II SA/Po 382/11

WyrokWSA w Poznaniu2011-10-27

Skład orzekający: Wiesława Batorowicz, Tomasz Świstak, Jakub Zieliński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ architektoniczno-budowlany może odmówić zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz ze zbiornikiem bezodpływowym na nieczystości ciekłe, jeśli miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie wymienia wprost terenu inwestycji jako dopuszczającego lokalizację takiego zbiornika, a jednocześnie część przepisu planu dotyczącego tej kwestii została stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu jako nieważna?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, w tym art. 35 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego oraz przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było stwierdzenie nieważności ex tunc części przepisu planu miejscowego dotyczącego dopuszczalności lokalizacji zbiorników bezodpływowych. Sąd uznał, że interpretacja organu odwoławczego, która zakładała bezwzględny zakaz lokalizacji zbiorników bezodpływowych na terenie inwestycji, była błędna, zwłaszcza w kontekście braku realnych perspektyw podłączenia do sieci kanalizacyjnej i stwierdzonej nieważności części planu. W związku z tym, odmowa wydania pozwolenia na budowę była niezasadna.
Stan faktyczny
Skarżący R. J. złożył wniosek o pozwolenie na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz ze zbiornikiem bezodpływowym na nieczystości ciekłe. Prezydent Miasta odmówił zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia, powołując się na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego w zakresie odprowadzania ścieków. Wojewoda Wielkopolski utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując, że teren inwestycji nie jest wymieniony w przepisie planu dopuszczającym lokalizację zbiorników bezodpływowych. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną interpretację planu miejscowego. Sąd stwierdził, że część planu miejscowego dotycząca dopuszczalności lokalizacji zbiorników bezodpływowych została prawomocnie uznana za nieważną, co czyniło interpretację organów wadliwą.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Wielkopolskiego, zasądził od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Batorowicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Świstak Sędzia WSA Jakub Zieliński Protokolant St. sekr. sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 października 2011 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę; I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewody Wielkopolskiego na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, III. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Pismem z [...] grudnia 2010 r. R. J. wniósł o udzielenie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] dz. nr [...], [...] obręb [...]. Po analizie złożonej dokumentacji, postanowieniem z [...] 2010 r. na podstawie art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156. poz. 1118 ze. zm., dalej Prawo budowlane) Prezydent Miasta P. nałożył na wnioskodawcę obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, w tym m.in. przedłożenia aktualnych warunków technicznych Spółki A na podłączenie przedmiotowej działki do sieci kanalizacyjnej i doprowadzenie projektu budowlanego do zgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego "[...]-[...]" część B w P., który nie dopuszcza na terenie [...]MN odprowadzania ścieków do tymczasowego zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe (punkt 1). W uzupełnieniu wniosku inwestor przedłożył "uzupełnione dokumenty: 1. Projekt budowlany - 4 egzemplarze 2. Projekt zagospodarowania działki - 4 egzemplarze". Prezydent Miasta P. decyzją nr [...] z [...] 2011 r. (znak: [...]), wydaną na podstawie art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego, odmówił zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę dla wyżej opisanej inwestycji. W uzasadnieniu organ podniósł, iż inwestor nie zastosował się do punktu 1. i części punktu 2. postanowienia z dnia [...] 2010 r.; organ zauważył, iż z projektu zagospodarowania terenu wykreślono podłączenie do istniejącego zbiornika bezodpływowego na nieczystości ciekłe na działce sąsiedniej i doprowadzono przekrój A-A do zgodności z rzutem parteru. Odwołanie od powyższej decyzji do organu II instancji złożył inwestor. Wojewoda Wielkopolski decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, iż teren na którym planowana jest przedmiotowa inwestycja, tj. działka nr [...], [...] obręb [...] w [...], objęty jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenu zatwierdzonym uchwałą z dnia [..] lipca 2008 r. Nr [...] przez Radę Miasta P. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...]-[...]" - część [...] w [...] (Dz.Urz. Woj. Wlkp. z 2008 r. Nr 152, poz. 2670). Organ wskazał, iż w zakresie sieci kanalizacji sanitarnej plan ten w § 13 ust. 3 ustalił "odprowadzanie ścieków komunalnych docelowo do sieci kanalizacji, a do czasu jej realizacji na terenach 2MN/U, 1MN, 3 MN, 4MN, 5MN, 6MN, 7MN, 8MN, 9MN, 10MN, 11MN dopuszczenie odprowadzania do szczelnych zbiorników bezodpływowych, zlokalizowanych na terenie działki budowlanej" (pkt 3); zakaz lokalizacji przydomowych oczyszczalni ścieków (pkt 4). Działka inwestora oznaczona jest w cytowanym planie miejscowym symbolem [...]MN, który nie został wymieniony w § 13 ust. 3 pkt 3 planu miejscowego. Wojewoda wyjaśnił, iż w sprawie organ I instancji zastosował art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego ze względu na niezgodność planowanego zamierzenia budowlanego z ustaleniami obowiązującego na tym terenie planu miejscowego (części szczegółowej) w zakresie sieci kanalizacji sanitarnej; zamierzenie lokujące szczelny zbiornik bezodpływowy na terenie [...]MN, nieobjętym dopuszczeniem odprowadzania ścieków komunalnych do szczelnych zbiorników bezodpływowych, zlokalizowanych na terenie działki. Organ odwoławczy podkreślił, iż dla organów administracji architektoniczno-budowlanej pierwszorzędne znaczenie mają ustalenia planu miejscowego i w tym zakresie należy oceniać prawidłowość zaskarżonej decyzji, natomiast organ odwoławczy nie ma kompetencji do "naprawy" niespójności zapisów planu ani nawet dokonywania wykładni jego zapisów w kontekście ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) - art. 7 ust. 1 pkt 3 i ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) - art. 5 ust. 1 pkt 2. Wobec tego organ II instancji stwierdził, że na etapie wydawania pozwolenia na budowę organ architektoniczno - budowlany, mając na uwadze treść art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, nie ma podstaw prawnych do wydania pozwolenia na budowę na podstawie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, bowiem przepisy te powinny być respektowane m.in. przy uchwalaniu planów miejscowych. Odwołując się do poglądów wyrażonych w wyroku tutejszego Sądu z dnia 1 września 2010 r. sygn. akt IV SA/Po 1038/09 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2011 r. sygn. akt II OSK 2435/10, którym uchylony został pierwszy z wymienionych wyroków, organ odwoławczy podniósł, iż zapisy § 13 ust. 3 pkt 3 uchwały w przedmiocie planu miejscowego naruszają konstytucyjną zasadę praworządności i proporcjonalności w ograniczaniu praw jednostki. Organ podniósł, iż wspomniane wyroki zapadły w odniesieniu do terenów oznaczony symbolem [...]MN, jednakże przeznaczenie tego terenu i terenu oznaczonego symbolem [...]MN jest tożsame. Nawiązując do treści obowiązującego planu miejscowego organ odwoławczy stwierdził, iż odmowa udzielenia pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz ze zbiornikiem bezodpływowym jest zasadna. Odmienne orzeczenie w tym zakresie będzie możliwe, zdaniem organu, po zmianie planu miejscowego w zakresie infrastruktury technicznej, w szczególności odprowadzania ścieków bytowych. W kontekście powyższego, organ II instancji stwierdził, iż przyjęte w planie miejscowym rozwiązania są zgodne ze Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta P. (uchwała Rady Miasta P. Nr [...] z dnia [...] stycznia 2008r.) i do ograniczenia m.in. możliwości lokalizowania zbiorników bezodpływowych doszło ze względu na ważny interes publiczny, którym bezspornie jest ochrona wód podziemnych i powierzchniowych. Zakaz lokalizacji zbiorników bezodpływowych podyktowany jest szczególnym charakterem terenów i mieści się w ramach władztwa planistycznego gminy. Wobec powyższego, w ocenie organu odwoławczego, zasadne jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta P. Od decyzji Wojewody Wielkopolskiego skargę wniósł inwestor domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania - art. 138 § 1 pkt 1 i art. 107 § 3 kpa oraz prawa materialnego - art. 35 ust. 3 Prawa budowlanego poprzez brak wskazania merytorycznej podstawy faktycznej i prawnej do odmowy uchylenia decyzji organu I instancji. Skarżący sformułował zarzuty zbieżne z wcześniej podniesionymi w odwołaniu i podniósł, iż organ II instancji nie odniósł się w żaden sposób do okoliczności wskazanych w jego odwołaniu. Podniósł, iż organ nie wskazał jaki przepis planu miejscowego zawierający zakaz lokalizacji szczelnych bezodpływowych zbiorników do gromadzenia nieczystości płynnych odnosi się wprost do terenu oznaczonego symbolem [...]MN, na którym zlokalizowana jest działka inwestora. Zdaniem inwestora z zapisów § 13 ust. 3 pkt 3 planu miejscowego nie można wyprowadzić wniosku, że na terenie oznaczonym [...]MN obowiązuje zakaz lokalizacji szczelnych zbiorników bezodpływowych, przepis ten w ogóle nie odnosi się do terenu oznaczonego symbolem [...]MN. W ocenie skarżącego ewentualna "niespójność" planu nie może podstawą faktyczną i prawną wydania decyzji odmownej w przedmiocie pozwolenia na budowę, zaś organ w tym postępowaniu nie ma kompetencji do "naprawy" zapisów planu. Takie nieweryfikowalne interpretacje zapisów planu stanowią nadużycie naruszające art. 6 - 9 i art. 11 oraz art. 77 kpa. Według inwestora badanie na podstawie art. 35 ust. 5 Prawa budowlanego zgodności inwestycji z zapisami planu miejscowego nie może uzasadniać odmowy wydania pozwolenia na budowę z uwagi na zapisy Studium. W ocenie skarżącego nie naruszył on treści art. 35 ust.1 Prawa budowlanego, a zobowiązanie go do przedstawienia aktualnych warunków technicznych na podłączenie działki nr [...] do sieci kanalizacyjnej było w kontekście przepisów art. 34 ust. 3 pkt 3 lit. a i ust. 2 bezpodstawne, bowiem plan miejscowy nie zawiera zakazu lokalizacji zbiorników bezodpływowych na obszarze oznaczonym symbolem [...]MN. Ponadto spółka A nie wydaje warunków technicznych na podłączenie do nieistniejącej sieci kanalizacyjnej i nie podpisuje przedwstępnych umów na wykonanie sieci kanalizacyjnej w przypadku braku sieci, na które to okoliczności zwracał organowi uwagę jeszcze w odwołaniu. Stąd też oparcie odmowy wydania pozwolenia budowlanego na podstawie art. 35 ust. 3 powołanej ustawy jest wadliwe, powodują wadę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dalej skarżący podniósł, iż do terenu oznaczonego w planie symbolem [...]MN odnoszą się zapisy § 5 ust. 2 pkt 1 i 2, jak również § 12 i § 13 ust. 3 pkt 3 planu miejscowego, które łącznie czytane w powiązaniu pozwalają na jednoznaczne wwiedzenie, że dla tego terenu dopuszcza się przeznaczenie podstawowe pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i przeznaczenie uzupełniające pod infrastrukturą techniczną. Skarżący, wskazując na treść § 5 ust. 6 pkt 1 planu, który w jego mniemaniu przykładowo tylko wskazuje rodzaje urządzeń towarzyszących, oraz art. 143 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami i do art. 3 pkt 1 lit. a i pkt 9 Prawa budowlanego, wywiódł wniosek, iż tekst planu dla terenu [...]MN dopuszcza wprost realizację zbiorników do gromadzenia ścieków bytowych, budynków wraz z urządzeniami do gromadzenia nieczystości ciekłych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym pełnomocnik skarżącego podtrzymał wnioski i twierdzenia skargi i zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 35 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego, art. 107 i art. 7 kpa, bowiem inwestor spełnił wszystkie przesłanki wymienione w tym przepisie, a przedłożony przez niego projekt budowlany budynku mieszkalnego wraz ze zbiornikiem bezodpływowym nie jest sprzeczny z ustaleniami planu miejscowego. Ponadto pełnomocnik wniósł o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Na rozprawie Sąd przeprowadził dowód z akt sprawy tutejszego Sądu sygn. IV SA/Po 266/11, w którym wyrokiem z dnia 12 maja 2011 r. stwierdzono nieważność przepisu § 13 ust. 3 pkt 3 uchwały Rady Miasta P. z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] wydaną w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w części obejmującej słowa: "na terenach 2MN/U, 1MN, 3MN, 4MN, 5MN, 6MN, 7MN, 8MN, 9 MN, 10MN, 11MN". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej p.p.s.a.) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Zasadniczą kwestią w przedmiotowej sprawie jest rozstrzygnięcie, czy zaskarżona decyzja - w zakresie, w jakim odnosi się do możliwości pobudowania budynku mieszkalnego wraz ze zbiornikiem bezodpływowym na nieczystości ciekłe - jest zgodna z obowiązującym porządkiem prawnym w przedmiotowym zakresie, na który składają się przepisy uchwały z dnia [...] lipca 2008 r. Nr [...] Rady Miasta P. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru "[...] - [...]" - część [...] w P. (Dz.Urz. Woj. Wlkp. z 2008 r. Nr 152, poz. 2670), ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 ze zm.). Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja, wobec stwierdzenia, iż inwestycja w zakresie wykonania zbiornika bezodpływowego jest zgodna z przepisami obowiązującego prawa powszechnego i prawa miejscowego (planu miejscowego), narusza przepisy prawa materialnego - art. 35 ust. 1 i 3 Prawa budowlanego, które uczynił podstawą odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę dla wyżej opisanej inwestycji oraz przepisy obowiązującego planu miejscowego obszaru "[...] - [...]" - część [...] w [...]. Art. 35 w ust. 1 powołanej ustawy stanowi, iż przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza między innymi zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (pkt 1); kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 (pkt 3). W razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę (art. 35 ust. 3 tej ustawy). Jak wynika z § 5 pkt 1 planu miejscowego, dla nieruchomości znajdujących się na obszarze oznaczonym na rysunku planu symbolem 23 MN, jako podstawowe przeznaczenie przewidziano zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Z niespornych ustaleń organów administracji wynika, że nieruchomość położona w [...] przy ul. [...] dz. nr [...], [...] obręb [...] znajduje się na obszarze oznaczonym [...]MN w planie miejscowym uchwalonym dla obszaru "[...] - [...]" część [...] w [...] i nie posiada kanalizacji. Jak wynika z twierdzeń skarżącego podniesionych jeszcze w odwołaniu, który w tym zakresie powołał się na pismo spółki A z dnia [...] czerwca 2010 r. (pismo znajduje się na k. 11 w aktach adm. I inst. znak: [...] z datą założenia: "[...].12.2010"), podmiot ten nie planuje się w najbliższym czasie budowy kanalizacji na tym terenie. Obszar, na którym znajduje się działka należąca do skarżącego, nie został wskazany w treści § 13 ust. 3 pkt 3 uchwały, która stanowiła, iż w zakresie sieci kanalizacyjnej ustala się odprowadzenie ścieków komunalnych docelowo do sieci kanalizacyjnej, a do czasu jej realizacji na terenach 2MN/U, 1 MN, 3 MN, 4 MN, 5 MN, 6 MN, 7 MN, 8 MN, 9 MN, 10 MN i 11 MN dopuszczalne jest odprowadzenie nieczystości do szczelnych zbiorników bezodpływowych zlokalizowanych na terenie działki. Zdaniem organu, to właśnie z tego przepisu wynika zakaz lokalizacji zbiorników bezodpływowych na innych terenach niż wymienione w § 13 ust. 3 pkt 3 planu miejscowego. Sąd orzekający w pierwszej kolejności stwierdza, iż przedmiotowy plan w § 13 ust. 3 pkt 3 w części obejmującej słowa: "na terenach 2MN/U, 1MN, 3MN, 4MN, 5MN, 6MN, 7MN, 8MN, 9 MN, 10MN, 11MN jest nieważny, jak o tym orzekł tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 266/11, a skutek taki zachodził ex tunc, w konsekwencji przywołany przepis w swoim pierwotnym brzmieniu nie obowiązywał w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Należy bowiem pamiętać, że skutki prawne uchylenia aktu i stwierdzenia jego nieważności są odmienne. Uchylenie uchwały przez radę gminy (miasta) oznacza wyeliminowanie uchwały ze skutkiem od daty uchylenia (ex nunc). Natomiast stwierdzenie nieważności uchwały wywołuje skutki od chwili jej podjęcia (ex tunc). W tej ostatniej sytuacji uchwałę należy potraktować tak jakby nigdy nie została podjęta (tak wyrok NSA z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt II OSK 1783/10 - dostępne w centralnej bazie orzeczeń pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Taki też skutek wywołuje deklaratoryjny w swym charakterze wyrok tutejszego Sądu z dnia 12 maja 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 266/11. Skutki stwierdzenia nieważności uchwały mają zaś istotne znaczenie dla czynności prawnych podjętych na podstawie takiej uchwały. W konsekwencji przepis § 13 ust. 3 pkt 3 uchwały zatwierdzającej plan miejscowy w zakresie sieci kanalizacyjnej ustala odprowadzenie ścieków komunalnych docelowo do sieci kanalizacyjnej, a do czasu jej realizacji dopuszczalne jest odprowadzenie nieczystości do szczelnych zbiorników bezodpływowych zlokalizowanych na terenie działki. W uzasadnieniu wyroku z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 266/11 tutejszy Sąd stwierdził, iż rozstrzygnięcie, które mimo że wykracza swymi skutkami poza uregulowanie statusu tylko obszaru [...]MN, to również w przypadku pozostałych działek, będących potencjalnymi "beneficjentami" tego rozstrzygnięcia - a zważywszy na przedmiot skontrolowanej przez Sąd regulacji (zbiorniki bezodpływowe na działkach budowlanych) może tu chodzić zasadniczo tylko o działki położone na obszarach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową ("MN"), mieszkaniowo-usługową ("MN/U"), ewentualnie także usługową ("U") - w pełni aktualna pozostaje istota problemu, na tle którego wyniknął spór w sprawie, w której zapadł przywołany wyrok. O szerszej (nieograniczonej tylko do działek w obrębie obszaru [...]MN) skali problemu związanego z wadliwym unormowaniem zaskarżonego przepisu planu miejscowego świadczą - znane temu Sądowi z urzędu - okoliczności sprawy IV SA/Po 978/10 rozstrzygniętej wyrokiem z dnia 31 marca 2011 r. W sprawie tej kwestionowane ustalenia planu uniemożliwiały bowiem skarżącym uzyskanie pozwolenia na budowę dla działki zlokalizowanej w obszarze oznaczonym w przedmiotowym planie jako "[...]MN". Sąd podkreślił, iż zaprezentowana w uzasadnieniu tego wyroku wykładnia kwestionowanego przepisu § 13 ust. 3 pkt 3 planu (iż mianowicie przepis ten nie daje podstaw do wnioskowania a contrario o zakazie lokalizowania "szamb" na obszarach w tym przepisie expressis verbis nie wymienionych) - w konfrontacji z odmienną wykładnią dokonywaną w tamtej sprawie przez organy administracji, a w sprawie niniejszej przez Sądy obu instancji - wskazuje na inną jeszcze wadliwość kwestionowanego przepisu planu. Mianowicie, występująca w praktyce rozbieżność interpretacji świadczy o braku jego dostatecznej precyzji (określoności), i to w stopniu naruszającym konstytucyjną zasadę prawidłowej legislacji stanowiącą komponent zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) - co dodatkowo przemawia za zasadnością stwierdzenia nieważności tego przepisu w ustalonym przez Sąd zakresie. Wobec powyższego uprawniona jest teza, iż omawiany przepis § 13 ust. 3 pkt 3 planu miejscowego wprost zakazu sytuowania zbiorników bezodpływowych w odniesieniu do m.in. terenu [...]MN nie sformułuje. W istocie zaś nie mógł go wprowadzać także w czasie orzekania w sprawie przez organy administracji. Na powyższe wskazuje stanowisko tutejszego Sądu, wyrażone w uzasadnieniu wcześniej przywołanego wyroku z dnia 31 marca 2011 r. sygn. akt IV SA/Po 978/10, odnoszące się do obszaru [...]MN o takim samym przeznaczeniu, jak obszar [...]MN, a które Sąd w niniejszym składzie w pełni podziela. Wyinterpretowanie przedmiotowego zakazu jest sprzeczne z postanowieniem § 5 pkt 1 uchwały, wskazującym dla nieruchomości znajdujących się na obszarze [...]MN (i innych oznaczonych symbolem MN, enumeratywnie wymienionym w przepisie), jako podstawowe przeznaczenie, zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Przy zastosowanej przez organy interpretacji przepisu § 13 ust. 3 pkt 3 planu miejscowego w jego brzmieniu pierwotnym, obszar oznaczony symbolem [...]MN utraciłby status działek budowlanych, mimo takiego przeznaczenia w przedmiotowym planie. W konsekwencji uprawniony jest wniosek, że organ zinterpretował § 13 ust. 3 pkt 3 uchwały wbrew zakazowi wykładni prowadzącej do sprzeczności (L. Morawski, Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz, Toruń 2002, s. 188-189). Przyjęta przez organ odwoławczy interpretacja omawianego przepisu uchwały, wskazująca na zakaz korzystania ze zbiorników bezodpływowych (szamb) na działkach zlokalizowanych na obszarze [...]MN (poprzez nieujęcie tego obszaru we wskazanym przepisie) nie wynika też z postanowień Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Miasta P. przyjętego uchwałą Rady Miasta P. z dnia [...] stycznia 2008r. Nr [...], którego ustalenia nie stanowią norm powszechnie obowiązującego prawa. Studium wprowadza bowiem ogólne tylko założenia służące ochronie wód podziemnych i powierzchniowych, stanowiąc co do zasady wyłącznie wiążące wewnętrznie zalecenia dla organu stanowiącego gminy co do dalszych regulacji w zakresie ochrony środowiska i jego zasobów, których realizacja poprzez szczegółowe rozwiązania powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w planie miejscowym. Jak stwierdził tutejszy Sąd w wyroku wydanym w sprawie o sygn. akt IV SA/Po 978/10, w postanowieniach Studium wskazuje się na wzajemną zależność między "obowiązkowym wprowadzaniem kanalizacji sanitarnej" i "likwidacją zbiorników bezodpływowych na nieczystości ciekłe", co nie jest tożsame z bezwarunkowym zakazem zakładania zbiorników bezodpływowych. Dalej Sąd ten stwierdził, że przywołana treść postanowień Studium i prognozy pozwala też na wniosek, iż interpretacja § 13 ust. 3 pkt 3 planu miejscowego, przyjęta przez organ odwoławczy, narusza zasadę proporcjonalności, wyrażoną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, która obowiązuje także w procesie stosowania prawa. Dopuszczone w art. 6 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wykonywania prawa własności, wynikające z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie może być bowiem nadmierne. W tego rodzaju sytuacjach winno się ustalić przede wszystkim zasadność takich ograniczeń, a następnie dokonać takiej interpretacji w ramach prawa, jaka w płaszczyźnie skutków będzie najmniej uciążliwa dla podmiotów, wobec których mają być zastosowane. Dolegliwość skonkretyzowanej normy nie powinna być większa niż jest to konieczne dla osiągnięcia założonego celu, jeżeli sam cel jest konstytucyjnie uprawniony. W myśl ukształtowanej linii orzeczniczej Trybunału Konstytucyjnego, nie można ustanawiać ograniczeń, które przekraczałyby pewien stopień uciążliwości, naruszając proporcję pomiędzy skalą ograniczeń konstytucyjnie chronionego prawa i wagą interesu publicznego, czy wartości konstytucyjnej ze względu na którą się je wprowadza (L. Morawski, j. w. s. 173-181). Dalej Sąd podniósł, iż taka interpretacja § 13 ust. 3 pkt 3 planu miejscowego, jaką przyjął organ odwoławczy i organ I instancji, sprowadzająca się do zakazu budowy zbiorników bezodpływowych m.in. na obszarze 24MN, przy równoczesnym braku uregulowań międzyczasowych do czasu wybudowania na tym terenie systemu kanalizacji, jest w oceni Sądu niezgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, w tym ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, określając obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie utrzymania czystości i porządku, nakazuje przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Warto mieć na uwadze, że - jak to już wyjaśnił tutejszy Sąd w cytowanym wyroku - przywołane unormowanie pozostaje w zgodzie z przepisami dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z dnia 21 maja 1991 r. dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych (Dz.U.UE.L. z 1991 r. Nr 135, poz. 40 ze zm.), która nałożyła na państwa członkowskie UE obowiązek budowy we wszystkich aglomeracjach systemów zbierania ścieków komunalnych. W przypadku gdy ustanowienie systemu zbierania nie jest uzasadnione, jako że nie przyniosłoby korzyści dla środowiska lub powodowałoby nadmierne koszty, należy zastosować pojedyncze systemy lub inne właściwe systemy zapewniające ten sam poziom ochrony środowiska (art. 3 ust. 1 dyrektywy). Z treści powyższych przepisów wynika dopuszczenie w szczególnie uzasadnionych przypadkach stosowania zbiorników bezodpływowych, których stosowanie z założenia odpowiada kanalizacji sanitarnej. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w unormowaniach rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W myśl § 26 ust. 3 tego aktu, w razie braku warunków przyłączenia sieci kanalizacyjnej działka może być wykorzystana pod zabudowę budynkami przeznaczonymi na pobyt ludzi, pod warunkiem zastosowania zbiornika bezodpływowego lub przydomowej oczyszczalni ścieków, jeżeli ich ilość nie przekracza 5 m³ na dobę. Jeżeli ilość ścieków jest większa od 5 m³, to ich gromadzenie lub oczyszczanie wymaga pozytywnej opinii właściwego terenowo inspektora ochrony środowiska. Podsumowując stwierdzić należy, iż Wojewoda Wielkopolski niewłaściwie zinterpretował § 13 ust. 3 pkt 3 planu miejscowego, uznając, iż formułuje on bezwzględny zakaz budowy zbiorników bezodpływowych na terenie przeznaczonym pod budowę domów jednorodzinnych, w sytuacji braku realnych, skonkretyzowanych perspektywy na podłączenie do kanalizacji. Utrzymując w mocy decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę, organ niewłaściwie zastosował normę zawartą w przywołanym wyżej przepisie oraz § 5 ust. 1 planu miejscowego, a w konsekwencji niewłaściwie zastosował art. 35 ust. 1 i 3 ustawy Prawo budowlane. Naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem wprost prowadziło do niezasadnej - w zakresie odnoszącym się do zakazu lokalizacji zbiornika bezodpływowego na działce inwestora przeznaczonej w planie miejscowym pod zabudowę jednorodzinną - odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na budowę. Ponownie rozpoznając wniosek inwestora, organ architektoniczno-budowlany II instancji wyda rozstrzygnięcie, po przeprowadzeniu całości postępowania zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, respektując uprawnienia strony postępowania i uwzględniając słuszny interes inwestora oraz mając na uwadze pogląd prawny wyrażony w niniejszym uzasadnieniu odnośnie interpretacji planu miejscowego (w sytuacji stwierdzania jego nieważności w tej części § 13 ust. 3 pkt 3, która wskazuje tereny, na których dopuszcza się lokalizację zbiorników bezodpływowych). Przy zastosowaniu powyższych wytycznych organ oceni, czy w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki umożliwiające zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie inwestorowi pozwolenia budowlanego. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I i III sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze treść wniosku skarżącego, rodzaj pełnomocnika, który reprezentował skarżącego, oraz koszty jego ustanowienia, jak i poniesione przez stronę koszty sądowe.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło