I OSK 2865/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-11-12
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Marian Wolanin, Jakub Zieliński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tej decyzji, podlega umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie stwierdzenia wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, wszczęte po upływie 30 lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tej decyzji, podlega umorzeniu z mocy prawa na podstawie art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej Kodeks postępowania administracyjnego. Wprowadzenie takiego ograniczenia czasowego jest zgodne z zasadą pewności prawa i stabilności porządku prawnego, a także nie narusza konstytucyjnych praw jednostki do wynagrodzenia szkody ani zasady równości.Stan faktyczny
Strona wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję SKO w Warszawie o umorzeniu postępowania. Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa decyzji z 1964 r. o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, argumentując, że upływ czasu nie powinien uniemożliwiać stwierdzenia naruszenia prawa, co jest niezbędne do dochodzenia odszkodowania. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin Sędzia del. WSA Jakub Zieliński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 2009/22 w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2022 r., nr KOC/3021/Go/22 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z 4 kwietnia 2023 r. o sygn. akt I SA/Wa 2009/22, oddalił skargę S. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2022 r. nr KOC/3021/Go/22 w przedmiocie umorzenia postępowania.
Skargę kasacyjną do powyższego wyroku wniósł S. W. (dalej: "Skarżący", "Strona") zaskarżając go w całości i zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest:
1. naruszenie art. 145 § 1 ust.1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. - dalej: p.p.s.a.) i art.151 p.p.s.a. oraz art. 2 ust.2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491 - dalej:" ustawa nowelizująca") i art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 158 § 3 k.p.a. przez przyjęcie, że organ II instancji nie naruszył przepisów art. 2 ust.2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 158 § 3 k.p.a. i art.105 § 1 k.p.a. podczas gdy przy wydawaniu zaskarżonego orzeczenia naruszono powyższe przepisy uznając, że zaistniały podstawy do umorzenia postępowania;
2. naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) i art.151 p.p.s.a. oraz art 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 przez przyjęcie, że organ II instancji nie naruszył przepisów art 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., oraz art. 77 § 1 k.p.a., podczas gdy przy wydawaniu zaskarżonej decyzji naruszono powyższe przepisy poprzez nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego w sprawie;
2. naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię to jest naruszenie art. 145 § 1 ust.1 lit. a) i art.151 p.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art.7 ust.1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz.279 ze zm.) przez przyjęcie, że organ II instancji słusznie ustalił, iż organ I instancji prawidłowo uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1964 roku nr [...] o ustanowieniu na rzecz Spółdzielni [...] "[...]" w [...] prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] o łącznej powierzchni 983 m2.
Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o:
1. uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2023 roku (sygn. akt I SA/Wa 2009/22) w całości, rozpoznanie skargi na podstawie art.188 p.p.s.a. i uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (znak KOC/3021/Go/22) z dnia 15 czerwca 2022 roku oraz poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie (znak KOC/4445/Go/21) z dnia 27 kwietnia 2022 r.;
a w przypadku nieuwzględnienia powyższego wniosku o
1. uchylenie zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2023 roku (sygn. akt I SA/Wa 2009/22) w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego w Warszawie do ponownego rozpoznania,
1. zasądzenie od Organu na rzecz Skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu podniesiono, że nie można zgodzić się ze stanowiskiem Sądu I instancji, iż przepisy art. 2 ust.2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego i art. 158 § 3 k.p.a. w rozumieniu przyjętym przez Sąd, stanowią dostosowanie systemu prawa do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 r. (sygn. akt P 46/13). Zauważono, że Trybunał Konstytucyjny w tym wyroku nie odniósł się do kwestii możliwości i zasadności ograniczenia czasowego stwierdzenia wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa. Zdaniem Strony nie można zgodzić się z twierdzeniem, że interpretacja, iż przepis art. 2 ust.2 ustawy nowelizującej i art. 158 § 3 k.p.a. nakładają obowiązek umorzenia postępowania mającego na celu stwierdzenie, że decyzja administracyjna została wydana z naruszeniem prawa, oparta jest na wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 maja 2015 roku oraz rozważaniach zawartych w jego uzasadnieniu. Przyjęta przez organ administracji i uznana za słuszną przez Sąd I instancji interpretacja pomija całkowicie fakt, że zgodnie z art. 4171 § 2 kodeksu cywilnego naprawienia szkody wyrządzonej przez wydanie ostatecznej decyzji administracyjnej, można żądać jedynie po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu jej niezgodności z prawem. Przyjęcie stanowiska prezentowanego przez Sąd I instancji uniemożliwiałoby zatem całkowicie realizację uprawnienia strony do uzyskania słusznego odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez wydanie decyzji administracyjnej (rażąco naruszającej prawo) po upływie 30 lat od dnia jej doręczenia. Byłoby to całkowicie sprzeczne z zasadą zupełności i spójności całego systemu prawnego. Interpretacja taka byłaby zatem całkowicie niezgodna zarówno z art. 4171 § 2 kodeksu cywilnego jak i art. 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, zaś ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych wolności lub praw. Zdaniem Skarżącego należy zatem przyjąć, że przepis art. 158 § 3 k.p.a. dotyczy wyłącznie postępowań nieważnościowych sensu stricto a nie postępowań nadzorczych, których skutkiem może być uzyskanie decyzji o słabszym skutku, stwierdzających wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa. W ocenie Strony Sąd I instancji uznając zatem błędnie, iż nieprzeprowadzenie przez organy administracji postępowania dowodowego w niniejszej sprawie jest prawidłowe, naruszył wskazane przepisy art 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1, zapewniające stronie prawo do dokładnego i wyczerpującego rozpoznania sprawy. Ponadto Skarżący podniósł, że zgodnie z art. 8 § 2 k.p.a. organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Sąd I instancji błędnie zatem pominął fakt, iż SKO w Warszawie decyzją z 9 marca 2009 r. (znak KOC/3655/Go/08) działając na wniosek J. B., ustaliło, że przedmiotowa decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1964 roku została wydana z naruszeniem prawa. W następstwie powyższej decyzji SKO w Warszawie z 9 marca 2009 r. J. B. uzyskała odszkodowanie z tytułu szkody wynikającej z wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z naruszeniem prawa. Powyższa decyzja SKO została następnie, decyzjami SKO w Warszawie, uznana za nieważną, jako skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie. Tym niemniej w powyższych rozstrzygnięciach nie zostało nigdy zakwestionowane słuszne ustalenie, że decyzja Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1964 roku została wydana z naruszeniem prawa. Dlatego też Sąd I instancji winien uznać, że SKO w Warszawie błędnie nie uwzględniło treści własnych orzeczeń wydanych dotychczas w niniejszej sprawie i nie rozstrzygnęło kwestii zgodności z prawem decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1964 roku. Zaznaczono, że w dacie wydania decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1964 roku o ustanowieniu na rzecz Spółdzielni [...] "[...]" w [...] prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] o łącznej powierzchni 983 m2 , nie zostało zakończone postępowanie w sprawie rozpoznania roszczenia o przyznanie prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości, na podstawie art.7 ust.1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Postępowanie to zostało wszczęte na wniosek poprzednika prawnego Skarżącego, S. W. zgłoszony do Prezydium Rady Narodowej w [...]. Prezydium odmówiło przyznania prawa własności czasowej odnośnie przedmiotowej nieruchomości w orzeczeniu administracyjnym wydanym w dniu [...] maja 1954 roku. Od decyzji tej S. W. złożył w dniu 8 czerwca 1954 roku odwołanie. Odwołanie to zostało rozpatrzone dopiero decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 marca 2021 roku (znak sprawy KOC/5587/16), które uchyliło zaskarżone orzeczenie i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Zdaniem Skarżącego decyzja administracyjna, ustanawiająca prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej, mimo nierozpoznania w dniu jej wydania roszczenia przysługującego byłemu właścicielowi na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, rażąco narusza prawo. Decyzja taka spełnia zatem przesłanki do stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. lub w razie zaistnienia okoliczności przewidzianych w art. 156 § 2 k.p.a. (upływ 10 lat od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia lub wywołanie nieodwracalnych skutków prawnych) - stwierdzenia jej wydania z naruszeniem prawa. Sąd I instancji błędnie zatem uznał, za Kolegium, że nie ma podstaw do stwierdzenia wydania przedmiotowej decyzji - Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia 14 lipca 1964 roku - z naruszeniem prawa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjną nie zasługiwała na uwzględnienie i z tej przyczyny podlega oddaleniu.
Tytułem wstępu wyjaśnić należy, iż stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a. , uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej, z tego względu w uzasadnieniu pominięto opis przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, elementy te zawiera uzasadnienie Sądu I instancji. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 powołanej ustawy przesłanki nieważności postępowania sądowego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej i podniesionymi w niej zarzutami.
W ramach przytoczonych zarzutów Skarżący przede wszystkim kwestionuje prawidłowość umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] lipca 1964 roku nr [...] o ustanowieniu na rzecz Spółdzielni [...] "[...]" w [...] prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości położonej w [...] przy ulicy [...] o łącznej powierzchni 983 m2, wyrażając stanowisko, iż upływ terminów wskazanych art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej, jak też art. 158 § 3 k.p.a,. nie może stanowić przeszkody do wydania decyzji stwierdzającej, że decyzja z [...] lipca 1946 r. została wydania z naruszeniem prawa. Zdaniem Skarżącego inna interpretacja uniemożliwi uzyskanie prejudykatu - niezbędnego w świetle art. 4171 § 2 kodeksu cywilnego do dochodzenia odszkodowania za szkody spowodowane wydaniem decyzji rażąco naruszającej prawo.
Przypomnieć należy, iż zaskarżona decyzja SKO z 15 czerwca 2022 r. umarzająca postępowanie wydana została na podstawie art. 2 ust.2 ustawy nowelizującej zgodnie którym postępowania administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji lub postanowienia i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem, umarza się z mocy prawa. W rozpoznanej sprawie postępowanie zostało bowiem wszczęte wskutek wniosku złożonego przez S. W. w dniu 22 lipca 2021 r (data wpływu do organu), a więc przed uchwaleniem i wejściem w życie ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. W sprawie tej nie znajdował zatem zastosowania § 3 dodany do art. 158 k.p.a. wskutek ww. ustawy nowelizującej, obowiązujący od 16 września 2021 r., który dopiero od tej daty stanowi podstawę odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z uwagi na upływ czasu od jej wydania. Już z tych też przyczyn tak sformułowany zarzut naruszenia art. 158 § 3 k.p.a nie może zostać uznany za zasadny.
Dalej zauważyć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny już wielokrotnie wyjaśniał, że stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa nie jest samoistnym celem ani przedmiotem odrębnego postępowania. Pojawia się ono tylko w ramach postępowania nieważnościowego prowadzonego na podstawie art. 156 k.p.a. Nie jest zatem dopuszczalne wydanie decyzji w oparciu o art. 158 § 2 k.p.a. (stwierdzającej wydanie decyzji z naruszeniem prawa) bez wszczęcia i przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W toku procedury administracyjnej organ administracji musi w pierwszej kolejności zbadać czy decyzja administracyjna dotknięta jest którąś z ciężkich wad wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. Może to zrobić tylko w toku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji. Spełnienie się jednej z przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 k.p.a. musi z kolei spowodować ustalenie czy brak jest przesłanek negatywnych, o których mowa w art. 156 § 2 k.p.a., bo dopiero wówczas art. 158 § 2 k.p.a., znajduje zastosowanie (por. wyrok NSA z dnia 7 stycznia 2009 r. sygn. akt I OSK 1481/07 – wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa jest zatem tylko jednym z możliwych rozstrzygnięć kończących nadzorcze postępowanie nieważnościowe. Nie stanowi natomiast odrębnej podstawy do inicjowania odrębnego postępowania administracyjnego (por. wyrok z 19 grudnia 2018 r. II OSK 293/17). Nowelizacja przepisów k.p.a. dokonana ww. ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego nie spowodowała zmiany treści art. 158 § 2 k.p.a. Z tego powodu nie można twierdzić, że pogląd, wykluczający możliwość uczynienia tego przepisu samodzielną podstawą roszczenia, stracił swoją aktualność z tego tylko powodu, że do art. 156 § 2 k.p.a. wprowadzono nową treść. Na powyższe nie wpływa również fakt dodania § 3 do art. 158 k.p.a. Przepis bowiem zawarty w art. 158 § 3 k.p.a. nie stanowi uzupełnienia dla regulacji zawartej w art. 158 § 2 k.p.a. bo odnosi się tylko do kwestii możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na upływ czasu.
Reasumując skoro przepis art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej przewiduje, iż postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podlega umorzeniu z mocy prawa w sytuacji gdy zostało wszczęte po upływie trzydziestu lat od dnia doręczenia lub ogłoszenia tej decyzji, to brak było podstaw do prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia wystąpienia, w odniesieniu do tej decyzji, przesłanek nieważnościowych określonych w art. 156 § 1 k.p.a.. Tymczasem dopiero ustalenie w toku postępowania nieważnościowego (nadzorczego) wystąpienia tych przesłanek, przy zaistnieniu okoliczności wskazanych w art. 156 § 2 k.p.a. umożliwia zastosowanie art. 158 § 2 k.p.a. i stwierdzenia wydania takiej decyzji z naruszeniem prawa.
Odnosząc się do argumentacji dotyczącej niezgodności powyższej interpretacji z art. 77 Konstytucji RP oraz art. 4171 § 2 kodeksu cywilnego zauważyć trzeba, że co do zasady, każdy ma prawo do wynagrodzenia za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej, a ustawa nie może zamykać drogi sądowej dochodzenia naruszonych praw lub wolności. Równocześnie jednak, wprowadzenie ograniczenia czasowego w możliwości wzruszenia decyzji administracyjnej nie stanowi niedopuszczalnego zamknięcia drogi sądowej. Ustanowienie trzydziestoletniego terminu na wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, a także umorzenie postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie nowelizacji, nie narusza zasady równości, o której mowa w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Ustawodawca, stosując jednolite kryterium czasowe, zapewnił równe traktowanie wszystkich podmiotów znajdujących się w tej samej sytuacji prawnej. Wprowadzenie terminu ograniczającego możliwość kwestionowania decyzji administracyjnych w trybie nadzoru jest wyrazem realizacji zasady pewności prawa, która również ma swoje umocowanie konstytucyjne w art. 2 Konstytucji RP. Ustawodawca, ważąc konkurujące wartości, jakimi są: ochrona praw jednostki przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych oraz stabilność porządku prawnego, nie pozbawił adresatów wadliwych decyzji ochrony przed skutkami wadliwych decyzji administracyjnych, a jedynie ograniczył w czasie możliwość dochodzenia tej ochrony. Ustawodawca miał prawo wprowadzić ograniczenie czasowe w tym zakresie. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 czerwca 2025 r o sygn. akt I OSK 2495/23 czasowe ograniczenia w dochodzeniu roszczeń, a także różnego rodzaju skutki prawne, które następują po upływie określonego terminu, nie są novum - przewidziano je również w systemie prawa cywilnego czy karnego. Przykładowo, system prawa cywilnego zna instytucję zasiedzenia, co następuje odpowiednio po upływie 30 bądź 20 lat w zależności od tego czy mamy do czynienia z posiadaczem w złej czy dobrej wierze (art. 172 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego). Kolejnym przykładem przyjętych przez ustawodawcę w systemie prawa cywilnego ograniczeń czasowych jest przedawnienie roszczeń przeciwko użytkownikowi wieczystemu o naprawienie szkód wynikłych z niewłaściwego korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków, a także roszczenie użytkownika wieczystego o wynagrodzenie za budynki i urządzenia istniejące w dniu zwrotu użytkowanego gruntu które przedawniają się z upływem lat trzech od tej daty (art. 243 k.c.) czy przedawnienie roszczeń z tytułu czynów niedozwolonych (art. 4421 § 1 i 2 k.c.). Wszystkie powołane regulacje (poza szczególnymi wyjątkami) określają maksymalny termin przedawnienia (dochodzenia) roszczeń na 30 lat. Również w prawie administracyjnym ustawodawca niejednokrotnie ograniczył dochodzenie roszczeń, a także stwierdzania nieważności decyzji w czasie. Tytułem przykładu wskazać można obowiązujący od 1 stycznia 1992 r. przepis art. 63 ust. 2 i ust. 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 107, poz. 464 z późn. zm.). Zgodnie z art. 63 ust. 2 i ust. 3 tej ustawy do ostatecznych decyzji wydanych na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. Nr 27, poz. 250 i z 1975 r. Nr 16, poz. 91) nie stosuje się przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności i uchylenia lub zmiany decyzji. Postępowania toczące się w tych sprawach podlegają umorzeniu. Przepis ten był przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 10 czerwca 2020 r. publ. OTK-A 2020/21 orzekł o zgodności wymienionych wyżej przepisów z ustawą zasadniczą. Trybunał uznał, że jednym z przejawów bezpieczeństwa prawnego jest stabilizacja sytuacji prawnej jednostki, przekładająca się w efekcie na stabilizację sytuacji stosunków społecznych. Obowiązek ustawodawcy ukształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu - wraz z upływem czasu - stanu niepewności, został wywiedziony z klauzuli zawartej w art. 2 Konstytucji RP, a potrzeba ustanowienia przedawnienia - z zasady bezpieczeństwa prawnego (zob. wyrok z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt P 41/10, OTK ZU nr 6/A/2012, poz. 65). Trybunał stwierdził również, że prawomocność jest sama w sobie wartością konstytucyjną, a ochrona prawomocności ma zakotwiczenie w art. 7 Konstytucji RP, tj. w zasadzie praworządności (zob. wyrok z dnia 24 października 2007 r., sygn. akt SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108).
Z tych też przyczyn zarzut naruszenia art. 145 § 1 ust.1 lit. c) p.p.s.a. i art.151 p.p.s.a. oraz art. 2 ust.2 ustawy nowelizującej i art. 105 § 1 k.p.a. ("k.p.a.") oraz art. 158 § 3 k.p.a. uznać należy za niezasadny.
W konsekwencji niezasadne są także pozostałe zarzuty skargi. Organ nie mógł naruszyć przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 77 § 1 poprzez nieuwzględnienie, iż nieprawomocną decyzja z 9 marca 2009 r SKO już raz uznało, iż orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w [...] z [...] lipca 1964 r. nr [...] zostało wydane z naruszeniem prawa. Kwestia ta nie ma żadnego znaczenia w przedmiotowej sprawie z uwagi na wprowadzoną w 2021 r. normę przewidującą umorzenia postępowań w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji z uwagi na upływ czasu.
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 ust.1 lit. a) p.p.s.a. i art.151 p.p.s.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art.7 ust.1 dekretu z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy także jest niezasadny. Jak wskazano wyżej wystąpienie przesłanki określonej w art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej k.p.a. z dnia 11 sierpnia 2021 r. uniemożliwia badanie przez organy, czy orzeczenie z 14 lipca 1964 r. wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa.
W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 182 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło