IV SA/Wr 399/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędziowie Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.), Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Protokolant Dorota Hurman, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wydania i doręczenia uwierzytelnionych odpisów oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W., po rozpatrzeniu zażalenia J.K. na postanowienie Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr VIII Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] nr [...] odmawiające wydania i doręczenia J. K. uwierzytelnionych odpisów: protokołu aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 2 października 2007 r. oraz oświadczenia z dnia 2 października 2007 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 i art. 74 § 2 k.p.a., utrzymało kwestionowane postanowienie w mocy. Jak podało w uzasadnieniu Kolegium, J.K. zwrócił się do Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr VIII Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W.o "wydanie i doręczenie uwierzytelnionych dokumentów urzędowych: 1/ protokołu aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 2 października 2007 r. wraz z oceną sytuacji i wnioskami pracownika socjalnego, 2/ mego oświadczenia z dnia 2 października 2007 r., złożonego na żądanie pracownika socjalnego i podpisanego przez dwóch pracowników socjalnych, które zostały usunięte z akt sprawy administracyjnej w przedmiocie udzielenia świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej przesłanych za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (sygn. akt IV SA/W 226/08)". Wnioskodawca wskazał, że żądane dokumenty załączy jako dowody do pozwu, który wniesie do sądu powszechnego, w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych w postępowaniu administracyjnym. J. K. oczekuje pisemnego wyjaśnienia, dlaczego przedmiotowe dokumenty zostały usunięte z akt sprawy administracyjnej. Postanowieniem z dnia 20 marca 2009 r. organ I instancji odmówił wydania i doręczenia stronie uwierzytelnionych dokumentów wymienionych we wniosku. W uzasadnieniu odmowy organ orzekający wskazał, że J.K., wezwany do sprecyzowania istnienia ważnego interesu prawnego w uzyskaniu uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów, nie uczynił tego, nie powołał się na treść tych dokumentów, mającą dla niego na tyle istotne znaczenie. W ocenie organu I instancji, uzasadnienie strony, wskazujące na konieczność posiadania tych dokumentów w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach, jest niewystarczające. Wskazał też, że jeżeli J.K. wystąpi z pozwem, to sąd może zażądać od Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej dostarczenia odpisów dokumentów, zatem wnioskodawca ma możliwość zainicjowania postępowania cywilnego bez konieczności posiadania uwierzytelnionych odpisów dokumentów z akt administracyjnych. Ponadto, organ administracyjny nie ma obowiązku sporządzania kserokopii akt, czy odpisów i doręczania ich stronie. W zażaleniu na to postanowienie J. K. zarzucił naruszenie art. 73 § 2 k.p.a., poprzez błędną wykładnię. Wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zarzucił też, że organ I instancji nie stosuje obowiązującej go instrukcji kancelaryjnej i nie znakuje spraw w sposób wymagany przez przepisy, w związku z czym nie mógł we wniosku wskazać numeru sprawy. Wniosek o wydanie uwierzytelnionych odpisów dokumentów uzupełnił pismem z dnia 13 marca 2009 r., w którym podał, że odpisy załączy jako dowody do pozwu o naruszenie dóbr osobistych w postępowaniu administracyjnym, który wniesie do sądu powszechnego. Wskazał też na art. 126 § 1 pkt 3 i art. 250 § 1 k.p.c., które na powoda nakładają obowiązek załączenia do pozwu dowodów na poparcie przytoczonych w nim okoliczności. Powołując się na rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz.U. nr 77, poz. 672), żalący się wskazał, że wpisanie do kwestionariusza aktualizacji wywiadu innych informacji, niż wymagane przez przepisy prawa, a także formułowanie oceny sytuacji i wniosków niewynikających z zaprotokołowanej aktualizacji wywiadu, jest prawnie niedopuszczalne. Podobnie, z powołanego rozporządzenia wynika treść oświadczenia, jakiego można wymagać od osoby ubiegającej się o udzielenie pomocy społecznej. W świetle powyższego wyjaśnienia, niecelowe jest odnoszenie się do treści przedmiotowych dokumentów, gdyż organ zna ich treść. J.K. stwierdził ponadto, że w dniu 2 października 2007 r. pracownicy socjalni spisali dwa odrębne protokoły aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz przyjęli od strony dwa odrębne oświadczenia. Wskazał również, że nie może wnieść pozwu do sądu powszechnego nie mając pewności, czy przedmiotowe dokumenty nadal znajdują się w posiadaniu organu I instancji. Swoje stanowisko opiera na tym, że nieudostępniono mu żądanych dokumentów z 2006 r., oraz że zna przypadki zastąpienia w aktach oryginałów dokumentów duplikatami, z powodu rzekomego zaginięcia oryginałów. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż według art. 73 § 1 k.p.a., w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Po myśli art. 73 § 2 k.p.a., strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z powyższego przepisu wynika, że stronie przysługuje prawo przeglądania akt sprawy i sporządzania z nich notatek i odpisów, natomiast jedynie w przypadku, gdy wykaże swój ważny interes, może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów akt sprawy lub wydania z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów. W ocenie Kolegium, J.K. nie wykazał we wniosku, ani w zażaleniu ważnego interesu, który uzasadniałby wydanie uwierzytelnionych odpisów. Sama potrzeba posiadania akt przez stronę, w celu ewentualnego wniesienia pozwu do sądu powszechnego o naruszenie dóbr osobistych, nie może być uznana za jej ważny interes. Z uzasadnienia zażalenia wynika, że główną obawą strony jest możliwość usunięcia z akt sprawy dokumentów, w których zakres dokonanych zapisów nie odpowiadał obowiązującym przepisom, dotyczącym przeprowadzania aktualizacji wywiadu środowiskowego oraz przyjmowania oświadczeń od osób ubiegających się o pomoc społeczną, jak również domniemanie, iż sporządzone zostały dwa równoległe wywiady z dnia 2 października 2007 r. i przyjęte dwa równoległe oświadczenia. Zdaniem Kolegium, takie zarzuty pod adresem pracowników organów pomocy społecznej wydają się być nieuzasadnione i nielogiczne, gdyż jak wynika z obszernych akt spraw prowadzonych przez Kolegium z odwołań i skarg J.K. w okresie, jakiego dotyczyły żądane dokumenty, jego wnioski o udzielenie pomocy ze środków społecznych były rozpatrywane pozytywnie, nawet w wymiarze ponadprzeciętnym. Ponadto, zarzuty podniesione w uzasadnieniu zażalenia, są zupełnie nowymi domniemaniami strony, niepotwierdzonymi żadnymi wiarygodnymi argumentami ani okolicznościami, choć sprawa wydania wskazanych dokumentów z dnia 2 października 2007 r. jest przedmiotem postępowania organów obydwu instancji już po raz trzeci, co może wskazywać na notoryczne doszukiwanie się przez żalącego się złej woli pracowników organu pomocy społecznej i kierowanie pod ich adresem zarzutów niemających uzasadnienia w faktach. Należy również zauważyć, że postępowanie z wniosków J.K., dotyczących wydania uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów z dnia 2 października 2007 r. było prowadzone przez organy obydwu instancji dwukrotnie i Wojewódzki Sąd Administracyjny dwukrotnie oddalił skargi strony, wyrokami z dnia 22 października 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 226/08 i z dnia 10 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Wr 362/08. W skardze na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu J. K. wniósł o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu I instancji w całości, zarzucając naruszenie art. 73 § 2 k.p.a. przez jego błędną wykładnię. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] nr [...] wydane w wyniku rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr VIII Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. z dnia [...] nr [...] o odmowie wydania i doręczenia J.K. uwierzytelnionych odpisów protokołu aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia z dnia 2 października 2007 r. Podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowi ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.); dalej k.p.a. W sprawie o podobnym stanie faktycznym, również rozpatrując skargę J.K., wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 2 grudnia 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 440/09 (CBOIS). Sąd w obecnym składzie w całości podzielił ten pogląd, w związku z czym pragnie go przywołać. Konkretyzacją zasad kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym oraz czynnego udziału stron w tym postępowaniu, wyrażonych w art. 7 i 10 k.p.a., jest przepis art. 73 k.p.a., który zobowiązuje organ administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów. Zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony ( § 2). Otóż, w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowane jest jednolite stanowisko, że strona, żądając doręczenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes, a organ - rozpatrując takie żądanie - dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony i w innej sprawie zaistniał ważny interes strony (tak m.in. NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku z dnia 3 czerwca 1997 r., sygn. akt I SA/Łd 302/96, LEX 29358, wyrok NSA z 29 marca 2001 r., sygn. akt II SA 2580/00, Wokanda 2002/1/26). Jednocześnie, Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że art. 73 § 2 k.p.a. odnosi się jedynie do sytuacji, kiedy stronie uwierzytelniony odpis lub kserokopia dokumentu niezbędny jest do wykorzystania w innym postępowaniu lub w celu przedłożenia go innemu organowi. Podnosi się, że np. uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony li tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych jest niewystarczające (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06, publ. LEX nr 364669). Oznacza to, że żądanie musi być skonkretyzowane w stopniu umożliwiającym organowi ocenę jego zasadności dla potrzeb rozstrzygnięcia. Tymczasem, pismem z dnia 17 stycznia 2009 r., powołując się na art. 73 § 2 k.p.a., skarżący wystąpił do Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr VIII Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. o wydanie protokołu aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego wraz z oceną sytuacji i wnioskami pracownika socjalnego z dnia 2 października 2007 r. oraz swego oświadczenia z dnia 2 października 2007 r., złożonego na żądanie pracownika socjalnego i podpisanego przez dwóch pracowników socjalnych, które "zostały usunięte z akt sprawy administracyjnej w przedmiocie udzielenia świadczenia pieniężnego z pomocy społecznej, przesłanych za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu (sygn. akt IV SA/Wr 226/08)". We wniosku skarżący podał, że w postępowaniu administracyjnym zostały naruszone jego dobra osobiste i uwierzytelnione odpisy żądanych dokumentów urzędowych załączy do pozwu, który wniesie do sądu powszechnego. Pismem z dnia 17 lutego 2009 r. Kierownik Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr VIII Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. wezwał skarżącego do wykazania istnienia ważnego interesu w uzyskaniu uwierzytelnionych dokumentów wskazanych we wniosku z dnia 17 stycznia 2009 r. Przy czym wyjaśnił, że dotychczasowe uzasadnienie wniosku jest niewystarczające, zaś brak wykazania tego interesu spowoduje odmowę wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. W udzielonej na powyższe wezwanie odpowiedzi skarżący podał jak we wniosku, że uwierzytelnione odpisy dokumentów urzędowych załączy jako dowody do pozwu o naruszenie jego dóbr osobistych w postępowaniu administracyjnym, chronionych przez art. 23 k.c., który wniesie do sądu powszechnego. Z kolei, na podstawie tych dokumentów sąd powszechny oceni, czy w postępowaniu administracyjnym zostały naruszone jego dobra osobiste. W świetle powyższego należy zgodzić się z organami orzekającymi, że potrzeba załączenia uwierzytelnionych odpisów dokumentów jako dowodów do pozwu o naruszenie dóbr osobistych, który skarżący zamierza wnieść do sądu powszechnego, nie uzasadnia istnienia "ważnego interesu strony". Na mocy art. 250 § 1 k.p.c., sąd powszechny może wystąpić do organu administracji o doręczenie określonych odpisów dokumentów. Nie ma zatem obawy, iż jeśli skarżący nie dołączy do pozwu wnioskowanych odpisów uwierzytelnionych dokumentów, nie będzie możliwości poddania ich ocenie sądu orzekającego w ewentualnej sprawie o naruszenie dóbr osobistych. Nadto, powiedzieć należy, iż powodem wydania skarżącemu żądanych przez niego dokumentów nie może być jego obawa o ich zaginięcie. Na marginesie, wobec zarzutów skargi dotyczących prawidłowości i celowości przeprowadzenia przez organ administracyjny wywiadu środowiskowego, dodać jeszcze można, że w obecnie prowadzonym postępowaniu Sąd nie bada tego rodzaju kwestii. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.