcia przez organ, że rzeczonego zarządu można jedynie domniemywać i nie zachowały się dokumenty, o których mowa w ust. 1 ww. rozporządzenia oraz dokumenty złożone przez skarżącą celem stwierdzenia posiadania w zarządzie gruntu przez skarżącą są niewystarczające.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej i zasądzenie kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną,
z zastrzeżeniem art. 57a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody Małopolskiego stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami ( tekst jedn. Dz. U z 2020 r., poz. 65, dalej: "u.g.n."). Zgodnie z art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie, niezakończonych przed dniem wejścia
w życie niniejszej ustawy, nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy. W dniu 10 lutego 1998 r. zostało wydane rozporządzenie przez Radę Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 ze zm.). Zgodnie z § 4 i § 5
ww. rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ
co najmniej jednego z następujących dokumentów: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu, umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa, odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości, protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem
1 sierpnia 1985 r., umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa wyżej może wezwać państwowe osoby prawne do ich dostarczenia w wyznaczonym terminie
(ust. 2 § 4 rozp.). Jeżeli natomiast wskazane wyżej dokumenty nie zachowały się, stwierdzenia dotychczasowego prawa zarządu do nieruchomości można dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych zgodnie z art. 75 k.p.a., potwierdzających przekazanie nieruchomości państwowym i komunalnym jednostkom organizacyjnym (ust. 3 § 4 rozp.).
Analizując akta sprawy w kontekście przywołanych wyżej przepisów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra i poprzedzająca ją decyzja Wojewody nie naruszają prawa.
Należy zgodzić się z organami obu instancji, że żaden ze zgromadzonych
w sprawie dowodów nie potwierdził istnienia w dniu 5 grudnia 1990 r. prawa zarządu przysługującego poprzednikowi prawnemu skarżącej spółki do przedmiotowych nieruchomości.
Z materiału dowodowego wynika, że w postępowaniu uwłaszczeniowym, mimo wezwania skarżącego, nie wykazał on, że jego poprzednik prawny legitymował się
w stosunku do przedmiotowego gruntu, jednym z dokumentów, o których mowa w § 4 ust. 1 rozporządzenia. Poszukiwania stosownych dokumentów przez Wojewodę
we własnym zakresie również nie dały pozytywnego rezultatu.
Jak zasadnie wskazał organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zgodnie
z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości
w zarząd powinna określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Wskazać należy,
że skarżąca nie przedstawiła żadnego dokumentu, który potwierdzałby przekazanie przedmiotowej nieruchomości w zarząd jej poprzednikowi prawnemu . Jak już wyżej wskazano zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych (...), podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z wymienionych w tym przepisie dokumentów.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organy administracji art.7, 7b, 77 § 1, 79a i 80 k.p.a. W ocenie Sądu organy administracji z urzędu podjęły wszelkie niezbędne czynności dla wyjaśnienia, czy zachowała się jakakolwiek decyzja ustanawiająca prawo zarządu dla skarżącej. Dokonały ustaleń także w pozostałym zakresie sprawy i nie ma żadnych podstaw do kwestionowania prawidłowości tych ustaleń. Przeprowadzona przez organy ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego, nie ma cech dowolności i nie narusza zasady pogłębionego zaufania do władzy publicznej. Przyjęte przez organy stanowisko zostało należycie uzasadnione, poprzez wskazanie dowodów, na których oparły swoje rozstrzygnięcie oraz przyczyn, dla których nie podzieliły podnoszonej przez skarżącą argumentacji, wyjaśniając również przy tym podstawę prawną wydanych decyzji.
W tej sytuacji, skoro po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego,
nie uzyskano dowodu potwierdzającego zarząd gruntem, to zarówno organ pierwszej instancji jak i Minister Rozwoju trafnie wywiedli, że nie było podstaw do uwzględnienia wniosku uwłaszczeniowego.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło