III SA/Kr 858/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura (spr.) Sędziowie: SWSA Janusz Kasprzycki ASR WSA Ewelina Dziuban po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi Z. Ł. na decyzję Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 29 kwietnia 2025 r. Nr NE.906.2.2.2025 w przedmiocie nakazu obowiązkowej hospitalizacji I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 29 kwietnia 2025 r. znak: NE.906.2.2.2025 Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 12 ust. 2 pkt 1 i art. 37 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 416, dalej: u.p.i.s.) oraz art. 33 ust. 1 i ust. 3 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. h i pkt 3, art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (t.j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 924, z późn. zm.), § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2022 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 668), po rozpatrzeniu odwołania Z.Ł. (dalej: skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Krakowie nr 75/25 z dnia 26 lutego 2025 r. w przedmiocie nakazu obowiązkowej hospitalizacji w specjalistycznym szpitalu chorób płuc do momentu stwierdzenia przez lekarza specjalistę braku wskazań zdrowotnych i epidemiologicznych do hospitalizacji, z rygorem natychmiastowej wykonalności. Powyższe decyzje zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 28 stycznia 2025 r. do PPIS w Krakowie, z Małopolskiego Centralnego Laboratorium Diagnostyki Prątka Gruźlicy w Krakowie, wpłynął druk ZLB-2 Zgłoszenie dodatniego wyniku badania w kierunku gruźlicy, w którym dokonano zgłoszenia dodatniego wyniku badań u skarżącej. W ww. druku w cz. I WYNIK BADANIA w pkt 3 Rodzaj badanej próbki/pobranego materiału diagnostycznego uzupełniono: "Plwocina" oraz w pkt 4 Metoda diagnostyczna oznaczono pola: preparat bezpośrednio z dopiskiem informującym o dodatnim AFB; badanie molekularne. W dniu 19 lutego 2025 r. wpłynął drugi druk ZLB-2 Zgłoszenie dodatniego wyniku badania w kierunku gruźlicy z Małopolskiego Centralnego Laboratorium Diagnostyki Prątka Gruźlicy w Krakowie, w związku z uzyskaniem kolejnego dodatniego wyniku u skarżącej. W cz. I WYNIKI BADANIA w cz. 3 Rodzaj badanej próbki/pobranego materiału diagnostycznego uzupełniono: "Plwocina" oraz w pkt 4 Metody diagnostyczne oznaczono dodatkowo pole: hodowla. W dniu 21 lutego 2025 r. z pracownikiem Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej (PSSE) w Krakowie skontaktowała się telefonicznie lekarz K. K. z Poradni Pulmonologicznej Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Centrum Medycznego Prokocim Nowy ul. Teligi 8 w Krakowie, informując, że u skarżącej rozpoznano gruźlicę płuc w okresie prątkowania, pacjentka została skierowana na dalsze leczenie do Małopolskiego Szpitala Chorób Płuc i Rehabilitacji im. Edmunda Wojtyły, ul. Kolejowa 1a - termin przyjęcia na dzień 24 lutego 2025 r. Lekarz poinformował również, że chorą opiekuje się córka, która nie zgadza się z diagnozą lekarza uważając, iż mama nie ma gruźlicy i podczas wizyty poinformowała, że nie zawiezie mamy do szpitala. W dniu 21 lutego 2025 r. do PPIS w Krakowie wpłynął druk ZLK-2 Zgłoszenie rozpoznania gruźlicy z Centrum Medycznego Prokocim Nowy Sp. z. o.o., ul. Teligi 8, w Krakowie, w którym to dr n. med. K. K., zgłosiła w cz. I ROZPOZNANIE, w pkt 1 Kod ICD10: "A15-0" oraz w pkt 2 Określenie słowne: "Gruźlica układu oddechowego potwierdzona bakteriologicznie" dotyczące skarżącej. Ponadto, przedstawiciel PPIS w Krakowie przeprowadził wywiad epidemiologiczny z dr n. med. K. K., z którego wynika, że wywiad trudny do zebrania, córka nie przyjmuje do wiadomości, że matka jest chora na gruźlicę. Uważa, że lekarz postawił nieprawidłową diagnozę, a wyniki badań są błędne, mama nie ma żadnych objawów i zamierza się odwołać od decyzji lekarza. Nie zawiezie mamy do żadnego szpitala. Chora miała wyznaczony termin do Szpitala w Jaroszowcu na 24 lutego 2025 r. nie zgłosiła się. W dniu 24 lutego 2025 r. lekarz K. K. z Poradni Pulmonologicznej Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Centrum Medycznego Prokocim Nowy przekazała telefonicznie informację do PPIS w Krakowie, że skarżąca nie zgłosiła się w wyznaczonym terminie, tj. w dniu 24 lutego 2025 r. do Małopolskiego Szpitala Chorób Płuc i Rehabilitacji im. Edmunda Wojtyły w Jaroszowcu, ul. Kolejowa 1a, w celu kontynuowania leczenia w kierunku gruźlicy. W związku z powyższym, w dniu 24 lutego 2025 r. PPIS w Krakowie wystosował pisma do szpitali m.in. Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie, ul. Kopernika 36, Kraków; Krakowskiego Szpitala Specjalistycznego im. św. Jana Pawła II, ul. Prądnicka 80, Kraków; Małopolskiego Szpitala Chorób Płuc i Rehabilitacji im. Edmunda Wojtyły, ul. Kolejowa 1a, Jaroszowiec; Wojskowego Szpitala Klinicznego z Polikliniką SPZOZ w Krakowie, ul. Wrocławska 1-3, Kraków, z prośbą o udzielenie informacji czy skarżąca jest obecnie hospitalizowana w tych placówkach. W odpowiedzi na powyższe wezwanie, wszystkie placówki poinformowały, że skarżąca nie jest hospitalizowana. W związku z powyższym, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie, decyzją nr 75/25, znak: NE.C.90800.82.2.2025 z dnia 26 lutego 2025 r. nakazał skarżącej obowiązkową hospitalizację w specjalistycznym szpitalu chorób płuc do momentu stwierdzenia przez lekarza specjalistę braku wskazań zdrowotnych i epidemiologicznych do hospitalizacji z rygorem natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu wniesionym od ww. decyzji, skarżąca wskazała: "jestem osobą w podeszłym wieku, w tym roku ukończyła 86 lat, cierpię na wiele chorób przewlekłych (...). Niestety leczenie gruźlicy jest bardzo obciążające i obarczone ogromnych ryzykiem. Z uwagi na powyższe, dodając obciążenie psychiczne oraz możliwość zakażenia wewnątrzszpitalnego, obawiam się, że pobyt w szpitalu może mieć dla mnie tragiczne w skutkach konsekwencje zdrowotne, a nawet doprowadzić do mojej śmierci. Zważywszy na to ogromne ryzyko, nie wyrażam zgodny na leczenie szpitalne. Chcę dodać, że czuje się dobrze, nie kaszlę, nie chudnę i nie wykazuję żadnych objawów gruźlicy". W dniu 3 kwietnia 2025 r. PPIS w Krakowie po raz kolejny, zwrócił się do ww. placówek, czy skarżąca jest hospitalizowana. W odpowiedzi na wezwanie, placówki poinformowały, że skarżąca nie jest hospitalizowana. Organ odwoławczy uznał wniesione odwołanie za nieuzasadnione i opisaną na wstępie decyzją z dnia 29 kwietnia 2025 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy streścił przebieg dotychczasowego postępowania oraz powołał przepisy mające zastosowanie w niniejszej sprawie. W motywach rozstrzygnięcia, organ odwoławczy wskazał, że dr n. med. K. K. w dniu 21 lutego 2025 r. zgłosiła zarówno telefonicznie, jak również na druku ZLK-2 (zgłoszenie rozpoznania gruźlicy) do PPIS w Krakowie rozpoznanie jednostki chorobowej o kodzie ICD10 - A15.0 - Gruźlica płuc, potwierdzona mikroskopowym badaniem plwociny, z posiewem lub bez posiewu u skarżącej. W ww. zgłoszeniu telefonicznym doktor przekazała również informację, stanowiącą meritum niniejszej sprawy, bowiem jak wynika z notatki z dnia 21 lutego 2025 r., znak: NE.C.90800.82.2.2025 "pacjentka skierowana do Szpitala w Jaroszowcu - termin przyjęcia 24.02.2025 r. Lekarz poinformował również, że chorą opiekuje się córka (...), która nie zgadza się z diagnozą lekarza, uważa, że mama nie ma gruźlicy i poinformowała, że nie zawiezie mamy do szpitala". Tym samym w przedmiotowej sprawie lekarz zrealizował obowiązek wynikający z § 2 pkt 1 oraz §3 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2022 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 668). W ocenie organu odwoławczego u skarżącej istnieje, co najmniej uzasadnione podejrzenie o prątkowanie, na co wskazuje wykrycie prątków Mycobacterium tuberculosis complex w badaniu mikroskopowym plwociny oraz wynik badania potwierdzający obecność DNA Mycobacterium tuberculosis complex (badanie molekulame) w plwocinie, co wynika ze zgłoszonego w dniu 23 stycznia 2025 r. do PPIS w Krakowie z Małopolskiego Centralnego Laboratorium Diagnostyki Prątka Gruźlicy, druku ZLB-2 Zgłoszenie dodatniego wyniku badania w kierunku gruźlicy. Ponadto o gruźlicy prątkującej świadczą również informacje zebrane przez przedstawiciela PPIS w Krakowie podczas przeprowadzania wywiadu epidemiologicznego z dr n. med. K. K. Stanowi to podstawę do realizacji obowiązku wynikającego z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2022 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji (tekst jednolity: Dz.U. z 2023 r. poz. 668). Nadto ww. obowiązek wynika z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zgodnie z którym, obowiązkowemu leczeniu podlegają osoby chore na gruźlicę płuc, oraz ust. 1c ww. ustawy, w myśl którego w przypadku uchylania się przez osoby, o których mowa w ust. 1, od obowiązku leczenia, lekarz prowadzący leczenie niezwłocznie powiadamia o tym fakcie państwowego powiatowego inspektora sanitarnego właściwego dla miejsca udzielania świadczenia zdrowotnego. Organ odwoławczy podkreślił, że gruźlica płuc w okresie prątkowania stanowi zagrożenie dla zdrowia publicznego, ponieważ jest chorobą zakaźną. Nieleczenie chorego, w którego wydzielinie dróg oddechowych występują prątki (chory prątkujący) może skutkować przeniesieniem zakażenia na inne osoby. W związku z powyższym, organ I instancji zrealizował zadania określone w obowiązujących przepisach ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w związku z art. 5 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Organ odwoławczy podkreślił, że lekarz prowadzący posiadający stosowne kompetencje, tj. lekarz chorób wewnętrznych, specjalista chorób płuc w ramach posiadanego prawa wykonywania zawodu, dokonał właściwej oceny stanu klinicznego skarżącej, a organ II instancji nie posiada ustawowych kompetencji do uwzględnienia argumentacji skarżącej, że z uwagi na powyższe, dodając obciążenie psychiczne oraz możliwość zakażenia wewnątrzszpitalnego, obawia się, że pobyt w szpitalu może mieć dla niej tragiczne w skutkach konsekwencje zdrowotne, a nawet doprowadzić do jej śmierci. Odnosząc się również do stwierdzenia, że nie wyraża zgody na leczenie szpitalne, organ odwoławczy po raz kolejny podkreślił, iż w przypadku stwierdzenia przez lekarza gruźlicy, z co najmniej uzasadnionym podejrzeniem o prątkowanie, z mocy § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 marca 2022 r. w sprawie chorób zakaźnych powodujących powstanie obowiązku hospitalizacji (t.j.: Dz. U. z 2023 r. poz. 668) istnieje obowiązek poddania się hospitalizacji, a ustawodawca nie przewidział odstępstw czy wyjątków dla takiej sytuacji. Wobec powyższego, ustalony i opisany stan faktyczny i prawny, w ocenie MPWIS nie daje podstaw do uchylenia decyzji organu I instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie: - art. 7 i 77 § 1 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego, w szczególności aktualnego stanu zdrowia pacjentki oraz braku realnego zagrożenia epidemiologicznego; - art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, poprzez błędne zastosowanie środka w postaci obowiązkowej hospitalizacji, mimo że od chwili rozpoznania choroby (luty 2025 r.) minął okres zakaźności; - zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) - obowiązkowa hospitalizacja jest środkiem nadmiernym w stosunku do celu, który miałby być osiągnięty, a który można realizować w mniej uciążliwy sposób (np. leczenie ambulatoryjne); - prawa do poszanowania zdrowia psychicznego i fizycznego oraz godności osobistej, zwłaszcza z uwagi na wiek, stan emocjonalny i obecny dobry stan zdrowia skarżącej. W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Zdaniem Sądu skarga jest uzasadniona. Przepis art. 15 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z wyrażoną w tym przepisie zasadą dwuinstancyjności, skutecznie wniesiony środek odwoławczy gwarantuje stronie rozpoznanie sprawy załatwionej przez organ pierwszej instancji po raz drugi przez właściwy organ wyższego stopnia i uzyskanie rozstrzygnięcia tego organu. Istotą dwuinstancyjności postępowania jest bowiem dwukrotne merytoryczne rozstrzygnięcie tej samej sprawy. Zasada dwuinstancyjności jest zrealizowana, gdy rozstrzygnięcia obu organów zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez nie postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone, czyli postępowania merytorycznego w zakresie ustalenia stanu faktycznego, zebrania i oceny dowodów, przeanalizowania wszystkich argumentów i żądań strony oraz rozważań prawnych stosownych dla rozstrzygnięcia, a wszystko to powinno znaleźć dodatkowo odzwierciedlenie w uzasadnieniu aktu stosowania prawa (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 2025 r., sygn. III OSK 1145/22, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wynika obowiązek organu odwoławczego merytorycznego rozpoznania sprawy, a nie wyłącznie kontroli zasadności argumentów podniesionych w środku zaskarżenia od decyzji organu pierwszej instancji. Do uznania, że zasada dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.) została zrealizowana, nie wystarcza stwierdzenie, że w sprawie zapadły dwa rozstrzygnięcia dwóch organów różnych stopni. Konieczne jest też, by rozstrzygnięcia te zostały poprzedzone przeprowadzeniem przez każdy z organów, który wydał decyzje, postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 listopada 1992 r., sygn. V SA 721/92, ONSA 1992/3–4, poz. 95). Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2020 r., sygn. I OSK 3400/19, CBOSA). Co jednak najistotniejsze w niniejszej sprawie, "istotą postępowania odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpoznanie i rozstrzygnięcie indywidualnej sprawy administracyjnej. Organ odwoławczy ma zatem obowiązek skontrolowania sprawy w jej całokształcie i wydania orzeczenia według stanu prawnego i faktycznego istniejącego w dniu wydania swej decyzji" (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. II OSK 772/16, CBOSA). Tymczasem organ odwoławczy, wydał swoją decyzję w dniu 29 kwietnia 2025 r., w oparciu o stan faktyczny istniejący w dniu 19 lutego 2025 r. a zatem ok. 10 tygodni wcześniej, po uprzednim ustaleniu, że decyzja organu I instancji nie została wykonana pomimo nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, w sytuacji gdy sam w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (str. 6) podał, że "jak wskazuje literatura, chory obficie prątkujący już po upływie 2-3 tygodni leczenia może przestać być źródłem zakażenia dla osób w otoczeniu (Baumann-Popczyk, Sadkowska-Todys, Zieliński, Choroby zakaźne i pasożytnicze, 2014)", a zatem mając świadomość, że stan zdrowia skarżącej, czyli decydujący element stanu faktycznego sprawy, mógł ulec zmianie. Mimo to organ nie ustalił stanu zdrowia skarżącej istniejącego w czasie wydania swojej decyzji, choćby poprzez wezwanie skarżącej do wykazania czy podjęła leczenie ambulatoryjne, a jeżeli tak to z jakim efektem, czy też do przedłożenia zaświadczenia lekarza specjalisty o braku wskazań zdrowotnych i epidemiologicznych do hospitalizacji. Wezwanie takie zostało do skarżącej skierowane przez organ odwoławczy w dniu 30 maja 2025 r., a więc po wydaniu zaskarżonej decyzji, co nie mogło konwalidować zaniechania organu w toku postępowania odwoławczego. Ponownie rozpoznając sprawę, organ zobowiązany jest do ustalenia stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania swojej decyzji. W tym stanie sprawy, uznając, że skarga jest usprawiedliwiona, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.