III SA/Po 352/22

WyrokWSA w Poznaniu2022-08-31

Skład orzekający: Marzenna Kosewska, Małgorzata Górecka, Robert Talaga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy syndyk masy upadłości przedsiębiorcy ponosi odpowiedzialność za naruszenia przepisów prawa pracy i BHP stwierdzone w okresie poprzedzającym ogłoszenie upadłości, a także czy jest właściwym adresatem decyzji administracyjnych nakładających obowiązki w zakresie BHP na przedsiębiorstwo w upadłości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że syndyk masy upadłości jest właściwym adresatem decyzji administracyjnych dotyczących obowiązków pracodawcy, nawet jeśli naruszenia miały miejsce przed ogłoszeniem upadłości. Syndyk działa w imieniu własnym na rzecz upadłego, a przepisy Prawa upadłościowego (art. 144 ust. 1 i 2, art. 372 ust. 1) wskazują, że postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być prowadzone wyłącznie przez syndyka lub przeciwko niemu. Obowiązki pracodawcy w zakresie BHP aktualizują się w stosunku do każdego podmiotu wstępującego w prawa i obowiązki pracodawcy, a odpowiedzialność za naruszenia przepisów BHP wobec zatrudnionych nie jest ograniczona do odpowiedzialności osobistej za przestępstwa czy wykroczenia.
Stan faktyczny
Inspektor pracy stwierdził w trakcie kontroli w spółce w upadłości brak utworzonej służby BHP oraz nieprzeprowadzenie okresowego szkolenia BHP pracownika. Wydano decyzję nakazującą zapewnienie wykonania zadań służby BHP i przeprowadzenie szkolenia. Syndyk masy upadłości wniósł odwołanie, argumentując, że naruszenia powstały przed objęciem zarządu przez syndyka i nie ponosi za nie odpowiedzialności, a sytuacja finansowa uniemożliwia realizację obowiązków. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, częściowo zmieniając terminy wykonania. Syndyk złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędne zastosowanie art. 11 pkt 1 ustawy o PIP oraz dowolną ocenę dowodów i błędną analizę stanu faktycznego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Kosewska Sędzia WSA Małgorzata Górecka Asesor sądowy WSA Robert Talaga (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi Syndyka Masy Upadłości T. S.A. w upadłości w P. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Poznaniu z dnia 25 lutego 2022r. nr [...] w przedmiocie nakazu zapewnienia wykonania zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy oraz przeprowadzenia szkoleń okresowych z zakresu BHP oddala skargę W dniach 1 oraz 14 października 2021 r., 24 listopada 2021 roku, a także 15 i 20 grudnia 2021 r. Inspektor pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. przeprowadził kontrolę w [...] S.A. w upadłości z siedzibą w P., w trakcie której ustalono, że pracodawca nie utworzył w zakładzie pracy służby bhp, a także nie powierzył wykonywania obowiązków w zakresie bhp innej osobie. Zatrudniony na stanowisku obsługi technicznej oczyszczalni ścieków i kierownika dozoru technicznego i mienia przedsiębiorstwa G. B. - ostatnie szkolenie okresowe bhp odbył w dniach 15 – 21 października 2010 r., a termin ważności szkoleń upłynął w dniu 22 października 2015 r. Ustalenia powyższe zostały udokumentowane protokołem kontroli z dnia 20 grudnia 2021 r., nr rej. [...] Decyzją z dnia 3 stycznia 2022 r., nr [...] Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy w P. Państwowej Inspekcji Pracy nakazał [...] spółce akcyjnej w P. 1. zapewnić w zakładzie wykonywanie zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy do dnia 31 stycznia 2022 roku oraz 2. przeprowadzić szkolenie okresowe z zakresu bhp pracownika G. B. w terminie do 31 stycznia 2022 roku. W odwołaniu podmiot reprezentujący pracodawcę, podniósł, że stwierdzone przez inspektora pracy nieprawidłowości wynikały z zaniedbań powstałych przed objęciem zarządu spółki przez syndyka, za które nie ponosi on odpowiedzialności, a obecna sytuacja pracodawcy uniemożliwia realizację obowiązków związanych z ponoszeniem wydatków na ich realizację. Decyzją z dnia 25 lutego 2022 roku, nr [...], [...] Inspektor Pracy postanowił: 1) uchylić zaskarżone decyzje w części dotyczącej terminu wykonania decyzji, i orzec w tym zakresie w ten sposób, by ustalić termin wykonania decyzji 1 i 2 na 31 marca 2022 r., 2) w pozostałym zakresie decyzje utrzymać w mocy. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z treści protokołu kontroli nr rej. [...] wynika, że według stanu na dzień kontroli w Spółce na podstawie umów o pracę zatrudnionych są 2 osoby, zatem liczba zatrudnionych na podstawie umów o pracę nie uzasadnia obowiązku utworzenia służby BHP, lecz wskazuje na konieczność powierzenia zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy pracownikowi zatrudnionemu przez pracodawcę przy innej pracy, lub powierzenia tych zadań specjaliście spoza zakładu. Stąd decyzja inspektora pracy w tym zakresie jest konieczna i uzasadniona. Podobnie prawidłowe jest nakazanie przeprowadzenia szkolenia okresowego wskazanego w decyzji pracownika inżynieryjno-technicznego jest wykonujący zgodnie z umową o pracę G. B. zatrudniony na stanowisku obsługa technicznej oczyszczalni ścieków i kierownika dozoru technicznego i mienia przedsiębiorstwa. Ostatnie szkolenie okresowe bhp przeprowadzono w dniach 15-21 października 2010 r. dla pracodawców i osób kierujących pracownikami, a zatem termin ważności szkoleń upłynął w dniu 22 października 2015 r., tak więc konieczne jest jego przeprowadzenie. Niezasadne były zatem podnoszone przez syndyka reprezentującego pracodawcę w zarządzanej spółce okoliczności, dotyczące odpowiedzialności za naruszenie przepisów bhp przez osoby czy też podmioty zarządzające spółką w okresie przed wstąpieniem syndyka w prawa i obowiązki pracodawcy. Ponadto organ odwoławczy wziął pod uwagę, że termin wykonania decyzji ustalony przez inspektora pracy przypada na okres objęty terminem rozpoznania odwołania, zatem powinien być przez organ odwoławczy tak zmieniony by przypadał on na okres po rozpoznaniu przedmiotowego odwołania, co niniejszym ustalono na dzień 31 marca 2022 r. Ustalając ten termin organ odwoławczy wziął pod uwagę charakter obowiązku, o którym mowa w decyzji, który ma charakter organizacyjny i nie łączy się z podejmowaniem złożonych czynności, uznając termin 31 marca 2022 r. za adekwatny do nałożonego obowiązku Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji niniejszej decyzji. Pismem z dnia 01 kwietnia 2022 r. Syndyk Masy Upadłości [...] Spółka akcyjna w upadłości - [...] z o.o. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję (błędnie nazwane postanowieniem) Inspektor Pracy z dnia 25 lutego 2022 r. w całości której zarzucił: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności naruszenie art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że Syndyk w toku postępowania upadłościowego dopuścił się naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia, podczas gdy to reprezentant Upadłego ponosi odpowiedzialność za stwierdzone przez organ nieprawidłowości; 2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. w szczególności: a. błędną analizę stanu faktycznego, poprzez przyjęcie, iż pracownik został dopuszczony do pracy bez szkolenia okresowego BHP przez Syndyka, gdy w rzeczywistości został on dopuszczony do pracy bez szkolenia okresowego BHP przez reprezentanta Upadłego w okresie przed ogłoszeniem upadłości; b. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak uwzględnienia w decyzji wyjaśnień strony udzielonych w toku przeprowadzonej kontroli; c. naruszenie art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, a w konsekwencji błędną analizę stanu faktycznego i przyjęcie, iż Syndyk naruszył przepisy prawa pracy; d. naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego; e. błędną wykładnię i interpretację przepisów prawa poprzez przyznanie prymatu przepisom ustawy Kodeks pracy nad przepisami ustawy Prawo upadłościowe. W konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz nakazu z dnia 03 stycznia 2022 r. wydanego przez Inspektora Pracy i umorzenie postępowania w całości; przeprowadzenie postępowania dowodowego z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania oraz załączonych do niniejszej skargi; zasądzenie zwrotu kosztów postępowania od organu na rzecz Skarżącego. W uzasadneniu wskazano, że w chwili objęcia przedmiotowej oczyszczalni przez Syndyka, okazało się, że wymaga ona natychmiastowych prac remontowych oraz poniesienia wydatków związanych z usuwaniem występujących często awarii z uwagi na jej krytyczny stan techniczny, wynikający z wieloletniego braku należytego jej utrzymywania przez upadłe przedsiębiorstwo. Zarazem, środki jakie wpływały do masy z tytułu opłat za odbiór ścieków lub z tytułu służebności gruntowych nie pozwalały nie tylko na pokrycie bieżących kosztów związanych z utrzymaniem oczyszczalni w stanie umożliwiającym jej bezawaryjne funkcjonowanie, ale także na pokrycie podstawowych i koniecznych kosztów postępowania upadłościowego. Zarazem, z uwagi na rolę oczyszczalni, a także konieczność utrzymania jej funkcjonowania z uwagi na aspekt społeczny (oczyszczalnia odbiera ścieki od niemal 400 rodzin i po ich oczyszczeniu odprowadza je do rzeki W.), niemożliwym było wstrzymanie jej pracy, nawet pomimo braku rentowności jej funkcjonowania. W takich okolicznościach faktycznych, przy niemal zerowym stanie rachunków bankowych oraz niemalże braku środków pieniężnych w kasie (zgodnie ze spisem inwentarza, na dzień ogłoszenia upadłości w kasie Spółki znajdowało się 540,00 zł), Syndyk objął zarząd nad upadłym przedsiębiorstwem, wstępując zarazem w obowiązki pracodawcy. Podkreślić należy, iż powyższe ustalenia znajdują odzwierciedlenie w składanych przez Syndyka pismach lub sprawozdaniach do Sędziego-komisarza, sprawującego nadzór nad tokiem postępowania upadłościowego. Zdaniem skarżącego wobec nieuwzględnienia przepisów szczególnych Prawa upadłościowego oraz wyjaśnień udzielonych przez Syndyka w toku przeprowadzonej kontroli, organ II instancji powielił błędne ustalenia, iż Syndyk w toku postępowania upadłościowego dopuścił się naruszenia przepisów prawa pracy, co skutkowało błędnym zastosowaniem art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inpekcji Pracy. Ponadto organ naruszył art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez brak wszechstronnego i wnikliwego rozważenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również art. 80 kpa poprzez dowolną ocenę zgromadzonych w sprawie dowodów, a w konsekwencji błędną analizę stanu faktycznego i przyjęcie, iż Syndyk naruszył przepisy prawa pracy. Syndyk poinformował, iż w Spółce [...] S.A. zachowane były standardy BHP, ale z uwagi na wyprowadzenie z majątku dłużnika lokalu biurowego stanowiącego siedzibę upadłej Spółki, nie ma swobodnego dostępu do siedziby [...] S.A. i w związku z tym nie miał on możliwości zweryfikowania, czy też zaprowadzenia w zakładzie wykonywania zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Jednocześnie nie miał wpływu na wykryte w toku kontroli uchybienia, gdyż odpowiedzialność za nie ponosi zarząd upadłej Spółki, który dopuścił swoich pracowników do pracy bez ważnych okresowych badań BHP w okresie przed ogłoszeniem upadłości, tj. w okresie, za który Syndyk Masy Upadłości nie ponosi odpowiedzialności. Nie sposób zatem obciążać Syndyka za uchybienia popełnione przez zarząd Spółki przed ogłoszeniem upadłości, a zatem w okresie, za który Syndyk nie był nawet ustanowiony. Pomimo powyższych okoliczności, wszelkimi konsekwencjami naruszeń popełnionych przez zarząd upadłej Spółki organ obciąża jedynie Syndyka, który przejął przedsiębiorstwo upadłego w stanie zastanym na dzień ogłoszenia upadłości. W toku przeprowadzonej kontroli Syndyk udzielał organowi wyjaśnień odnośnie realiów postępowania upadłościowego Spółki [...] S.A., trudnej sytuacji masy upadłości i braku wystarczających środków na pokrycie niezbędnych kosztów postępowania. Syndyk informował również organ o braku współpracy ze strony reprezentanta upadłej Spółki, który kwestionuje uprawnienia Syndyka do wykonywania obowiązków związanych z przejęciem upadłego przedsiębiorstwa i w sposób faktyczny utrudnia proces objęcia przez Syndyka majątku i dokumentacji upadłej Spółki oraz wykonywanie obowiązków Syndyka jako kierownika jednostki. Powyższa sytuacja w sposób wymierny rzutuje również na ograniczoną współpracę pracowników wszystkich szczebli z Syndykiem. Przekazanie z opóźnieniem akt osobowych pracowników oraz bardzo ograniczona ilość wydanych dokumentów Spółki, utrudniały w sposób istotny objęcie upadłego przedsiębiorstwa zarządem Syndyka, a nadto weryfikację przestrzegania w upadłej Spółce przepisów prawa pracy i zasad BHP. W związku z powyższym organ, prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie w sposób istotny naruszył zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej wyrażoną w art. 8 kpa. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 2072, ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 roku, poz. 329, w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że nie zasługuje na uwzględnienie skarga Syndyka, który wskazał, że nie odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuścił się zarząd Spółki przed ogłoszeniem upadłości, a organ nie odniósł się do obowiązków, jakie wynikają z obowiązujących przepisów prawa pracy. Zgodnie z brzmieniem art. 23711 §§ 1 i 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320 ze zmianami) (...) pracodawca zatrudniający do 100 pracowników powierza wykonywanie zadań służby bhp pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy. Pracodawca posiadający ukończone szkolenie niezbędne do wykonywania zadań służby bhp może sam wykonywać zadania tej służby, jeżeli zatrudnia do 10 pracowników albo zatrudnia do 50 pracowników i jest zakwalifikowany do grupy działalności, dla której ustalono nie wyższą niż trzecia kategorię ryzyka w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Pracodawca - w przypadku braku kompetentnych pracowników - może powierzyć wykonywanie zadań służby bhp specjalistom spoza zakładu pracy. Z treści protokołu kontroli nr rej. [...] wynika, że według stanu na dzień kontroli w [...] spółka S.A. na podstawie umów o pracę zatrudnione były 2 osoby, zatem liczba zatrudnionych na podstawie umów o pracę nie uzasadnia obowiązku utworzenia służby bhp, lecz wskazuje na konieczność powierzenia zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy pracownikowi zatrudnionemu przez pracodawcę przy innej pracy, lub powierzenia tych zadań specjaliście spoza zakładu. Zarówno decyzje inspektora pracy jak również zaskarżona decyzja organu dotyczą w istocie wykonania obowiązków pracodawcy, którego reprezentantem w chwili obecnej jest syndyk masy upadłości [...] S.A., który nie utworzył służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracodawca nie powierzył też wykonywania zadań służby bhp specjaliście spoza zakładu pracy, czy też pracownikowi zatrudnionemu przy innej pracy, a pracodawca nie posiada ukończonego szkolenia bhp niezbędnego do wykonywania zadań służby bhp. Zgodnie z art. 2373 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1320 ze zmianami), pracodawca jest obowiązany zapewnić przeszkolenie pracownika w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem go do pracy oraz prowadzenie okresowych szkoleń w tym zakresie. Zgodnie z § 14 ust.2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. Nr 180, poz. 1860 ze zm.), szkolenie okresowe odbywają pracownicy inżynieryjno-techniczni, w tym projektanci, konstruktorzy maszyn i innych urządzeń technicznych, technolodzy i organizatorzy produkcji. Takim pracownikiem w [...] S.A. był wykonujący swoje zgodnie z umową o pracę G. B. zatrudniony na stanowisku obsługa technicznej oczyszczalni ścieków i kierownika dozoru technicznego i mienia przedsiębiorstwa. Zgodnie z § 15 ust. 4 rozporządzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy Szkolenie okresowe osób wymienionych w § 14 ust. 2 pkt 1 i 3-6 powinno być przeprowadzane w formie kursu, seminarium lub samokształcenia kierowanego nie rzadziej niż raz na 5 lat. W przedmiotowej sprawie ostatnie szkolenie okresowe bhp przeprowadzono w dniach 15-21 października 2010 roku dla pracodawców i osób kierujących pracownikami, a zatem termin ważności szkoleń upłynął w dniu 22 października 2015 roku. W takiej sytuacji konieczne było ponowne przeprowadzenie takiego szkolenia. W sposób prawidłowy ustalono natomiast występujące w tym wzgledzie zaniechanie pracodawcy. Obowiązki dotyczące przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy jak trafnie zaznaczył organ odwoławczy dotyczą każdego pracodawcy niezależnie od formy prawnej zarządzania daną jednostką organizacyjną i aktualizują się w stosunku do każdego podmiotu wstępującego w prawa i obowiązki pracodawcy. Nie były zatem kluczowe okoliczności dotyczące odpowiedzialności za naruszenie przepisów bhp przez osoby czy też podmioty zarządzające spółką w okresie przed wstąpieniem syndyka w prawa i obowiązki pracodawcy. Podnoszona powyżej kwestia, może odnosić się jedynie do przypisania odpowiedzialności osobistej osób reprezentujących pracodawcę i odpowiedzialność za przestępstwa czy też wykroczenia, a nie dotyczy wykonywania bieżących obowiązków w zakresie bhp wobec zatrudnionych. W tym stanie rzeczy decyzja Inspektor Pracy została w sposób prawidłowy skierowana do Syndyka masy Upadłości [...] spółka z o.o., który występuje w imieniu [...] S.A. w upadłości, działając na podstawie ustanowionego postanowieniem Sądu Rejonowego [...] w P. XI Wydział Gospodarczy do spraw Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia 11 grudnia 2020 r. (sygn. akt XI GU 506/20) reprezentującego pracodawcę w zarządzanej spółce w upadłości. Należy wyjaśnić, że kluczowe znaczenie dla właściwego określenia adresata zaskarżonej decyzji miały w kontrolowanej sprawie przepisy ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe (Dz.U.2022.1520 t.j.) na czele z jej art. 144 ust. 1 i 2. W myśl tych przepisów po ogłoszeniu upadłości postępowania sądowe, administracyjne lub sądowo-administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i prowadzone wyłącznie przez syndyka albo przeciwko niemu (art. 144 ust. 1 pr. upadł.). Postępowania te syndyk prowadzi na rzecz upadłego, lecz w imieniu własnym (art. 144 ust. 2 pr. upadł.). Tę ostatnią regulację dopełnia art. 372 ust. 1 pr. upadł. – w brzmieniu: "Zmiany stosunków prawnych dokonane na podstawie przepisów ustawy obowiązują upadłego i drugą stronę również po umorzeniu lub zakończeniu postępowania upadłościowego, chyba że przepisy odrębnej ustawy stanowią inaczej" – z którego wynika, że wszystkie czynności, których dokona syndyk w czasie postępowania upadłościowego w odniesieniu do masy upadłości, mają skutek dla majątku upadłego. W okolicznościach kontrolowanej sprawy istotne znaczenie ma również przepis art. 601 pr. upadł., w myśl którego po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorca występuje w obrocie pod dotychczasową firmą z dodaniem oznaczenia "w upadłości". Zdaniem Sądu "występowaniem w obrocie" w powyższym rozumieniu jest także występowanie przez dany podmiot w charakterze adresata konkretnej decyzji administracyjnej. Ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa nie pozbawia go osobowości prawnej. Pozostaje więc ono podmiotem praw i obowiązków, a jedynie odjęty zostaje mu zarząd i reprezentacja majątku wchodzącego w skład masy upadłości. Syndyk masy upadłości zarządza mieniem upadłego i reprezentuje go. Wszystkie czynności syndyka upadłości wywierają skutek względem upadłego, który w dalszym ciągu pozostaje stroną stosunków prawnych. Oczywiste jest, że syndyk obejmując zarząd majątkiem upadłego działa w jego imieniu i na jego rachunek we wszystkich czynnościach prawnych. Stroną w znaczeniu procesowym postępowań dotyczących masy upadłości pozostaje zatem syndyk, gdyż upadły nie może, zgodnie z art. 144 ust. 1 pr. upadł., samodzielnie występować w postępowaniu sądowym lub administracyjnym. W tym ujęciu fakt bycia stroną postępowania tylko w znaczeniu formalnym (tu: syndyk masy upadłości) nie wyklucza możliwości bycia także adresatem rozstrzygnięcia zapadłego w takim postępowaniu, w sytuacji gdy istnieje przepis – w kontrolowanej sprawie: art. 144 ust. 2 i art. 372 ust. 1 pr. upadł. – z którego wynika "przypisanie" skutków takiego rozstrzygnięcia stronie w znaczeniu materialnym (tu: upadłemu). W tym też kierunku podążyło dominujące orzecznictwo sądów cywilnych, mierząc się od dawna z zagadnieniem, czy w postępowaniach sądowych z udziałem syndyka świadczenie zasądza się na rzecz syndyka jako formalnej strony procesu, czy też na rzecz upadłego jako strony procesu w rozumieniu materialnoprawnym. Nie można tracić z pola widzenia faktu, że syndyk jest zastępcą pośrednim upadłego, którego legitymacja w postępowaniu dotyczącym masy upadłości została przez ustawodawcę wyłączona. Oznacza to, że uprawnionym do odbioru świadczenia zasądzonego orzeczeniem jest wyłączenie syndyk, tylko on jest uprawniony do żądania nadania na swoją rzecz klauzuli wykonalności i wyegzekwowania świadczenia od dłużnika. Przyjęcie koncepcji, że świadczenie ulega zasądzeniu na rzecz upadłego, mogłoby mieć miejsce wtedy, gdyby syndyk był zastępcą bezpośrednim upadłego lub jego przedstawicielem ustawowym i występowałby w procesie w imieniu i na rzecz upadłego. Tak wszakże nie jest na gruncie art. 144" (zob. D. Chrapoński [w:] Prawo upadłościowe. Komentarz, pod red. A. J. Witosza, Warszawa 2017, teza 12 do art. 144; S. Gurgul, Prawo upadłościowe. Komentarz, Warszawa 2020, art. 144 Nb 1-2). W ocenie Sądu powyższe rozważania, dotyczące postępowań sądowych (cywilnych) i wydawanych w nich wyroków, należy odpowiednio odnieść także do postępowań administracyjnych oraz zapadających w nich rozstrzygnięć (decyzji administracyjnych), i to nie tylko przyznających określone świadczenia (szerzej: uprawnienia), ale także – jak w kontrolowanym postępowaniu – nakładających określone obowiązki. W konsekwencji należy przyjąć, że adresatem takiej decyzji powinien być syndyk masy upadłości, który zgodnie z art. 144 ust. 2 pr. upadł. – nie działa "w imieniu upadłego", lecz "w imieniu własnym", a jedynie "na rzecz upadłego". W konsekwencji Sąd w niniejszym składzie podziela ten nurt w orzecznictwie sądów administracyjnych, w którym jako właściwego adresata rozstrzygnięć administracyjnych dotyczących masy upadłości wskazuje się syndyka, a nie upadłego (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 09 czerwca 2016 roku, sygn. akt II GSK 243/15; z dnia 24 lutego 2015 roku, sygn. akt II FSK 1910/14; z dnia 22 czerwca 2010 roku, sygn. akt I GSK 989/09; z 14 września 2007 roku, sygn. akt II FSK 996/06; a także wyroki WSA: z 31 stycznia 2019 roku, sygn. akt IV SA/Po 631/18; z 11 grudnia 2018 roku, sygn. akt II SA/Kr 1165/18 – wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). Reasumując, w okolicznościach niniejszej sprawy należało przyjąć, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzającą ją decyzja nakazująca realizację określonych obowiązków pracowniczych wynikających z kodeksu pracy oraz rozporządzenia wykonawczego były wydane w sposób prawidłowy. W ocenie Sądu nie naruszono w tym zakresie art. 11 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, który uprawnia organy do podjęcia stosownego działania w przypadku stwierdzonych uchybień, które w niniejszej sprawie są bezsporne. Kluczowe w sprawie było natomiast kto ponosi odpowiedzialność za stwierdzone w sprawie przez organ nieprawidłowości w zakresie prawa pracy. W tym względzie organ odwoławczy podjął prawidłowe działanie nie naruszając przepisów postepowania, a w szczególności art. 8 § 1 kpa, art. 80 kpa, ani art. 7 i art. 77§ 1 k.p.a., a przy tym formułując trafne uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia skierowane do strony skarżącej. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło