III OZ 110/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wyższej Szkoły [...] w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 31 października 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1285/25 w sprawie ze skargi Wyższej Szkoły [...] w W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 19 marca 2025 r., znak DSW-WNN.6014.94.2025.3.AB w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na utworzenie studiów pierwszego stopnia postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji, 2. zwrócić Wyższej Szkole [...] w W. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od zażalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 31 października 2025 r., sygn. akt VII SA/Wa 1285/25, w sprawie ze skargi Wyższej Szkoły [...] w W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 19 marca 2025 r., znak DSW-WNN.6014.94.2025.3.AB w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na utworzenie studiów pierwszego stopnia, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zaskarżoną decyzją cofnięto skarżącej pozwolenie na utworzenie studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]" o profilu praktycznym. Zdaniem Sądu strona nie wykazała spełnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Chociaż uczelnia wskazała na konkretne okoliczności, takie jak utrata dochodu, wpływająca na jej zobowiązania finansowe, także te związane z umowami o pracę i uregulowaniem czynszu, to w ocenie Sądu dla oceny złożonego wniosku powinny one zostać także poparte stosownymi dokumentami. W ten sposób Sąd miałby możliwość weryfikacji, czy są to okoliczności uprawdopodobniające niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków – a te stanowią przesłanki dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W konsekwencji, wobec faktu że skarżąca nie przedstawiła dokumentów dla zobrazowania jej sytuacji finansowej, która przywołana dla poparcia przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów w postaci rachunku zysków i strat oraz listy studentów za okres 2021 r. – 2023 r. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca podkreśliła, że na skutek cofnięcia pozwolenia na utworzenie studiów pierwszego stopnia na kierunku "[...]", który był jedynym kierunkiem otwartym na uczelni, doszło do konieczności zakończenia prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca została postawiona w stan likwidacji z dniem 15 lipca 2025 r. w związku z decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 12 czerwca 2025 r. Strona dodała, że na skutek wydania zaskarżonej decyzji uczelnia nie posiada żadnego pozwolenia na utworzenie studiów, nie uzyskuje przychodów i ponosi jedynie minimalne koszty swojego funkcjonowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację strony i uznaje, że w sprawie zostały spełnione przesłanki wstrzymania wykonania decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 19 marca 2025 r., znak DSW-WNN.6014.94.2025.3.AB w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na utworzenie studiów pierwszego stopnia. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. "Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania". Przesłanki materialne uwzględnienia wniosku na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. odwołują się do takich - nadzwyczajnych ze swej istoty - okoliczności związanych z wykonaniem treści zaskarżonego aktu (zaskarżonej czynności), które świadczą o realnym niebezpieczeństwie wyrządzenia znacznej szkody majątkowej albo niemajątkowej, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia lub inne formy rekompensaty, albo które realnie mogą spowodować powstanie nieodwracalnych lub trudnych do odwrócenia skutków rozumianych jako takie zmiany w rzeczywistości, które uniemożliwiają przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy albo których zniesienie w celu restytucji stanu poprzedniego byłoby możliwe tylko po podjęciu wyjątkowych działań lub po dokonaniu niewspółmiernych nakładów sił i środków (por. np. postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2023 r., II GSK 232/23; postanowienie NSA z dnia 27 czerwca 2023 r., II GZ 194/23; postanowienie NSA z dnia 29 czerwca 2023 r., II GSK 979/23; postanowienie z dnia 5 marca 2024 r., II GZ 41/24; postanowienie NSA z dnia 25 kwietnia 2024 r., II GZ 170/24). W okolicznościach niniejszej sprawy kluczowe znaczenie miał fakt, iż zaskarżoną decyzją cofnięto skarżącej pozwolenie na utworzenie studiów na kierunku "[...]", który był jedynym kierunkiem otwartym na uczelni. W konsekwencji tego rozstrzygnięcia skarżąca została postawiona w stan likwidacji. Taki stan rzeczy wyczerpuje dyspozycję art. 61 § 3 p.p.s.a., gdyż likwidacja uczelni związana z całkowitym zamknięciem prowadzonej działalności dydaktycznej jest skutkiem trudnym do odwrócenia. Sąd I instancji powinien wziąć pod uwagę, że zamknięcie jedynego kierunku studiów doprowadzi do likwidacji uczelni, co w sposób oczywisty rzutować będzie na sytuację finansową strony skarżącej. Wykonanie zaskarżonej decyzji wywoła także skutki w sferze zatrudnienia pracowników uczelni, w odniesieniu zaś do studentów – konieczność zakończenia kształcenia w terminie wynikającym z art. 56 ust. 3 ustawy z 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. O zwrocie skarżącej wpisu sądowego od zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek dowodowy zawarty w zażaleniu, ponieważ w postępowaniu zażaleniowym Sąd kasacyjny kontroluje wyłącznie prawidłowość zaskarżonego orzeczenia. Ocena prawidłowości postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wymaga dokonania oceny rozstrzygnięcia na podstawie dokumentów, którymi Sąd I instancji dysponował w dacie wydania zaskarżonego postanowienia. Tym samym wniosek dowodowy podlegał oddaleniu na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. jako zmierzający do wyjaśnienia okoliczności niemającej znaczenia dla rozstrzygnięcia.