I OSK 2196/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia del. WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 10 maja 2024 r. sygn. akt II SA/Sz 158/24 w sprawie ze skargi L.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 29 stycznia 2024 r. nr SKO.4111.3262.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zwany dalej "Sądem I instancji", wyrokiem z dnia 10 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 158/24, oddalił skargę L.P., zwanej dalej "skarżącą" lub "skarżącą kasacyjnie", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie, zwanego dalej "Kolegium", z dnia 29 stycznia 2024 r., nr SKO.4111.3262.2023, w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Od wyroku Sądu I instancji skargę kasacyjną wniosła skarżąca L.P. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości podniesiono obie podstawy kasacyjne przewidziane w art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.". Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie prawa materialnego, to jest: 1. art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm.), zwanej dalej "u.ś.r.", poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, nie uwzględniające w procesie jego wykładni derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, czego skutkiem było uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z powstaniem prawa do emerytury u opiekuna, jak również nieuwzględnienie całego szeregu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekających w przedmiotowym stanie faktycznym, poprzez niewłaściwa interpretację sformułowań ustawodawcy wyżej wymienionych przepisów i zasad wynikających z bieżącego orzecznictwa administracyjnego. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie skargi pomimo naruszenia przez organy przepisów art. 145 § 1 pkt 1, art. 7, art. 77 § 1, art. 107 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", poprzez nieuwzględnienie wyroku Sądu Rejonowego w Koszalinie i niewyjaśnienie wszystkich podniesionych okoliczności faktycznych, jak również poprzez zaniechanie wyjaśnienia kwestii zawinienia organu; 2. art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.); 3. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez zaniechanie rozważenia i pominiecie w uzasadnieniu kwestii wydania przez organy rozstrzygnięcia na podstawie fragmentarycznej oceny materiału dowodowego z wyłączeniem dowodów przedstawionych przez stronę. Skarżąca kasacyjnie w oparciu o powołane zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu I instancji w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania, W skardze kasacyjnej sformułowano również wniosek o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. W sprawie nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 P.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.). Stosownie do treści art. 193 zdanie drugie P.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy, albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego. Dla uznania za usprawiedliwioną podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. konieczne jest wykazanie, że zarzucane uchybienie przepisom postępowania mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Dla spełnienia tego wymogu nie wystarczy przytoczenie formuły o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy, lecz konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., nie decyduje bowiem każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. Skarżąca kasacyjnie zarzuciła naruszenie art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. polegające na niepełnym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym w szczególności pominięcie okoliczności wskazywanych przez skarżącą, poprzez nieuwzględnienie wyroku Sądu Rejonowego w Koszalinie i niewyjaśnienie wszystkich podniesionych okoliczności faktycznych, jak również poprzez zaniechanie wyjaśnienia kwestii zawinienia organu. W kontekście tego zarzutu godzi się powtórzyć za Sądem I instancji, że przedmiotem postępowania była sprawa z wniosku skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 8 listopada 2023 r., nie mogły zatem odnieść zamierzonego skutku w tym postępowaniu, żądania i oczekiwania skarżącej w zakresie okresu poprzedzającego złożenie wniosku. Wyrokiem z dnia 12 października 2023 r. (sygn. akt [...]) Sąd Rejonowy w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie rozstrzygnął o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego za dany okres, jak to rozumie skarżąca kasacyjnie, a jedynie zmienił orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Szczecinie i ustalił stopień niepełnosprawności syna jako znaczny, co dopiero mogło stanowić podstawę do wzruszania decyzji organów administracji w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego w trybie możliwym do zastosowania (np. wznowienie postępowania) za poprzedni okres. W aktach administracyjnych kontrolowanej sprawy poza zawiadomieniem z organu pierwszej instancji z dnia 13 listopada 2023 r. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji "odnośnie świadczenia pielęgnacyjnego" brak jest innej dokumentacji świadczącej o wznowieniu przez ten organ postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego za okres poprzedzający wniosek z dnia 8 listopada 2023 r. Ewentualne wznowione postępowanie za okres poprzedzający złożenie wniosku z dnia 8 listopada 2023 r. oraz orzeczenie wydane w tak wznowionym postępowaniu jest sprawą w zakresie przedmiotowym odrębną od sprawy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na wniosek z dnia 8 listopada 2023 r. Z tych względów zarzut naruszenia wskazanych wyżej przepisów postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 Prawa o ustroju sądów administracyjnych. Regulacja prawa ustrojowego nie została ujęta w odrębną podstawę skargi kasacyjnej w art. 174 P.p.s.a. W nauce i orzecznictwie sądowym zalicza się ja do przepisów prawa materialnego (B. Adamiak, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz, Warszawa 2014, s. 578-579). Skoro przepis art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a. jako przepis ustrojowy, a nie procesowy wskazuje w § 2 podstawowe kryterium sprawowania kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne, to przepis ten mógłby stanowić samodzielną i skuteczną podstawę kasacyjną tylko wówczas, gdyby sąd przyjął inne, niż legalność, kryterium kontroli lub gdyby wyszedł poza zakres przedmiotowy sprawy sądowoadministracyjnej, określony w art. 3 i art. 4 P.p.s.a.. W innym przypadku nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Może być on skutecznie wskazany jako naruszony w ramach drugiej podstawy kasacyjnej w powiązaniu z konkretnie oznaczonymi przepisami P.p.s.a., co jednak w sprawie nie miało miejsca. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Dodać przy tym należy, że wymagane jest, aby uzasadnienie wyroku stanowiło logiczną, zwartą całość, a jednocześnie by było ono syntezą stanowiska sądu. Treść uzasadnienia powinna umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i w razie ewentualnej kontroli instancyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem kwestii zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, aby poddawało się ono kontroli. Z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a. możemy mieć do czynienia w sytuacji, w której uzasadnienie wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego sporządzone zostało w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie może zatem uzasadniać nieuwzględnieniem wszystkich zarzutów skargi czy nieodniesieniem się przez Sąd do wszystkich kwestii podnoszonych przez stronę. To, że skarżący kasacyjnie nie jest przekonany o trafności rozstrzygnięcia sprawy przez Sąd, nie oznacza jeszcze wadliwości uzasadnienia wyroku. Brak przekonania strony o trafności rozstrzygnięcia sprawy, w tym co do przyjętego kierunku wykładni i zastosowania prawa, czy też oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która nie koresponduje z oczekiwaniami skarżącego kasacyjnie, nie oznacza wadliwości uzasadnienia wyroku. Polemika z merytorycznym stanowiskiem sądu pierwszej instancji nie może czynić skutecznym zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. (zob. np.: wyrok NSA z dnia 22 października 2025 r., sygn. akt I GSK 132/23; wyrok NSA z dnia 12 listopada 2025 r., sygn. akt III OSK 741/23, CBOSA) W rozpoznawanej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyrku Sądu I instancji odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 P.p.s.a., a jego treść pozwala na pełna kontrole instancyjną stanowiska przyjętego przez ten Sąd. W odniesieniu do zarzutu naruszenia prawa materialnego w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na kwestię o charakterze formalnym. Skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1 lit. a) u.ś.r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, nie uwzględniające w procesie jego wykładni derogacyjnego skutku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, czego skutkiem było uznanie, że skarżącej nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z powstaniem prawa do emerytury u opiekuna. Wskazany przepis zarówno w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., jak i w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r. nie zawiera wskazanej jednostki redakcyjnej. Artykuł 17 ust. 1 u.ś.r. podzielony jest na punkty, natomiast w punkcie 1 prawodawca nie wprowadził dalszego podziału na litery. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 pkt 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Treść postawionego zarzutu oraz treść uzasadnienia skargi kasacyjnej, gdzie wskazano już jako naruszony art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. dowodzi, że przedmiotem zarzutu jest naruszenie tego właśnie przepisu. Zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. jest niezasadny. Stosownie do treści tego przepisu, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażone w zapadłych dotychczas w tej sprawie wyrokach. Zgodnie bowiem z aktualną linią orzeczniczą sądów administracyjnych pobieranie emerytury stanowi przesłankę uniemożliwiającą przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z brzmieniem art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Dopiero dokonanie wyboru przysługującego świadczenia na podstawie art. 27 ust. 5 u.ś.r. przez zawieszenie prawa poboru emerytury znosi tę przeszkodę. Z powołanych przepisów wynika, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie tylko jedno z tych świadczeń, a to wyklucza możliwość równoczesnego przyznania obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może otrzymać tylko jedno ze świadczeń, przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera świadczenie wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń poprzez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Zasada ta nie znajduje wyłączenia w przypadku osób, których dotyczy wyrok TK z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17, czyli uprawnionych do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy. Z uwagi na podobieństwo konstrukcyjne przesłanki negatywnej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, stanowisko wyrażone przez TK we wskazanym wyroku można odnieść również do sytuacji, gdy przesłanką negatywną przyznania wnioskowanego świadczenia jest (było) posiadanie prawa do emerytury. Zaznaczenia wymaga, że wyrok TK o sygn. SK 2/17 jest wyrokiem zakresowym. Tego rodzaju wyroki są charakteryzowane jako orzeczenia, w sentencji których TK stwierdza zgodność albo niezgodność z Konstytucją przepisu prawnego w określonym (podmiotowym, czasowym lub przedmiotowym) zakresie jego zastosowania. W przypadku wyroków zakresowych mamy do czynienia z przypisaniem atrybutu konstytucyjności lub niekonstytucyjności nie całej jednostce redakcyjnej tekstu prawnego, lecz jej określonemu fragmentowi, a dokładnie pewnej normie prawnej, którą można w całości lub części dekodować z określonego przepisu prawnego. Wyrok TK wydany w sprawie o sygn. akt SK 2/17 dotyczy zakresu podmiotowego art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. rozstrzygając o konstytucyjności przepisu w stosunku do określonej grupy podmiotów, której ten przepis dotyczy. Osoby te mieszczą się w szerszej kategorii osób, którym przysługuje równolegle prawo do innego świadczenia. Skutkiem wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność przepisu w zakresie podmiotowym jest utrata mocy obowiązującej nie przez cały przepis, w pełnym zakresie jego obowiązywania, ale wyłącznie w zakresie, w jakim stwierdzona została jego niezgodność z Konstytucją RP, w odniesieniu do wskazanej grupy podmiotów. Wydanie wyroku zakresowego w sprawie o sygn. akt SK 2/17 nie było przy tym skutkiem uznania przez Trybunał, że w pozostałym zakresie podmiotowym przepis nie budzi wątpliwości pod względem konstytucyjności. Wyraźnie TK zaznaczył w uzasadnieniu wyroku, że ze względu na konkretny charakter inicjującej postępowanie skargi konstytucyjnej, ocena konstytucyjności art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. odnosi się do zakresu, jaki dotyczy osoby wnoszącej skargę, czyli w jakim wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom mającym ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, ocenę trybunalską można jednak rozciągnąć na pozostałe świadczenia wymienione we wskazanym przepisie. W piśmiennictwie dostrzega się, że wyroki zakresowe pociągają za sobą pewne komplikacje w procesie stosowania prawa, rozszczepianie regulacji prawnej w drodze orzeczenia niekonstytucyjności na część zgodną i niezgodną z Konstytucją narusza jej konstrukcję całościową i może jej nadać taki kształt, który jest całkowicie nieadekwatny do intencji prawodawcy. Taka sytuacja ma także miejsce w niniejszym przypadku. Przywołany wyrok TK, sygn. akt SK 2/17, usuwa zatem z systemu prawa negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego wskazaną w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. w stosunku do osoby mającej ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (w rozważanym przypadku także emerytury), przez co osoba taka może ubiegać się o to świadczenie. Ponieważ prawodawca pierwotnie co do zasady wykluczył w ustawie osoby uprawnione do renty (także emerytury) od możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, regulacja prawna nie zawiera rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego. Orzeczenie o niekonstytucyjności zakresowej przepisu prowadzi do nowej sytuacji prawnej, pozbawionej kompleksowej regulacji, w szczególności odnoszącej się do warunków uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego w zbiegu z innym świadczeniem z zakresu szeroko rozumianego zabezpieczenia społecznego. Zostało to dostrzeżone przez TK w uzasadnieniu wyroku, stwierdzono w nim bowiem, że: "Trybunał dostrzega, że realna wysokość renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zdecydowanie niższa niż wysokość świadczenia pielęgnacyjnego, jak ma to miejsce w przypadku skarżącej. W systemie świadczeń rodzinnych brak jest z kolei rozwiązana pośredniego, które pozwoliłoby tę sytuację rozwiązać dzięki, np. obniżeniu wysokości przyznanego świadczenia proporcjonalnie do wysokości pobieranej renty. Sprzeczna z zasadą równości jest jedynie sytuacja, gdy samo przyznanie prawa do takiej renty skutkuje odebraniem świadczenia". Pożądaną i optymalną reakcją na zmianę stanu prawnego wywołaną wyrokiem TK jest ingerencja ustawodawcy. Jej brak powoduje jednak, że stan prawny wywołany wyrokiem podlega stosowaniu w rozpoznawanych przypadkach z uwzględnieniem kontekstu systemowego, w tym konstytucyjnego i funkcjonalnego. Zasada równości, która stała za rozstrzygnięciem przyjętym w wyroku TK o sygn. akt SK 2/17, powinna znaleźć zastosowanie również do warunków, na jakich opiekunowie osób niepełnosprawnych, uprawnieni do świadczeń z ubezpieczenia społecznego (emerytury, renty), rezygnujący z zatrudnienia, mogą uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Nakazuje ona przyjąć, że wyrok TK nie wywołał skutku polegającego na możliwości pobierania przez osoby uprawnione zarówno świadczeń z zabezpieczenia społecznego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego, ale warunkiem jest dokonanie wyboru i rezygnacja z dotychczas pobieranego świadczenia. Tezę taką można odnaleźć również w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt SK 2/17, w którym Trybunał stwierdził, że "brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (zwłaszcza) jeżeli świadczenia tego nie pobierają". (por. np.: wyrok NSA z dnia 12 września 2024 r., sygn. akt I OSK 2354/23; wyrok NSA z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt I OSK 1939/24, publ. CBOSA). Innymi słowy, wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie powoduje zniesienia zasady niepołączalności świadczeń dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym należy zauważyć, że Trybunał jako "prawodawca negatywny" wydając wspomniany wyrok, nie mógł wprowadzić rozwiązań odnoszących się do usuwania skutku zbiegu prawa do świadczeń z zakresu zabezpieczenia społecznego (zob.m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2023 r., sygn. akt I OSK 1413/22, czy z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1922/22, publ. CBOSA). Sytuacja, w której ta sama osoba byłaby uprawniona do pobierania emerytury i jednocześnie posiadała ustalone prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, byłaby niezgodna z zasadą równości wobec prawa. Osoba taka, znajdując się w analogicznej sytuacji do pozostałych opiekunów, znajdowałaby się w uprzywilejowanej pozycji wobec tychże opiekunów osób niepełnosprawnych. Posiadałaby bowiem szersze uprawnienia do świadczeń zastępujących źródło zarobku wynikające z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co byłoby niezgodne z zasadami leżącymi u podstaw przywołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1922/22, publ. CBOSA). W konsekwencji – jak wyżej wskazano - sposobem na uniknięcie kumulacji świadczeń umożliwiającym ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest umożliwienie osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r., w którym wskazano, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.), zwanej dalej "u.f.u.s.", zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. W świetle powyższego uznać należy, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę czy rentę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu emerytalnego lub rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury lub renty na podstawie art. 103 ust. 3 u.f.u.s. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Należy podkreślić, że ustawa nie ogranicza możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 u.f.u.s., skutkować będzie wstrzymaniem wypłaty emerytury, poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 u.f.u.s.), co pozwoli na wyeliminowanie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci posiadania prawa do emerytury (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2023 r., sygn. akt I OSK 1354/22, z dnia 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1626/22, czy z dnia 16 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 1922/22). W tym zakresie Sąd I instancji słusznie zaakceptował stanowisko orzekających w sprawie organów administracji, zgodnie z którym skoro skarżąca przedstawiła decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział Koszalin o zawieszeniu prawa do emerytury oraz rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego od dnia 1 lutego 2024 r., to nie było możliwości przyznania wnioskowanego świadczenie pielęgnacyjnego od daty złożenia wniosku tj. od dnia 8 listopada 2023 r. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 P.p.s.a.