II SA/Ol 544/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek Protokolant starszy referent Aneta Krygielska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi D. Z. na decyzję Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia 12 maja 2023 r., nr SO-III.621.1.18.2023.MM Wojewoda Warmińsko-Mazurski (dalej: "Wojewoda"), po rozpatrzeniu odwołania D.Z. (dalej: "skarżąca"), utrzymał w mocy decyzję Wójta Gminy K. (dalej: "organ I instancji") z dnia 23 marca 2023 r. o odmowie wymeldowania G.K. z miejsca pobytu stałego w lokalu pod adresem: N. [...], gm. K. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, że postępowanie w sprawie wymeldowania zostało wszczęte na wniosek skarżącej, która jest właścicielem spornego lokalu. Organ I instancji odmówił wymeldowania G.K. – brata skarżącej, z powyżej wskazanego adresu pobytu stałego uznając, że nie zostały spełnione przesłanki wymeldowania określone w art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 1191) – dalej: "u.e.l.". Wojewoda podzielił stanowisko organu I instancji wyjaśniając, że z zebranego materiału dowodowego wynika, iż od października 2022 r. brat skarżącej stale przebywa w spornym lokalu, gdzie posiada swoje rzeczy osobiste oraz inne przedmioty niezbędne do codziennego funkcjonowania. Wcześniej brat skarżącej wyjeżdżał do pracy za granicę, mieszkał wtedy w hotelu opłacanym przez firmę zlecającą pracę. Aktualnie brat skarżącej nie pracuje, jednakże nie wyklucza kolejnego wyjazdu do pracy za granicę. Obecnie jego centrum życiowe znajduje się w miejscowości N. [...], gdzie cały czas przebywa. Okoliczność zamieszkiwania w spornym lokalu brata skarżącej została potwierdzona przez sąsiada, a także w wyniku oględzin lokalu. W tej sytuacji Wojewoda uznał, że brat skarżącej stale przebywa w miejscu pobytu stałego (od 8 miesięcy), a jego zachowanie wskazuje, iż nie zamierza tego lokalu opuszczać. Skoro zatem osoba zgłoszona do wymeldowania zamieszkuje w lokalu, to warunek opuszczenia lokalu nie jest spełniony. Wojewoda zauważył również, że skarżąca wszczęła przed sądem powszechnym sprawę o eksmisję brata ze spornego lokalu, jednakże postępowanie to zostało zawieszone do czasu prawomocnego zakończenia postępowania o zmianę postanowienia w sprawie nabycia spadku po zmarłych rodzicach stron. Tymczasem dopiero prawomocne orzeczenie sądu w sprawie eksmisji i skuteczne wykonanie eksmisji może skutkować decyzją o wymeldowaniu. Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775) – dalej: "k.p.a.", poprzez wydanie decyzji w oparciu o niepełny materiał dowodowy i wyłącznie na podstawie twierdzeń brata skarżącej, z pominięciem pozostałych dowodów; - art. 138 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy zachodziły podstawy do jej uchylenia wobec nieprawidłowo ustalonego stanu faktycznego oraz naruszenia przepisów prawa materialnego; - art. 35 u.e.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i odmowę wymeldowania brata skarżącej ze spornego lokalu, podczas gdy on dobrowolnie i trwale opuścił dotychczasowe miejsce stałego pobytu. W uzasadnieniu podniesiono, że brat skarżącej w latach 2021-2022 przez większą część roku przebywał za granicą, jego pobyty były długotrwałe i nie wyklucza on, że znowu wyjedzie za granicę. Rodzina brata skarżącej mieszka za granicą, on sam nie ma środków do życia i utrzymuje się z sum pieniężnych od sąsiadów. Brat nie podejmuje żadnych czynności, aby zapewnić sobie środki do życia w Polsce, a zatem jego pobyt w spornym lokalu ma jedynie charakter pozorny. W ocenie skarżącej, podejmowane przez brata czynności (tj. złożenie deklaracji o odpadach komunalnych, ubieganie się o dodatek węglowy) mają charakter doraźny, a ich rolą jest wyłącznie stworzenie pozorów stałego zamieszkiwania w spornym lokalu. Lokal ten po przeprowadzeniu postępowania spadkowego został przyznany skarżącej, brat nie sprzeciwiał się przyznaniu tej nieruchomości na rzecz siostry. Następnie brat wyjechał za granicę i tym samym wyraził wolę dobrowolnego i trwałego opuszczenia tego lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 14 lipca 2023 r. G.K. wyjaśnił, że nigdy nie zrzekł się praw do nieruchomości po rodzicach. Wyraził jedynie zgodę na przeprowadzenie postępowania spadkowego. Jednocześnie G.K. przedłożył m.in. postanowienie Sądu Rejonowego w K. I Wydział Cywilny o zawieszeniu postępowania o opróżnienie lokalu mieszkalnego oraz otrzymane w maju i czerwcu 2023 r. skierowania do szpitala. Na rozprawie w dniu 7 września 2023 r. pełnomocnik skarżącej podkreślił, że przebywanie brata skarżącej w spornym lokalu ma charakter pozorny. Po zakończeniu postępowania spadkowego brat wyjechał za granicę, zatem wyraził wolę dobrowolnego opuszczenia lokalu. Natomiast wszczęte postępowanie o eksmisję obecnie jest zawieszone. Z kolei brat skarżącej wyjaśnił, że nigdy nie zrzekał się prawa do spornego lokalu, opłacał za niego media. Mieszka w tym lokalu od [...] października 2022 r., ma tam swoje rzeczy i posiada klucze do lokalu. Za granicą pracował jako [...], od roku nie wyjeżdża z kraju, gdyż nie wie co może się wydarzyć. Ma skierowanie do szpitala, ale z niego nie korzysta, gdyż boi się, że siostra wtargnie do mieszkania. Wyjaśnił, że przebywa w tym mieszkaniu codziennie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. 2023 r., poz. 1634 ze zm.– zwanej dalej p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 (§ 1) tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie ocenie Sądu poddano decyzję Wojewody z dnia 12 maja 2023 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o odmowie wymeldowania G.K. z miejsca pobytu stałego w lokalu pod adresem: N. [...], gm. K. Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowił art. 35 u.e.l. W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Podkreślić należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się jednolite stanowisko, że zarówno zameldowanie, jak i wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 310/13; wyrok NSA z 10 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 824/11, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako: CBOSA). Zameldowanie nie służy zatem powstaniu, czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, zaś wymeldowanie w żaden sposób tego prawa nie niweczy. Postępowanie w tym przedmiocie nie wkracza w sferę stosunków cywilnoprawnych i nie stanowi formy kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu w określonym miejscu. Celem decyzji o wymeldowaniu jest wyłącznie doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu osoby z miejscem rejestracji, decyzja ma więc charakter czysto ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie - niedopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Miejsce stałego pobytu danej osoby, w rozumieniu art. 25 ust. 1 u.e.l. to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 maja 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05, dostępny w CBOSA). O opuszczeniu miejsca pobytu w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności można mówić wówczas, gdy osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym poprzednio miała zorganizowane centrum życiowe oraz gdy nieprzebywanie jest wynikiem woli tej osoby. Nie każde opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stanowi bowiem podstawę do orzeczenia o wymeldowaniu. Dla stwierdzenia, że nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu powołanego przepisu konieczne jest ustalenie, że opuszczenie to miało charakter dobrowolny i trwały oraz, że w sprawie doszło do przeniesienia centrum spraw życiowych strony w inne miejsce. Jak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych przez trwałość opuszczenia lokalu należy rozumieć przebywanie poza miejscem stałego zameldowania z równoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym. Z kolei z dobrowolnym opuszczeniem lokalu mamy do czynienia wówczas, gdy wynika ono z nieskrępowanej woli przeniesienia swych interesów życiowych w inne miejsce. Chodzi zatem o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa w lokalu mieszkalnym, w którym miała zorganizowane centrum życiowe, a nieprzebywanie to jest wynikiem woli tej osoby. O kwalifikacji pobytu oznaczonej osoby w konkretnym lokalu mieszkalnym decyduje nie tylko treść oświadczenia składanego przez stronę postępowania, ale całokształt okoliczności faktycznych sprawy wykazujących na to, jaki jest rzeczywisty zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowemu. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka, prowadzenie życia towarzyskiego), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych), a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (por. wyroki NSA: z 21 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 2337/19, z 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 319/17, z 6 marca 2014 r., sygn. akt II OSK 2408/12, dostępne w CBOSA). Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, Sąd stwierdził, że organ prawidłowo zastosował normę art. 35 u.e.l. Z ustaleń organów wynika, że od października 2022 r. brat skarżącej stale przebywa w spornym lokalu, gdzie posiada swoje rzeczy osobiste oraz inne przedmioty niezbędne do codziennego funkcjonowania. Okoliczność zamieszkiwania w spornym lokalu brata skarżącej została potwierdzona przez sąsiada, a także w wyniku oględzin lokalu. Wcześniej brat skarżącej wyjeżdżał do pracy za granicę, aktualnie nie pracuje. W ocenie Sądu, organy administracji prawidłowo stwierdziły, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż brat skarżącej stale przebywa w miejscu pobytu stałego, a jego zachowanie wskazuje, iż nie zamierza tego lokalu opuszczać. W piśmie procesowym z dnia 14 lipca 2023 r. oraz na rozprawie brat skarżącej podniósł, że nigdy nie zrzekł się praw do nieruchomości po rodzicach. W tej sytuacji organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że w sprawie nie wystąpiły konieczne do wymeldowania przesłanki wynikające z art. 35 u.e.l. Za niezasadne uznać należało także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Organy w sposób prawidłowy zebrały obszerny materiał dowodowy w sprawie i dokonały wnikliwej jego oceny. Postępowanie było prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Organy dokonały wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i szczegółowo go rozpatrzyły. Oceny materiału dowodowego dokonano zgodnie z zasadą swobodnej oceny materiału dowodowego wynikającą z 80 k.p.a. Ocena ta jest logiczna i zgodna z zasadami doświadczenia życiowego. Za niezasadny Sąd uznał również zarzut naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. Podzielając stanowisko o braku wystąpienia w sprawie przesłanek do wymeldowania z art. 35 u.e.l., organ odwoławczy był bowiem zobowiązany do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.