II SA/Go 308/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. sp. z o.o. z siedzibą w G. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w G. z dnia [...] nr [...] przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 maja 2010 r. D sp. z o.o. została wezwana do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 100 zł. W dniu 19 maja 2010 r. do Sądu wpłynął wniosek skarżącej spółki o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca spółka podała, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych z uwagi na bardzo duże zaległości ze strony kontrahentów spółki i konieczność zaciągania kredytów bankowych dla uzyskania bieżącej płynności finansowej. Spółka wskazała, że kapitał zakładowy wynosi 3.870.000 zł, wartość środków trwałych -11.721.941,34 zł, a w 2009 r. osiągnęła zysk w wysokości 196.136,61 zł. Nadto na trzech rachunkach bankowych spółki stan konta wygląda następująco: -49.321,29 zł, -149.874,02 zł,-199.986,17 zł. W uzupełnieniu złożonego wniosku spółka przedłożyła między innymi rachunek zysków i strat, wyciągi z rachunków bankowych. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2010 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy, uznając, iż wniosek skarżącej nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła do tutejszego Sądu sprzeciw, zarzucając mu naruszenie przepisu art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, póz. 1270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), poprzez błędne ich zastosowanie i odmowę udzielenia pomocy i zwolnienia od wpisu od skargi, mimo, że skarżący wykazał, iż przy wysokości jego przychodów oraz zysków, zasadnym jest udzielenie zwolnienia od wpisu od skargi. Uzasadniając swoje stanowisko skarżąca podała, iż wykazywane przez nią stany rachunków bakowych są w każdym wypadku ujemne co oznacza, że spółka w każdym z nich korzysta z kredytu w rachunku bieżącym i tylko stąd wynika dysponowanie jakimikolwiek środkami, zaś gdyby z jakichkolwiek przyczyn z dnia na dzień miała utracić dostęp do tych środków i możliwość nimi dysponowania czy to w wyniku wypowiedzenia umów przez baki i blokady środków czy też ewentualnych zajęć komorniczych spółka całkowicie utraciłaby jakąkolwiek zdolność płatniczą i płynność finansową. Z danych co do wysokości środków finansowych na rachunkach bankowych wynika, że spółka w zasadzie nie dysponuje środkami finansowymi, a swą działalność finansuje przy pomocy kredytu. Zdaniem skarżącej przy uwzględnieniu kosztów swojej działalności nie jest ona w stanie odłożyć żadnych kwot na koszty sądowe co uzasadnia w jej ocenie całkowite zwolnienie jej z kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjne zważył, co następuje: W myśl art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym (m.in. zwolnienia z kosztów sądowych) przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przepis art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania, związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc ta ma zapobiec sytuacji, w której rzeczywisty brak wystarczających środków finansowych uniemożliwiłby stronie skorzystanie z jej prawa do weryfikacji legalności orzeczenia organu administracji publicznej przez niezawisły sąd. Co istotne, ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści cytowanego powyżej art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Z akt niniejszej sprawy, do której załączone zostały dokumenty nadesłane przez stronę wynika, iż na dzień [...] grudnia 2009 r. strona posiadała aktywa trwałe o wartości 11 721 941,34 zł w tym rzeczowe aktywa trwałe o łącznej wartości 11 220628,14 zł, nieruchomości o wartości 109214 zł, a także aktywa obrotowe o wartości 8 594 907,06 zł. W sumie łącznie aktywa spółki wynosiły na dzień [...] grudnia 2009 r. 20316 848,40 zł. Z kolei pasywa wyniosły 20316848, 40 zł. Ponadto z przedłożonych dokumentów wynika, iż w 2009 r. spółka osiągnęła zysk w wysokości 196 136, 61 zł. Nadto na trzech rachunkach bankowych spółki salda zamknięcia na dzień [...] maja 2010 r. wyglądają następująco: - 29734, 38 zł, -149.555,79 zł, O zł. W orzecznictwie powszechnie podkreśla się, iż strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, iż mimo poczynienia wszelkich możliwych oszczędności i ograniczenia wydatków do niezbędnych nie może zgromadzić środków na poniesienie chociaż części kosztów postępowania (postanowienie z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II FZ 80/09, LEK nr 550323). Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 589, postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008 r., l GZ 147/08, Lexnr479137). Zaznaczyć przy tym należy, iż zapobiegliwości i przezorności w zakresie zdobycia środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym należy przy tym szczególnie wymagać od osób (w tym osób prawnych) toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów, także sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2008 r., l FZ 265/08, LEX nr 494324), Strona nie może nadto przedkładać cywilnoprawnych (prywatnych) zobowiązań nad te związane z postępowaniem sądowym, które stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej, wobec czego inne wydatki nie mogą być w stosunku do nich traktowane priorytetowo (postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 20008 r.. II OZ 682/08, Lex nr 493715 ). W ocenie Sądu złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, stosownie do treści art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nie zawiera usprawiedliwionych podstaw uzasadniających przyznanie tego prawa. Zważywszy bowiem na wysokość bieżących wydatków spółki, poniesienie kosztów uiszczenia wpisu w najniższej z możliwych wysokości, zdaniem Sądu, nie przekracza zdolności płatniczych kapitałowej spółki prawa handlowego. Kwota wpisu jest niska i niewątpliwie nie wiąże się ze znacznym obciążeniem finansowym podmiotu funkcjonującego w obrocie gospodarczym, utrzymującego pewien poziom płynności finansowej. Wprawdzie z przedłożonych dokumentów - znajdujących się w niniejszych aktach, oraz w aktach sprawy II SA/Go 309/09 i II SA/Go 374/09 - wynika, że aktualnie skarżąca spółka wykazuje stratę. Ponoszenie straty nie oznacza jednak spełnienia przesłanki warunkującej przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Nie jest ona równoznaczna z utratą płynności finansowej ta bowiem, przy braku możliwości poniesienia kosztów w kwocie 100 zł uzasadniać powinna wystąpienie przez zarząd spółki z wnioskiem o ogłoszenie upadłości przedmiotowej osoby prawnej (art. 11 ust.2 w zw. z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze, t.j. Dz.U z 2009 r. Nr 175, póz. 1361 ze zm.). Z tych względów a podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 w zw,. z art. 260 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.