II SA/Gl 128/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.),, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant referent Joanna Wita, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2011 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia [...]r. A. R. zwrócił się do Urzędu Miejskiego – Wydział Spraw Obywatelskich w D. o wymeldowanie T. T. z pobytu stałego w mieszkaniu w D.przy ulicy [...]. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, iż wskazana od [...]r. nie uiszcza opłat z tytułu czynszu, a powstałe z tego tytułu zadłużenie wynosi na dzień [...]r. kwotę [...] zł. Ponadto dodał, że T. T. od [...]r. nie mieszka pod wskazanym adresem i prawdopodobnie opuściła kraj zrywając wszelki kontakt z rodziną i wnioskodawcą. Po wszczęciu w dniu [...]r. postępowania i przeprowadzeniu niezbędnego postępowania wyjaśniającego decyzją z dnia [...]r. Nr [...] podjętą z upoważnienia Prezydenta Miasta D., na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), Główny Specjalista Biura Spraw Obywatelskich, Wojskowych i Ewidencji Ludności orzekła o odmowie wymeldowania z miejsca stałego pobytu T. T. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na podstawie zeznań świadków oraz zeznań T. T. ustalił, że ww. osoba wyjechała za granicę do pracy w celu spłaty zadłużenia jakie powstało z tytułu nieuiszczania opłat czynszowych w mieszkaniu przy ulicy [...] w D. W lokalu tym T. T. mieszka w czasie pobytu w kraju. T. T. utrzymuje stały kontakt telefoniczny z jednym z zeznających w sprawie świadków – E. B., przesyłając mu pieniądze z przeznaczeniem na opłaty za powyższe mieszkanie, ponadto przekazała mu klucze do wskazanego mieszkania, by doglądał go w czasie jej nieobecności. Na tej podstawie organ stwierdził, że nie zachodzą podstawy do wymeldowania T. T. z pobytu stałego w mieszkaniu w D. przy ulicy [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ww. ustawy, gdyż nie nastąpiło faktyczne opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Organ zauważył, że wyjazdy i powroty do miejsca pobytu stałego są zjawiskiem normalnym i za pochopne należy uznać wyprowadzanie z tego faktu wniosku o stałym opuszczeniu miejsca zameldowania. Wymeldowanie z miejsca pobytu stałego winno być następstwem ustalenia definitywnego zerwania więzi z tym miejscem przez osobę tam zameldowaną, bez ujawnionej na zewnątrz woli powrotu. Natomiast zgromadzone w sprawie dowody nie świadczą o tym, że T. T. w sposób trwały i definitywny opuściła miejsce pobytu stałego. W odwołaniu od tej decyzji A. R. podniósł, iż kwestionowana decyzja nie jest zasadna, gdyż została wydana w oparciu o niezgodne z prawdą zeznania świadków i T. T. Odwołujący zwrócił uwagę, na rozbieżności w zeznaniach T. T. dotyczące miejsca jej zamieszkania, gdyż osoba ta początkowo wskazywała różne miejsca swego pobytu i w konsekwencji organ adresowaną do niej korespondencję kierował na dwa adresy. Ponadto odwołujący wskazywał, że w przedmiotowym mieszkaniu, bez jego zgody mieszka świadek E. B. – na co wskazuje kierowana do niego przez organ korespondencja. Wreszcie odwołujący zauważył, że organ wezwał T. T. do ujawnienia miejsca swojego aktualnego pobytu pod rygorem ustanowienia dla niej kuratora jako dla osoby nieobecnej. A. R. kwestionując zeznania T. T. oraz zeznania świadków wskazywał, że wnioskowana do wymeldowania osoba wyjechała za granicę, a podczas wizyt w kraju przebywała w mieszkaniu świadka E. B. przy ulicy [...] w D. Dodał, że w przedmiotowym lokalu przez cały czas mieszka córka T. T. – I. T., o czym świadczą m.in. rachunki za zużycie energii elektrycznej. Wskazał także na zadłużenie jakie powstało w okresie, gdy T. T. mieszkała w lokalu przy ulicy [...] w D., związane z niepłaceniem przez nią czynszu. Wreszcie A. R. zarzucił organowi naruszenie swoich praw procesowych poprzez pozbawienie możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu. Podniósł, że od [...] r. przebywa w Zakładzie Karnym. W ocenie skarżącego jedyną podstawą do otrzymania przepustki zezwalającej na opuszczenie Zakładu Karnego byłoby wystosowane przez organ wezwanie do wzięcia udziału w postępowaniu. Ponieważ organ z takim wezwaniem nie wystąpił, odwołujący nie miał możliwości podważenia zeznań świadków poprzez bezpośrednie zadawanie im pytań i ustosunkowanie się do ich treści w drodze swobodnej wypowiedzi. Rozpatrując złożone odwołanie działający z upoważnienia Wojewody [...] Dyrektor Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdził, iż w prawidłowo ustalonym przez organ pierwszej instancji stanie faktycznym brak jest podstaw do wymeldowania T. T. z pobytu stałego w lokalu w D. przy ulicy [...]. Organ odwoławczy wskazał, że wyjazd za granicę T. T. nie jest równoznaczny z opuszczeniem przez nią dotychczasowego miejsca pobytu stałego w sposób trwały. T. T. nie wyraziła woli opuszczenia lokalu, a jej zeznania oraz zeznania przesłuchiwanych w sprawie świadków potwierdzają, że nie zerwała więzi z tym lokalem. Okoliczność, że wymieniona przebywa w przedmiotowym lokalu podczas pobytów w P. świadczy o tym, że nie opuściła go w sposób trwały. Odnosząc się do podnoszonego przez A. R. zarzutu naruszenia jego praw procesowych organ uznał go za nieuzasadniony i wskazał, że odwołujący miał możliwość zapoznania się z treścią zgromadzonych w sprawie dokumentów, bowiem organ przesyłał odwołującemu ich kserokopie. Ponadto w toku postępowania A. R. był informowany o wszystkich podejmowanych przez organ pierwszej instancji czynnościach, miał także możliwość wskazania świadków i ustanowienia pełnomocnika. Nie bez znaczenia dla sprawy ma fakt, iż odwołujący przebywa w Zakładzie Karnym. Po analizie akt przeprowadzonego postępowania i zarzutów zgłoszonych w odwołaniu, organ odwoławczy stwierdził, że organ pierwszej instancji uczynił wszystko, co w warunkach niniejszej sprawy było możliwe, żeby zapewnić odwołującemu możliwość prezentowania swojego stanowiska i obrony swoich interesów w toku postępowania. Odwołujący nie przedstawił jednak żadnych dowodów na poparcie swych twierdzeń, a wskazani przez niego świadkowie skorzystali z przysługującego im prawa odmowy zeznań. Wreszcie organ odwoławczy podkreślił, że podnoszone przez odwołującego kwestie dotyczące zachowania T. T. oraz zadłużenia przedmiotowego lokalu, w świetle ustawy o ewidencji, nie mogą mieć wpływu na spełnienie warunku koniecznego do wymeldowania, przesłanki takiej nie stanowi również fakt korzystania z lokalu i pobytu w nim określonej osoby, wbrew woli osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. A. R. powtórzył swoje zarzuty dotyczące naruszenia praw procesowych wskazując, że organ pierwszej instancji nie wezwał go do osobistego stawiennictwa podczas przesłuchania świadków, tym samym uniemożliwiając mu bezpośrednie zadawanie im pytań, ponadto uniemożliwił mu przedłożenie dowodów w sprawie. Następnie skarżący powtórzył zarzuty przytoczone już w odwołaniu, a wskazujące w jego ocenie na błędne ustalenia organów co do okoliczności zamieszkiwania T. T. w spornym lokalu. Skarżący wskazał, że T. T. została zameldowana na pobyt stały w przedmiotowym lokalu w dniu [...]r. i zobowiązała się do uiszczania opłat za to mieszkanie. W [...]r. skarżący uzyskał informację, że mieszkanie jest zadłużone, a wnioskowana do wymeldowania nie przebywa w nim od dłuższego czasu. Powyższe informacje skarżący otrzymał od syna i synowej T. T., którzy w postępowaniu administracyjnym odmówili składania zeznań twierdząc, że nie utrzymują z matką i ze skarżącym żadnych kontaktów. W ocenie skarżącego powyższe zeznanie nie są zgodne z prawdą, gdyż otrzymywał on od wskazanych osób przez ponad dwa lata, regularnie co miesiąc, listy zawierające informacje o tym, że T. T. mieszka u E. B., a do mieszkania skarżącego wprowadziła się jej córka I. T. z dzieckiem. Zdaniem skarżącego T. T. przebywała za granicą we W. w okresie od [...]r. do [...]r., a następnie od [...]r. do [...]r. i od [...]r. do chwili obecnej. Skarżący wskazywał, że otrzymał od niej dwa listy nadane we W., wysłane w dniu [...]r. oraz w dniu [...] r., w których przyznała, że przebywa za granicą, a w spornym mieszkaniu mieszka jej córka. Ponadto w ocenie skarżącego, podjęła ona kroki zmierzające do wyłudzenia od niego przedmiotowego mieszkania. Wreszcie skarżący wskazał, że T. T. pomimo swego zobowiązania nie uregulowała opłat czynszowych, a powstałe z tego tytułu zadłużenie w [...]r. przekroczyło kwotę [...]zł. Skarżący podniósł także, że w obecnej sytuacji jako najemca lokalu nie posiada żadnych praw, ponieważ osoba zameldowana w lokalu może skutecznie blokować na przykład złożenie przez niego wniosku o dotację do mieszkania, do którego skarżący po odbyciu kary zamierza powrócić. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, powtarzając argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Potwierdził, iż w wyniku ustaleń przeprowadzonego w sprawie postępowania, brak było podstaw do przyjęcia, że T. T. opuściła miejsce stałego pobytu z zamiarem stałym i skoncentrowała swe sprawy życiowe w innym miejscu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1290 ze zm.), jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa, skutkuje uwzględnieniem skargi. Wyjaśnić też przyjdzie, iż decyzja o wymeldowaniu z pobytu stałego nie zapada w ramach tzw. uznania administracyjnego, zaś sądowa kontrola decyzji sprawowana jest wyłącznie w aspekcie legalności, co oznacza, iż sąd administracyjny nie może brać pod uwagę sytuacji osobistej strony, czy też zasad współżycia społecznego. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (jedn. Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.), ewidencja ludności polega min. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, w tym obowiązek wymeldowania w razie opuszczenia miejsca pobytu. Ewidencja ludności służy zatem rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Ewidencja ludności służy także ochronie interesów samych zainteresowanych oraz ochronie praw osób trzecich. Osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Niedopełnienie powyższego wymogu ustawowego, przewidzianego w art. 15 ust. 1 cytowanej ustawy, obliguje organ gminy do wydania na wniosek strony lub z urzędu, decyzji w sprawie wymeldowania (art. 15 ust. 2 ustawy). Źródłem powinności organu administracji dokonania wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjął się pogląd, że co do zasady można dokonać wymeldowania w trybie powyższego przepisu, gdy opuszczenie lokalu miało charakter dobrowolny i trwały. O opuszczeniu miejsca stałego pobytu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy osoba, której postępowanie dotyczy, fizycznie nie przebywa w lokalu, w którym uprzednio miała zorganizowane centrum życiowe, oraz gdy nieprzebywanie w tym lokalu jest wynikiem woli i zamiaru tej osoby. Opuszczeniem jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów - por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w W. z 18 grudnia 2002 r., sygn. akt V SA 935/02 a także wyroki Naczelnego Sadu Administracyjnego z 16 września 1986 r., sygn. akt III SA 437/86; wyrok z 3 lipca 1985 r., sygn. akt SA/Gd 573/85; wyrok z dnia 18 marca 1987 r., sygn. akt SA/Gd 1073/86; czy wyrok z 16 kwietnia 1987 r., sygn. akt SA/Wr 110/87. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o odmowie wymeldowania T. T. z pobytu stałego w D. przy ulicy [...] zbadać zatem należy, czy osoba ta istotnie w sposób określony powyżej opuściła miejsce pobytu we wskazanym lokalu. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ pierwszej jak też drugiej instancji uznały, iż T. T. nie opuściła miejsca pobytu w sposób uzasadniający jej wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy, zdaniem orzekającego Sądu ocenę tę należy podzielić. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika bowiem, iż nieobecność T. T. w spornym lokalu nastąpiła w związku z jej wyjazdem zarobkowym do W., gdzie przebywała w okresie od [...]r. do [...] r. Do W. wyjechała po raz kolejny w [...]r. T. T. wskazywała w swych zeznaniach, że powodem jej wyjazdu była "chęć spłaty zadłużenia jakie powstało w spornym lokalu". Nie zerwała ona więzi z przedmiotowym lokalem, gdyż klucze i opiekę nad nim powierzyła świadkowi E. B. Świadek ten otrzymywał również środki finansowe przesyłane przez T. T. z W. z przeznaczeniem na spłatę zadłużenia z tytułu nie uiszczania opłat czynszowych za sporny lokal. Ponadto w lokalu tym T. T. mieszka w czasie, gdy przebywa w kraju. W ocenie Sądu samo przebywanie przez T. T. poza granicami kraju nie świadczy jeszcze o zamiarze trwałego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Nieobecność ww. w przedmiotowym lokalu spowodowana była wyjazdem zainteresowanej za granicę w celach zarobkowych. Pobyt T. T. za granicą wiązał się z jej ciężką sytuacją materialną i nie może być on traktowany jako podstawa wymeldowania. Z jej zeznań wynika, że nie zamierza osiedlić się za granicą na stałe i że cały czas wykazuje wolę powrotu do kraju i przedmiotowego lokalu. Z zeznań tych wynika również, że co prawda przebywa ona za granicą, ale nie ma zamiaru zerwania z dotychczasowym miejscem pobytu stałego wszelkich związków, ani interesów osobistych. Z przedmiotowym lokalem wiąże ona określone plany, które skarżący określał jako "chęć wyłudzenia od niego spornego mieszkania". Z powyższego wynika, że nie doszło do opuszczenia przedmiotowego lokalu w sposób trwały. Opuszczenie miejsca pobytu stałego jest to nie tylko fizyczne nieprzebywanie w lokalu, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Dlatego też opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne, połączone z zabraniem wszystkich swoich rzeczy z zajmowanego lokalu (mebli i innych rzeczy) i skoncentrowaniem swojego centrum życiowego poza miejscem pobytu stałego. Zaś rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu musi nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia woli, jak i w drodze odpowiedniego zachowania się, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 133/06 ). W niniejszej sprawie nie zaistniały te przesłanki. W świetle powyższego brak podstaw by przyjąć, że T. T. zerwała wszelkie związki z dotychczasowym miejscem zamieszkania i "opuściła" je w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy. Samo opuszczenie danej nieruchomości w związku z czasowym wyjazdem z kraju w celu zarobkowym nie uprawnia – wbrew twierdzeniom skarżącego – do wymeldowania z dotychczasowego miejsca stałego pobytu w kraju (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 26 czerwca 2008r., sygn. akt: IV SA/Wa 601/08, LEX nr 512288, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 22 kwietnia 2008r., sygn. akt: III SA/Łd 643/07, LEX nr 488539). Należy również podkreślić, że wykonywanie pracy poza miejscem pobytu stałego ustawodawca uznaje jedynie za przesłankę uzasadniającą obowiązek zameldowania na pobyt czasowy trwający ponad 3 miesiące (art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy). Dlatego nawet długotrwałe opuszczenie miejsca stałego zameldowania i wyjazd za granicę w celach zarobkowych nie stanowi przeszkody do utrzymania dotychczasowego zameldowania stałego, chyba że skarżący w sposób nie budzący wątpliwości wykazałby, iż nastąpiła zmiana centrum życiowego T. T., z którą nierozerwalnie wiąże się brak zamiaru uczynienia takim centrum miejsca pobytu stałego. Zdaniem Sądu takich okoliczności skarżący nie wykazał. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia praw procesowych skarżącego, należy uznać go za całkowicie nieuzasadniony. Skarżący dysponował bowiem kserokopiami dokumentów z postępowania administracyjnego, przysyłanych mu przez organ i mógł ustosunkować się do ich treści. W toku postępowania A. R. był informowany o wszystkich podejmowanych przez organy czynnościach, miał także możliwość wskazania świadków i ustanowienia pełnomocnika. Podnieść w tym miejscu należy, że wskazani przez skarżącego świadkowie skorzystali z przysługującego im prawa odmowy zeznań. W tej sytuacji organ administracji nie był władny badać przyczyn, które skłoniły świadków do podjęcia takiej decyzji, stąd też podnoszone w skardze zarzuty kwestionujące decyzję tych świadków nie podlegały badaniu również przez Sąd. W końcu podnieść należy, jak słusznie podkreślał organ odwoławczy, że powoływane przez skarżącego okoliczności zadłużenia przedmiotowego lokalu oraz przebywania w nim, wbrew woli skarżącego osób trzecich, nie objętych wnioskiem o wymeldowanie, w świetle ustawy o ewidencji, nie mogą mieć wpływu na spełnienie warunku koniecznego do wymeldowania i nie mogą być uwzględnione w tym postępowaniu. Postępowanie w sprawie wymeldowania jest postępowaniem administracyjnym prowadzonym według reguł prawa administracyjnego jako prawa publicznego jego jedynym celem jest potwierdzenie zgodności ewidencji ludności z faktycznym stanem rzeczywistym, co niewątpliwie leży w interesie Państwa. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na brak stosownego wniosku w tym zakresie.