VII SA/Wa 546/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Andrzej Nogal Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.) asesor WSA Marcin Maszczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi D. M. i M. M. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 7 lutego 2025 r. znak: DOR.7200.160.2024.JSK w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "organ", "GINB") postanowieniem z 7 lutego 2025 r. znak: DOR.7200.160.2024.JSK, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku D. M. i M. M. (dalej: "skarżący", "inwestorzy"), o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 stycznia 2025 r. znak: DOR.7200.160.2024.JSK, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z [...] lutego 2020 r. znak: [...], PINB w P. (dalej: "PINB", "organ powiatowy") odmówił wydania decyzji nakładającej na inwestorów, obowiązek doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem robót budowlanych, polegających na nadbudowie piętra wraz ze zmianą konstrukcji dachu w budynku mieszkalnym jednorodzinnym w G., przy ul. [...], działka ewid. nr [...], obr. geodezyjny nr [...] miasta G., kategoria obiektu I. Zachodniopomorski WINB ( dalej: "ZWINB", "organ wojewódzki") decyzją z 7 maja 2020 r., znak: WOA.7721.242. 2011.MK uchylił w całości rozstrzygnięcie organu powiatowego z [...] lutego 2020 r. oraz nałożył na inwestorów obowiązek doprowadzenia dachu ww. budynku mieszkalnego jednorodzinnego do stanu zgodnego z prawem, w tym z wszystkimi warunkami określonymi w decyzji Burmistrza Gminy G. z [...] maja 2007 r., znak: [...], w terminie do 30 kwietnia 2022 r. Następnie postanowieniem z 17 stycznia 2025 r., znak: DOR.7200.160.2024. JSK, GINB odmówił, po rozpatrzeniu wniosku inwestorów, wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Zachodniopomorskiego WINB z 7 maja 2020 r. W stosunku do wskazanego wyżej postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 17 stycznia 2025 r., wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożyli skarżący. Po przeanalizowaniu ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy GINB wspomnianym na wstępie zaskarżonym postanowieniem z 7 lutego 2025 r., utrzymał w mocy własne postanowienie z 17 stycznia 2025 r. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie, GINB wyjaśnił, że postanowienie z 17 stycznia 2025 r. zostało wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Zgodnie z ww. przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Do "innych uzasadnionych przyczyn" odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego należy np. żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Organ wyjaśnił, że do "innych uzasadnionych przyczyn" zaliczyć można sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadłe już rozstrzygnięcie (res iudicata) lub gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Ponadto GINB przypomniał, że decyzja organu wojewódzkiego z 7 maja 2020 r., była przedmiotem postępowania sądowo- administracyjnego. Wyrokiem z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 463/20 WSA w Szczecinie prawomocnie oddalił skargę inwestorów na decyzję ZWINB z 7 maja 2020 r. GINB zaznaczył, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 21 stycznia 2021 r. wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowo-administracyjnego, w którym został wydany, a zasięgiem jego oddziaływania objęte zostało również przyszłe postępowanie administracyjne. W konsekwencji, organy administracji publicznej są nim związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie zaś z art. 170 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Próby stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej już wcześniej przez sąd, wobec której zapadł wyrok oddalający skargę, są w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu. W odniesieniu do zarzutów zawartych we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ zauważył, że podniesione w nich kwestie stanowiły przedmiot oceny Sądu. WSA w Szczecinie poddał analizie przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, stanowiący podstawę decyzji Zachodniopomorskiego WINB z 7 maja 2020 r. i orzekł, że organ wojewódzki zasadnie najpierw wdrożył postępowanie naprawcze w trybie art. 51 Prawa budowlanego, nakładając obowiązki na inwestora, a w przypadku ich niewypełnienia w wyznaczonym terminie - będzie zobowiązany rozważyć rozbiórkę ww. obiektu budowlanego. Sąd wskazał ponadto, że nie dopatrzył się przy tym naruszenia prawa przez Zachodniopomorskiego WINB, kwalifikującego do stwierdzenia nieważności analizowanej decyzji, w tym niewystarczająco precyzyjnego określenia zakresu obowiązków nałożonych na Inwestorów, ani wydania rozstrzygnięcia na skutek wniesienia odwołania przez nieuprawnione osoby. W związku z powyższym, organ uznał, że zasadnie postanowieniem z 17 stycznia 2025 r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zachodniopomorskiego WINB z 7 maja 2020 r. Stąd też ocena sprawy dokonana w postanowieniu z 17 stycznia 2025 r., jest prawidłowa. Z tych względów organ zaznaczył, że zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy pozostają bez wpływu na podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Skargę na powyższe postanowienie GINB, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie inwestorzy reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucili naruszenie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 157 § 2 k.p.a., poprzez błędną wykładnię, że postępowanie w niniejszej sprawie nie może być wszczęte, z powodu rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargi na decyzję administracyjną objętą wnioskiem o stwierdzenie nieważności i oddaleniu skargi, kiedy w rzeczywistości: nie istnieje żaden przepis prawa wyłączający możliwość stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, od której wniesiono wcześniej skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego, którą skargę oddalono. Zarzuty stanowiące podstawę wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie były wymienione w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie badał przesłanek podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji - nie zawarł w uzasadnieniu wyroku argumentacji, w ogóle co do przesłanek ujętych we wniosku o stwierdzenie nieważności. Zarzucono, że organ dokonał błędnej wykładni przepisów prawa stwierdzając, że nawet jeżeli skarga na decyzję administracyjną do wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawierała zarzutów podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, to wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zarzutami wskazanymi w skardze i bada wszelkie przesłanki nieważności decyzji w toku orzekania w sprawie, kiedy okoliczność ta nie ma związku z przesłankami wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, albowiem istotne jest czy sąd rozważył konkretną przesłankę stwierdzenia nieważności, co wynikać będzie z uzasadnienia wyroku sądu. Zarzucono ponadto naruszenie art. 7,77 i 80 k.p.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie przez organ administracji, że okoliczności stanowiące podstawę stwierdzenia nieważności decyzji zostały rozpatrzone w prawomocnym wyroku sądu oddalającym skargę na tę decyzję. Z uwagi na powyższe, wnieśli o uchylenie postanowienia z 7 lutego 2025 r., wraz z postanowieniem poprzedzającym z 17 stycznia 2025 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nie sposób zgodzić się z argumentacją wskazaną w zaskarżonym postanowieniu. Po pierwsze nie jest tak, że wydanie wyroku oddalającego skargę na decyzję administracyjną zamyka drogę do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Nie istnieje żaden przepis prawa, który nakazywałby wydanie przez organ takiego postanowienia. Wskazano, że jeżeli decyzja lub postanowienie były już przedmiotem rozstrzygnięcia przez sąd, to oddalenie przez sąd administracyjny skargi co do zasady zamyka drogę administracyjną, ale tylko w zakresie stwierdzania nieważności co do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego. Zaznaczono, że tak wypowiedział się w uchwale z 7 grudnia 2009 r., I OPS 6/09, Naczelny Sąd Administracyjny. Żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (obecnie w związku ze skreśleniem art. 157 § 3 powinno to nastąpić zdaniem skarżących w drodze postanowienia, na które służy zażalenie, wydanego w trybie art. 61a), wówczas gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu ww. uchwały wskazano, że w k.p.a. brak jest przepisu wyłączającego całkowicie lub tylko w odniesieniu do niektórych przesłanek możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji, wobec której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego. Ograniczenia w tym zakresie mogą zatem wynikać jedynie z przepisów prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. związanie organu administracji określona ocena prawna odnosić się będzie do tego, co było przedmiotem orzeczenia, a wynika z uzasadnienia zapadłego wyroku czy postanowienia. Może to napotykać zasadnicze trudności w przypadku, gdy takie uzasadnienie nie zostało sporządzone. Przeprowadzenie badania co do tego zakresu związania będzie się musiało wówczas ograniczyć z konieczności do analizy informacji dostępnych organowi administracji publicznej oraz przedstawionych przez wnoszącego żądanie. Związanie organu administracji następuje tylko w takim zakresie, jaki wynika z przedmiotu orzeczenia, z kolei którego zakres wynika z uzasadnienia wyroku. Z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie nie wynika w jakimkolwiek zakresie, aby przedmiotem badania sądu były przesłanki wsparte argumentami wymienionymi we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 21 stycznia 2021 r. nie odnosi się, ani do kwestii interesu prawnego Państwa F. w udziale w postępowaniu, ani do kwestii tego, czy decyzja jest niewykonalna w dniu jej wydania i czy jej niewykonanie ma charakter trwały, ze względu na treść obowiązku i brak sprecyzowania o jakie nieprawidłowe (niezgodne z prawem) parametry budynku chodzi, a podnoszonych zarzutów co do kwestii technicznych budynku w toku postępowania przez Państwa F. było wiele. Zakres zagadnień, które mogą być badane przez organ administracji w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, nie dotyczy jedynie tych zagadnień, których rozważenie wynika z treści uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, oddalającego skargę na tę konkretną decyzję. Wskazano, że z cytowanej uchwały NSA wynika, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie przez stronę stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art, 156 § 1 k.p.a.), wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji. Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd, formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, jakie nie były objęte orzeczeniem sądu (na przykład fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną), albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji. Skarżący podnieśli, że z powyższego wynika, że błędny jest pogląd organu, że fakt wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję administracyjną i oddalenie wyrokiem tej skargi wyłącza możliwość stwierdzenia nieważności tej decyzji. Gdyby tak było, a wojewódzki sąd administracyjny bada z urzędu, czy zachodzą przesłanki nieważności decyzji, to w każdym przypadku stwierdzenie nieważności decyzji objętej skargą do WSA, która została oddalona, byłoby niedopuszczalne, a tak nie jest. Niedopuszczalne jest jedynie stwierdzenie nieważności decyzji, a wpierw wszczęcie przez organ postępowania w przedmiocie rozważenia istnienia przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wskazanych we wniosku, tylko wtedy jeżeli z uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego oddalającego skargę na tę decyzję wynika, że te konkretne przesłanki były przedmiotem rozważenia przez sąd. Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji, na które skarżący powołują się w postępowaniu, nie były ani ujęte w skardze do WSA w Szczecinie, ani rozważenie tych kwestii nie wynika z wyroku WSA w Szczecinie. Z tych względów zdaniem skarżących należy uchylić oba zaskarżone postanowienia, a GINB powinien wszcząć postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej objętej wnioskiem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe kryteria, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 7 lutego 2025 r., znak: DOR.7200.160.2024.JSK, utrzymujące w mocy własne postanowienie z 17 stycznia 2025 r., znak: DOR.7200.160.2024.JSK, odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Zachodniopomorskiego WINB z 7 maja 2020 r. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Należy zgodzić się ze skarżącymi, że żaden przepis nie wyłącza możliwości stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, co do której wniesioną skargę oddalono prawomocnym wyrokiem. Ograniczenia w tym zakresie wynikają natomiast z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa, na które również powołano się w skardze. Należy przypomnieć, że zgodnie z wyrokiem NSA z 2 października 2015 r. sygn. akt II OSK 205/14 ( wszystkie powołane orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl), art. 61a § 1 k.p.a. wskazuje na dwie przesłanki uzasadniające odmowę wszczęcia postępowania. Pierwszą z nich jest przesłanka podmiotowa, która zachodzi wtedy, gdy żądanie składa podmiot, któremu nie przysługuje status strony postępowania. Natomiast przez przesłankę "innych uzasadnionych przyczyn", z powodu których postępowanie nie może być wszczęte rozumie się także przeszkodę przedmiotową czyniącą niedopuszczalnym rozpoznanie żądania strony. Taką przeszkodą, przy żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji, jest wydany uprzednio wyrok sądu dotyczący decyzji objętej wnioskiem. Wskazać zatem należy, że kwestionowana decyzja organu wojewódzkiego z 7 maja 2020 r., była już przedmiotem oceny WSA w Szczecinie, który prawomocnym wyrokiem z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 463/20, oddalił skargę inwestorów na to rozstrzygnięcie. Zdaniem Sądu, należy zgodzić się z organem, że powyższa okoliczność stanowi przeszkodę we wszczęciu postępowania w trybie stwierdzenia nieważności i uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Odnosząc się do tej kwestii należy przypomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu meriti jest dokonanie całościowej kontroli zaskarżonego orzeczenia organu, a nie wyłącznie w ramach zarzutów skargi. Sąd kontroluje więc zaskarżone orzeczenie również pod kątem jego ewentualnej nieważności, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, wówczas stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części lub stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 463/20, wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym został wydany, a zasięgiem jego oddziaływania objęte zostało również przyszłe postępowanie administracyjne. W konsekwencji, skoro wyrok ten nie został skutecznie zakwestionowany, organy administracji publicznej są nim związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2572/14). Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże bowiem nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W judykaturze prezentowany jest pogląd, wedle którego uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09, zachowuje swą aktualność, pomimo zmiany stanu prawnego (por. wyroki NSA z 4 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2996/12, z 24 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1552/13, z 6 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1896/13). Stanowisko zawarte w uchwale I OPS 6/09 sprowadza się do tezy, wedle której "żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.". W motywach do tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania". Jak już wskazano, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, a zatem niezależnie od jej zarzutów powinien zawsze skontrolować, czy w procesie stosowania prawa przez organy administracji publicznej nie doszło do naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Punktem odniesienia tych ustaleń w czasie jest data wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne objęte kontrolą sądową. W judykaturze i piśmiennictwie przeważa pogląd, że sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym na dzień jej wydania oraz z uwzględnieniem stanu prawnego wówczas obowiązującego. Jeżeli przy rozpoznaniu skargi sąd administracyjny dojdzie do przekonania, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie naruszyła ona prawa w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, to wówczas skargę oddala. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią zatem jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Taki wyrok zamyka organom administracji publicznej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji ostatecznych wadliwych, ale tylko wówczas, gdy przyczyny tej wadliwości mogły być zbadane przez Sąd w toku rozpoznania skargi. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne więc byłoby stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, że żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2448/16). Wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ZWINB z 7 maja 2020 r. jest niedopuszczalne, bowiem okoliczności prawne i faktyczne będące przedmiotem takiego postępowania zostały rozważone przez WSA w Szczecinie 21 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 463/20, którym organ był związany. Próby stwierdzenia nieważności decyzji kontrolowanej już wcześniej przez sąd, wobec której zapadł wyrok oddalający skargę, są w istocie, w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu (por. wyroki WSA w Warszawie z 7 sierpnia 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1099/18 i z 25 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Wa 490/20, wyrok WSA w Szczecinie z 9 grudnia 2021 r., sygn. akt II SA/Sz 959/21). Kwestie podniesione we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ZWINB z 7 maja 2020 r., stanowiły już przedmiot oceny WSA w Szczecinie. Sąd ten poddał analizie przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, który stanowił podstawę prawną kwestionowanej decyzji. Sąd ocenił, że organ wojewódzki "zasadnie najpierw wdrożył postępowanie naprawcze w trybie art. 51 Prawa budowlanego, nakładając obowiązki na inwestora, a w przypadku ich niewypełnienia w wyznaczonym terminie - będzie rozważyć rozbiórkę ww. obiektu budowlanego". Sąd nie dopatrzył się także takiego naruszenia prawa przez organ wojewódzki, które dawałoby podstawę do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji, w tym niewystarczająco precyzyjnego określenia zakresu obowiązków nałożonych na inwestorów, ani wydania rozstrzygnięcia na skutek wniesienia odwołania przez nieuprawnione osoby. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.