II OSK 1838/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant: starszy asystent sędziego Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. D. i A. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2023 r. sygn. akt VII SA/Wa 1971/22 w sprawie ze skargi E. D. i A. D. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Warszawie z dnia 1 lipca 2022 r. nr 1102/22 w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA) wyrokiem z dnia 17 lutego 2023 r., VII SA/Wa 1971/22, oddalił skargę E. D. i A. D. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej WINB) z dnia 1 lipca 2022 r. w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Zaskarżonym postanowieniem WINB na podstawie art. 59 § 2 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (dalej kpa) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (dalej p.b.), po rozpatrzeniu wniosku E. D. i A. D. z 22 kwietnia 2022 r. - odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego Warszawskiego Zachodniego (dalej PINB) z 28 marca 2022 r., odmawiającego przywrócenia terminu do dokonania czynności określonej w postanowieniu PINB z 6 kwietnia 2012 r., którym nałożono na inwestorów obowiązek uzupełnienia projektu budowlanego zamiennego budynku jednorodzinnego na działce nr [...] przy ul. [...] w L., gm. S. Skargę na ww. postanowienie złożyli E. D. i A. D., zarzucając naruszenie przepisów postępowania. Zaskarżonym wyrokiem WSA oddalił wniesioną skargę. Sąd podał, że skarżący wskazali, że przyczyna uchybienia terminu ustała 20 kwietnia 2022 r., kiedy zakończyła się ich choroba Covid - 19 oraz członków rodziny trwająca od 6 do 20 kwietnia 2022 r. Z prośbą o przywrócenie terminu wystąpili 22 kwietnia 2022 r., a zatem w ciągu siedmiu dni od ustania wskazanej przyczyny uchybienia terminu. W ocenie WSA, w świetle materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy organ wojewódzki zasadnie przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnili braku winy w przekroczeniu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Trzeba bowiem uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności procesowej oraz że nie istniała żadna możliwość posłużenia się inną osobą (por. wyrok NSA z 27 kwietnia 2020 r., I FSK 514/20 - CBOSA). W judykaturze podkreśla się ponadto, że nie jest rolą organu poszukiwanie argumentów, czy też gromadzenie dowodów na poparcie braku winy strony w uchybieniu terminu, gdyż ciężar uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na stronie. W tej sprawie skarżący nie przedstawili żadnego zaświadczenia lekarskiego, ani innego dokumentu, który potwierdzałby, że ich stan zdrowia uniemożliwiał dokonanie jakiejkolwiek czynności. Podkreślenia wymaga, że zastosowana przez skarżących samoizolocja nie stanowiła przeszkody do wniesienia w terminie zażalenia, skoro mogli posłużyć się w tej prostej czynności innymi osobami, powierzając im nadanie przesyłki pocztowej. Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli E. D. i A. D., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi temu zarzucili naruszenie: art. 106 § 3 i art. 113 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej ppsa) przez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dowodów uzupełniających w zakresie powstałych wątpliwości, w sytuacji gdy nie spowodowałoby to nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie tj. zaświadczenia o stanie zdrowia; art. 134 ppsa w zw. z art. 135 ppsa przez ich nieuzasadnione zastosowanie polegające na nieusunięciu naruszeń prawa dokonanych przez organ w przedmiotowej sprawie polegających na nieuwzględnieniu w skarżonym wyroku całokształtu okoliczności sprawy, które miały istotny wpływ na wynik postępowania, tj. naruszenia art. 134 ppsa w zw. z art. 135 ppsa w zw. z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa i art. 80 kpa; art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa w zw. z art. 64 § 2 i art. 63 § 2 kpa wobec wadliwego nieuwzględnienia skargi w sytuacji, gdy organ administracji, który pomimo iż nie dysponował kompletem dokumentacji potwierdzającej stan zdrowia skarżących wskazywany już na etapie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, polegające na niewykazaniu faktu zachorowania na COVID-19 przez skarżących nie wezwał ich do usunięcia tych braków poprzez dostarczenie dokumentacji medycznej bądź innego dokumentu potwierdzającego stan zachorowania, a powyższe uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem Sąd utrzymał w obrocie prawnym decyzję wydaną z naruszeniem przepisów kpa i wprowadzając elementy kontradyktoryjności do tego postępowania; art. 141 ppsa poprzez błędną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie, że zachorowanie na COVID-19 nie jest przyczyną do przywrócenia terminu, a skarżący mogli posłużyć się inną osobą, w sytuacji gdy powszechnie wiadomo, że stan zakażenia wirusem COVID-19 wyłączał możliwość kontaktu z innymi osobami jak i osobiste wykonywanie czynności poza domem, tak więc skarżący obiektywnie nie mieli możliwości dokonania czynności w ustawowym terminie, a więc odmowa przywrócenia terminu jest bezpodstawna, art. 174 pkt 2 ppsa naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 134 § 1 ppsa w zw. z art. 58 kpa oraz art. 2 Konstytucji, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędną analizę przesłanek opisanych w art. 58 kpa, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem; art. 151 ppsa poprzez bezzasadne oddalenie skargi, w sytuacji, w której skarżona decyzja naruszała, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, art. 58 § 1 kpa przez uznanie, iż skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż wolą skarżącego było nadanie zażalenia w terminie, zaś z przyczyn od niego niezależnych, tj. bez jego winy, zażalenie zostało nadane po terminie, a zatem wszystkie ustawowe przesłanki przywrócenia terminu zostały spełnione, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ppsa, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone każdorazowo wskazanymi w skardze kasacyjnej podstawami, którymi – zgodnie z art. 174 ppsa – może być: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, NSA nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować. Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Z art. 58 § 1 kpa wynika, że warunkiem przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku swojej winy w uchybieniu terminu. Przez uprawdopodobnienie, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony należy rozumieć okoliczności, których wystąpienie było niezależne od woli tej strony i uniemożliwiło dokonanie czynności procesowej w terminie. Chodzi zatem o wskazanie przeszkody, której strona nie była w stanie przezwyciężyć nawet przy dochowaniu najwyższej staranności w zakresie prowadzenia swoich spraw, przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu procesowego należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (patrz: Barbara Adamiak, za E. Iserzonem i J. Krajewskim [w:] B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", C.H. Beck 2017, s. 361-362). W opinii Sądu, uprawdopodobnienie braku winy nie oznacza udowodnienia tej okoliczności. NSA zaznaczył, że w ramach badania omawianej przesłanki ustaleniu podlega nie tylko okoliczność ocenna, w postaci wpływu określonych zdarzeń na możliwość zachowania terminu, ale także fakty wskazywane przez stronę jako przyczyna niezachowania terminu. Do tej sfery należy choroba skarżących, a więc zdarzenie, którego zaistnienie należy co najmniej uprawdopodobnić. Warto podkreślić, że choroba jest zdarzeniem, którego zaistnienie jest możliwe poprzez przedstawienie dokumentu lekarskiego. Nie jest wykluczone uprawdopodobnienie choroby mimo nieprzedstawienia zaświadczenia lekarskiego. Należy jednak wówczas wskazać przyczynę, z powodu której przedłożenie dokumentu lekarskiego nie jest możliwe. Oświadczenie samego zainteresowanego, że przebył określoną chorobę, bez uprawdopodobnienia tego faktu, jest niewystarczające (por. wyrok NSA z 21 sierpnia 2025 r., II OSK 1831/24). Nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawie skarżący nie przedstawiając zaświadczenia lekarskiego na etapie postępowania przed organem administracji nie uprawdopodobnili niezawinionej przyczyny uchybienia terminu, a co za tym idzie organ miał pełne prawo wydać zaskarżone postanowienie z dnia 1 lipca 2022 r. W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut niewezwania skarżących do uzupełnienia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, poprzez nadesłanie brakującej dokumentacji medycznej. Zarzut powyższy nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zgodnie z trafną tezą wyroku NSA z 8 lutego 2007 r., II OSK 1806/06, LEX nr 337473, "ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Organ powinien jedynie ocenić przedstawione przez nią okoliczności w świetle przesłanek z art. 58 § 1. Trudno jest bowiem wymagać od organu, aby prowadził postępowanie wyjaśniające przyczyny uchybienia terminowi przez stronę". Mówiąc innymi słowy to strona jest dysponentem wniosku i to ona wybiera w jaki sposób chce uprawdopodobnić brak swojej winy, a organ ocenia złożony wniosek. Nie może on zatem naruszyć przepisów postępowania nie dążąc do "wzmocnienia" twierdzeń strony. Tym bardziej takiego działania nie można wymagać od Sądu oceniającego wydane przez organ postanowienie. W sprawie nie został zatem naruszony art. 58 kpa, a Sąd I instancji prawidłowo nie zastosował art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa i oddalił wniesioną skargę, nie naruszając przy tym art. 141 ppsa. Zaznaczyć w tym miejscu wypada, że sądy administracyjne oceniają zgodność z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych biorąc pod uwagę stan faktyczny i prawny mający miejsce w chwili wydawania zaskarżonego aktu. Przestawianie zatem na etapie postępowania sądowoadministracyjnego oświadczeń o stanie zdrowia skarżących kasacyjnie z czasu podejmowania przez organ zaskarżonego postanowienia, jako spóźnione, nie ma żadnego wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia i nie podlega merytorycznej ocenie. W tym stanie rzeczy, skoro wszystkie podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie znalazły usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa orzekł jak w sentencji wyroku.