II SA/Go 607/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kamila Karwatowicz Sędzia WSA Jarosław Piątek Protokolant st. sekr. sąd. Danuta Chorabik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2026 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za uszkodzenie drzew I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] kwotę 3 309,00 (trzy tysiące trzysta dziewięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia [...] maja 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 4, art. 89 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1478 ze zm., zwanej dalej u.o.p.), w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572, zwanej dalej K.p.a.), Prezydent Miasta [...] w punkcie 1 wymierzył Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...]. administracyjną karę pieniężną w kwocie 29 721.00 zł (słownie: dwadzieścia dziewięć tysięcy siedemset dwadzieścia jeden złotych 00/100) za uszkodzenie 17 sztuk drzew rosnących na działkach nr ewid. [...],[...],[...]i [...], położonych przy [...] w [...]., zgodnie z podanym wyliczeniem. W punkcie 2 decyzji organ podał, że termin uiszczenia kary, o której mowa w pkt 1, wynosi 14 dni od dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna, a karę należy uiścić na wskazane konto Urzędu Miasta [...] (punkt 3 decyzji). W punkcie 4 organ zaznaczył, że kara ustalona nieuiszczona w wyznaczonym terminie, podlega wraz z odsetkami za zwłokę przymusowemu ściągnięciu w trybie określonym w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że podczas wizji przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2025 r. przez przedstawicieli organu z udziałem przedstawiciela strony stwierdzono, co następuje: drzewa w ilości 17 sztuk gat.: Wiśnia ptasia - 5 sztuk o obw.: nr 1 - 81 cm, nr 2 - 79 cm, nr 3 - 67 cm, nr 4 - 83 cm, nr 5 - 2 pnie: 47 cm i 42 cm, Klon pospolity - 6 sztuk o obw.: nr 6 - 117 cm, nr 7-88 cm, nr 9 - 75 cm, nr 11 - 161 cm, nr 12 - 147 cm, nr 16 - 156 cm, Topola włoska -1 sztuka nr 8 - 279 cm, Bez czarny - 1 sztuka nr 10 - 3 pnie: 59 cm, 19 cm i 55 cm, Lipa drobnolistna - 3 sztuki o obw.: nr 13 - 126 cm, nr 14 - 83 cm, nr 15-62 cm, Brzoza brodawkowata - 1 sztuka o obw. nr 17 - 153 cm rosnące na terenach zieleni w pobliżu bloków mieszkalnych zostały poddane zabiegom pielęgnacyjnym, w wyniku których ich korony zostały mocno zredukowane. Według wypowiedzi przedstawiciela strony obecnego podczas oględzin prace w obrębie koron drzew zostały wykonane w styczniu 2025 r. Zabiegi wykonano głównie z uwagi na wnioski lokatorów - uzasadniane usytuowaniem drzew przy ciągach komunikacyjnych i parkingach, występowaniem posuszu i związanego z tym zagrożenia bezpieczeństwa mieszkańców i ich mienia. Zakres cięć jaki wykonano był spowodowany częstymi złymi warunkami atmosferycznymi prowadzącymi do złamań i nadłamań gałęzi oraz konarów, które zagrażały życiu i zdrowiu ludzi. Organ mając na uwadze obowiązek podjęcia wszelkich działań niezbędnych do rozpatrzenia sprawy stwierdził, iż przydatne w przedmiotowym postępowaniu będą zdjęcia pozyskane z Google Maps Street View. Wskazał, iż zgodnie z treścią art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Dotyczy to zarówno zdjęć pozyskanych przez organ w toku postępowania, jak i mapy z Google Maps Street View. W związku z koniecznością ustalenia jaki procent korony został usunięty wybrano do obliczeń trzy drzewa gat.: Topola włoska nr 8 o obw. 279 cm, Lipa drobnolistna nr 13 o obw. 126 cm oraz Brzoza brodawkowata nr 17 o obw, 153 cm, usytuowane na działce nr ew.; drzewo nr 8 - [...], drzewo nr 13 - [...], drzewo nr 17 - [...]. Dokonano analizy zdjęć pochodzących z zasobów Google Maps z kwietnia 2022 r. względem zdjęć wykonanych podczas oględzin w kwietniu 2025 r. Do porównania zostały wybrane drzewa wskazane powyżej, gdyż mimo ich usytuowania na terenach zieleni, w bliskim sąsiedztwie zabudowy mieszkaniowej oraz infrastruktury towarzyszącej były one doskonale widoczne, co umożliwiło ich dokładne obrysowanie i porównanie koron przed i po cięciach. Pozostałe drzewa wskazane w niniejszej decyzji zostały przycięte w analogiczny sposób jak drzewa nr 8, 13 i 17, dla których organ przedstawił szczegółowe obliczenia. Organ wykorzystał zdjęcia z kwietnia 2022 r. dla oznaczenia stanu przedmiotowych drzew przed wykonaniem cięć. Są to ogólnodostępne fotografie ukazujące drzewa objęte postępowaniem z najpóźniejszego okresu poprzedzającego czas ich tegorocznej przycinki. Wykorzystując program Inkscape (bezpłatny, otwartoźródłowy program do tworzenia i edycji grafiki wektorowej z możliwością pracy na warstwach) nałożono na siebie dwa zdjęcia: obrazujące stan drzew przed wykonaniem przycinki oraz przedstawiające obraz przedmiotowych drzew po przeprowadzeniu zabiegów redukujących koronę. Nałożenie na siebie tych samych drzew przed i po przycince wizualnie odzwierciedla zakres wykonanych prac w obrębie koron. Do dokumentacji załączono przeprowadzoną wizualizację obrazującą skalę przycinki koron 3 sztuk drzew (tj. topoli, lipy oraz brzozy). Obliczenia zostały wykonane na podstawie zdjęć drzew, które były najlepiej widoczne na zdjęciach z Google Maps, a ich usytuowanie i otoczenie pozwoliło dobrze wyodrębnić koronę i zaznaczyć zasięg gałęzi każdego z opisanych drzew przed i po przycince. Drzewa w ilości 6 sztuk (gat. Wiśnia ptasia o obw.: 81 cm, 79 cm, 67 cm, 83 cm, 2 pnie: 47 cm i 42 cm oraz Klon zwyczajny o obw. 117 cm) usytuowane na nieruchomości nr ew. [...] rosną w gęstym szpalerze, bardzo blisko siebie, przez co ich korony wzajemnie nachodzą na siebie tworząc jednolitą i zwartą skupinę zieleni. Jednakże drzewa te (nr 1, nr 2, nr 3, nr 4, nr 5 i nr 6) zostały przycięte w analogiczny sposób jak drzewa nr 8, 13 i 17, dla których obliczenia przedstawiono powyżej, a zatem przyjęto, że powierzchnia usuniętej korony każdego z tych drzew wynosi powyżej 30%, ale mniej niż 50%. Pozostałe 8 sztuk drzew (gat. Klon zwyczajny - 5 szt. o obw. 88 cm, 75 cm. 161 cm, 147 cm, 156 cm, Lipa drobnolistna - 2 szt. o obw. 83 cm i 62 cm oraz Bez czarny - 1 szt. 3 pnie o obw.: 59 cm. 19 cm, 55 cm) rośnie w miejscu, w które kamera Google Maps nie dotarła na tyle blisko, aby dokładnie nałożyć na siebie dwa zdjęcia z różnych lat. Czasami drzewa były znacznie przysłonięte przez inne sąsiednie, najczęściej większe drzewo, co uniemożliwiało ich dokładne obrysowanie. Jednakże drzewa te (nr 7, nr 9, nr 11, nr 12, nr 16, nr 14, nr 15 i nr 10) zostały przycięte w analogiczny sposób jak drzewa nr 8, nr 13 i nr 17, dla których obliczenia przedstawiono powyżej, a zatem przyjęto, że powierzchnia usuniętej korony każdego z tych drzew wynosi powyżej 30%, ale mniej niż 50%. Następnie organ I instancji podał, iż zgodnie z art. 87a ust. 5 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 (usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymanie uformowanego kształtu, wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa) stanowi zniszczenie drzewa. Zgodnie z art. 87a ust. 4 u.o.p. usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 (usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych, utrzymanie uformowanego kształtu, wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywrócenia statyki drzewa) stanowi uszkodzenie drzewa. Według powyższych obliczeń wykonanych na trzech drzewach gat.: Topola włoska o obw. 279 cm, Lipa drobnolistna o obw. 126 cm oraz Brzoza brodawkowata o obw. 153 cm, uwzględniając przepisy u.o.p., przywołane powyżej drzewa na skutek cięć uległy uszkodzeniu. Analizując wizualny efekt wykonanych cięć każdego z pozostałych 14 sztuk drzew oraz wygląd ich koron na dostępnych zdjęciach z Google Maps (porównując przy tym wykonane obliczenia) organ stwierdził, że zabiegi przeprowadzone w tym samych czasie, przez tego samego wykonawcę obejmowały taki sam zakres. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że wszystkie ww. drzewa w wyniku przeprowadzonych cięć zostały uszkodzone. Zaznaczył, że przycinanie drzew związane jest zwykle z likwidacją pojawiających się uciążliwości. Nie istnieje cięcie drzew, które jest obojętne dla ich stanu. Znaczna redukcja korony dokonana w wyniku cięć, skutkuje zmniejszeniem masy i powierzchni asymilacyjnej liści. Przyczynia się to do zasadniczych zaburzeń fizjologicznych spowodowanych gwałtownym powstaniem różnic w wielkości części nadziemnej i podziemnej drzewa. Raptownie zmniejszona powierzchnia listowia ogranicza do minimum dopływ asymilatów do innych jego części, co prowadzi do ich zagłodzenia. To powoduje zmiany w obrębie systemu korzeniowego tak ciętego drzewa. Ograniczona ilość asymilatów sprawia, że korzenie, w których przechowywane są substancje pokarmowe, zaczynają zamierać. To może spowodować osłabienie zakotwiczenia drzewa w podłożu, które staje się bardziej podatne na silne wiatry. Ograniczenie transpiracji i oddychania powoduje również zaburzenia w gospodarce wodnej i energetycznej. Gwałtowne odsłonięcie dotychczas zacienionych części drzew, doprowadza do powstawania ran wskutek oparzeń słonecznych i przez to kolejnych zaburzeń. Cięcia żywych gałęzi zawsze uszczuplają zapas energetyczny drzewa. Wspomniane wyżej asymilaty potrzebne są do przekształceń chemicznych, transportu i magazynowania substancji, a wreszcie do samego życia poszczególnych komórek. Niewłaściwe, radykalne lub zbyt mocne cięcia powodują pogorszenie reakcji obronnych drzewa, utratę żywotności, a w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do jego obumarcia. W związku z powyższym, cięcia w koronach wykonuje się w ostateczności, jeżeli inne rozwiązania alternatywne zostały zastosowane i zawiodły. Usunięcie części korony musi być poprzedzone zbadaniem witalności drzewa, reakcji gatunkowej drzewa na cięcia, wieku drzewa, jego otoczenia etc. Dopiero po dogłębnej analizie, kierując się zasadą minimalizacji cięć, można podjąć decyzję, w jakim zakresie należy przeprowadzić redukcję. Przystępując do pielęgnacji drzew należy przestrzegać ogólnych zasad cięć, a przede wszystkim pamiętać, że cięcia drzew powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. Należy unikać cięć odsłaniających pień u drzew wytwarzających cienkościenną korę, jak również podkrzesywania drzew (podnoszenia środka ciężkości), gdyż takie cięcia powodują powstawanie zazwyczaj dużych ran oraz zwiększają amplitudę drgań korony, co może prowadzić do wyłamań jej nasady. Ponadto niedopuszczalne jest usuwanie grubszych gałęzi w jednym okółku lub w bliskich odległościach. Szerokość pasa życiowego powinna przekraczać wzdłuż włókien 3 cm, a w poprzek 10 cm. W przypadku przycinania gałęzi żywych, nad miejscem cięcia musi znajdować się żywa gałąź o grubości co najmniej 1/4 średnicy pędu usuwanego (tzw. pęd ciągnący). Pozostawienie pędu ciągnącego pozwoli w szybszym czasie zagoić ranę powstałą w wyniku cięcia. Cięcie powinno przebiegać ukośnie, równolegle do osi gałęzi ciągnącej. Asymilaty spływające z gałęzi ciągnącej powinny swobodnie móc opływać ranę, dzięki czemu nastąpi jej szybkie zabliźnianie. Z punktu widzenia praktycznego, obcinanie gałęzi jest podobne do ich naturalnego zamierania. Istnieje jednak zasadnicza różnica między obcinaniem a zamieraniem. Kiedy gałąź obumiera, materiały zapasowe mogą być odprowadzone do nadal żyjących tkanek. Gdy żywa gałąź nagle zostanie usunięta, wszystkie substancje zapasowe są tracone i stracona jest bezpowrotnie zmagazynowana w nich energia. Dobra pielęgnacja to taka, której efekty na pierwszy rzut oka trudno dostrzec. Organ zauważył, że odbudowująca się korona drzew, która powoli zaczyna się tworzyć po drastycznej redukcji, jest skrajnie mała. Na gałęziach większości z omawianych wyżej 17 sztuk drzew pojawiły się jedynie drobne skupiska liści, które mogą nie sprostać wymaganiom energetycznym tak dużych drzew. Dla zobrazowania rażących różnic w ulistnieniu drzew rosnących przy Placu [...], w maju 2025 r. wykonano zdjęcia obrazujące jak obecnie wyglądają korony drzew, które zostały poddane radykalnej przycince oraz te, które miały szansę rosnąć w naturalny sposób, bez ingerencji człowieka. Dalej organ I instancji ustalił, że podmiotem odpowiedzialnym za zniszczenie i uszkodzenie przedmiotowych drzew jest firma I. Sp. z o.o. działająca na zlecenie Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Zgodnie z art. 88 ust. 2 u.o.p. kara za uszkodzenie drzewa lub krzewu jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości. Zgodnie z wypisami z rejestru gruntów Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] jest współposiadaczem działek nr ew.: [...],[...],[...] i [...] położonych przy Placu [...] w [...]. Na żadnym z etapów postępowania Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] nie wskazała, iż firma I. Sp. z o.o. działała wbrew jej zleceniom. Z tych względów podmiotem, na który nałożono administracyjną karę pieniężną jest Spółdzielnia Mieszkaniowa [...]. Poza tym organ wskazał, że na gruncie art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p. nie ma znaczenia okoliczność, czy posiadacz nieruchomości był osobistym sprawcą deliktu, czy w tym celu posłużył się osobą trzecią. Dla przyjęcia odpowiedzialności posiadacza za uszkodzenie czy zniszczenie drzewa przez osobę trzecią wystarczy, że posiadacz nieruchomości wiedział o tym i na to się godził (por. wyrok NSA z dnia 11 marca 2009 r., sygn. II OSK 329/08). Skoro zatem Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] powierzyła dokonanie cięć pielęgnacyjnych osobom trzecim, odpowiada ona za działania i zaniechania tych osób. Stawkę opłat ustalono zgodnie z art. 85 ust. 1 i ust. 2 u.o.p., który stanowi, że opłatę za usunięcie drzewa ustala się mnożąc liczbę centymetrów obwodu pnia drzewa mierzonego na wysokości 130 cm i stawkę opłaty. Administracyjną karę pieniężną wykazaną w pkt 1 w kwocie 29 721,00 zł określono zgodnie z art. 89 ust. 2 u.p.o., który stanowi, że administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 4, ustala się w wysokości opłaty za usunięcie drzewa, o której mowa w art. 84 ust. 1, pomnożonej przez 0,6. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w [...], która zaskarżyła przedmiotową decyzję w całości, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania to jest: art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 81a oraz pominięciem art. 105 k.p.a., a także przepisów prawa materialnego to jest: art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 art. 88 ust. 1 pkt 1 i 3 u.o.p. poprzez jego pominięcie oraz art. 87a ust. 2, 4. 5 i 88 ust. 1 pkt 3 i 4 tej ustawy, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu swojego odwołania strona podkreśliła, że prowadzi normalną nie radykalną pielęgnację i utrzymanie drzew głównie z potrzeby konieczności eliminacji ewentualnych zagrożeń dla bezpieczeństwa mieszkańców. Według skarżącej uzasadnienie zaskarżonej decyzji pełne jest dowolnych, nie popartych dowodami, ocen wykraczających poza ramy racjonalnej oceny i stosowania przepisów prawa. Strona podniosła, że na dzień wydania decyzji, która musi być oparta o aktualny stan prawny i faktyczny kwestionowany drzewostan 17 drzew znajduje się w normalnej, doskonałej kondycji nie zagrażającej ich dalszej wegetacji i rozwojowi, co było możliwe do weryfikacji na dzień wydania decyzji. Decyzję organ podjął w dniu [...] maja 2025 r. w oparciu o wizję przeprowadzoną dnia [...] kwietnia 2025 r., a więc przed lub w momencie rozpoczynającego się dopiero okresu wegetacji drzew. Decyzja z nieznanych powodów zniekształca ocenę zaawansowania wegetacji i stanu drzew na tę oczywistą bezsporną datę wizji tj. [...] kwietnia 2025 r. poprzez powoływanie się na tę, w tym dniu, ocenę stanu drzew, ale w odniesieniu do innego okresu, to jest na drugą połowę maja, do której się odnosi. Oznacza to, że stan faktyczny określony w dniu [...] kwietnia został przedstawiony w decyzji jako stan na druga połowę maja. Brak dowodu na taką, w tym okresie "obserwację". Nie ma dowodu, że organ oparł podstawy swojego rozstrzygnięcia na stanie drzew "w drugiej połowie maja", co w ocenie strony dyskwalifikuje decyzję w oparciu o art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a. Na zdjęciach z serwisu Google Street View z kwietnia 2022 roku, na które powołuje się organ, widoczne są wyraźnie ślady dawnych cięć z przeszłości, w wyniku których korony utraciły swój naturalny pokrój. Korony, które w przeszłości były redukowane poprzez cięcia wierzchołkowe, wytwarzają pędy wtórne - jest to próba odbudowy utraconego aparatu asymilacyjnego w celu podtrzymania funkcji fizjologicznych i utrzymania procesów życiowych drzewa. Korona wtórna nigdy nie będzie przypominała pokrojem i rozmiarami korony pierwotnej - brak możliwości identycznej odbudowy utraconego aparatu asymilacyjnego i szeregu gałęzi ze względów fizjologicznych. Pędy wtórne nie są trwałe związane z konarami/gałęziami, z których wyrastają, ponieważ są jedynie wytworem skórki; rdzeń pędu wtórnego nie jest trwale zrośnięty z rdzeniem gałęzi (tak jak w przypadku pędów pierwotnych). W związku z powyższym istnieje podwyższone ryzyko wyłamywania pojedynczych gałęzi, co stwarza zagrożenie w przestrzeni publicznej. Korony pielęgnowane w przeszłości wymagają wykonywania regularnych cięć w celu minimalizacji ryzyka niekontrolowanych wyłamań. Charakter cięć ze stycznia wskazywał na cięcia wykonywane od wielu lat. Dalej skarżąca podniosła, iż w przypadku przedmiotowych drzew mamy do czynienia z cyklicznymi cięciami, a nie z nowymi zabiegami formowania koron, które ukształtowały się w ciągu całego okresu rozwoju drzew. Drzewa zostały pierwotnie uformowane w latach wcześniejszych i wówczas wykonano cięcia redukujące pierwotne korony. Wytworzone korony wtórne (zarówno aktualne jak i na zdjęciach z serwisu Google Street View) nie są odniesieniem do koron rozwiniętych w całym okresie rozwoju drzew z uwagi na przeprowadzane cykliczne cięcia, zatem brak jest podstaw do odniesienia się pierwotnych wymiarów koron w celach porównawczych. Ostatnie cięcia w koronach drzew (styczeń br.) stanowiły kolejny, cykliczny etap w pielęgnacji przedmiotowych drzew, służący utrzymywaniu uformowanego kształtu korony drzewa (art. 87a ust. 2 pkt. 2 ustawy o ochronie przyrody). Utrzymywanie zwartych pokrojów koron drzew stanowi wyjątek dopuszczający przekroczenie zakresu cięć o dopuszczalne 30% koron, które rozwinęły się w całym okresie rozwoju drzew. Z uwagi na to, iż pierwsze cięcia wierzchołkowe były wykonane wiele lat wcześniej, a ustawodawca nie wskazał zakresu ponownych cięć należy uznać, że korony zredukowane w przeszłości w znacznym stopniu mogą być kształtowane dowolnie, co ma prowadzić do utrzymywania uformowanego kształtu korony drzewa. Kluczowa jest tu intencja działań oraz ciągłość formowania i pielęgnacji korony, co potwierdzają również stanowiska doktryny i praktyka arborystyczna. Praktyka wieloletnich cięć w jednym systemie, bez oznak trwałego uszczerbku fizjologicznego czy biomechanicznego potwierdza, że w takich przypadkach mamy do czynienia z legalnym utrzymywaniem uformowanej korony, niezależnie od zakresu redukcji. W założeniach osiedlowych, gdzie przestrzeń jest ograniczona i należy wypracować kompromisy względem każdej strony (spółdzielnią i mieszkańcami z poszanowaniem przyrody), spółdzielnia zdecydowała o utrzymywaniu zwartych koron drzew ze względu na ograniczenie ryzyka oraz minimalizacje uciążliwości względem mieszkańców. Drzewa stanowią przyczynę konfliktów międzysąsiedzkich. w tym ograniczenia dostępu światła do mieszkań, kolizje z elewacjami i inne temu podobne. Dalej strona skarżąca podniosła, iż analizując zdjęcia z serwisu Google Street View z kwietnia 2022 roku organ nie odniósł się do widocznych cięć w koronach drzew wykonanych w przeszłości, zatem należy uznać, iż analiza była pobieżna i mało wnikliwa. Uzasadnienie decyzji administracyjnej zawiera liczne uproszczenia i nieprawidłowo dobrane narzędzia analityczne. Wykorzystanie zdjęć z serwisu Google Street View bez znajomości parametrów technicznych aparatu, skali, kącie fotografowania, deformacjach sferycznych, posługiwanie się programem graficznym przeznaczonym dla grafików do tworzenia grafiki wektorowej oraz stosowanie wzoru na trapez do oceny objętości koron drzew należą do wysoce niewłaściwych metodologicznie. Wyliczenia są pozbawione rzetelnych walorów pomiarowych. W uzasadnieniu decyzji organ wskazuje na wykorzystanie pola trapezu do wyliczenia powierzchni koron na zdjęciach z ww. serwisu. Tymczasem trapez to figura plaska w układzie dwuwymiarowym, zatem wyklucza zastosowanie do koron, które są trójwymiarowe. W literaturze przedmiotu (np. Brack, C. L., 1999; Pretzsch. H., 2009) metody szacowania korony opierają się na: 1) pomiarze wysokości i szerokości z kilku stron (metoda kulisowa), 2) analizie sylwetek drzew na podstawie wielokątnych rzutów fotograficznych. 3) wykorzystaniu technologii zdalnego pozyskiwania danych (LiDAR, fotogrametria z drona), 4) w modelach referencyjnych - aproksymacji korony jako bryły przestrzennej (np. elipsoidy obrotowej lub sferoidy) - nigdy jako trapezu. Dodatkowo strona stwierdziła, że w prowadzonym postępowaniu organ nie zastosował żadnej formy aproksymacji koron drzew, co czyni przyjęte wyliczenia całkowicie nieporównywalnymi z rzeczywistym stanem biologicznym i przestrzennym. Najczęściej stosuje się aproksymację poprzez: 1) elipsoidę obrotową - dla koron zwartych i symetrycznych, 2) stożek ścięty - dla drzew o wyraźnym zarysie osiowym, 3) sferę lub półsferę - dla drzew formowanych kulisto, 4) paraboloidę - dla koron bardziej luźnych i spłaszczonych, 5) zbiór wielościanów lub brył nieregularnych - w przypadku zaawansowanego modelowania 3D (np. fotogrametria lub skanowanie laserowe). Aproksymacja stanowi narzędzie inżyniersko-dendrometryczne i pozwala na dokonywanie szacunków objętościowych z kreśloną tolerancją błędu. Zdaniem strony, skoro organ: nie znał parametrów optycznych zdjęcia (ogniskowa, kąt, dystorsja), nie przeprowadził empirycznego pomiaru objętości korony w terenie, nie odniósł się do faktu cyklicznego cięcia i ukształtowania wcześniejszego, a pomimo to wyciągnął wniosek o "zniszczeniu'' drzewa, to należy uznać, że ustalenia są nie tylko wadliwe metodycznie, ale również naruszają konstytucyjną zasadę proporcjonalności i rzetelności procedury. Powyższe oznacza, iż organ nie dopełnił należytej staranności podczas ustaleń stanu faktycznego i dopuścił się uchybienia (art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Spółdzielnia wskazała również, iż organ zastosował obliczenia do jedynie trzech drzew z 17, do pozostałych drzew organ odniósł się w sposób przypuszczalny, co dyskwalifikuje jakiekolwiek możliwości ustalenia stanu faktycznego z uwagi na charakter teoretyzowania. W tych okolicznościach skarżąca Spółdzielnia stwierdziła, że wydana decyzja administracyjna obarczona jest szeregiem uchybień, które dyskwalifikują jej skuteczność jako rozstrzygnięcia opartego na rzetelnych podstawach. Ustalenia organu zostały poczynione na podstawie błędnej i nieadekwatnej metody obliczeniowej, polegającej na zastosowaniu wzoru na pole powierzchni figury płaskiej do oceny trójwymiarowej struktury koron drzew; materiał dowodowy oparto na nieweryfikowalnych źródłach, w tym na zdjęciach z serwisu Google Street View, które nie spełniają kryteriów dokumentacji technicznej ani pomiarowej; wywody przyrodnicze organu miały charakter spekulatywny, niepoparty empiryczną diagnozą terenową; argumentacja przyjęta przez organ nie uwzględniła przepisów art. 87a pkt 2 ust. 2 ustawy o ochronie przyrody, a w szczególności wyjątku dopuszczającego cięcia służące utrzymywaniu uformowanego kształtu korony drzewa. Ponadto wszelkie zastosowane obliczenia nie mają zastosowania przede wszystkim z uwagi na wykonane cięcia w ramach utrzymywania uformowanego kształtu koron drzew w postaci cyklicznych, regularnych redukcji koron wtórnych, a nie cięć koron pierwotnych, które wytworzyły się w całym okresie życia drzew. Uznając, że doszło do uszkodzenia drzew i nakładając na skarżącą administracyjną karę pieniężną, bez dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności i ustalenia faktów, organ naruszył także art. 81a § 1 k.p.a. Decyzją z dnia [...] września 2025 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. utrzymało zaskarżoną decyzję organu I instancji w mocy. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy w pierwszej kolejności przywołał treść art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p., zgodnie z którym administracyjną karę pieniężną wymierza się za zniszczenie drzewa. Pojęcie "zniszczenia drzewa" posiada swoją prawną treść nadaną art. 87a ust. 5 u.o.p. Po myśli powołanego przepisu za zniszczenie drzewa uważa się usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa w celu innym niż określony w ust. 2 art. 87a. W celu zrekonstruowania normatywnego wzorca rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za zniszczenie drzewa w oparciu o art. 87 ust. 5 u.o.p. należy, zdaniem organu, uwzględnić, czy w sprawie nie mają zastosowania przesłanki z art. 87a ust. 2 u.o.p., wyłączające odpowiedzialność za ponadnormatywne usuniecie gałęzi drzewa, tj.: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. W następstwie dokonania tych ustaleń, możliwa jest w dalszej kolejności ocena, czy ewentualnie doszło do zniszczenia lub uszkodzenia drzewa. W konsekwencji, w ujęciu metodologicznym powołanych wyżej przepisów, wskazania wymaga, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 87a ust. 2 u.o.p., należy wyłączyć odpowiedzialność za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa. Ponadto usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony wyżej, stanowi zniszczenie drzewa, a zatem podlega karze określonej w art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. Decyzja w przedmiocie wymiaru kary administracyjnej za zniszczenie drzewa jest decyzją związaną, co oznacza, że w przypadku ziszczenia się warunków przewidzianych ustawą, organ zobligowany jest do jej wymierzenia. Odpowiedzialność administracyjna za usunięcie czy zniszczenie drzew bez zezwolenia nie jest oparta na zasadzie winy, lecz ma charakter obiektywny. Oznacza to, że wyłączną i wystarczającą podstawą nałożenia kary administracyjnej, jest działanie bezprawne, tj. w przedmiotowej sprawie sprzeczne zarówno z wymogiem uprzedniego uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew jak i przekroczenie zakresu dopuszczalnych prac pielęgnacyjnych. Bezprawne usunięcie drzew stanowi zatem delikt administracyjny, w którym nie bada się stopnia zawinienia strony, ani nieokreślonych ustawowo okoliczności, które mogłyby wyłączyć odpowiedzialność w tym zakresie (wyrok WSA w Krakowie z dnia 21 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Kr 541/16). W ocenie Kolegium z przytoczonych powyżej przepisów wynika, że dla stwierdzenia, iż nastąpiło zniszczenie drzewa w rozumieniu u.o.p., które zagrożone jest sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej, konieczne jest łączne wystąpienie określonych okoliczności dotyczących stanu faktycznego. Pierwszą z nich jest ustalenie, że nastąpiło usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, drugą okolicznością jest ustalenie, że usuniecie gałęzi nie nastąpiło w celu, o którym mowa w art. 87a ust. 2. W ocenie Kolegium organ I instancji wykazał, iż mamy do czynienia z sytuacją zniszczenia drzewa, o czym stanowi art. 87a ust. 5 u.o.p.. Organ I instancji podał, że dokonał analizy zdjęć będących w zasobach Google Maps Street View. Porównując objętość korony drzew z 2022 r. oraz korony po wykonanych cięciach, bezsprzecznie można zauważyć, iż wykonane cięcia przekraczały w znacznym stopniu zakres 50%. Biorąc pod uwagę, iż w koronie mogły występować pojedyncze suche i nadłamane gałęzie - niewidoczne na zdjęciach z 2022 r., zakres prac wykonany był w zbyt rozległym zakresie i obejmował dodatkowo usunięcie zdrowych gałęzi. W niniejszej sprawie zasadniczym dowodem przemawiającym za zniszczeniem są zdjęcia z kwietnia 2022 r., pozyskane z Google, i kwietnia 2025 r. - z przeprowadzonych oględzin. Odnosząc się do ewentualnego zastosowania przesłanek egzoneracyjnych w postaci formowanie kształtu korony drzew, usunięcia gałęzi obumarłych, nadłamanych, zapewnienie statyki drzewa Kolegium zauważyło, że stosownie do przepisu art. 87a ust. 3 u.o.p. zabieg, o którym mowa w ust. 2 pkt 3, wykonuje się na podstawie dokumentacji, w tym dokumentacji fotograficznej, wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu. Dokumentację przechowuje się przez okres 5 lat od końca roku, w którym wykonano zabieg. Dalej Kolegium stwierdziło, że przepis art. 87a ust. 2 pkt 1 u.o.p. dopuszcza prowadzenie takich prac tylko wówczas, gdy nie zmierzają do usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa. Spółdzielnia w trakcie postępowania nie przedstawiła żadnych dowodów przemawiających za tym, by można było uznać, że usunięte gałęzie były obumarłe lub nadłamane. W celu ustalenia jaki był stan drzewa przed cięciami, organ I instancji pozyskał materiały graficzne z Google Maps – Street View z roku 2022. W odniesieniu do przedmiotowych drzew, na podstawie przeprowadzonej analizy kształtu korony, można – zdaniem Kolegium, stwierdzić ponadto, że drzewa objęte cięciami nie miały pokroju formy kulistej, czy jakichkolwiek innych sztucznych form, wymagających sukcesywnych cięć korony. Wykonane cięcia nie wskazują na zamiar ukształtowania pokroju drzewa w jakiś specjalnie wybrany model (np. kulisty, czy też o żądanej wysokości). Pokrój drzewa po cięciu niczym nie odbiega od naturalnego dla danego gatunku i wieku drzewa. Do akt postępowania nie dołączono żadnego zdjęcia wskazującego na systematyczne wykonywanie cięć w celu uformowania i utrzymania kształtu korony. Konieczność czy zasadność przeprowadzenia cięć, aby zachować walory estetyczne jak i poprawić bezpieczeństwo i komfort życia mieszkańców nie oznacza jednak, że drzewo w wyniku takich cięć może zostać uszkodzone lub zniszczone. Nie może również zmienić tej kwalifikacji okoliczność, że cięć dokonywał podmiot będący profesjonalistą na rynku. Spółdzielnia w toku postępowania, jak i podmiot działający na rzecz Spółdzielni w zakresie cięć przedmiotowego drzewa pokazuje stan drzewa już po dokonanym cięciu, zaś w zakresie ustaleń przed cięciem argumenty sprowadzają się do krytyki postępowania organu bez poparcia ich np. zdjęciami sprzed dokonanego cięcia. Załączona prywatna opinia dendrologiczna z 11 czerwca 2025 roku odnosi się do stanu po dokonanym cięciu. Kolegium wskazało również, że zgodnie z art. 84 § 1 k.p.a. jedynie gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Powołanie biegłego, w myśl art. 84 § 1 k.p.a. ma charakter-fakultatywny i zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. To strona kwestionująca te ustalenia może posłużyć się dowodami wskazującymi na okoliczności, których istnienie bądź ich brak pragnie wykazać (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2022 r., I OSK 1076/19, CBOSA). Ponadto organ w ramach wyspecjalizowanego wydziału ochrony środowiska i rolnictwa zatrudnia pracowników posiadających wymaganą wiedzę z zakresu ochrony środowiska, która w określonych sytuacjach umożliwia im samodzielne dokonywanie ustaleń w przedmiocie zakresu cięć pielęgnacyjnych drzew, bez potrzeby zwracania się o opinię biegłego w każdym przypadku. Ponieważ w przedmiotowej sprawie ewidentnie doszło do zniszczenia drzewa, w ocenie Kolegium powołanie biegłego dendrologa nie jest konieczne do wykazania, że doszło do jego zniszczenia. Reasumując Kolegium uznało, że w niniejszej sprawie organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, które odpowiada zasadom wynikającym z dyspozycji przepisów art. 7. art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. i na podstawie kompletnego materiału dowodowego zebranego w toku tego postępowania ustalił stan faktyczny sprawy, w tym w sposób niewątpliwy okoliczności o kluczowym znaczeniu dla zastosowania ustawy, co dawało podstawy do obciążenia skarżącej karą administracyjną. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2025 r. Spółdzielnia Mieszkaniowa [...] w [...]reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim. Zaskarżonej decyzji (oraz poprzedzającej ją decyzji I Instancji) skarżąca zarzuciła: 1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie podejmowania z urzędu czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interes obywateli, w tym uchylenie się od zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego miarodajnego dla dokładnego ustalenia stanu faktycznego, zwłaszcza poprzez: - ograniczenie się do przeprowadzenia pomiarów redukcji koron drzew jedynie wobec 3 spośród 17 drzew objętych rozstrzygnięciem i bezpodstawne ekstrapolowanie uzyskanych w ten sposób wyników na pozostałe 14 drzew, w tym 12 drzew innych gatunków (i akceptacji tej metody przez organ II instancji); - przeprowadzenie szczątkowych pomiarów redukcji koron w odniesieniu do 3 drzew wyłącznie w oparciu o wyliczenie pól powierzchni figur płaskich (rombu i prostokąta), która to metoda jest całkowicie nieadekwatna do obliczenia objętości korony (będącej figurą trójwymiarową, o nieregularnych kształtach), przy całkowitym zbagatelizowaniu stanowiska skarżącego odnośnie uznanych metod szacowania objętości korony drzew (artykułowanych w odwołaniu i załączonej do niego opinii dendrologicznej) i przerzuceniu na stronę obowiązku przedłożenia wyliczeń rzetelnych, skoro kwestionuje ona całkowicie nieadekwatne wyliczenia organów; - przeprowadzenie szczątkowych pomiarów redukcji koron w odniesieniu do 3 drzew w oparciu o fotografie pozyskane z serwisu Google Maps Street View z 2022 r. bez ustalenia podstawowych parametrów fotograficznych (odległość od obiektu, ogniskowa), służącego zachowaniu pełnej porównywalności z fotografiami wykonanymi w toku postępowania i bez choćby próby zgromadzenia tych danych; - zaniechanie wyjaśnienia przez organ okoliczności wskazywanych w protokole oględzin z dnia [...] kwietnia 2025 r. (interwencje lokatorów dotyczące znacznego posuszu, wiszące, nadłamane gałęzie, złamania i nadłamania gałęzi i konarów stwarzające zagrożenie dla mieszkańców), jak również okoliczności wskazujących na wykonywanie cięć ponad wcześniejszymi cięciami i ukształtowanie koron w drodze zabiegów pielęgnacyjnych realizowanych we wcześniejszych latach, co ma znaczenie w kontekście przesłanek egzoneracyjnych wskazanych w art. 87a ust. 2 u.o.p.; - zaniechanie poszukiwania dalszych dowodów w sytuacji istniejących niedogodności i przeszkód w ustaleniu stanu faktycznego (brak materiałów fotograficznych, możliwości wyodrębnienia pojedynczych koron drzew, zastrzeżenia do materiałów fotograficznych itp.), jak choćby dowodu z opinii biegłego dendrologa, a zamiast tego oparcie ustaleń faktycznych na gołosłownych twierdzeniach o "analogicznym przycięciu koron" i arbitralnych założeniach organu; - przerzucenie na stronę obowiązku zapewnienia własnych, rzetelnych wyliczeń objętości korony drzew, konkurencyjnych wobec nierzetelnych i szczątkowych pomiarów przeprowadzonych przez organy obu instancji w sytuacji, gdy ciężar udowodnienia przesłanek odpowiedzialności skarżącego spoczywa na organie; b) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania i wydanie rozstrzygnięcia podważającego zaufanie do władzy publicznej, w szczególności: - oparcie rozstrzygnięcia na dowolnie, arbitralnie dobranych ustaleniach i założeniach, w tym obliczenie zakresu redukcji korony drzew w odniesieniu do jedynie 3 wybranych drzew spośród 17 i ekstrapolowanie przyjętych obliczeń na pozostałe drzewa objęte rozstrzygnięciem (w tym głównie drzewa innych gatunków), przy zastosowaniu wadliwej, nieadekwatnej metody określenia objętości korony drzewa (w oparciu o wzór pola powierzchni figury płaskiej, odniesiony do jednej płaszczyzny); - przerzucenie na stronę obowiązku zapewnienia własnych, rzetelnych wyliczeń objętości korony drzew, konkurencyjnych wobec nierzetelnych i szczątkowych pomiarów przeprowadzonych przez organy obu instancji; - poczynienie przez organ II instancji ustaleń ewidentnie sprzecznych z materiałem dowodowym sprawy, w szczególności ustalenie przez ów organ, że strona dopuściła się "zniszczenia drzewa", tj. - stosownie do art. 87a ust. 5 u.o.p. - zredukowała korony drzewa o więcej niż 50% (stwierdzenie to powtarzane jest wielokrotnie w samym rozstrzygnięciu oraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji), podczas gdy z żadnego materiału sprawy wniosek taki nie może być wyprowadzony, a szczątkowe ustalenia organu I instancji dotyczące redukcji korony 3 drzew wskazują, że redukcja wynieść miała w ich przypadku 46,04%, 35,21% i 45,35%, co odpowiadałoby definicji uszkodzenia drzewa (a nie jego zniszczenia); c) art. 9 k.p.a. poprzez uchylenie się organów obu instancji od wykonania obowiązku wyczerpującego informowania strony i udzielenia niezbędnych wyjaśnień i wskazówek dotyczących wykazywania określonych okoliczności faktycznych, np. okoliczności egzoneracyjnych, na które strona naprowadzała w protokole oględzin z dnia [...] kwietnia 2025 r. oraz w odwołaniu od decyzji I instancji; d) art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej, powierzchownej, arbitralnej oceny materiału dowodowego i przyjęcie za udowodnione szeregu okoliczności, które nie znajdują oparcia w zgromadzonym przez organy I i II instancji materiale dowodowym, w szczególności: - przyjęcie przez organ II instancji, że skarżący dopuścił się zniszczenia drzew w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p. (tj. redukcji koron o więcej niż 50%), podczas gdy z żadnego materiału dowodowego okoliczność taka nie wynika, a organ I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia założenie o uszkodzeniu (a nie zniszczeniu) koron drzew; - przyjęcie wymiarów zmniejszenia koron drzew dla 17 drzew w oparciu o szczątkową, arbitralną i powierzchowną analizę wykonaną dla jedynie 3 drzew, i to w oparciu o wadliwą metodologię (oparcie się na polach powierzchni figur płaskich) zamiast na metodach miarodajnych do szacowania objętości figur trójwymiarowych, i to przy zastosowaniu fotografii, których parametry w żaden sposób nie zostały określone, oraz ekstrapolowanie uzyskanych tą drogą wyników na wszystkie 17 drzew, podczas gdy wnioskowanie takie oparte jest wyłącznie na spekulacjach i przyjętych dowolnie przez organy założeniach bez związku z jakimkolwiek materiałem dowodowym; - ustalenie przez organy obu instancji, że cięcie pozostałych koron drzew (innych niż 3, dla których przeprowadzono obliczenia) było "analogiczne", bez choćby próby wykazaniu owej "analogii" jakimikolwiek dowodami; - pominięcie okoliczności wskazywanych przez skarżącego w protokole oględzin z dnia [...] kwietnia 2025 r. (interwencje lokatorów dotyczące znacznego posuszu, wiszące, nadłamane gałęzie, złamania i nadłamania gałęzi i konarów stwarzające zagrożenie dla mieszkańców), jak również okoliczności wskazujących na wykonywanie cięć ponad wcześniejszymi cięciami i ukształtowanie koron w drodze zabiegów pielęgnacyjnych realizowanych we wcześniejszych latach, co ma znaczenie w kontekście przesłanek egzoneracyjnych wskazanych w art. 87a ust. 2 u.o.p.; e) art. 81a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wszelkich wątpliwości zaistniałych w sprawie, dotyczących stanu faktycznego, na niekorzyść skarżącego, w szczególności przejście do porządku dziennego nad problemami z ustaleniem stanu wyjściowego przed redukcją koron drzew i przyjęcie szeregu arbitralnych założeń, sprowadzających się do ekstrapolowania obliczeń dokonanych dla 3 drzew na pozostałe drzewa, w większości innych gatunków; f) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w najmniejszym stopniu przez organ II instancji na jakiej podstawie ustalił, iż doszło do zniszczenia drzew, skoro nie prowadził żadnych nowych czynności dowodowych w tym zakresie, a organ niższej instancji przyjął, iż doszło do uszkodzenia drzew (co wyraźnie wyartykułował w uzasadnieniu decyzji), a oba pojęcia mają znaczenie normatywne, jak również niewskazanie żadnych dowodów na potwierdzenie tezy o analogicznym charakterze cięć dokonanych wobec drzew innych, niż objęte obliczeniami; g) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji w sytuacji rażącej sprzeczności pomiędzy obiema decyzjami w zakresie podstaw prawnych orzekania: organ I instancji wymierzył karę za "uszkodzenie drzew" w rozumieniu 87a ust. 4 u.o.p. (art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p.), a organ II instancji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p. stanowiący o "zniszczeniu drzewa" (w rozumieniu art. 87a ust. 5 u.o.p.), choć materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie dawał żadnych ku temu przesłanek (możliwość przyjęcia, iż doszło do "zniszczenia drzewa" nie wynika nawet z wyliczeń organu I instancji); 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p. stanowiącego o "zniszczeniu drzewa", poprzez jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, gdy organ I instancji wymierzył administracyjną karę pieniężną za "uszkodzenie drzew" (art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p.), a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (w tym wyliczenia organu I instancji) nie dawał żadnych podstaw do przyjęcia tezy o "zniszczeniu drzew"; b) art. 87a ust. 5 u.o.p. poprzez orzeczenie w przedmiocie kary za zniszczenie drzewa, w sytuacji, gdy orzeczenie to pozostaje w ewidentne sprzeczności z definicją "zniszczenia drzewa" zawartą w tym przepisie; c) art. 87a ust. 3 u.o.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez organ II instancji, iż dotyczy on wszystkich przesłanek egzoneracyjnych określonych w art. 87a ust. 2 u.o.p. ustawy, podczas gdy dotyczy on literalnie wyłącznie przesłanki wskazanej w art. 87a ust. 2 pkt 3 u.o.p., której to przesłanki strona nie podnosiła; d) art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p. poprzez ich niezastosowanie mimo istnienia w sprawie okoliczności egzoneracyjnych wymienionych w tych przepisach. Z powołaniem się na podniesione zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła stanowisko oraz zawarła argumentację podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DZ.U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako - p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje rozpoznawanie skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona, jeżeli stwierdzone zostanie naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie przepisów prawa procesowego mogące w istotny sposób oddziaływać na jej rozstrzygnięcie, a także w przypadku wystąpienia przesłanek wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.). Z kolei art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani wskazaną podstawą prawną. Jak wynika z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W świetle powyższych unormowań, dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji Sąd uznał, że naruszają one prawo w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie stanowił art. 88 ust. 1 pkt 4 u.o.p., zgodnie z którym administracyjną karę pieniężną wymierza się za uszkodzenie drzewa. Pojęcie "uszkodzenia drzewa" posiada swoją prawną treść nadaną art. 87a ust. 4 i ust 5 u.o.p. Zgodnie z art. 87a ust. 4 usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 30% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2, stanowi uszkodzenie drzewa. Po myśli art. 87a ust. 5 za zniszczenie drzewa uważa się usunięcie gałęzi w wymiarze przekraczającym 50% korony, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzewa, w celu innym niż określony w ust. 2 art. 87a. W celu zrekonstruowania normatywnego wzorca rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za uszkodzenie drzewa w oparciu o art. 87a ust. 4 u.o.p., należy zatem uwzględnić, czy w sprawie nie mają zastosowania przesłanki z art. 87a ust. 2 u.o.p., wyłączające odpowiedzialność za ponadnormatywne usuniecie gałęzi drzewa, a zatem czy prace w obrębie korony drzewa nie miały na celu: 1) usunięcie gałęzi obumarłych lub nadłamanych; 2) utrzymywanie uformowanego kształtu korony drzewa; 3) wykonanie specjalistycznego zabiegu w celu przywróceniu statyki drzewa. W następstwie dokonania tych ustaleń możliwa jest w dalszej kolejności ocena, czy ewentualnie doszło do zniszczenia lub uszkodzenia drzewa. W konsekwencji, w ujęciu metodologicznym powołanych wyżej przepisów, wskazania wymaga, że w przypadku zaistnienia którejkolwiek z przesłanek z art. 87a ust. 2 u.o.p., należy wyłączyć odpowiedzialność za uszkodzenie lub zniszczenie drzewa. W niniejszej sprawie organ ustalił, że w wyniku prac przeprowadzonych w styczniu 2025 r. doszło do uszkodzenia 17 drzew rosnących na działkach nr ewid. [...],[...], [...] i [...] w [...]. Ustalenia dotyczące rozmiaru usuniętych gałęzi koron drzew organ I instancji oparł na podstawie porównania zdjęć drzew pozyskanych z Google Maps Street View pochodzących z kwietnia 2022 r. ze zdjęciami tychże drzew z kwietnia 2025 r. Przy czym ustalenia dotyczące rozmiaru usuniętych gałęzi koron wszystkich siedemnastu drzew organ ustalił na podstawie zdjęć trzech drzew tj.: Topola włoska (nr 8), Lipa drobnolistna (nr 13) i Brzoza brodawkowata (nr 17). Pozostałe czternaście drzew (oprócz drzew nr 8, 13 i 17) rosną w gęstym szpalerze, ich korony zachodzą na siebie i z tego względu nie były dobrze widoczne na zdjęciach. Organ przyjął, że ustalenia dotyczące trzech w.w. drzew są adekwatne w stosunku do pozostałych czternastu drzew, ponieważ drzewa te zostały przecięte w ten sam sposób jak drzewa nr 8, 13 i 17. Do przeprowadzenia obliczeń rozmiaru usuniętych gałęzi organ wykorzystał program do grafiki wektorowej Inkspace. Nałożono na siebie dwa zdjęcia: obrazujące stan drzew przed wykonaniem przycinki oraz przedstawiające obraz przedmiotowych drzew po przeprowadzeniu zabiegów redukujących koronę. Następnie, aby obliczyć różnice w wielkości korony drzewa posłużono się wzorem na pole powierzchni figur geometrycznych - trapezu oraz prostokąta. Uzyskane w ten sposób dane doprowadziły organ do wniosku, że doszło do usunięcia ponad 30% gałęzi korony poszczególnych drzew, co w rozumieniu art. 87a ust. 4 u.o.p. oznacza ich uszkodzenie. Jednocześnie, zdaniem organu I instancji, w sprawie nie znajduje zastosowania art. 87a ust. 2 u.o.p. ponieważ zakres prac wykonany był w zbyt szerokim zakresie i obejmował usuniecie zdrowych gałęzi. Powyższe ustalenia stanu faktycznego sprawy Kolegium uznało za prawidłowe. Na okoliczność przypadków egzoneracyjnych wymienionych w art. 87a ust. 2 u.o.p. organ II instancji wskazał ponadto, że Spółdzielnia nie przedstawiła żadnych dowodów na to, iż usunięciu podlegały tylko gałęzie obumarłe lub nadłamane, nadto wykonane cięcia nie wykazują, aby prace polegały na formowaniu korony drzewa. Powyższe stanowisko zostało w całości zakwestionowane przez skarżącą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, a następnie w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, gdzie skarżąca podważa zarówno metodę ustalenia rozmiaru usuniętych gałęzi koron drzew, jak i stanowisko organów w kwestii braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.p. Dodać należy, że do odwołania skarżąca dołączyła opinię dendrologiczną z [...] czerwca 2025 r. sporządzoną na zlecenie Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] przez dr inż. K.J. z Pracowni Przyrodniczej [...] z siedzibą w [...], dotyczącą ostatnich zabiegów pielęgnacyjnych wykonanych w koronach przedmiotowych drzew, w tym sposobu ustalenia rozmiaru usuniętych gałęzi. Na podstawie analizy faktograficznej, metodycznej i prawnej autor opinii stwierdził m.in., że: ustalenia organu zostały oparte na podstawie błędnej i nieadekwatnej metody obliczeniowej, polegającej na zastosowaniu pól powierzchni figur płaskich do oceny trójwymiarowej korony drzew; materiał dowodowy oparto na nieweryfikowalnych źródłach, w tym zdjęciach z serwisu Google Street View, które nie spełniają kryteriów dokumentacji technicznej ani pomiarowej; wywody organu miały charakter spekulatywny, niepoparty empiryczną diagnozą terenową; argumentacja organu nie uwzględnia przepisów art. 87a ust. 2 pkt 2 u.o.p. Ponadto autor opinii wskazał, że zastosowane przez organ obliczenia nie mają zastosowania z uwagi na wykonanie cięć w ramach utrzymania uformowanego kształtu koron drzew w postaci cyklicznych, regularnych koron wtórnych, a nie cięć koron pierwotnych, które wytworzyły się w całym okresie życia drzew. W opinii przedstawiono również specjalistyczne sposoby szacowania objętości koron drzew (aproksymacja), tj.: elipsoidę obrotową, stożek ścięty, sferę lub półsferę, paraboloidę, zbiór wielościanów lub brył nieregularnych. Zauważyć należy, że w zaskarżonej decyzji organ nie ustosunkował się wnikliwie do zarzutów i argumentacji odwołania, nadto w ogóle nie odniósł się do treści w.w. opinii dendrologicznej, a w szczególności do jej twierdzeń opierających się na spostrzeżeniu, że korona drzewa nie jest figurą płaską oraz dotyczących naukowych sposobów szacowania objętości koron drzew. W ocenie Kolegium stan sprawy nie wymagał zwrócenia się o opinię biegłego, gdyż w sprawie ewidentnie doszło do zniszczenia drzew. Zdaniem Sądu sposób procedowania przez organ odwoławczy pozostaje w sprzeczności z zasadami procedury administracyjnej, w tym z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa. Odnosząc się do argumentacji Kolegium wskazać należy, że zgodnie z art. 84 § 1 kpa gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, organ administracji publicznej może zwrócić się do biegłego lub biegłych o wydanie opinii. Powołując się na przytoczony przepis słusznie wywiodło Kolegium, że brak jest obowiązku po stronie organu powoływania biegłych, którzy zweryfikowaliby jego stanowisko i wyniki ustaleń w sprawie. To strona kwestionująca te ustalenia może posłużyć się dowodami wskazującymi na okoliczności, których istnienie zamierza wykazać (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2025 r. III OSK 2602/22). Z akt badanej sprawy wynika, że kwestionując stanowisko organu oraz podważając istotne jego ustalenia, na poparcie własnych ustaleń i twierdzeń strona przedstawiła opinię dendrologiczną sporządzoną przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną w danej dziedzinie. Treść opinii w zasadniczych kwestiach podważa stanowisko organów obydwu instancji. W ocenie Sądu, pomimo tego, że w.w. opinia dendrologiczna nie została na podstawie art. 84 § 1 kpa dopuszczona w sprawie jako dowód z opinii biegłego, to jednak jako dokument prywatny stanowi element materiału dowodowego sprawy. Zgodnie z art. 75 § 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. W realiach sprawy obowiązkiem organu było odniesienie się do przedłożonego przez stronę dowodu w postaci opinii dendrologicznej z [...] czerwca 2025 r., w tym w szczególności do kprzedstawionych w tej opinii sposobów ustalenia objętości korony drzewa oraz zastosowania przepisu art. 87a ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.o.p., który dotyczy przypadków egzoneracyjnych. Argumentacja organu jest w tym względzie ogólna i lakoniczna, natomiast odnoście kwestii sposobów szacowania objętości koron drzew przedstawionych w opinii Kolegium nie zajęło żadnego stanowiska, stwierdzając że ustalenia organu I instancji są w tym względzie prawidłowe. W rezultacie w ten sposób doszło do naruszenia art. 80 kpa, zgodnie z którym organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Analiza sprawy dowodzi, że stanowisko organów w kwestii wystąpienia w sprawie przypadków egzoneracyjnych z art. 87a ust. 2 pkt 1 i 2 opiera się na ustaleniach, które mają charakter pobieżny i ogólnikowy. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał jedynie, że zakres prac wykonany był w zbyt rozległym zakresie i obejmował dodatkowo usunięcie zdrowych gałęzi. Również ze względu na kształt koron drzew, którym nie nadano sztucznej formy (np. kulistej) zdaniem organu nie można przyjąć, że zabiegi miały na celu utrzymanie uformowanego kształtu korony. Prezentując powyższe stanowisko organ zaniechał odniesienia się do twierdzeń skarżącej zawartych w protokole oględzin z dnia [...] kwietnia 2025 r. oraz w odwołaniu od decyzji I instancji, gdzie skarżąca podniosła, że wykonane zabiegi pielęgnacyjne miały na celu usunięcie gałęzi obumarłych, chorych i nadłamanych. Ponadto organ nie uwzględnił okoliczności, że w 2022 r. drzewa poddane były zabiegowi usunięcia gałęzi, a usuwane w 2025 r. gałęzie tworzyły koronę wtórną (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2025 r., sygn. akt III OSK 396/22).. W badanej sprawie Kolegium przeprowadziło błędną interpretację przepisów art. 87a ust. 2 w zw. z art. 87a ust. 3 u.o.p. Jak bowiem słusznie zwróciła uwagę skarżąca, obowiązki wynikające z art. 87a ust. 3, czyli wykonywanie zabiegu na podstawie dokumentacji wskazującej na konieczność przeprowadzenia takiego zabiegu oraz obowiązek przechowywania tej dokumentacji przez okres 5 lat, dotyczą przesłanki egzoneracyjnej wymienionej w art. 87a ust. 2 pkt 3 u.o.p. na którą skarżąca nie powoływała się w toku postępowania. Wobec powyższego argumentację organu w tym zakresie należy uznać za chybioną. Jako całkowicie dowolne należy ocenić ustalenia organu dotyczące rozmiaru usuniętych gałęzi koron czternastu drzew. Należy zwrócić uwagę, że w tym zakresie organ nie dysponował żadnym materiałem porównawczym, a istotne okoliczności stanu faktycznego zostały ustalone poprzez zastosowanie analogii w stosunku do ustaleń dotyczących tych drzew, które były widoczne na zdjęciach. Ten sposób procedowania pozostaje w sprzeczności z zasadami procedury administracyjnej. W tym stanie sprawy, w ocenie Sądu, skarga zasługuje na uwzględnienie, organy nie poczyniły bowiem koniecznych ustaleń w zakresie dającym podstawę do wydania rozstrzygnięcia sprawy, czym naruszyły art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 k.p.a. W tym kontekście podkreślenia wymaga, że w postępowaniach o charakterze sankcyjnym, w których obciąża się podmioty administrowane obowiązkami w ramach retorsji za naruszenie przepisów prawa administracyjnego, próg staranność w gromadzeniu i rozważeniu materiału dowodowego jest podwyższony (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 971/18). Brak możliwości kompleksowej weryfikacji wszystkich podnoszonych przez stronę okoliczności uniemożliwia ocenę, czy skarżąca spowodowała zniszczenie 17 drzew wskutek niewłaściwego wykonania zabiegów pielęgnacyjnych określonych przepisem art. 87a ust. 2, 4 u.o.p., czy też wystąpiła przesłanka egzoneracyjna zawarta w ww. art. 87a ust. 2 pkt 1 lub pkt 2 u.o.p., która uwalniałaby skarżącą od odpowiedzialności za zniszczenie drzew. Zaznaczenia również wymaga, że rozpoznając sprawę w II instancji organ odwoławczy dokonuje ponownego merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a więc kompleksowej oceny całego zebranego materiału dowodowego, a nie jedynie do oceny ograniczającej się do prawidłowości postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji. Dlatego rozpoznając sprawę Kolegium powinno odnieść się do wszystkich zarzutów oraz całej argumentacji zawartej w odwołaniu, nadto winno dokonać oceny zebranego materiału dowodowego, w tym opinii dendrologicznej przedstawionej przez stronę wraz z odwołaniem. W badanej sprawie powyższe wymogi procesowe nie zostały wypełnione, przy czym uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na końcowy wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 135 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 i art. 206 p.p.s.a. oraz § 2 pkt 6 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od skargi, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa. Ustalając wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika Sąd wziął pod uwagę, że obecnie przed tutejszy Sąd wniesionych zostało kilka skarg Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w [...] na decyzje administracyjne w przedmiocie kary za zniszczenie lub uszkodzenie drzew (tj. sygn. akt II SA/Go 664/25, II SA/Go 687/25, II SA/Go 693/25, II SA/Go 665/25, II SA/Go 685/25), w których to sprawach skarżąca reprezentowana jest przez tego samego profesjonalnego pełnomocnika. Nadto skargi w tychże sprawach opierają się zasadniczo na tych samych zarzutach oraz zawierają tę samą argumentację, które to okoliczności należało uwzględnić oceniając nakład pracy przy sporządzeniu skargi w niniejszej sprawie (por. przykładowo wyrok WSA w Gdańsku sygn. akt I SA/Gd 536/24).