IV SA/Gl 207/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianych pracowników 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta L. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wydaną z upoważnienia Burmistrza L. decyzją z dnia [...] r. nr [...] odmówiono przyznania A. L. prowadzącej [...] w L. dofinansowania kosztów nauki zawodu młodocianego pracownika B. P. urodzonej [...] r. Jako podstawę decyzji wskazał organ orzekający art. 70b ust. 6 w zw. z art. 70b ust. 1-3, 5 i 7 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty ( Dz. U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o systemie oświaty) oraz art. 104 kpa. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że wniosek o dofinansowanie A. L. złożyła w dniu [...] r. Dołączyła do niego kserokopię umowy z młodocianym pracownikiem w celu nauki zawodu zawartą w dniu [...] r. na okres od [...] r. do [...] r. ( tj. na 32 miesiące ), kserokopię zaświadczenia z dnia [...] r. o ukończeniu przez wnioskodawczynię kursu pedagogicznego, kserokopię dyplomu o uzyskaniu przez nią tytułu mistrza w zawodzie [...] ( z dnia [...] r.) oraz kserokopię zaświadczenia z dnia [...] r. potwierdzającego, że młodociany pracownik B. P. zdała w dniu [...] r. egzamin czeladniczy potwierdzający kwalifikację w zawodzie [...], a nadto kserokopię świadectwa ukończenia przez nią Zasadniczej Szkoły Zawodowej nr [...] w L. W oparciu o powyższe dokumenty organ stwierdził, że wnioskodawczyni nie spełniała w chwili zawarcia umowy z młodocianym w celu nauki zawodu warunku wynikającego z treści art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty oraz z treści § 10 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 1 lipca 2002 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu ( Dz. U. Nr 113 poz. 988, zwanego dalej rozporządzeniem ). Uprawnienia do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych pracowników A. L. nabyła bowiem dopiero w trakcie odbywania nauki zawodu przez młodocianego B. P. gdy tymczasem obowiązek dysponowania tymi kwalifikacjami dotyczy całego okresu przygotowania zawodowego. Jednocześnie organ stwierdził, że przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty odpowiadają treści art. 2 ust. 1 pkt 1, § 3, § 6 ust. 1 i § 11 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1990 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i wynagradzania ( Dz. U. Nr 60, poz. 278 ze zm., zwanej dalej rozporządzeniem R.M.). W odwołaniu od tej decyzji A. L. zarzuciła, że z obowiązujących przepisów nie wynika wprost, iż kwalifikacje wymagane od instruktorów nauki zawodu powinny istnieć w dniu podpisania umowy o pracę z uczniem. Podkreśliła, że uprawnienia takie otrzymała kilka dni po podpisaniu umowy z B. P. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art. 70b ust. 6 w zw. z art. 70b ust. 1-3, 5i7 ustawy o systemie oświaty oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzieliło ustalenia faktyczne dokonane przez organ pierwszej instancji i ich ocenę prawną, a w szczególności stanowisko, że konieczną przesłanką otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jest aby osoba prowadząca szkolenie legitymowała się odpowiednimi kwalifikacjami i uprawnieniami do szkolenia uczniów już w chwili rozpoczęcia praktycznej nauki zawodu, tj. w dniu podpisania umowy z młodocianym. Warunek ten w odniesieniu do strony nie został spełniony w sytuacji gdy dyplom uzyskania tytułu zawodowego mistrza w zawodzie [...] otrzymała ona [...] r. a zaświadczenie o ukończeniu kursu pedagogicznego w dniu [...] r. W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję SKO A. L. wniosła o jej uchylenie w całości i "umorzenie postępowania pierwszej instancji", podtrzymując twierdzenia sprecyzowane wcześniej w odwołaniu. Dodatkowo podała, że również przy zdawaniu egzaminu czeladniczego przez B. P. Komisja Egzaminacyjna nie miała zastrzeżeń co do złożonych przez egzaminowaną dokumentów, w tym co do daty nabycia przez nią wymaganych kwalifikacji do szkolenia w zawodzie [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, że warunkiem przyznania spornego dofinansowania jest posiadanie kwalifikacji przez osobę prowadzącą zajęcia praktyczne, w dacie zawarcie umowy o pracę z młodocianym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Decyzje organów obu instancji ostać się nie mogą albowiem zapadły zdaniem Sądu z mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego tj. art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty oraz z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Poczynione w sprawie przez organy orzekające ustalenia faktyczne nie budzą wątpliwości i nie były przez skarżącą kwestionowane. W pierwszej kolejności ocena zgodności z prawem zaskarżonej decyzji sprowadzić się zatem musi do oceny prawidłowości wykładni w art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty dokonanej przez organy obu instancji. Zgodnie z tym przepisem pracodawcom, którzy zawarli z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia w razie spełnienia dwóch przesłanek, a to: posiadania przez pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określonych w odrębnych przepisach oraz ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy i zdania egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami. Dofinansowanie kosztów przygotowania zawodowego przyznawane jest na wniosek pracodawcy ( art. 70b ust. 7 ustawy), który wniosek ten jest obowiązany złożyć wójtowi ( burmistrzowi, prezydentowi miasta) w terminie 3 miesięcy od daty ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Bezsporne jest, że w sprawie spełniona została druga przesłanka uzależniająca uzyskanie przedmiotowego dofinansowania. Skarżąca przedstawiła bowiem kopię świadectwa ukończenia przez uczennicę B. P. Zasadniczej Szkoły Zawodowej w L. z dnia [...] r. oraz wystawione przez Izbę Rzemieślniczą w K. zaświadczenie z dnia [...] r. o zdaniu przez B. P. z wynikiem pozytywnym egzaminu czeladniczego w zawodzie – [...] przed Komisją Egzaminacyjną C. Izby Rzemiosła i Przedsiębiorczości w C. Zdaniem orzekających w sprawie organów obu instancji nie została jednak w sprawie spełniona w całości przesłanka posiadania przez skarżącą kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego. Kwalifikacje te zostały określone w § 10 ust. 4 obowiązującego w dacie orzekania rozporządzenia MENiS. Stosownie do tego przepisu kwalifikacje te są spełnione m.in. gdy instruktor praktycznej nauki zawodu posiada co najmniej tytuł mistrza w zawodzie, którego będzie nauczać i przygotowanie pedagogiczne wymagane od nauczycieli, określone w odrębnych przepisach, lub ukończony kurs pedagogiczny, organizowany na podstawie odrębnych przepisów, którego program został zatwierdzony przez kuratora oświaty i obejmował łącznie co najmniej 70 godzin zajęć z psychologii, pedagogiki i metodyki oraz 20 godzin praktyki metodycznej. Poza sporem jest , że skarżąca wymagane kwalifikacje do prowadzenia zajęć praktycznych uzyskała już po zawarciu z B. P. umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Dyplom mistrzowski w rzemiośle [...] uzyskała bowiem [...] r., natomiast kurs pedagogiczny, o jakim jest mowa we wskazanym wyżej przepisie rozporządzenia MENiS ukończyła [...] r. tj. po upływie prawie dwóch miesięcy od daty rozpoczęcia szkolenia. Okoliczność ta nie przesądza jednak zdaniem Sądu w każdym przypadku o odmowie przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego. Odmiennie rozumianej normy jaką posłużyły się organy obu instancji nie można bowiem wyprowadzić zdaniem Sądu z art. 70b ust. 1 ustawy o systemie oświaty i w szczególności w oparciu o reguły wykładni językowej. Nie ma w nim bowiem mowy, że wymagane kwalifikacje do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych pracodawca ma posiadać przez cały okres prowadzenia zajęć praktycznych z młodocianym. Wymóg taki nie wynika też w jednoznaczny sposób z treści art. 70b ust. 7 ustawy ani § 2 ust. 1 rozporządzenia R.M. Przepisy ustawy o systemie oświaty, poza jednym przypadkiem uregulowanym w art. 70b ust. 5 zdanie 2, nie zawierają także regulacji pozbawiających pracodawców, którzy wyszkolili młodocianych pracowników prawa do przedmiotowego dofinansowania. Jakkolwiek wykładając przepis art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty w oparciu o reguły wykładni funkcjonalnej przyznać należy rację organom obu instancji, że aby został spełniony cel umowy zawartej z młodocianym pracownikiem jego pracodawca winien legitymować się wskazanymi przez ustawodawcę kwalifikacjami, jeżeli jest jednocześnie instruktorem praktycznej nauki zawodu, to należy stwierdzić, że przepisy ustawy nie regulują wprost kwestii prawa do dofinansowania kosztów kształcenia w sytuacji, gdy pracodawca uzyska wymagane przepisami § 10 ust. 4 i ust. 4 rozporządzenia MENiS kwalifikacje instruktora praktycznej nauki zawodu, dopiero po zawarciu umowy o pracę z młodocianym. W ocenie Sądu kwestie te należy rozpatrzyć z punktu widzenia realizacji celu, jakiemu służyła zawarta umowa. Przyjąć zatem należy, że nie traci prawa do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracodawca nie posiadający w dacie zawarcia umowy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, jeżeli w okresie kształcenia młodocianego kwalifikacje te uzyskał, a późniejsze uzyskanie tych kwalifikacji nie miało wpływu na złożenie przez młodocianego z pozytywnym wynikiem egzaminu, o jakim mowa w § 11 rozporządzenia RM. W tym względzie sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę przychyla się do stanowiska zaprezentowanego w wyroku WSA w Warszawie z dnia 12 sierpnia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 441/08-LEX nr 506173 a nie podziela stanowiska zajętego w powołanym w zaskarżonej decyzji wyroku WSA w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2008 r. sygn. akt IV SA/GL 426/08-LEX nr 494341. Odmienna wykładnia przywołanych przepisów byłaby sprzeczna z postulatem racjonalnego ustawodawcy. Celem wprowadzenia omawianych unormowań było bowiem zrekompensowanie pracodawcom zwiększonych kosztów zatrudnienia młodocianych w celu nauki zawodu i promowanie pracodawców podejmujących się ważnego społecznie zadania zapewnienia młodocianym opieki i nauki zawodu. Rozważając kwestię dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego zwrócić wreszcie należy uwagę na przepis § 3a rozporządzenia RM. Zgodnie z tym unormowaniem o zawarciu z młodocianym umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego pracodawca zawiadamia wójta ( burmistrza, prezydenta miasta), jak również izbę rzemieślniczą. Organ wykonawczy gminy, który będzie zobowiązany do wypłaty przedmiotowego dofinansowania, jak i izba rzemieślnicza, która w przypadku przedsiębiorcy będącego rzemieślnikiem będzie odpowiedzialna za przeprowadzenie egzaminu czeladniczego, winny w razie dostrzeżenia nieprawidłowości wynikających z takiej umowy zawiadomić o tym przedstawiciela ustawowego lub opiekuna młodocianego, jak i pracodawcę. Z akt nie wynika aby podmioty te w odniesieniu do skarżącej zgłosiły w tym względzie jakiekolwiek zastrzeżenia po zawarciu przez nią umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego B. P. Należy też podnieść, że stwierdzając brak odpowiednich kwalifikacji po stronie skarżącej przez pewien okres prowadzenia przez nią praktycznej nauki zawodu, organy orzekające nie zakwestionowały ziszczenia się warunku z art. 10b ust. 1 pkt 2 ustawy tj. faktu ukończenia przez B. P. nauki zawodu i zdania przez nią egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami, dla którego spełnienia wymagane jest również prowadzenie przygotowania zawodowego młodocianego przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje. Stanowisko takie należy uznać za wewnętrznie sprzeczne i powinno zostać wyjaśnione i rozważone przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Faktycznie prowadzi ono bowiem do kwestionowania w tym postępowaniu legalności zaświadczenia o ukończeniu przez B. P. rzemieślniczej nauki zawodu oraz uzyskania przez nią tytułu czeladnika ( k. 17 i 16 akt adm.), a to w sytuacji gdy kwestionuje się okres praktycznej nauki zawodu prowadzonej przez uprawnioną do tego osobę. Odnosząc się do powołanej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uchwały i wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazać należy, że dotyczyły one interpretacji przepisów podatkowych i dlatego stanowisko zajęte przez NSA w tych orzeczeniach nie może wskazywać kierunku interpretacji art. 70b ustawy o systemie oświaty. Dostrzec w tym kontekście trzeba bowiem odmienność dyrektyw wykładni przepisów dotyczących ulg podatkowych , a zwłaszcza zakazu stosowania wykładni rozszerzającej tych przepisów od dyrektyw dotyczących spełnienia określonych wymogów przygotowania pedagogicznego i zawodowego przez osoby prowadzące naukę zawodu, na którą to odmienność zwrócono m.in. uwagę w powołanym wyżej wyroku WSA w Warszawie sygn. akt I SA/Wa 441/08. Ogólnie podobnie co do zajętego w niniejszym wyroku stanowisku w zakresie wykładni art. 70b ustawy o systemie oświaty wypowiedział się też tutejszy Sąd w wyroku z dnia 9 listopada sygn. akt IV SA/GL 100/11. Ponownie rozpoznając sprawę zastosują się organy orzekające do wskazanej wyżej przez Sąd wykładni art. 70b ustawy. Dokonają też niezbędnych ustaleń i rozważań pod kątem zastosowania w sprawie treści art. 70b ust. 2 i ust. 5 ustawy, które dotychczas nie zostały dokonane. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że skarżąca we wniosku z dnia 23 września 2010 r. ( k.1 akt adm.) podała, że B. P. była kształcona w okresie od [...] r. do [...] r., gdy tymczasem z dołączonego do akt ( karta 1.1) świadectwa pracy nie wynika czy w poprzednim zakładzie pracy tj. w okresie od [...] do [...] r.; było to zatrudnienie o jakim mowa w art. 70b ust. 1 ustawy. Należy również rozważyć, czy określone w art. 70b ust. 2 ustawy okresy kształcenia są powiązane tylko z okresami wynikającymi z umowy ( umów ) o pracę w celu przygotowania zawodowego czy też również z wynikającymi odrębnych przepisów czasokresami szkolenia, niezbędnymi dla spełnienia warunków ukończenia nauki zawodu i zdania egzaminu tj. warunkami z art. 70b ust. 1 pkt 2 ustawy, a jeżeli tak to czy spełnienie tych ostatnich warunków może być badane w niniejszym postępowaniu, w sytuacji gdy młodociany pracownik dysponuje dokumentami jak na kartach 1.6 i 1.7 akt administracyjnych ( które to wątpliwości były podniesione już wcześniej ). Gdyby bowiem przyjąć, że decyduje jedynie treść umowy o pracę to niewątpliwie przysługiwałoby skarżącej dofinansowanie z art. 70b ust. 2 pkt 1 nawet przy odliczeniu okresu w czasie którego skarżąca nie dysponowała kwalifikacjami o jakich mowa w art. 70b ust. 1 pkt 1 ( tj. okresu [...] r.), tj. za okres nauki zawodu co najmniej 24 miesiące ( liczony za okres gdy takie kwalifikacje posiadała ). Brak powyższych ustaleń i rozważań oznacza zdaniem Sądu, że decyzje organów obu instancji zostały wydane również bez dostatecznego wyjaśnienia i rozważenia sprawy tj. z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Z tych wszystkich względów podlegały one uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a i c i art. 135 ustawy p.p.s.a. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono po myśli art. 152 tej ustawy.