VII SA/Wa 979/25

WyrokWSA w Warszawie2026-01-15

Skład orzekający: Michał Podsiadło, Bogusław Cieśla, Szczepan Borowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego nakazująca przeprowadzenie prac konserwatorskich i robót budowlanych przy zabytkowym pałacu, w związku z zagrożeniem jego zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem, jest zgodna z prawem, nawet jeśli skarżący kwestionuje wartość zabytkową obiektu i ponosi wysokie koszty prac?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy ochrony zabytków mają obowiązek podjęcia działań w celu ochrony zabytku wpisanego do rejestru, gdy istnieje zagrożenie jego zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem, niezależnie od kwestionowanej wartości zabytkowej obiektu czy kosztów prac. Nakazane prace mają charakter zabezpieczający, a nie rekonstrukcyjny, i są niezbędne do zapobieżenia katastrofie budowlanej.
Stan faktyczny
Miasto J. G. zaskarżyło decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która uchyliła decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w części dotyczącej terminu wykonania prac konserwatorskich i robót budowlanych przy zabytkowym pałacu, a w pozostałej części utrzymała ją w mocy. Decyzja nakazywała przeprowadzenie prac w związku ze stwierdzonym zagrożeniem zawalenia się i postępującą degradacją obiektu. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów ustawy o ochronie zabytków poprzez nakazanie prac przy obiekcie o niewielkiej wartości historycznej, a także naruszenie przepisów Prawa oświatowego ze względu na bliskość placówki oświatowej.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Michał Podsiadło, Sędziowie: sędzia WSA Bogusław Cieśla, asesor WSA Szczepan Borowski (spr.), , Protokolant: referent Radosław Fijałkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi Miasta J. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 lutego 2025 r. znak: DOZ-OAiK.650.626.2024.BS w przedmiocie nakazu przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 26 lutego 2025 r. znak: DOZ-OAiK.650.625.2024.BS Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej także jako organ lub Minister) uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we [...] (dalej także jako organ pierwszej instancji lub[...]) z [...] maja 2024 r. nakazującą Miastu J. G. (dalej także jako skarżący lub Miasto) przeprowadzenie prac konserwatorskich i robót budowlanych przy pałacu przy ul. K. [...] w J. G., chronionym prawnie przez wpis do rejestru zabytków pod numerem [...] z [...] lipca 1988 r., w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych prac oraz wyznaczył nowy termin - do [...] grudnia 2025 r., zaś w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Decyzja ta została wydana w następującym stanie sprawy. [...] podczas kontroli dokonanej w dniu [...] maja 2022 r. stwierdził, że budynek pałacu jest nieużytkowany i podlega niszczeniu. Obiekt został pozbawiony większości tynków, szczątkowo zachowała się dekoracja sztukateryjna, mury są mocno uszkodzone, z ubytkami cegieł i kamienia, duże fragmenty elewacji o zlasowanej powierzchni, szczątkowe pozostałości drewnianej stolarki okien. Dach papowy nieszczelny, porośnięty jest samosiewami. Konstrukcja murów z zewnątrz i wewnątrz zawilgocona, uszkodzona, także stan sklepień i stropów grozi zawaleniem. Nieszczelne pokrycie dachu oraz posadzek tarasów i balkonu prowadzą do ciągłego zalewania budynku. Stan obiektu pogarsza rozrastająca się na nim roślinność. W związku z poczynionymi ustaleniami organ pierwszej instancji decyzją z [...] maja 2024 r. nakazał skarżącemu wykonanie następujących robót budowlanych w pałacu przy ul. K. [...] w J. G., położonego na działce nr [...], [...], celem zabezpieczenia przed zagrożeniem zawalenia się i postępującej degradacji konstrukcji i struktury murów obiektu z zewnątrz i wewnątrz oraz niszczeniu zachowanej szczątkowo dekoracji architektonicznej elewacji, poprzez: 1. wykonanie prac mających na celu wzmocnienie uszkodzonej statyki budynku i konstrukcji ścian, sklepień i sufitów, ich zabezpieczenie przed zawaleniem i dalszym niszczeniem konstrukcji budynku: wzmocnienie konstrukcji i podparcie stemplami sklepień w pomieszczeniach parteru, wykonanie dalszego podstemplowania i/lub wykonanie klamer kotwiących z zewnątrz i wewnątrz budynku w ścianach działowych i nośnych o zachwianej konstrukcji, podstemplowanie stropów WPS na parterze i piętrze budynku, 2. wykonanie stosownych przegród w niezabezpieczonych otworach okiennych, w szczególności dużego okna na piętrze budynku od strony wschodniej. Prace powinny doprowadzić do takiego stanu, w którym opady atmosferyczne nie będą miały dostępu do wnętrza budynku, 3. wykonanie prac mających na celu zachowanie murów zewnętrznych poprzez ich wzmocnienie, przemurowanie i uzupełnienie tynków. Prace powinny doprowadzić do takiego stanu, w którym konstrukcja murów pałacu nie będzie groziła dalszym odpadaniem ich elementów, zabezpieczy zachowany szczątkowo detal architektoniczny i zapobiegnie ich zawaleniu: usunięcie samosiewów drzew i krzewów, roślin z murów i dachu budynku; wzmocnienie osłabionej korony murów poprzez uzupełnienie ubytków zaprawy i materiału budowlanego w murach kamiennych i ceglanych, przemurowanie, wzmocnienie i zabezpieczenie przed zalewaniem dekoracji architektonicznej, obramienie gotyckie drzwi balkonowych na piętrze wieży i obramienie dużego okna na piętrze budynku od strony wschodniej, 4. wykonanie prac mających na celu zapobieżenie dalszemu niszczeniu i zalewaniu wnętrz budynku przez nieszczelne dachy, nieszczelne pokrycie tarasów, nieszczelną posadzkę balkonu nad portykiem kolumnowym wejściowym. Prace powinny doprowadzić do stanu, gdzie nie będzie dochodziło do przenikania wód opadowych do wnętrza budynku, ani do zalewania elewacji budynku, oraz będzie zapewniony odpowiedni spadek nowego poszycia dachu i odprowadzenie wód opadowych poza obręb murów budynku; należy wykonać: usunięcie z wnętrz luźnego materiału typu gruz, celem udrożnienia przejść i zapewnienia bezpieczeństwa pracownikom, zabezpieczenie dachów, tarasów, i balkonu poprzez budowę tymczasowej konstrukcji wraz z nowym poszyciem, a w miejscach umożliwiających takie rozwiązanie położenie nowego poszycia, z zapewnieniem prawidłowego spadku, - wykonanie systemu odwadniającego (rynny i rury spustowe) w celu odprowadzenia wód opadowych poza budynek. Od tej decyzji Miasto złożyło odwołanie. Wspomnianą na wstępie decyzją z 26 lutego 2025 r. Minister działając na podstawie art. 7 pkt 1, art. 49 ust. 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1292, ze zm., dalej jako: u.o.z.) uchylił decyzję organu pierwszej instancji w zakresie ustalenia daty wykonania prac konserwatorskich i budowlanych, zaś w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżoną odwołaniem decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wskazał, że wojewódzki konserwator miał uzasadnione podstawy do wydania decyzji nakazującej podjęcie określonych działań przy zabytku, ze względu na występujące zagrożenie postępującej degradacji tego budynku. Nie ulega bowiem wątpliwości, że stan zachowania zabytku wymaga natychmiastowego wykonania prac, rozumianych jako działania mające na celu zahamowanie procesów destrukcji substancji budowlanej, spowodowanej także narażeniem na warunki atmosferyczne. Odnosząc się do zakresu prac nakazanych zaskarżoną decyzją, w kontekście brzmienia przepisu art. 49 ust. 1 u.o.z., Minister podkreślił, że w decyzji nakazowej wskazano dokładnie, jaki cel ma zostać osiągnięty i które elementy budynku wymagają konkretnych działań. Organ wskazał, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ustalenie przyczyn złego stanu technicznego zabytkowego budynku ani podmiotów winnych zaniedbań, lecz jedynie ochrona zabytku poprzez wskazanie, które prace są niezbędne w celu jego zabezpieczenia przed dalszym niszczeniem. Minister stwierdził, że argumenty skarżącego, dotyczące rozważań na temat braku wartości zabytkowych omawianego budynku pałacu, nie mogą wpłynąć na dokonywane rozstrzygnięcie tej sprawy, gdyż budynek ten nie został skreślony z rejestru zabytków, a nakazane prace nie mają na celu przywrócenia wszystkich walorów zabytku, czy też jego kompleksowego remontu, a jedynie mają prowadzić do niezbędnego wzmocnienia jego konstrukcji, aby uchronić ten obiekt przed katastrofą budowlaną. Od opisanej decyzji skargę złożyło Miasto J. G. wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, a także o zaliczenie w poczet materiału dowodowego ekspertyzy konserwatorskiej i kosztorysu z [...] grudnia 2024 r. na okoliczność kosztów związanych ze wskazanymi w nakazie konserwatorskim prac. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie: 1. art. 3 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit c, art. 7 pkt 1 oraz art. 49 ust. 1 u.o.z. poprzez nakazanie wykonania robót budowlanych i prac konserwatorskich na budynku o niewielkiej wartości historycznej, który na skutek wykonania zabezpieczenia na kwotę ok. 2,5 mln zł nadal będzie pozostawał w stanie ruiny; 2. art. 1 pkt 14 i art. 10 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego poprzez utrzymanie realnego zagrożenia bezpośredniego życia i zdrowia uczniów niepełnosprawnych uczęszczających do Specjalistycznego Ośrodka Szkolno–Wychowawczego oraz dzieci niepełnosprawnych korzystających z internatu mieszczącego się także w Ośrodku, który to położony jest w bezpośrednim sąsiedztwie budynku przy ul. K. [...], tym bardziej, iż budynek znajduje się na tej samej działce co szkoła, co rażąco narusza nałożone na system oświaty obowiązek utrzymywania bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki w szkołach i placówkach. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 15 stycznia 2026 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci pisma Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w J. G. z [...] października 2025 r. dotyczącego zagrożenia bezpieczeństwa w części zabytkowej przy Specjalnym Ośrodku Szkolno-Wychowawczym w J. G. Postanowieniem z 15 stycznia 2026 r. Sąd dopuścił dowody z dokumentów złożonych wraz ze skargą oraz na rozprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta dokonywana jest, co do zasady, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a) sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a., sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi były decyzje nakazujące skarżącemu przeprowadzenie szeregu prac konserwatorskich i robót budowlanych w zabytkowym pałacu przy ul. K. [...] w J. G. w związku ze stwierdzeniem zagrożenia zawalenia się i postępującej degradacji konstrukcji i struktury murów obiektu z zewnątrz i wewnątrz oraz niszczeniu zachowanej szczątkowo dekoracji architektonicznej elewacji. Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowił art. 49 ust. 1 u.o.z., zgodnie z którym wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 3 pkt 6 u.o.z., prace konserwatorskie to działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań. Przez roboty budowlane należy natomiast rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 ustawy Prawo budowlane w zw. z art. 3 pkt 8 u.o.z.). Przesłanką wydania decyzji w trybie art. 49 ust. 1 u.o.z. jest ustalenie przez organ, że konieczne jest przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy zabytku, ponieważ ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Wydanie takiego nakazu uzależnione jest zatem od ustalenia, że zabytek jest w takim stanie zachowania, który bez przeprowadzenia określonych prac konserwatorskich lub robót budowlanych grozi jego zniszczeniem lub jego istotnym uszkodzeniem (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1049/21). Przy czym wbrew twierdzeniom skarżącego, okoliczności, które spowodowały zły stan zabytku nie mają znaczenia. Jak słusznie stwierdził organ, obowiązek dbałości o zabytek, jego naprawy i zahamowania jego destrukcji wynikają z samego faktu dysponowania obiektem wpisanym do rejestru zabytków i wiążącą się z nim odpowiedzialnością za stan jego zachowania. Dla zastosowania podstawy z art. 49 ust. 1 ustawy nie ma przy tym znaczenia, czy pogorszenie stanu technicznego obiektu nastąpiło z winy właściciela lub użytkownika obiektu. Obowiązki te wynikają z samego faktu dysponowania obiektem wpisanym do rejestru zabytków i wiążącą się z nim odpowiedzialnością za stan jego zachowania (por. wyrok NSA z 4 lipca 2018 r., sygn. akt II OSK 1948/16). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd zgodnie z którym organ konserwatorski może nakazać nie tylko przeprowadzenie prac zmierzających do utrzymania substancji zabytkowej (konserwatorskich), lecz także innych robót polegających na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego, których wykonanie uzna za niezbędne ze względu na ochronę zabytku przed zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem (por. m.in. wyrok NSA z 19 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 2395/21). Obowiązkiem organu konserwatorskiego w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 49 ust. 1 u.o.z. jest zatem ustalenie, czy istnieje zagrożenie zniszczeniem lub istotnego uszkodzenia obiektu wpisanego do rejestru zabytków. W ocenie Sądu organy w niniejszej sprawie w sposób niebudzący wątpliwości ustaliły i wyjaśniły okoliczności uzasadniające zastosowanie środka prawnego określonego w powołanym art. 49 ust. 1 u.o.z. Ze znajdującego się w aktach sprawy protokołu kontroli z 9 maja 2022 r. oraz dołączonej do niego dokumentacji fotograficznej wynika, że mury zabytkowego budynku są mocno uszkodzone, z ubytkami cegły i kamienia, duże fragmenty elewacji o zlasowanej powierzchni. Stwierdzono szczątkowe pozostałości drewnianej stolarki okien oraz nieszczelności dachu, na którym rosną liczne i kilkuletnie, wyrośnięte samosiewy drzew, krzewy i trawy. Ustalono ponadto, że wewnątrz ściany są zamoknięte, mocno zniszczone i zawierają liczne ubytki w powierzchni, w podobnym stanie są podłogi. W protokole wskazano ponadto, że konstrukcje stropów WPS są zniszczone, a całość wsparta jest miejscami bezpośrednio na ceglanych murach, cegle dziurawce - przenosząc duże obciążenia na osłabione mury budynku. Okoliczności tych, z których wynika bezsprzecznie zły stan techniczny pałacu przy ul. K. [...] w J. G. nie neguje również strona skarżąca, wskazując, że stan budynku grozi zawaleniem, a dalsze utrzymywanie istniejącej sytuacji prowadzi wyłącznie do pogorszenia się stanu budynku. W ocenie Sądu poczynione przez organy ustalenia były prawidłowe i wystarczające do zastosowania trybu określonego w art. 49 ust. 1 u.o.z. Innymi słowy ustalone zostało, że w odniesieniu do przedmiotowego zabytku istnieje zagrożenie jego zniszczenia lub istotnego uszkodzenia bez wykonania niezbędnych prac konserwatorskich oraz robót budowlanych. Wojewódzki konserwator zabytków uprawniony jest w takim wypadku do wydania odpowiedniego nakazu, mając przede wszystkim na uwadze stan zachowania zabytku i konieczność zapobieżenia jego destrukcji. Zaznaczyć należy, że decyzja administracyjna podejmowana na podstawie art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków ma charakter uznaniowy, tzn. należy do sfery uznania administracyjnego. Sądowa kontrola takiej decyzji jest ograniczona do zbadania, czy nie nosi ona cech dowolności, a nie zajmuje się celowością bądź też słusznością takiego rozstrzygnięcia. Decyzja uznaniowa może być przez sąd uchylona jedynie w sytuacji stwierdzenia, że została ona wydana z takim naruszeniem przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, zaś naruszenie to będzie miało miejsce wówczas, gdy organ pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego (por. A. Ginter, A. Michalak [w:] A. Ginter, A. Michalak, Ochrona zabytków. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2024, art. 49 i powołane tam orzeczenia). Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, zdaniem Sądu, organ nakazując skarżącemu wykonanie robót budowlanych wskazanych w decyzji nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniu decyzji prawidłowo uzasadnił motywy jakimi kierował się nakazując skarżącemu wykonanie określonych w decyzji robót i motywy te Sąd uznał za usprawiedliwione i logiczne. Z nakazanych prac nie wynika, że skarżącemu nakazano odbudowę znacznej części zabytku ani odtworzenia nieistniejących już elementów. Zdaniem Sądu zakres nakazanych skarżącemu prac nie wykracza poza dopuszczalne w trybie art. 49 ust. 1 u.o.z. prace mające na celu zabezpieczenie zabytku przed dalszym niszczeniem. Najistotniejszym celem zastosowania środka prawnego wymienionego w powołanym przepisie jest zabezpieczenie i utrzymanie zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, czy inaczej przeciwdziałanie dewastacji i pogorszeniu substancji zabytkowej obiektu wpisanego do rejestru zabytków. Dlatego, o ile konieczne jest wykonanie robót budowlanych w celu zabezpieczenia obiektu budowlanego przed dalszym pogorszeniem jego stanu technicznego, to taki obowiązek może zostać nałożony (por. wyrok NSA z 30 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 2176/22). Innymi słowy skoro istotą wydania wspomnianego nakazu jest stwierdzenie, że zabytek jest w takim stanie zachowania, który bez przeprowadzenia określonych prac konserwatorskich lub robót budowlanych grozi jego zniszczeniem lub jego istotnym uszkodzeniem, to uprawnione jest nakazanie właścicielowi wykonanie tylko takich prac, które mają charakter zabezpieczający, a nie rekonstrukcyjny, zmierzający do przywrócenia dawnej, pierwotnej formy obiektowi zabytkowemu. Taki zabezpieczający charakter z całą pewnością mają nakazane skarżącemu prace polegające na wzmocnieniu konstrukcji budynku, wykonaniu prac mających na celu zabezpieczenie wnętrza przed opadami atmosferycznymi, usunięciu samosiewów drzew i krzewów, roślin z murów i dachu budynku czy usunięciu nieszczelności dachu i podłogi. Wbrew twierdzeniom skarżącego Miasta kwestia wysokich kosztów związanych z wykonaniem nakazanych prac nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W orzecznictwie wskazuje się bowiem, że celem prac z art. 49 ust. 1 u.o.z. jest ochrona zastanego stanu zabytku przed jego postępującą degradacją właśnie przez zastosowanie działań (prac konserwatorskich i robót budowlanych), które uchronią substancję zabytku przed jego zniszczeniem lub uszkodzeniem. Nie ma tu znaczenia koszt, opłacalność czy techniczne uzasadnienie bowiem pierwszeństwo ma zasada ochrony zabytku. Organy ochrony zabytków powinny czuwać, aby dziedzictwo narodowe, które uosabia wartość zabytkową została zachowana (por. m.in. wyrok NSA z 9 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 694/21). Odnosząc się zaś do argumentów skarżącego, zmierzających do wykazania utraty wartości zabytkowych spornego budynku Sąd zaznacza, że organ w takim postępowaniu (prowadzonym w trybie art. 49 ust. 1 u.o.z.) nie ocenia czy stopień zniszczenia zabytku uzasadnia jego dalszą ochronę konserwatorską. Kwestie te mogą być formułowane w postępowaniu w sprawie skreślenia tego obiektu z rejestru zabytków (por. m.in. wyrok NSA z 15 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 305/22 i powołane tam orzecznictwo). Jak wynika z akt sprawy Miasto podjęło próbę wykreślenia pałacu z rejestru zabytków. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego decyzją z [...] października 2014 r. odmówił skreślenia z rejestru zabytków przedmiotowego budynku w J. G., uznając, że wnioski końcowe opinii Narodowego Instytutu Dziedzictwa oparto na czynnikach odnoszących się do stopnia zużycia technicznego budynku i prawdopodobieństwa wykonania w znaczącej części jego rekonstrukcji, zaś takie okoliczności nie wypełniają przesłanek ustawowych, zawartych w przepisie art. 13 ust. 1 u.o.z. W tej decyzji organ stanął na stanowisku, że omawiany budynek zachował częściowo wartości zabytkowe, które posiadał w dacie wpisu do rejestru zabytków. Stąd też w ocenie Sądu organ nie naruszył wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego tj. art. 3 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit c, art. 7 pkt 1 oraz art. 49 ust. 1 u.o.z. Organ nie naruszył również powołanych w skardze przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2025 r., poz. 1043). Zgodnie z art. 1 pkt 1 tej ustawy system oświaty zapewnia w szczególności utrzymywanie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki w szkołach i placówkach. Stosownie zaś do art. 10 ust. 1 pkt 1 Prawa oświatowego organ prowadzący szkołę lub placówkę odpowiada za jej działalność. Do zadań organu prowadzącego szkołę lub placówkę należy w szczególności zapewnienie warunków działania szkoły lub placówki, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki. Przywołane przepisy stanowią o zadaniach organów prowadzących szkoły i placówki oświatowe, a zatem z oczywistych względów nie mogły one znaleźć zastosowania w sprawie dotyczącej nakazania właścicielowi zabytkowej nieruchomości podjęcia działań związanych z jego ustawowym obowiązkiem dbałości o zabytek. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że wykonanie obowiązków nałożonych zaskarżoną decyzją z całą pewnością wpłynie pozytywnie na zwiększenie bezpieczeństwa w prowadzonej przez skarżącego, w sąsiedztwie spornego budynku, placówki oświatowej. Powyższa argumentacja prowadzi zatem do wniosku, że Minister w przedmiotowym postępowaniu nie naruszył zasad dotyczących prawdy materialnej, zaufania, zasad przekonywania i ich gwarancji proceduralnych. Działania organu pozostają w zgodzie z intencją ustawodawcy, wynikającą z art. 11 k.p.a. Oznacza to, że wszelkie okoliczności, a zwłaszcza te, które miały być rzetelnie omówione i wnikliwie przeanalizowane zostały zrealizowane w sposób pełny, organ bowiem odniósł się do faktów istotnych dla przedmiotowej sprawy. Znajdujący się w aktach protokół z oględzin budynku oraz dokumentacja fotograficzna w sposób wystarczający potwierdza konieczność wykonania prac wymienionych w kwestionowanej decyzji. Powyższego nie zmienia ani złożona przez skarżącego ekspertyza konserwatorska, ani pismo organu nadzoru budowlanego, które wyłącznie potwierdzają zły stan budynku, co z kolei, w kontekście wpisania go do rejestru zabytków, zobowiązuje organ konserwatorski do podjęcia działań adekwatnych do jego stanu, których celem jest zabezpieczenie zabytku przed dalszym niszczeniem. Sąd ponadto uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które organ popełniłby w toku postępowania, a które uniemożliwiałyby Sądowi przeprowadzenie prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenia się co do zgromadzonego materiału w sprawie. Tak rozumianego naruszenia w tym zakresie Sąd nie stwierdził w toku przeprowadzonego postępowania. Reasumując należy stwierdzić, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, prawidłowo przyjął, w toku postępowania administracyjnego, że nałożenie na skarżącego obowiązków, o których mowa w art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, stanowiło nie tylko uprawnienie, lecz także obowiązek organu. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło