II SA/Sz 926/11
WyrokWSA w Szczecinie2011-12-15
Skład orzekający: Barbara Gebel, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Stefan Kłosowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo zastosował art. 138 § 2 K.p.a. uchylając decyzję Starosty i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, mimo że nie stwierdził konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, a jedynie ponownej oceny zebranego materiału?Ratio decidendi
Wojewoda naruszył art. 138 § 2 K.p.a. uchylając decyzję Starosty i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przepis ten wymaga nie tylko stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania przez organ I instancji, ale także wykazania, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, co zazwyczaj wiąże się z koniecznością uzupełnienia materiału dowodowego. W sytuacji, gdy organ odwoławczy jedynie wskazuje na potrzebę ponownej oceny zebranego materiału, a nie na konieczność przeprowadzenia nowego postępowania wyjaśniającego, zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. jest przedwczesne.Stan faktyczny
Starosta wydał decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości A.B. na rzecz "E" Sp. z o.o. w celu założenia linii elektroenergetycznej. A.B. odwołał się, zarzucając m.in. nieprzeprowadzenie rokowań i niezgodność inwestycji z planem miejscowym. Wojewoda uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na naruszenie przepisów postępowania przez organ I instancji, w szczególności pominięcie analizy słusznego interesu właściciela. A.B. zaskarżył decyzję Wojewody, zarzucając m.in. błędne zastosowanie art. 138 § 2 K.p.a. przez Wojewodę.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Teresa Zauerman, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 grudnia 2011 r sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A. B. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Starosta [...] decyzją numer [...], z dnia [...], wydaną na podstawie art. 124 ust. 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 i art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku "E" Sp. z o.o. w [...]:
1. ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej zabudowanej, oznaczonej numerem działki [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], posiadającej urządzoną księgę wieczystą
nr [...], stanowiącej własność A.B., poprzez zezwolenie "E" Sp. z o.o. w [...] na założenie i przeprowadzenie na części przedmiotowej nieruchomości napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 110 kV, relacji [...], polegające na podwieszeniu przewodów, a także na funkcjonowanie linii po wybudowaniu;
2. stwierdził, że zezwolenie, o którym mowa w pkt 1, dotyczy części wyżej opisanej nieruchomości w granicach linii rozgraniczających inwestycję, tj. [...] m
o powierzchni [...] m2 i obejmuje w szczególności prawo wstępu na nieruchomość w celu wykonania prac budowlano - montażowych, związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją linii elektroenergetycznej. Przebieg linii przez nieruchomość określony został na mapie stanowiącej załącznik do niniejszej decyzji;
3. zobowiązał "E" Sp. z o.o. w [...] do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu i przeprowadzeniu linii, a jeżeli byłoby to niemożliwe albo powodowałoby nadmierne trudności lub koszty, wnioskodawca będzie zobowiązany do zapłaty odszkodowania.
4. stwierdził, że ostateczna decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania
z nieruchomości stanowi podstawę do dokonania wpisu do księgi wieczystej.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Starosta [...] przedstawił, iż wnioskiem z dnia [...] "E" Sp. z o.o. w [...] wystąpiła o wydanie, zgodnie z art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, decyzji dotyczącej ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] o po w. [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], stanowiącej własność A.B., poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...], polegające na podwieszeniu przewodów, a także na funkcjonowanie linii po wybudowaniu. Ponadto wnioskodawca zaznaczył, że zezwolenie ma obejmować w szczególności prawo wstępu na nieruchomość w celu wykonania prac budowlano - montażowych, związanych z budową ww. linii oraz czynności związanych z konserwacją, usuwaniem awarii i eksploatacją linii elektroenergetycznej. Powyższy wniosek dotyczył części nieruchomości w granicach linii rozgraniczających inwestycję, tj. [...] m, o powierzchni [...] m2. Przebieg linii określony został na mapie, stanowiącej załącznik do wniosku.
Zgodnie z art. 124 ust. 1, 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac, o których mowa wyżej.
Organ stwierdził, że nieruchomość objęta powyższym wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania, zabudowana jest budynkiem mieszkalnym oraz gospodarczym. Planowana inwestycja polegać ma na przeprowadzeniu linii elektroenergetycznej w tej części terenu, na której usytuowany jest budynek mieszkalny. Mając na uwadze tę okoliczność, pismem z dnia [...], wnioskodawca przesłał opracowanie dotyczące obliczeń pola elektrycznego i magnetycznego w otoczeniu budynków mieszkalnych, posadowionych na działce, będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Z uwagi jednak na fakt, iż opracowanie to nie zostało opatrzone żadnym podpisem, nie mogło stanowić dowodu w postępowaniu, lecz zostało potraktowane jako materiał poglądowy.
Do przedmiotowego wniosku "E" Sp. z o.o. dołączone zostały dokumenty z rokowań przeprowadzonych przez "O" S.A., pełnomocnika wnioskodawcy, z których wynika, że strony nie doszły do porozumienia
w zakresie uzyskania zgody na wykonanie prac związanych z realizacją planowanej inwestycji. Pierwsza próba spotkania z właścicielem nieruchomości okazała się nieudana, gdyż A.B. poinformował w trakcie rozmowy telefonicznej, przeprowadzonej w dniu [...], że do końca [...] r. nie będzie miał czasu na rokowania w sprawie ustalenia warunków wyrażenia zgody na założenie
i przeprowadzenie dwutorowej linii elektroenergetycznej 110 kV przez działkę nr [...]. Spotkanie ustalone natomiast na dzień [...] zostało odwołane, a żona A.B., E.B. z poinformowała przedstawiciela wnioskodawcy, że razem z mężem nie wyrażają chęci spotkania w powyższej sprawie. Następne propozycje w przedmiocie ustalenia warunków wyrażenia zgody na założenie linii elektroenergetycznej 110 kV poprzez wyrażenie zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane bądź ustanowienie służebności przesyłu za stosownym wynagrodzeniem, były przez wnioskodawcę przesyłane pocztą do właściciela nieruchomości. Niniejszej korespondencji strona jednak nie odbierała. Z powyższego wynika zatem, że właściciel nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] z obrębu [...] nie wyraził zgody na wykonanie prac związanych z budową napowietrznej dwutorowej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...].
Zdaniem organu, takie stwierdzenie znajduje poparcie w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim (wyrok z dnia
31 grudnia 2007 r. II SA/Go 579/07) oraz w Poznaniu (wyrok z dnia 7 października 2009 r. IV SA/Po 381/09), zgodnie z którymi "przepis art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. nie określa formy prowadzenia rokowań. W myśl orzecznictwa, spełnienia obowiązku ich przeprowadzenia jako przesłanki wszczęcia postępowania o uzyskanie zezwolenia na zajęcie nieruchomości, oznacza taką sytuację, w której inwestor określił i zaproponował właścicielowi określone warunki uzyskania zgody na wykonanie prac, o jakich mowa w art. 124. Z kolei niemożność uzyskania zgody właściciela oznacza stan, gdy nie odpowiedział on na zaproszenie do rokowań, sprzeciwił się wyrażeniu zgody albo też strony postawiły sobie wzajemnie takie warunki, że uznały je za niemożliwe do przyjęcia.
W ocenie organu, przebieg planowanej inwestycji został określony uchwałą Rady Miejskiej w Gryfinie nr XV/212/03 z dnia 4 grudnia 2003 r. w sprawie uchwalenia zmiany w planie ogólnym zagospodarowania przestrzennego miasta i gminy Gryfino obejmującej obszar trasy napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV od Elektrowni Dolna Odra do Chlebowa. Starosta zatem uznał, że inwestycja jest zgodna z obowiązującym planem zagospodarowania przestrzennego.
W toku prowadzonego postępowania na dzień [...] wyznaczono termin przeprowadzenia oględzin przedmiotowej nieruchomości w terenie. Właściciel nieruchomości był jednak nieobecny. Pismem z dnia [...] wystąpił bowiem do Starostwa Powiatowego w [...] z wnioskiem o odstąpienie od oględzin z uwagi na złożony wniosek dotyczący zawieszenia prowadzonego postępowania. Strona została poinformowana, iż nie stanowi to przeszkody do przeprowadzenia oględzin, które odbyły się zgodnie z planem. Podczas wizji w terenie określono stan zagospodarowania nieruchomości, przedstawiciel wnioskodawcy określił planowany przebieg linii, a także sporządzono dokumentację fotograficzną.
Strona wystąpiła z wnioskiem o oddalenie wniosku "E" Sp. z o.o.
w [...] w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości oznaczonej numerem działki [...] z obrębu [...] bądź też, o zawieszenie prowadzonego postępowania do czasu dokonania przez Radę Miejską w [...] zmiany zapisów planu zagospodarowania przestrzennego określającego przebieg planowanej linii elektroenergetycznej oraz rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej wydania przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] decyzji
o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia "Budowa dwutorowej linii napowietrznej [...]".
Postanowieniem z dnia [...], Starosta [...], nie znajdując podstaw do uznania wniosku za zasadny, odmówił zawieszenia postępowania w sprawie ograniczenia sposobu korzystania z części przedmiotowej nieruchomości.
Pismem z dnia [...], K.B., pełnomocnik A.B., wystąpił o odroczenie terminu rozprawy administracyjnej, planowanej na [...], z uwagi na fakt, iż w związku z wcześniejszymi zobowiązaniami, on sam, jak i inni wyznaczeni przez stronę pełnomocnicy, nie mogą wziąć udziału w rozprawie, natomiast strona chce, aby na rozprawie administracyjnej reprezentował ją profesjonalny pełnomocnik. Uznając powyższy wniosek jako pozbawiony słuszności, gdyż strona ma możliwość ustanowienia innego pełnomocnika, Starosta [...], postanowieniem z dnia [...], odmówił wyznaczenia innego terminu rozprawy. Zgodnie zatem z wcześniejszym wezwaniem, w dniu [...] przeprowadzona została rozprawa administracyjna z udziałem pełnomocników "E" Sp. z o.o. w [...] oraz A.B. i E.B. Pełnomocnicy "E" Sp. z o.o. podtrzymali w całości złożony wniosek dotyczący ograniczenia sposobu korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Państwo B. oświadczyli, że w przedmiotowej sprawie wymóg rokowań zawarty w art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie został spełniony, a sporządzone notatki są niezgodne ze stanem rzeczywistym. Ponadto A.B. szczególnie podkreślił, że inwestor nie dołożył staranności w próbie doprowadzenia do przeprowadzenia rokowań. Państwo B. po przeczytaniu protokołu z rozprawy odmówili jego podpisania.
Po wypowiedzeniu się przez strony, co do wyników przeprowadzonego postępowania, zostały one poinformowane o treści art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz wyznaczony został termin 7 dni na możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszenia żądań.
W piśmie z dnia [...], złożonym podczas rozprawy, A.B. i E.B. podnieśli, że wnioskodawca nie spełnił warunku wynikającego z art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, dlatego też uważają, że rozpatrywanie wniosku "E" Sp. z o.o. jest przedwczesne. Jednocześnie mając na uwadze treść ww. przepisu wnieśli o zobowiązanie wnioskodawcy do wykazania, że cele publiczne nie mogą być osiągnięte w inny sposób niż przez ograniczenie prawa własności, a w szczególności, że nie jest możliwa realizacja inwestycji alternatywną trasą. Ponadto poinformowali, że nadal nie zakończyło się postępowanie prowadzone przed Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w [...], co powoduje, że niniejsze postępowanie jest bezcelowe, bowiem decyzja dotycząca ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości jest ściśle uzależniona od decyzji RDOŚ ośrodowiskowych uwarunkowaniach planowanej inwestycji. Podtrzymali także zarzut, że planowana inwestycja jest niezgodna z zapisami planu zagospodarowania przestrzennego. Stwierdzili, że wnioskodawca nie przedstawił żadnego dowodu dla potwierdzenia tezy, że projektowana inwestycja nie będzie stanowić uciążliwości dla mieszkańców i nie będzie zagrożeniem dla ich zdrowia, a także zlekceważył zagrożenia, jakie mogą wyniknąć w następstwie awarii, np. zerwania kabla energetycznego lub przewrócenia słupa.
Podsumowując Starosta [...] stwierdził, że w przedmiotowej sprawie został zachowany wymóg wynikający z przepisu art. 112 ust. 3 wyżej powołanej ustawy, zgodnie z którym, wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Jak już wcześniej wskazano, wnioskodawca próbował uzgodnić z właścicielem nieruchomości warunki uzyskania zgody na realizację przedmiotowej inwestycji celu publicznego. Z uwagi na fakt, iż strony nie doszły do porozumienia w zakresie uzyskania tytułu prawnego do powyższego terenu w trybie polubownym, inwestor wystąpił w tym celu na drogę administracyjną. Brak jest zatem podstaw do uznania roszczeń właściciela za zasadne. Jednocześnie zaznaczyć należy, że przebieg planowanej linii elektroenergetycznej został określony w obowiązującym planie zagospodarowania przestrzennego. Obejmuje on teren przedmiotowej nieruchomości (RP/EE) oznaczonej numerem działki [...] w tej części, na której usytuowany jest budynek mieszkalny. Przepis § 4 niniejszego planu stanowi, że w granicach terenów funkcjonalnych oznaczonych na rysunku zmiany w planie symbolami EE, NU/EE, P/EE, RP/EE, RZ/EE i S/EE obowiązuje zakaz lokalizacji obiektów przeznaczonych na stały pobyt ludzi. Budynek mieszkalny znajdujący się na działce nr [...] został wybudowany zgodnie z przepisami prawa, na podstawie prawomocnej decyzji o warunkach zabudowy i pozwolenia na budowę. Mimo składanych wniosków o stwierdzenie ich nieważności, z uwagi właśnie na powyższy zapis w planie, decyzje te pozostały w obrocie prawnym. Biorąc zatem pod uwagę powyższe okoliczności, organ stwierdził, że brak jest podstaw do twierdzenia, że planowana inwestycja jest niezgodna z planem.
Przeprowadzone postępowanie dowodowe potwierdziło informacje podane we wniosku o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Z planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że na części nieruchomości oznaczonej numerem działki [...], położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], ma zostać zrealizowany cel publiczny, o którym mowa w art. 6 pkt 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, tj. budowa i utrzymywanie przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Przeprowadzono rokowania z właścicielem gruntu, w wyniku których nie uzyskano zgody na wykonanie prac związanych z budową dwutorowej napowietrznej linii elektroenergetycznej 110 kV relacji [...]. Ponieważ strony nie doszły do porozumienia, a inwestor podtrzymał wniosek o wydanie decyzji zezwalającej na przeprowadzenie linii elektroenergetycznej na części nieruchomości stanowiącej własność A.B., wniosek "E" Sp. z o.o. w [...] o wydanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z części przedmiotowej nieruchomości, organ uznał za zasadny. Do wniosku dołączona została dokumentacja poświadczająca negatywny wynik rokowań, a planowana inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Stosownie do przepisu art. 124 ust. 4 i 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami, na podmiocie występującym o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu przewodów i urządzeń, o których mowa wyżej. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, zgodnie z art. 128 ust. 4 właścicielowi nieruchomości przysługuje odszkodowanie. Odszkodowanie za ewentualne szkody zostanie określone w odrębnej decyzji po zakończeniu prac. Jeżeli natomiast założenie lub przeprowadzenie przewodów i urządzeń uniemożliwia właścicielowi dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z jej dotychczasowym przeznaczeniem, właściciel może żądać, aby odpowiednio starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, lub występujący z wnioskiem o zezwolenie nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność nieruchomości.
Od powyższej decyzji A.B. odwołał się.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...], numer [...], wydaną na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. 2010 r. Nr 102 poz. 651 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania A.B. od decyzji Starosty [...] z dnia [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem działki [...]
o pow. [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], poprzez zezwolenie wnioskodawcy "E" Sp. z o.o. w [...], na założenie
i przeprowadzenie napowietrznej, dwutorowej linii energetycznej 110 kV relacji [...], polegające na podwieszeniu przewodów, a także na funkcjonowaniu linii po wybudowaniu, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Uzasadniając powyższą decyzję Wojewoda [...] stwierdził,
że Starosta [...] decyzją z dnia [...] znak : [...]
nr [...], uwzględniając wniosek "E" Sp. z o.o. w [...], ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem działki [...] o pow. [...] ha, położonej w obrębie ewidencyjnym [...], gmina [...], poprzez zezwolenie wnioskodawcy na założenie i przeprowadzenie napowietrznej, dwutorowej linii energetycznej 110 kV relacji [...], polegające na podwieszeniu przewodów, wybudowaniu na nieruchomości słupa a także na funkcjonowaniu linii po wybudowaniu.
Odwołując się od powyższej decyzji A.B., zarzucił Staroście [...] między innymi nieprzeprowadzenie rokowań, naruszenie treści przepisu art. 112 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz brak zgodności projektowanej inwestycji z przepisami prawa, a zwłaszcza z przepisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Zgodnie z art. 112 ust. 2 i 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami:
2. Wywłaszczenie nieruchomości polega na pozbawieniu albo ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości.
3. Wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy.
Zgodnie zaś z art. 124 ust. 1 o gospodarce nieruchomościami starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Wojewoda [...] stwierdził, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 października 2008 r. II SA/Łd 315/08 LEX nr 512307:
"1. Uzasadniony interes właściciela nieruchomości wymaga by przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum.
2. O tym, jaki charakter i zakres żądania ma mieć pismo wniesione przez stronę w postępowaniu administracyjnym, decyduje ostatecznie strona, a nie organ, do którego pismo zostało skierowane. W razie wątpliwości organ, mając na względzie postanowienia art. 7-9 K.p.a., powinien zwrócić się do strony o zajęcie jednoznacznego stanowiska. W ustawie o gospodarce nieruchomościami w dziale III, rozdziale 4 i 5 zamieszczono zbiór norm prawnych rangi szczególnej, umożliwiającej "ingerencję w sferę cudzej własności" poprzez czasowe jej ograniczenie lub przymusowe pozbawienie prawa własności nieruchomości w drodze decyzji administracyjnej. Odjęcie prawa własności w tym trybie ma charakter wywłaszczenia i, stosownie do art. 21 ust. 2 Konstytucji RP, jest dopuszczalne jedynie w wyjątkowych sytuacjach, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem, odpowiadającym wartości wywłaszczonej nieruchomości lub wartości odebranego prawa."
Ograniczenie korzystania z nieruchomości jest jedną z form wywłaszczenia nieruchomości zdefiniowaną w art. 112 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stanowi ingerencję w konstytucyjnie chronione prawo własności. Przepis art. 124 przewiduje szczególny przypadek ograniczenia wykonywania prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego i innych praw rzeczowych, polegający na znoszeniu przez właściciela lub użytkownika wieczystego przedsięwzięć inwestycyjnych podejmowanych na jego nieruchomości, a dotyczących zakładania i przeprowadzenia na nieruchomości przewodów oraz innych urządzeń, ich konserwacji i usuwania awarii. Warunkiem koniecznym i zarazem podstawowym (przesłanką) ubiegania się o wydanie zezwolenia ograniczającego sposób korzystania przez właściciela lub użytkownika wieczystego z nieruchomości jest realizacja celu publicznego wyszczególnionego w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a co najważniejsze zgodnego z planem zagospodarowania przestrzennego lub też z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli planu miejscowego brak.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia dokonanego przez Starostę [...] stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, w szczególności przepis art. 124 ww. ustawy, stosownie do którego starosta wykonujący zadania z zakresu administracji publicznej może ograniczyć w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie przewodów i urządzeń, o których mowa w tym przepisie, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyrazi na to zgody. Takie ograniczenie może nastąpić jedynie zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku jego braku zgodnie z decyzją o lokalizacji inwestycji celu publicznego. Udzielenie zezwolenia powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości w celu uzyskania zgody na wykonanie prac wymienionych w ust. 1 art. 124 ww. ustawy. Decyzja wydana na podstawie powołanego przepisu prowadzi do ograniczenia prawa własności nieruchomości i z tego względu ma charakter wyjątkowy. To uprawnienie organów administracji może być realizowane wówczas, gdy nie ma zgody właściciela gruntu na przeprowadzenie na jego gruncie niezbędnych prac związanych z przeprowadzeniem określonej inwestycji strukturalnej, a negocjacje między inwestorem a właścicielem nie doprowadziły do uzgodnienia warunków wejścia inwestora (wnioskodawcy) na daną nieruchomość. Sama decyzja musi natomiast ściśle określać zakres ograniczenia prawa własności, zatem w sposób jasny musi z niej wynikać jednoznaczny przebieg inwestycji i zakres uszczuplenia władztwa właściciela i to tylko w zakresie niezbędnym do wykonania danej inwestycji oraz zgodnie z warunkami wynikającymi z planu zagospodarowania przestrzennego. Po wydaniu takiej decyzji zgłoszenie przez właściciela nieruchomości zarzutów do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie jest wystarczające, takie zarzuty mogły być wnoszone jedynie na etapie uchwalania planu, który przewiduje przebieg i realizacje inwestycji. Uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w którym przewidziano realizację zamierzenia inwestycyjnego, jest jedynie warunkiem niezbędnym do podjęcia negocjacji z właścicielem nieruchomości celem jej udostępnienia, a w przypadku, gdyby do ugody z nim nie doszło, do wydania decyzji w trybie art. 124 ww. ustawy. Istotne jest, iż w samym planie zagospodarowania nie jest możliwe ograniczenie prawa do korzystania z nieruchomości, dopiero na podstawie jego ustaleń organy określają, w stosunku do których nieruchomości muszą zostać wydane decyzje o ograniczeniu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 powoływanej ustawy. W związku z tym, to w tej decyzji konieczne jest określenie sposobu dokonanych ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości. Uzasadniony interes właściciela nieruchomości wymaga by przebieg planowanej inwestycji był dla jego nieruchomości jak najmniej uciążliwy, a zakres ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości sprowadzony do niezbędnego minimum (por: wyrok NSA z dnia 7 września 1989 r., sygn. akt Sa/Kr 441, publ. ONSA 1989/2/81; wyrok NSA z dnia 10 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 23/06, niepubl.; wyrok NSA z dnia 7 września 1989 r., sygn. akt SA/Kr 441/98, publ. ONSA 1989/2/81).
Zdaniem Wojewody, Uchybienia organu należy upatrywać w braku rozważenia interesu skarżącego, którego prawo własności zostało ograniczone, i skupienie się wyłącznie na interesie inwestora i wywodzącym się z niego interesie społecznym, ponieważ niewątpliwie planowana inwestycja będzie służyła szerszemu gronu podmiotów, odbiorców energii elektrycznej. Zgodnie z wykształconym orzecznictwem, organ przed wydaniem decyzji na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami obowiązany jest dokonać analizy jak najmniejszej uciążliwości dla właściciela nieruchomości, wyniki takiej analizy muszą znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanej decyzji zgodnie z art. 107 § 1 K.p.a. (por. wyrok WSA z dnia 22 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 223/04, publ. System Informacji Prawnej LEX nr 189031). W niniejszej sprawie organ skupił się na analizie interesu inwestora i umotywował swoje stanowisko w tym zakresie, nie odniósł się należycie do słusznego interesu strony skarżącej. Powoływany przepis art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje szczególny wypadek ograniczenia wykonywania prawa własności, prawa użytkowania wieczystego, polegający na znoszeniu przez właściciela lub użytkownika przedsięwzięć podejmowanych na jego nieruchomości. Z tych względów wymagane jest rozważenie zarówno interesu inwestora, jak i słusznego interesu samego właściciela czy użytkownika, ostatecznie to ich prawo jest ograniczane, tym bardziej, iż organ administracji wchodzi w przysługujące im prawa do nieruchomości bez ich zgody. Działając w oparciu o przepis art. 124 ww. ustawy organ nie powinien stosować wykładni rozszerzającej interesu społecznego, gdyż prowadziłoby to niewątpliwie do naruszenia zasady praworządności, sformułowanej zarówno w art. 7 K.p.a. i co istotne w art. 2 Konstytucji RP, który urzeczywistnia zasadę sprawiedliwości społecznej, a własność, jak i inne prawa majątkowe, podlegają ochronie prawnej, stosownie do art. 64 ust. 2 Konstytucji.
Zdaniem Wojewody, w państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznej
i sztywno pojmowanej zasady nadrzędności interesu społecznego nad interesem indywidualnym (art. 7 K.p.a.). Organ orzekający w każdym wypadku ma obowiązek wskazać, o jaki interes ogólny chodzi, i udowodnić, że jest on tak ważny i znaczący,
iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywatela. Zarówno wykazanie takiego interesu, jak i jego znaczenie, a także przesłanki powodujące konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu społecznego nad indywidualnym, podlegać muszą wnikliwej kontroli instancyjnej i sądowej, szczególnie wówczas, gdy w ocenie organu w interesie społecznym leży ograniczenie praw obywatela określonych w Konstytucji RP (wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2001 r., sygn. akt V SA 3718/00, publ. ONSA 2002/3/124).
W niniejszej sprawie, w ocenie Wojewody [...], organ administracji pominął ten istotny element sprawy, słuszny interes właściciela nieruchomości nie został poddany analizie przy zastosowaniu kryterium "niezbędności" w uszczupleniu władztwa rozumianego jako najmniej uciążliwej formy ingerencji inwestora w prawa właściciela nieruchomości. Natomiast w świetle takiego właśnie kryterium zbadał interes inwestora. Wyznaczone kryterium niezbędności służy ochronie przed zbyt daleko idącym ograniczeniem prawa własności chronionym przepisami konstytucyjnymi.
Na zakończenie Wojewoda [...] dodał, że za niezasadny trzeba uznać zarzut nienależytego przeprowadzenia rokowań, w ramach trybu wyznaczonego szeroko omówionym przepisem art. 124 ww. ustawy, bowiem w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty, z których wynika, iż rozmowy były prowadzone, lecz ich następstwem nie była zgoda skarżącego. Niewątpliwie braku zgody nie można utożsamiać z nieprawidłowym przeprowadzeniem określonych czynności administracyjnych.
Podsumowując swoje rozważania organ odwoławczy stwierdził, że organ
I instancji pominął materiał dowodowy zebrany w sprawie i nie ocenił go w aspekcie gwarancji ochrony słusznego interesu strony i analizy jak najmniejszej uciążliwości inwestycji dla skarżącego, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107
§ 3 K.p.a. co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego - art. 124 ustawy
o gospodarce nieruchomościami. W toku ponownego postępowania organ winien kierować się zasadą prawdy obiektywnej i podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Obowiązany jest zebrać i rozpatrzeć cały materiał sprawy i ustalić stan faktyczny zgodny
z rzeczywistością, by rozważyć tak ustalony stan faktyczny i prawny w świetle różnych interesów wszystkich stron postępowania. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 810/81, ONSA 1981/1/45). Z kolei uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację zasady ogólnej przekonywania (art. 11 K.p.a.). Obowiązek sporządzenia uzasadnienia zgodnie ze wskazanymi przepisem prawa wiąże się z zasadą przekonywania (art. 11 K.p.a.) oraz z wyrażoną w art. 8 K.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli (por. wyrok NSA z dnia 26 października 1984 r., II SA 1161/84, ONSA 1984/2/97).
Oceniając stanowisko organu pierwszej instancji Wojewoda [...] stwierdził, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ nie wyjaśniono należycie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Powyższa decyzja została zaskarżona przez A.B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewodzie [...] do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie od organu kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji A.B. zarzucił naruszenie przepisów prawa:
1) art.124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie,
że został spełniony warunek dotyczący prowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości,
2) art.107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącego przedstawionych w odwołaniu od decyzji Starosty [...],
a w szczególności do zarzutu braku upoważnienia dla pracownika, który podpisał decyzję administracyjną oraz do zarzutu niezgodności planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego,
3) art. 138 § 2 K.p.a., poprzez jego błędne zastosowanie bez rozpatrzenia wszystkich zarzutów odwołania od decyzji.
A.B. podniósł, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda stwierdził, iż organ administracji pominął materiał dowodowy zebrany w sprawie i nie ocenił go w aspekcie gwarancji ochrony słusznego interesu strony i analizy jak najmniejszej uciążliwości inwestycji dla skarżącego, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a., co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego - art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W toku ponownego postępowania organ winien kierować się zasadą prawdy obiektywnej i podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Obowiązany jest zebrać i rozpatrzeć materiał sprawy i ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, by rozważyć tak ustalony stan faktyczny, i prawny w świetle różnych interesów wszystkich stron postępowania. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Ponadto Wojewoda uznał za niezasadny zarzut nienależytego przeprowadzenia rokowań, zdaniem organu odwoławczego w aktach administracyjnych znajdują się dokumenty, z których wynika, iż rozmowy były prowadzone, lecz ich następstwem nie była zgoda skarżącego. Niewątpliwie jednak braku zgody nie można utożsamiać z nieprawidłowym przeprowadzeniem określonych czynności administracyjnych.
Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie art. 124 ust.3 ustawy
o gospodarce nieruchomościami poprzez uznanie, że został spełniony warunek dotyczący prowadzenia rokowań z właścicielami nieruchomości. Jego zdaniem, żadna z osób prowadzących rozmowy z właścicielem nieruchomości nie okazała pełnomocnictwa od inwestora, które zawierałoby umocowanie do prowadzenia rokowań w sprawie ograniczenia prawa własności. Fakt braku takiego pełnomocnictwa został stwierdzony m.in. w zeznaniach złożonych przed Sądem Rejonowym w [...] (sygn. akt: [...]) przez T.K., pracownika firmy "N" z [...] z których wynika, że nie okazywał A.B. jakichkolwiek pełnomocnictw, a także nie powoływał się na żadne pełnomocnictwo, które pochodziłoby od inwestora.
Ponadto z uzasadnienia decyzji Starosty [...] z dnia [...] wynika, że jakiekolwiek oświadczenie woli inwestora, jak również zaproszenie do rokowań w celu ustalenia warunków ograniczenia prawa własności, nie zostały skarżącym skutecznie doręczone. Te okoliczności potwierdzają, że zarzut nieprzeprowadzenia rokowań, a tym samym naruszenia art. 124 ust. 3 ustawy
o gospodarce nieruchomościami, jest w pełni uzasadniony.
Skarżący podkreślił, że nie jest związany w jakikolwiek sposób z firmą "N" SA i dlatego, jeżeli do skarżącego przychodziła korespondencja od nieznanej firmy, mogła być potraktowana jako tzw. śmieć reklamowy. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą i otrzymuje dużą ilość przesyłek o charakterze reklamowym. Skarżący nie mógł spodziewać się otrzymania korespondencji od tej firmy. Z powyższych względów to inwestor powinien dochować staranności, aby zgodnie z art. 61 K.c. doręczyć skutecznie korespondencję skarżącemu, a nie przenosić na skarżącego skutki niedoręczenia pisma.
Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji całkowicie pominął poruszoną
w odwołaniu od decyzji sprawę braku upoważnienia dla pracownika Starostwa Powiatowego, który podpisał decyzję w imieniu Starosty. W decyzji nie wskazano na upoważnienie, które pochodziłoby od Starosty Powiatowego. Wojewoda natomiast nie zajął żadnego stanowiska w tej sprawie, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.
W swojej decyzji Wojewoda [...] nie odniósł się w ogóle do zarzutu niezgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Zdaniem skarżącego ten zarzut powinien być rozpatrzony przez Wojewodę jeszcze przed analizą innych zagadnień. Wojewoda w pierwszym rzędzie powinien zająć się sprawą zgodności inwestycji z planem miejscowym, ponieważ jest to zasadniczy warunek udzielenia zgody na ograniczenie prawa własności.
Znaczna część odwołania od decyzji Starosty [...] dotyczy sprzeczności przedsięwzięcia z planem miejscowym. Skarżący przedstawili argumenty przemawiające za stanowiskiem, że inwestycja będzie sprzeczna z zapisami planu miejscowego. Natomiast z treści decyzji organu II instancji wynika, że ten organ nakazał Staroście [...] "ponowne rozpatrzenie całego materiału sprawy i ustalenie stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością, by rozważyć tak ustalony stan faktyczny i prawny w świetle różnych interesów wszystkich stron postępowania. "
Wskazane wyżej zalecenie Wojewody pomija całkowicie sprawę zgodności przedsięwzięcia z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Stanowisko organu II instancji w tej sprawie nie jest znane. Być może organ II instancji uznaje, że planowana inwestycja jest zgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego powinien jednak odnieść się w uzasadnieniu decyzji do tej kwestii, a w szczególności powinien uzasadnić, dlaczego odrzuca w tym zakresie argumenty skarżących. Ewentualne uwzględnienie tego zarzutu przez organ odwoławczy mogłoby skutkować uchyleniem decyzji I instancji i umorzeniem postępowania, bez potrzeby przekazywania sprawy do ponownego rozpatrzenia.
Na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe również dokładne ustalenie przebiegu inwestycji. Biegły P.I. w opinii sporządzonej w sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w [...] sygn. akt [...] o ustanowienie służebności prowadzonej z wniosku "E" sp. z o.o. z udziałem E.B. i A.B. ustalił, że projekt zagospodarowania terenu złożony do akt zawiera współrzędne w układzie nieokreślonym w stosunku do sytuacji przedstawionej na mapach. Projekt zagospodarowania terenu na odcinku od projektowanego słupa nr [...] jest niemożliwy do zrealizowania na podstawie współrzędnych.
Z powyższego wynika, że projekt inwestycji zawiera błędy, które mają również wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Z opinii biegłego wynika również wniosek,
że z projektu nie można dokładnie ustalić przebiegu inwestycji. Z powyższych względów nie jest możliwe dokładne określenie zakresu ograniczenia własności. Z uwagi na zaistniałe wątpliwości przed wydaniem decyzji w niniejszej sprawie niezbędne jest przeprowadzenie dokładnej analizy projektu budowlanego i ustalenie przebiegu projektowanej linii. Brak uzasadnienia faktycznego i prawnego we wskazanym wyżej zakresie jest poważnym uchybieniem, stanowi naruszenie art. 107 § 1 zd. 1 K.p.a. Jak stwierdzają Małgorzata Jaśkowska oraz Andrzej Wróbel w komentarzu do art. 107 K.p.a. [komentarz LEX 2009 Stan prawny: 2009.03.31]: " Należy przyjąć, że decyzja, która nie zawiera wszystkich składników określonych w art. 107 § I lub w przepisach szczególnych, jest decyzją wadliwą"
Brak odniesienia się przez organ II instancji do zarzutu niezgodności przedsięwzięcia z planem miejscowym jest również naruszeniem art. 107 § 3K.p.a.
Skarżący dodatkowo poinformował także, że s złożył odwołanie od wydanej przez Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...] w dniu [...] decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia "polegającego na budowie linii elektroenergetycznej "[...]"(znak: [...]), które jest aktualnie rozpatrywane przez Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w [...]. A.B. podniósł także, że Wojewoda [...], jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia wskazał art. 138 § 2 K.p.a. Z powyższego wynika, że intencją organu odwoławczego było wydanie decyzji kasacyjnej. Wydanie takiej decyzji nie jest jednak możliwe bez rozpatrzenia wszystkich zarzutów przedstawionych w odwołaniu od decyzji Starosty [...]. Dlatego organ błędnie zastosował art.138 § 2 K.p.a., wydając decyzję kasacyjną, nie odnosząc się przedtem do zarzutów podniesionych w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Uczestnik postępowania "E" Sp. z o.o w [...] podniósł,
iż przedmiotowe przedsięwzięcie jest inwestycją celu publicznego w rozumieniu przepisów o gospodarce nieruchomościami oraz przepisów o planowaniu
i zagospodarowaniu przestrzennym oraz strategiczną inwestycją regionu ujętą
w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, uchwalonym dnia 4 grudnia 2003 r. uchwałą Rady Miejskiej w Gryfinie. Jako wnioskodawca popiera skargę. Jego zdaniem, decyzja Starosty [...] z dnia [...], dotycząca ograniczenia sposobu korzystania z części nieruchomości gruntowej, została wydana zgodnie z art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz nie było podstaw merytorycznych i formalnoprawnych do jej uchylenia.
Wnioskodawca nie wnosił skargi na kasatoryjną decyzję organu drugiej instancji o przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia jedynie ze względu na to, że skarga do sądu, zdaniem wnioskodawcy, prowadziłaby jedynie do przedłużenia postępowania . Inwestor będąc zobowiązany do realizacji strategicznej dla województwa [...]ego inwestycji elektroenergetycznej, biorąc pod uwagę uzasadnienie decyzji organu drugiej wskazujące raczej na braki w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji, niż na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, odstąpił od jej zaskarżenia, oczekując szybkiego ponownego wydania rozstrzygnięcia przez Starostę [...].
W ocenie wnioskodawcy, organ pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny, prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe. Wszystkie zarzuty i argumenty podnoszone przez skarżącego są nieistniejące lub bezzasadne.
Zdaniem wnioskodawcy, w postępowaniu przed organem pierwszej instancji nie naruszono zasad postępowania, kompletnie przeprowadzono postępowanie dowodowe, a tym samym nie było podstaw do zastosowania art.138 § 2 K.p.a.
Uchwalony w obecnym kształcie plan miejscowy Gminy [...] jest bezwzględnie wiążący po wyczerpaniu wszelkich form zaskarżenia, łącznie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy stwierdzić, że niedopuszczalnym jest na etapie rozpatrywania wniosku, czy aktualnie skargi do sądu w sprawie wniesionej na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami, rozważanie możliwości zmiany trasy linii w ramach dbałości o "najmniejszą uciążliwość dla właściciela" lub przedstawianie i rozważanie w ramach postępowania dowodowego w sprawie z art. 124 alternatywnych możliwości przeprowadzenia projektowanej linii. Potwierdzeniem powyższego jest treść art. 6 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Przepisami, o których mowa w cyt. art. 6, są przepisy działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami pt. "Wykonywanie, ograniczanie lub pozbawianie praw do nieruchomości", stąd niezrozumiałym jest dla wnioskodawcy stwierdzenie skarżącego się, że " Ograniczenie to następuje zgodnie
z planem miejscowym, a w przypadku braku planu zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 108 ust.3 tej samej ustawy wywłaszczenie nieruchomości może być dokonane, jeżeli cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. ". Wobec nieuzyskania zgody właścicieli na założenie i przeprowadzenie ww. linii elektroenergetycznej w drodze umowy, zasadnym było wystąpienie przez inwestora z wnioskiem w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Bezspornym jest, że w niniejszej sprawie rokowania zostały przeprowadzone lecz nie doprowadziły do zawarcia porozumienia pomiędzy stronami. Inwestor - wnioskodawca w sposób wyczerpujący przedstawił przedmiot inwestycji, miejsce oraz proponowane wynagrodzenie z tego tytułu, a tym samym wypełnił przesłankę, określoną w art. 124 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a także dbałość o uzasadniony interes właściciela by realizacja inwestycji była jak najmniej uciążliwa . Przepis art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami nie określa formy prowadzenia rokowań. W tej sytuacji wskazówką postępowania dla wnioskodawcy było orzecznictwo ukształtowane na tle wymienionej ustawy (wyrok z 31.12.2007 r., sygn.
II SA/Go 579/07).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia
30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U.
Nr 153, poz.1270 ze zm.).
Zgodnie z art.138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej "K.p.a.", organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W związku ze zmianą stanu prawnego, z dniem [...] zmieniły się przesłanki dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej. Zgodnie z nowym brzmieniem art. 138 § 2 organ może wydać decyzję kasacyjną, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Wyraźnie zatem kodeks wyodrębnia dwie przesłanki wydania przez organ odwoławczy decyzji, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, a mianowicie: a) stanowcze stwierdzenie przez organ odwoławczy, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, czyli przepisów K.p.a. oraz/lub przepisów o postępowaniu zawartych w ustawach szczególnych, b) uznanie przez organ odwoławczy, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w tym przepisie przyłączającego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą; konieczne jest bowiem dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie".
Wojewoda [...] w zaskarżonej decyzji zarzuca organowi I instancji, że pominął on istotny element sprawy, a mianowicie słuszny interes właściciela nieruchomości, a zbadał jedynie interes inwestora. Formułując ten zarzut w odniesieniu do decyzji pierwszoinstancyjnej Wojewoda stwierdza, że "organ I instancji pominął materiał dowodowy zebrany w sprawie i nie ocenił go w aspekcie gwarancji ochrony słusznego interesu strony i analizy jak najmniejszej uciążliwości inwestycji dla skarżącego, czym naruszył przepisy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego - art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W toku ponownego postępowania organ winien kierować się zasadą prawdy obiektywnej i podjąć wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Obowiązany jest zebrać i rozpatrzeć cały materiał sprawy i ustalić stan faktyczny zgodny z rzeczywistością, by rozważyć tak ustalony stan faktyczny i prawny w świetle różnych interesów wszystkich stron postępowania. W szczególności jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całego materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego".
Jak z powyższego wynika, nie zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego, a jedynie konieczność pełnej oceny zebranego materiału dowodowego.
Według art. 138 § 2 K.p.a. decyzja kasacyjna może być wydana tylko wówczas, gdy organ I instancji, naruszając przepisy postępowania, nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, albo przeprowadzone przez tenże organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcie sprawy, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
Przesłanką taką nie jest więc sama konieczność ponownego dokonania oceny materiałów zgromadzonych przez organ I instancji w toku postępowania wyjaśniającego, bowiem ponownie rozpoznając i rozstrzygając sprawę organ odwoławczy obowiązany jest poddać ocenie materiał dowodowy zebrany i zbadany przez organ pierwszej instancji oraz dokonane przez ten organ ustalenia, a następnie usunąć stwierdzone naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, których dopuścił się organ niższej instancji.
Mając na uwadze powyższe, sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana
z naruszeniem art.138 § 2 K.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż Wojewoda [...] wskazał co prawda na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, jednakże nie wykazał by dla rozstrzygnięcia sprawy należało przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w zakresie mającym istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.
W tej sytuacji sąd uznał za przedwczesne odnoszenie się do podniesionych
w skardze zarzutów naruszenia art.124 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami i art.107 § 1 i 3 K.p.a., przed rozpoznaniem sprawy przez organ odwoławczy.
Rozpatrując ponownie sprawę organ odwoławczy winien uwzględnić przedstawioną powyżej ocenę sądu oraz ustosunkować się do wszystkich zarzutów odwołania.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...],
na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję. Rozstrzygnięcie w pkt II sentencji wyroku zapadło na podstawie art.152, zaś w pkt III na podstawie art.200 w zw. z art.205 ww. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło