IV SA/Wa 2001/10
WyrokWSA w Warszawie2010-12-29
Skład orzekający: Marian Wolanin, Agnieszka Góra - Błaszczykowska, Małgorzata Małaszewska - Litwiniec
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przeznaczenie terenu pod drogi publiczne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, które nie wynika z kierunków zagospodarowania przestrzennego określonych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności planu miejscowego?Ratio decidendi
Przeznaczenie terenu pod drogi publiczne w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, które nie mieści się w znaczeniowym zakresie kierunków zagospodarowania przestrzennego określonych w studium, stanowi naruszenie art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Naruszenie tej zasady skutkuje nieważnością planu miejscowego w całości lub w części. Sąd jest zobowiązany do stwierdzenia nieważności całego ustalenia planistycznego, które narusza prawo, nawet jeśli dotyczy ono także innych nieruchomości niż należące do skarżącego.Stan faktyczny
Skarżący A. D. wezwał Radę Gminy J. do usunięcia naruszenia prawa uchwałą z dnia [...] sierpnia 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Po bezskutecznym wezwaniu, skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając uchwale naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury, ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a także przepisów Konstytucji RP. Skarżący podniósł m.in. zarzuty dotyczące przeznaczenia części jego działek pod drogi publiczne oraz ograniczenia zabudowy. Rada Gminy J. wniosła o odrzucenie lub oddalenie skargi.Rozstrzygnięcie
Sąd stwierdził nieważność § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a, § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b, § 23 ust. 1 pkt 1 lit. b, § 23 ust. 3 pkt 6, § 23 ust. 6 pkt 11 i 12 zaskarżonej uchwały oraz jej części graficznej w zakresie wskazanych punktów. W pozostałej części skargę oddalił i zasądził od Rady Gminy J. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra - Błaszczykowska, Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska - Litwiniec, Protokolant ref. staż. Marek Bereziński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. D. na uchwałę Rady Gminy J. z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego I. stwierdza nieważność § 9 ust. 2 pkt 2 lit. a zaskarżonej uchwały w części dotyczącej terenu oznaczonego symbolem [...] na całej długości przylegania do terenu przeznaczonego pod drogę publiczną oznaczonego symbolem [...]; II. stwierdza nieważność § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b zaskarżonej uchwały w części dotyczącej przeznaczenia terenu oznaczonego symbolami [...], [...] i [...] na całej długości przylegania do terenów przeznaczonych pod drogi publiczne oznaczonych symbolami [...] i [...]; III. stwierdza nieważność § 23 ust. 1 pkt 1 lit. b zaskarżonej uchwały w części dotyczącej przeznaczenia terenu pod drogi publiczne oznaczone symbolami [...] i [...]; IV. stwierdza nieważność § 23 ust. 3 pkt 6 zaskarżonej uchwały w części dotyczącej przeznaczenia terenu pod drogi publiczne oznaczone symbolami [...] i [...]; V. stwierdza nieważność § 23 ust. 6 pkt 11 i 12 zaskarżonej uchwały; VI. stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w jej części graficznej obrazującej ustalenia wymienione w punktach I – V niniejszego wyroku; VII. w pozostałej części skargę oddala; VIII. zasądza od Rady Gminy J. na rzecz skarżącego A. D. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W piśmie z dnia [...] sierpnia 2009 r. A. D,, będąc właścicielem działek gruntu oznaczonych nr ew. [...],[...] i [...] położonych we wsi R. wezwał Radę Gminy J. do usunięcia naruszenia prawa uchwałą Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy J. dotyczący części wsi R. Wezwanie to nie zostało uwzględnione, dlatego w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. D. zarzucił powołanej uchwale naruszenie:
- §4 pkt 1, §7 pkt 7 i §8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie wymaganego zakresu projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (Dz.U. Nr 164, poz. 1587) poprzez przyjęcie w planie nazewnictwa i oznaczeń uniemożliwiających jednoznaczne powiązanie rysunku planu z jego tekstem i brak wyczerpującego wyjaśnienia stosowanych oznaczeń, wskutek czego uniemożliwiono rozgraniczenie przeznaczenia poszczególnych obszarów, a sam plan nie spełnia podstawowych wymogów czytelności,
- art. 9 ust. 4 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. Nr 80, poz. 717, ze zm.) poprzez zatwierdzenie planu w sprzeczności z ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego dla Gminy J.,
- art. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przez nie respektowanie zasady zrównoważonego rozwoju, proporcjonalności i ładu przestrzennego,
- art. 20 i art. 21 Konstytucji RP poprzez przeznaczenie części działek gruntu skarżącego pod drogi gminne w sytuacji, gdy istnieją inne bardziej dogodne możliwości zapewnienia dojazdu i komunikacji dla terenów objętych planem, oraz poprzez zakwalifikowanie części działki nr ew. [...] do obszaru wykluczającego zabudowę i w części do obszaru o ograniczonej zabudowie w sytuacji, gdy brak było ku temu podstaw faktycznych.
W uzasadnieniu skargi wskazano na argumentację mającą uzasadniać stwierdzenie nieważności kwestionowanej uchwały Rady Gminy J.
Rada Gminy J. wniosła o odrzucenie, względnie o oddalenie skargi, wskazując argumentację mającą przemawiać za takim wnioskiem Rady.
Wyrokiem z dnia 3 marca 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1999/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił część skargi, i w tym zakresie stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w części, jednakże Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1226/10 uchylił powołany wyrok z dnia 3 marca 2010 r. wskazując, iż kontrola sądowa zaskarżonej uchwały została przeprowadzona wadliwie, co w szczególności dotyczy sentencji zaskarżonego wyroku. Zaskarżonym wyrokiem stwierdzono nieważność tylko pewnych części uchwały Rady Gminy J. z dnia [...] sierpnia 2008 r., jednak pkt I ppkt 1 i 2 sentencji wyroku są nieczytelne i niezrozumiałe, gdyż trudno zrozumieć jakie skutki prawne i w jakim zakresie terytorialnym rodzi takie rozstrzygnięcie. Stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały w części, należy rozważyć jaki to ma wpływ na pozostałą część tej uchwały, na jej wykonalność i zakres obowiązywania. Sentencja wyroku musi też być zgodna z uzasadnieniem wyroku, z uzasadnienia wyroku wynika bowiem, że Sąd nie uwzględnił skargi w całości, natomiast w sentencji brak rozstrzygnięcia: "w pozostałej części oddala skargę". Przyczyną uwzględnienia skargi w części, była sprzeczność planu miejscowego z ustaleniami studium w zakresie dróg lokalnych, co uznano jako naruszenie zasady sporządzania planu miejscowego w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Poglądu tego jednak nie uzasadniono szerzej w świetle postanowień przepisów art. 10 oraz art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Rodzi się bowiem pytanie, czy w studium, w jego części tekstowej i graficznej, musi być uwzględniona cała sieć planowanych dróg, tak jak w projekcie planu miejscowego, aby można mówić o zgodności obu tych dokumentów. Projekt rysunku studium i projekt planu miejscowego sporządza się na kopiach map o różnej skali, co ma niewątpliwie bezpośredni wpływ na dokładność i szczegółowość tych opracowań. Wydaje się nieracjonalne przyjęcie poglądu, że projekt miejscowego planu musi być w części tekstowej i graficznej odwzorowaniem, kopią studium, aby spełniać wymóg zgodności tych dokumentów. W konsekwencji sformułowanych ocen Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Sąd pierwszej instancji powinien zwrócić uwagę na wskazany problem, który w orzecznictwie i w doktrynie nie znalazł, jak dotychczas jednoznacznego stanowiska.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, aczkolwiek tylko w części. Uwzględniając przy tym okoliczność orzekania w sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny, skargę należy uznać za dopuszczalną w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, ze zm.).
Za zasadne należy uznać te zarzuty skargi, którymi kwestionuje się przeznaczenie w zaskarżonej uchwale części obszaru pod drogi publiczne oznaczone symbolami [...] i [...] .
Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – według której należy ocenić legalność zaskarżonej uchwały - ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Wprawdzie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy nie jest aktem prawa miejscowego – co wynika z art. 9 ust. 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – jednakże zawartym w nim ustaleniom ustawodawca nadał rangę wiążących wytycznych przy formułowaniu treści miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego będącego aktem prawa miejscowego. Związanie ustaleniami studium przy sporządzaniu planu miejscowego polega zatem na formułowaniu zawartości tego planu - określonej w art. 4 ust. 1, art. 14 ust. 1 i w art. 15 ust. 2 i 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – w sposób uwzględniający i wręcz wynikający z określonych w studium ustaleń kierunków zagospodarowania przestrzennego wymienionych w art. 10 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Ustalenia planu miejscowego muszą więc zawierać się w znaczeniowym zakresie kierunków określonych w planie miejscowym.
Z art. 3 ust. 1 i z art. 9 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wynika bowiem, iż studium jest prawnie określonym instrumentem kształtowania i prowadzenia polityki przestrzennej na terenie gminy, służącej ustalaniu lokalnych zasad zagospodarowania przestrzennego. Skoro więc w studium – według art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – określa się kierunki zagospodarowania przestrzennego przy uwzględnieniu lokalnych uwarunkowań, to te kierunki stanowią lokalne zasady zagospodarowania przestrzennego, w rozumieniu art. 9 ust. 1 powołanej ustawy, determinujące treść planu miejscowego w zakresie ustalenia przeznaczenia terenu, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określenia sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu – zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, których szczegółowość określona została w art. 15 ust. 2 i 3 powołanej ustawy.
Ustawowy warunek zachowania zgodności ustaleń planu miejscowego z kierunkami zagospodarowania przestrzennego określonymi w studium – wynikający z art. 9 ust. 4 i z art. 15 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – stanowi zatem ustawową zasadę sporządzania planu miejscowego w rozumieniu art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dlatego jej naruszenie wywołuje – określony w powołanym art. 28 ust. 1 – skutek nieważności planu miejscowego w całości lub w części.
Naruszeniem omawianej zasady jest określenie w zaskarżonej uchwale Rady Gminy J. w sprawie planu miejscowego przeznaczenia terenu pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...] i [...]. Według bowiem art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w planie miejscowym określa się obowiązkowo zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji i infrastruktury technicznej. Jakkolwiek więc Rada Gminy J. była uprawniona do określenia w planie miejscowym przeznaczenia terenu pod drogi publiczne, jako podstawowego elementu budowy systemu komunikacji stanowiącego inwestycję celu publicznego, o tyle przeznaczenie w tym planie terenu pod drogi publiczne o symbolu [...] i [...] nie jest zgodne z kierunkami zagospodarowania przestrzennego określonymi dla tego terenu w uchwale Rady Gminy J. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2000 r. w sprawie uchwalenia studium i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy J. (zmienionej uchwałą Rady Gminy J. Nr [...] z dnia [...] grudnia 2005 r.), ponieważ przeznaczenie to nie zawiera się w znaczeniowym zakresie kierunków ustalonych w studium.
Z porównania załącznika graficznego nr 1 do zaskarżonej uchwały w sprawie planu miejscowego z załącznikiem graficznym rysunek nr 1 do uchwały Rady Gminy J. w sprawie studium – przy uwzględnieniu różnicy w skali obu załączników graficznych – wynika, iż teren przeznaczony w planie miejscowym pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...] i [...] , w studium oznaczony został symbolem OU - strefa krajobrazu chronionego z dopuszczeniem zainwestowania rekreacyjno-turystyczno-sportowego. W pkt [...] (strona [...]) tekstu studium wskazano, iż studium to ustala m.in. kierunki rozwoju komunikacji, co rozwinięto w pkt [...] (strona [...]) tekstu studium poprzez stwierdzenie, iż studium ustala sieć ulic i dróg publicznych w Gminie J. – sieć ta pokazana jest w załączniku graficznym nr 1. Na graficznym załączniku nr 1 do studium, w terenie przeznaczonym w planie miejscowym pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...]i [...] , nie określono jakiegokolwiek przebiegu drogi. W studium wyznaczono jedynie w tym obszarze czarną kreską ciąg komunikacyjny, któremu w załączniku graficznym do planu miejscowego odpowiada przeznaczenie pod drogę publiczną oznaczoną symbolem [...] jako przedłużenie ulicy [...]. Ponadto, z porównania ryc.4.1. znajdującej się na stronie [...] tekstu studium z załącznikiem graficznym do planu miejscowego wynika, iż teren przeznaczony w tym planie pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...] i [...] położony jest w wyznaczonej w studium strefie A szczególnej ochrony ekologicznej (jest to teren znajdujący się na ryc.4.1. poniżej nazwy "R." w kierunku W. i położonych nad nią jezior, jako charakterystycznych elementów uwarunkowań lokalnych zobrazowanych także na załączniku graficznym do planu miejscowego). Dla tej strefy kierunki zagospodarowania przestrzennego zostały opisane w pkt [...]. (strony [...]) tekstu studium. Z treści tej wynika, iż funkcją dominującą będzie ochrona ekosystemów rzecznych i dolinnych dużej rzeki oraz walorów krajobrazowych, a funkcją uzupełniającą będzie turystyka. W rozwoju funkcji turystycznej należy preferować formy mało uciążliwe dla środowiska (turystyka rowerowa, konna piesza). Mało uciążliwą dla środowiska infrastrukturę turystyczno-rekreacyjną można z dużymi ograniczeniami wprowadzić jedynie poza terenem tzw. "międzywala".
Tak sformułowane w studium kierunki zagospodarowania przestrzennego stanowiące zasady przeznaczania terenów w planie miejscowym w żaden sposób nie mieszczą w sobie dopuszczalności przeznaczenia w planie miejscowym części tego terenu pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...] i [...]. Przeznaczenie terenu w planie miejscowym – jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 27 sierpnia 2010 r. - nie musi bowiem stanowić graficznego odwzorowania ustaleń określonych w studium. Jednakże przeznaczenie terenu w planie miejscowym nie może niweczyć kierunków zagospodarowania przestrzennego określonych w studium, lecz musi stanowić ich rozwinięcie i uszczegółowienie. Innymi słowy, zasady modernizacji, rozbudowy i budowy systemów komunikacji – określone w planie miejscowym zgodnie z art. 15 ust. 2 pkt 10 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – muszą wynikać lub mieścić się w kierunkach rozwoju dotyczących systemów komunikacji, określonych w studium zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Takich kierunków rozwoju dla terenu przeznaczonego w zaskarżonym planie miejscowym pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...]i [...] , w uchwale dotyczącej studium w żaden sposób jednak nie określono. Przeznaczenie terenu pod przedmiotowe drogi publiczne nie mieści się bowiem w tak sformułowanych kierunkach rozwoju, jak zostało to wyartykułowane dla tego terenu w pkt [...] tekstu studium.
Również zgodnie z §6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie zakresu projektu studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy (Dz.U. Nr 118, poz. 1233) – na który to przepis zwrócił uwagę także Naczelny Sąd Administracyjny w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 27 sierpnia 2010 r. – ustalenia studium dotyczące kierunków rozwoju systemów komunikacji i infrastruktury technicznej powinny zawierać w szczególności wytyczne określania w planach miejscowych wykorzystania i rozwijania potencjału już istniejących systemów oraz koordynacji lokalnych i ponadlokalnych zamierzeń inwestycyjnych. Kierunki rozwoju określone w pkt [...] treści studium w żaden jednak sposób nie artykułują funkcji wynikających z wytycznych zawartych w cytowanym §6 pkt 5 rozporządzenia z dnia 28 kwietnia 2004 r. Także więc i z tego względu, zakres znaczeniowy treści zawartej w pkt [...] studium nie obejmuje dopuszczalności realizacji dróg publicznych na terenie przeznaczonym na taki cel w planie miejscowym pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...] i [...].
Ponadto, zgodnie z art. 10 ust. 2 pkt 6 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w studium określa się w szczególności obszary, na których rozmieszczone będą inwestycje celu publicznego o znaczeniu lokalnym. Droga publiczna stanowi w planowaniu przestrzennym cel publiczny, zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) w zw. z art. 2 pkt 5 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Jeżeli więc w zaskarżonym planie miejscowym ustalono przeznaczenie terenu pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...] i [...], to ustawowy wymóg zachowania zgodności tego ustalenia ze studium oznacza konieczność objęcia tego terenu w studium obszarem dopuszczalności rozmieszczenia celów publicznych, nawet bez precyzyjnego wskazywania w studium konkretnych przedsięwzięć mających stanowić cel publiczny i ich konkretnej lokalizacji. W uchwale Rady Gminy J. w sprawie studium, teren przeznaczony w zaskarżonym planie miejscowym pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...]i [...], nie znajduje się w obszarze przewidzianym do rozmieszczenia inwestycji lokalnych celów publicznych. W omawianym studium nawet bowiem nie określono takich obszarów.
Wprawdzie uchwała Rady Gminy J. w sprawie studium podjęta została przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jednakże również według art. 6 ust. 5 pkt 6 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139, ze zm.), studium określało w szczególności kierunki rozwoju komunikacji. Skoro jednak zaskarżony w niniejszym postępowaniu plan miejscowy został sporządzony w ramach obecnie obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to do oceny jego legalności, jako aktu prawa miejscowego – także co do zakresu rozumienia zgodności planu ze studium – należy stosować reguły wynikające z obecnie obowiązującej ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Obecnie tworzone prawo miejscowe musi bowiem spełniać ustawowe wymogi obowiązujące w chwili jego tworzenia.
Zamiar więc określenia w planie miejscowym takiego przeznaczenia terenu, które nie wynika z kierunków zagospodarowania przestrzennego określonych w studium wymagałby uprzedniej zmiany ustaleń studium, zwłaszcza w przypadku, gdy studium zostało sporządzone w ramach poprzednio obowiązującej ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym.
Mając na uwadze, iż ustalenie w zaskarżonej uchwale przeznaczenia terenu pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...] i [...] nie jest zgodne z kierunkami zagospodarowania przestrzennego ustalonymi dla tego terenu w uchwale Rady Gminy J. w sprawie studium, należało wobec tych ustaleń zaskarżonego planu miejscowego stwierdzić jego nieważność ze względu na naruszenie tymi ustaleniami ustawowej zasady sporządzania planu miejscowego określonej w art. 9 ust. 4 i w art. 15 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Skoro bowiem teren przeznaczony w planie miejscowym pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...], i [...] obejmuje m.in. działkę gruntu nr ew. [...] stanowiącą własność skarżącego, to przeznaczenie to, jako niezgodne z prawem narusza interes prawny skarżącego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w sposób nie znajdujący podstawy w obowiązującym prawie.
Mając jednak na uwadze, iż przeznaczenie terenu w zaskarżonym planie miejscowym pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...] i [...] wykracza poza działkę gruntu stanowiącą własność skarżącego, z racji iż przeznaczenie to narusza ustawową zasadę sporządzania planu miejscowego, Sąd zobowiązany jest do stwierdzenia nieważności planu miejscowego w odniesieniu do całego przeznaczenia terenu pod te drogi. Zgodnie bowiem z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skoro więc ustalenie przeznaczenia m.in. części nieruchomości stanowiącej własność skarżącego pod przedmiotowe drogi publiczne narusza prawo, to Sąd zobowiązany jest - w ramach powołanego art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - stwierdzić nieważność całego ustalenia planistycznego, które narusza prawo, nawet wtedy, gdy przeznaczenie to dotyczy także innych nieruchomości. Jakkolwiek bowiem właściciele pozostałych nieruchomości objętych przeznaczeniem niezgodnym z prawem nie złożyli skargi na uchwałę w sprawie planu miejscowego w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, to jednak przeznaczenie to, właśnie ze względu na jego niezgodność z prawem, nie może pozostać w mocy, jako normatywny element prawa miejscowego, którym jest plan miejscowy. W takim przypadku, uprawnienie Sądu do oceny legalności całego planistycznego przeznaczenia obejmującego także inne nieruchomości, aniżeli nieruchomość skarżącego, wynika z art. 134 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdy przeznaczenie to obejmuje także nieruchomość skarżącego. Takiemu rozumieniu uprawnienia Sądu dał wyraz także Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w wyroku z dnia 16 listopada 2009 r. sygn. akt II OSK 1249/09 stwierdzając, iż: "Gdyby bowiem naruszenie prawa w odniesieniu do działek skarżącego miało charakter ogólny i dotyczyło większego obszaru czy też całego planu to Sąd nie tylko może wówczas, ale jest zobowiązany, wyeliminować taki plan (jego część) z obrotu prawnego."
Uwzględniając wytyczną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 27 sierpnia 2010 r. co do oceny dopuszczalności stwierdzenia nieważności planu miejscowego tylko w części, należy wskazać, iż wyeliminowanie z obrotu prawnego ustaleń zaskarżonej uchwały planistycznej dotyczących przeznaczenia terenu pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...] i [...] nie podważa wykonalności pozostałej części tej uchwały. Wykonalność pozostałych ustaleń zaskarżonej uchwały planistycznej nie pozostaje bowiem w normatywnym związku zależności z tymi ustaleniami, których Sąd stwierdził nieważność w pkt I – VI sentencji niniejszego wyroku.
Pozostałe natomiast zarzuty skargi należy ocenić, jako nie dające podstawy - w ramach art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym w zw. z art. 28 usta. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały planistycznej w części pozostałych ustaleń kwestionowanych w skardze.
Wbrew bowiem zarzutowi braku czytelności i przejrzystości nazewnictwa i oznaczeń użytych w zaskarżonej uchwale planistycznej, oznaczenia użyte na rysunku planu miejscowego zostały wyjaśnione w legendzie znajdującej się na tym rysunku, natomiast oznaczenia literowe typu "A" i "B" wyjaśnione zostały w §4 ust. 3 pkt 1 i 2 tekst planu miejscowego. Złożone zaś symbole literowo-liczbowe wyjaśnione zostały w poszczególnych częściach tekstu planu miejscowego, jako wyodrębnione obszary funkcjonalne, które dodatkowo na rysunku planu oznaczone zostały liniami rozgraniczającymi oraz odrębną wyróżniającą się kolorystyką. Poza tym, w ocenie Sądu, kwestia stosowanych oznaczeń i nazewnictwa w żaden sposób nie narusza interesu prawnego skarżącego w rozumieniu art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, skoro zastosowana w zaskarżonej uchwale systematyka oznaczeń i nazewnictwa pozwala na jednoznaczne ustalenie przeznaczenia poszczególnych części terenu stanowiącego własność skarżącego, które to przeznaczenie także sam skarżący prawidłowo odczytuje powołując je w uzasadnieniu skargi.
Za nieaktualny należy uznać zarzut skargi naruszenia zaskarżoną uchwałą planistyczną art. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tj. naruszenia wskazanej przez skarżącego zasady zrównoważonego rozwoju, zasady proporcjonalności i zasady ładu przestrzennego. Skoro bowiem argumentacja uzasadnienia tego zarzutu w skardze dotyczy przeznaczenia części działek gruntu skarżącego pod drogi publiczne oznaczone symbolem [...] i [...] , i w tej części Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały planistycznej, to argumentowanie przez skarżącego wadliwości tego ustalenia niezgodnością także z innymi przepisami obowiązującego prawa traci na znaczeniu dla dokonanej już przez Sąd oceny legalności tego ustalenia planistycznego.
W tej samej części i z tych samych powodów traci również na aktualności zarzut skargi naruszenia art. 20 i art. 21 Konstytucji RP. Natomiast zarzut naruszenia tych przepisów wobec ustalenia w zaskarżonej uchwale planistycznej przeznaczenia działki gruntu nr ew. [...] w części obszaru wykluczającego zabudowę i w części obszaru o ograniczonej zabudowie nie może być uwzględniony, ponieważ ustalenia planistyczne w tym zakresie są wynikiem przede wszystkim ustaleń kierunków zagospodarowania przestrzennego określonych w studium. Działka ta położona jest bowiem częściowo w strefie oznaczonej w studium symbolem A (ryc. 4.1., strona [...] tekstu studium), w której dopuszcza się zabudowę infrastruktury turystyczno-rekreacyjnej (por. pkt [...]., strona [...] tekstu studium). Określenie przeznaczenia działki gruntu nr ew. [...]w planie miejscowym stanowi zatem wynik spełnienia ustawowej zasady zachowania zgodności ustaleń planu miejscowego ze studium, wyżej już omówionej. Ponadto, dla określenia takiego przeznaczenia w planie miejscowym wykorzystano stosowne opracowanie dotyczące warunków gruntowo-wodnych sporządzone przez M. W. I jakkolwiek osoba ta – w ocenie skarżącego – nie posiada stosownych uprawnień do sporządzania dokumentacji geologicznej, to z wyjaśnień pracownika organu udzielonych na rozprawie wynika, iż opracowanie sporządzone przez M. W. nie stanowi dokumentacji geologicznej lub geotechnicznej, lecz służyło określeniu jedynie warunków gruntowo-wodnych. Przy czym ekspertyza z 2009 r. przedstawiona przez skarżącego – zdaniem pracownika organu - nie wyklucza ustaleń wynikających z opracowania sporządzonego przez M. W.
Odnosząc się do tej kwestii należy wskazać, iż procedura planistyczna nie zastrzega dla dokonywania w planie miejscowym takich ustaleń, jak w niniejszej sprawie, opracowania konkretnej dokumentacji przez osoby do tego uprawnione. W tej sferze uprawnienie rady gminy do określania przeznaczenia należy ocenić przez pryzmat skorzystania z ustawowych uprawnień planistycznych, zwanych doktrynalnie władztwem planistycznym, określonym w art. 3 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przy zachowaniu wymogów wynikających z art. 1 ust. 2 powołanej ustawy. Skoro więc już ze studium wynika, iż część działku gruntu nr [...] położona jest w obszarze szczególnej ochrony ekologicznej oznaczonej symbolem "A", to uwzględniając opracowanie M. W, którym gmina dysponowała w czasie tworzenia planu miejscowego, ustalenie wykluczenia zabudowy na części obszaru tej działki oraz ograniczenie zabudowy na pozostałym obszarze tej działki gruntu znajduje uzasadnienie w wykonywaniu przez gminę "władztwa planistycznego" i wynika z zachowania przez gminę ustawowego wymogu uwzględnienia w planowaniu przestrzennym wymagań ochrony środowiska, w tym gospodarowania wodami i ochrony gruntów rolnych i leśnych, określonego w art. 1 ust. 2 pkt 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Wprawdzie w planowaniu przestrzennym należy uwzględniać także prawo własności – zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jednakże mając na uwadze konstytucyjną rangę ochrony środowiska (por. art. 5, art. 31 ust. 3, art. 68 ust. 4, art. 74 ust. 2, art. 86), gmina w wystarczający sposób – bez naruszenia zasady proporcjonalności – wykazała i uzasadniła konieczność wprowadzenia ograniczeń w zabudowie na terenie działki gruntu skarżącego nr ew. [...], służącej zachowaniu szczególnego charakteru ekologicznego obszaru, na którym działka ta jest położona.
O ile więc określenie przeznaczenia w planie miejscowym dla działki gruntu nr ew. [...] narusza interes prawny skarżącego, bo determinuje dopuszczalny zakres gospodarowania tą działką, o tyle naruszenie tego interesu prawnego znajduje swoje uzasadnienie w art. 1 ust. 2 pkt 3, art. 3 ust. 1, art. 9 ust. 4 i w art. 15 ust. 1 ustawy o planowaniu iż zagospodarowaniu przestrzennym, a więc nie narusza obowiązującego prawa.
W związku z powyższym – uwzględniając ocenę prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1226/10 z mocy art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – działając na podstawie art. 147 §1 powołanej ustawy w części uwzględniającej skargę, oraz na podstawie art. 151 powołanej ustawy w pozostałej części, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło