II SA/Gd 940/11
WyrokWSA w Gdańsku2012-01-25
Skład orzekający: Wanda Antończyk, Dorota Jadwiszczok, Mariola Jaroszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy śmierć osoby, nad którą sprawowana była opieka, powoduje bezprzedmiotowość postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego za okres poprzedzający śmierć?Ratio decidendi
Śmierć osoby wymagającej opieki nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego w części dotyczącej okresu od złożenia wniosku do dnia śmierci. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest przyznawane osobie sprawującej opiekę, a nie osobie wymagającej opieki, i może być przyznane za okres poprzedzający wydanie decyzji, jeśli spełnione zostały przesłanki ustawowe. Ponadto, pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim nie stanowi przeszkody do przyznania świadczenia, jeśli współmałżonek jest również osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności i nie jest w stanie zapewnić opieki.Stan faktyczny
B. S. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu opieki nad ojcem, S. M., który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na pozostawanie ojca w związku małżeńskim oraz na fakt, że rezygnacja z zatrudnienia nastąpiła przed stwierdzeniem niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję organu I instancji i umorzyło postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe po śmierci S. M. B. S. wniosła skargę do WSA, domagając się przyznania świadczenia za okres od złożenia wniosku do śmierci ojca.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wanda Antończyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 października 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy z dnia 4 maja 2011 r., nr [...].
Działający z upoważnienia Wójta Gminy – Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., decyzją z dnia 4 maja 2011 r. nr [...] odmówił przyznania B. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny wnioskującej, na ojca – S. M. Decyzja wydana została na podstawie art. 2 pkt 2, art. 17 ust. 1 i 1a, art. 20 oraz art. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) w związku z art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego oraz § 2 i § 15 ust. 4 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. nr 130, poz. 903) i rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. nr 114, poz. 783).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji powołał się na dowody złożone do akt sprawy, a mianowicie: kserokopie dowodów osobistych S. M. i S. M. oraz B. S., orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności S. M. i S. M. wydane przez Powiatowy Zespól ds. Orzekania o Niepełnosprawności odpowiednio w dniach 1 kwietnia 2011r. oraz 12 maja 2005r., kserokopię aktu małżeństwa S. M. i S. M. oraz kserokopie świadectw pracy B. S., zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 19 listopada 2010r. oraz jej oświadczenie z dnia 8 kwietnia 2011r. Nadto organ przytoczył treść przepisu art. 17 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który stanowi m.in., że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim (art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a). Organ I instancji wskazał, że jak wynika z dokumentów złożonych w sprawie, tj. skróconego odpisu aktu małżeństwa S. M. pozostaje w związku małżeńskim ze S. M. Zatem, jak wskazano, w sprawie wystąpiła okoliczność wyłączająca przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, bez względu na to czy zostały spełnione pozostałe przesłanki. W tym stanie rzeczy organ I instancji ustalił, że już z tej przyczyny należało odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Niezależnie od powyższego organ I instancji wskazał, że aby strona mogła nabyć prawo do świadczenia pielęgnacyjnego muszą zostać spełnione przesłanki pozytywne zawarte w art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy:
a)strona nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia albo innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą, oraz
b) osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki bądź pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie leczenia, rehabilitacji albo osoba legitymująca się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Organ I instancji rozpoznając istnienie pierwszej z ww. przesłanek stwierdził, że wnioskodawczyni zrezygnowała z zatrudnienia od dnia 1 grudnia 2009r. W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, że rezygnacja z zatrudnienia nie nastąpiła bezpośrednio przed wystąpieniem u S. M. niepełnosprawności. Tym samym nie została spełniona wyżej opisana przesłanka dot. rezygnacji z zatrudnienia.
Wskazano również, że do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zostało złożone orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z dnia 4 kwietnia 2011r. wydane przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. z którego wynika, że S. M. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie to zawiera wskazania dotyczące w szczególności konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Tym samym druga wyżej opisana przesłanka została spełniona.
Powołując się na powyższe ustalenia organ wskazał, że warunkiem pozytywnego rozpoznania wniosku o przyznane świadczenia pielęgnacyjnego jest spełnienie łącznie wszystkich przewidzianych w ustawie przesłanek. W rozpatrywanej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca, albowiem nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia, a nadto osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim
B. S. wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania w pierwszej kolejności opisała stan zdrowia swojego ojca S. M. podnosząc, że wymaga on stałej, całodobowej opieki. Opieki tej, z uwagi na stan zdrowia, nie może podjąć się jej matka, która nie jest w stanie wykonywać żadnych czynności przy obsłudze chorego męża. Odwołująca wskazała, że choroba ojca wymaga jej całodobowej opieki i z tego powodu nie może podjąć żadnego zatrudnienia.
W dniu 11 października 2011r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynęło pismo organu I instancji informujące, że S. M. zmarł w dniu 22 września 2011r. Do pisma załączono kserokopię aktu zgonu. Jednocześnie organ I instancji podał, że o śmierci S. M. został powiadomiony przez córkę, B. S.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 2 w związku z art. 105 §1 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa) w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), decyzją z dnia 19 października 2011 r. nr 2580/11, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzekło o umorzeniu postępowania pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium przywołało treść przepisu art. 30 ust. 4 kpa, który stanowi, że w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. A contrario w sprawach dotyczących praw niezbywalnych i niedziedzicznych, a więc ściśle związanych ze stroną postępowania, które nie mogą w żaden sposób przejść na inne podmioty, skutek taki nie następuje. Kolegium wskazało, że taka sytuacja występuje w sprawach związanych z ustaleniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którego przyznanie jest ściśle związane z konkretną osobą wymagającą opieki w miejsce, której nie mogą wstąpić inne osoby (w tym również jej następcy prawni). Śmierć osoby wymagającej opieki stanowi ustanie jednej z istotnych okoliczności faktycznych tworzących sprawę administracyjną dotyczącą przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W takiej sytuacji brak jest już osoby wymagającej opieki, wobec której na wnioskującym ciąży obowiązek alimentacyjny. W związku z tym orzekanie o tym uprawnieniu nie jest już możliwe, a strona nie może skutecznie żądać przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą nieżyjącą w momencie orzekania.
Zgodnie z art. 105 § 1 kpa gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe w całości albo w części organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo w części. Organ wskazał, że bezprzedmiotowość postępowania musi być przez organy administracji prowadzące postępowanie uwzględniana z urzędu. Organ ten jest związany stanem faktycznym i prawnym z chwili podejmowania rozstrzygnięcia. Powołując się na powyższe oraz na tę okoliczność, że S. M. zmarł w dniu 22 września 2011r., a więc przez załatwieniem sprawy przez organ odwoławczy, decyzję organu I instancji należało uchylić i umorzyć prowadzone przez ten organ postępowanie jako bezprzedmiotowe.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła B. S., podnosząc, iż świadczenie pielęgnacyjne winno być jej przyznane za okres od dnia złożenia wniosku do dnia zgonu ojca, tj. za okres od 1 kwietnia do 21 września 2011r. Nadto skarżąca podtrzymała swoje stanowisko zawarte w odwołaniu wskazując, że przez ten cały okres sprawowała opiekę nad ojcem, nie podejmując zatrudnienia. Wskazała nadto, że z akt sprawy wynika, że oboje rodzice są niepełnosprawni. Powołała się wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 lipca 2008r. sygn. akt P 27/07 stwierdzający niezgodność art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych z Konstytucją - niepełnosprawność obojga małżonków, nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a osoba wywiązująca się zez swych obowiązków wobec ojca i matki, i rezygnująca z zatrudnienia, winna otrzymać od państwa odpowiednie wsparcie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, akcentując w szczególności, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, jako prawo osobiste jest ściśle związane nie tylko z osobą występującą o świadczenie, ale także z osobą, nad którą opieka jest sprawowana, gdyż jest pochodną szczególnej relacji pomiędzy tymi dwoma osobami fizycznymi. Kolegium podtrzymało swoje stanowisko, że obecnie bezprzedmiotowym jest orzekanie o związanym ze zmarłym S. M. prawie osób zobowiązanych do alimentacji do świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślono, że orzekanie o uprawnieniu do świadczenia pielęgnacyjnego niezależnie czy pozytywne czy negatywne nie jest możliwe, a strona nie może skutecznie żądać ukształtowania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą w chwili orzekania nie żyjącą. Wskazano, że oceny tej nie zmienia dyspozycja art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, gdyż przepis ten nie wprowadza wyjątku od zasady, że organy administracji działając w toku instancji orzekają wedle stanu prawnego i faktycznego z dnia wydawania decyzji. Art. 24 ust. 2 ustawy wraz z np. art. 24 ust. 4 ustawy wyznacza jedynie czasowe granice przyznawanego uprawnienia i znajduje zastosowanie dopiero wtedy, gdy organ oceni, że w chwili podejmowania rozstrzygnięcia, istnieją podstawy do zastosowania art. 17 ust. 1 ustawy i przyznania wnioskowanego świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego polegającym na błędnej interpretacji art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Tym samym skarga B. S. jako zasadna zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę wydania decyzji przez organ I instancji stanowił przepis art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) zw. dalej ustawą, w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a). Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, w dacie rozstrzygania przez organ I instancji stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, a także 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) stanowił, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim.
Obowiązek alimentacyjny jest pojęciem prawnym, uregulowanym w Dziale III ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), dalej Kro. Stosownie do art. 128 Kro obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania i ciąży na krewnych w linii prostej oraz rodzeństwie. Zgodnie z art. 61 ze znakiem 7 § 1 Kro krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej, zaś stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo (§ 2). Wśród krewnych w linii prostej rozróżnia się linię wstępną (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie, itd.) oraz linię zstępną (dzieci, wnuki, prawnuki, itd.).
Niespornym jest, że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad ojcem złożyła jego córka B. S. a wiec bezspornie osoba na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Ojciec skarżącej S. M. legitymował się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w W. o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe, z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. S. M. pozostawał w związku małżeńskim ze S. M., która również posiada (od 2005r.) orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe wraz ze wskazaniem na konieczność rehabilitacji leczniczej, na konieczność stałego współdziałania opiekuna w procesie leczenia, jak też na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby .
W niniejszej sprawie jednakże w pierwszej kolejności należało ustalić czy istniały podstawy dla uchylenia przez Kolegium decyzji odmawiającej przyznania B. S. świadczenia pielęgnacyjnego i umorzenia przez organ odwoławczy postępowania prowadzonego przez organ I instancji.
Z argumentacji przedstawionej przez Kolegium wynika, że śmierć ojca skarżącej przed wydaniem decyzji przez organ II instancji uniemożliwia dalsze prowadzenie postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, albowiem obecnie brak jest w istocie sprawy administracyjnej, w której organ administracji byłby zobowiązany do wydania rozstrzygnięcia.
Sąd nie podzielił powyższej argumentacji Na wstępie rozważań trzeba wyjaśnić, iż zgodnie z treścią, powołanego przez Kolegium w odpowiedzi na skargę art. 24 ust. 2 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przyznawane jest nie "na osobę" wymagającą wychowania, utrzymania lub opieki, lecz samej osobie nie podejmującej lub rezygnującej z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. O dacie, od której przysługuje to świadczenie, decyduje data złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad dzieckiem, o ile spełnione zostały wszystkie warunki przyznania takiego świadczenia (vide także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 328/08, Baza orzeczeń Lex nr 504811). Przedmiotem postępowania o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego jest więc nie tylko przyznanie tego świadczenia na okres od daty decyzji do końca okresu zasiłkowego, ale również za okres poprzedzający tę decyzję od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Tak więc w razie śmierci osoby, której miała dotyczyć opieka osoby wnioskującej o świadczenie pielęgnacyjne, bezprzedmiotowe staje się rozstrzyganie o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od daty śmierci tej osoby. Z uwagi bowiem na takie zdarzenie prawne, opieka o jakiej mowa w art. 17 ust. 1 tej ustawy, nie może już być sprawowana. Tym samym nie może być też mowy o spełnieniu przez kogokolwiek przesłanek warunkujących możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Postępowanie administracyjne nie staje się jednak bezprzedmiotowe w części dotyczącej okresu rozpoczynającego się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do daty śmierci osoby, nad którą opieka miała być sprawowana. Jeżeli bowiem w tym czasie opieka ta była już sprawowana, to przy spełnieniu wszystkich ustawowych przesłanek konieczne będzie przyznanie wnioskowanego świadczenia, natomiast nie może dojść do umorzenia postępowania w tej części, jego przedmiot bowiem ciągle istnieje. Sąd orzekający w niniejszej sprawie popiera w tym względzie stanowisko zajęte przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach z dnia 25 maja 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 301/11 (dostępny na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl).
Tym samym rozstrzygnięcie organu II instancji podlega uchyleniu albowiem w sprawie nie istniały podstawy dla zastosowania przepisu art. 138 § 1 pkt 2 kpa w zw. z art. 105 § 1 kpa, poprzez uchylenie decyzji organu I instancji w całości i umorzeniu postępowania pierwszej instancji.
Uchyleniu podlega również decyzja organu I instancji albowiem okoliczność, że B. S. sprawowała opiekę nad pozostającym w związku małżeńskim ojcem S. M. nie stanowi podstawy do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W judykaturze wyraża się pogląd, że nieuprawniona jest taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a w związku z art. 17 ust. 1 ustawy, w myśl której osoba sprawująca opiekę, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, o którym mowa w art. 128 Kro traci prawo do świadczenia z uwagi na pozostawanie osoby, nad którą sprawuje opiekę w związku małżeńskim. Pozostawanie w związku małżeńskim będzie przeszkodą w przyznaniu tego świadczenia tylko wówczas gdy małżonek osoby wymagającej opieki będzie w stanie skutecznie tę pomoc świadczyć. W rozpoznawanej sprawie taka pomoc nie może być skutecznie świadczona, albowiem małżonek osoby, nad którą skarżąca sprawuje opiekę, czyli matka skarżącej S. M. jest również osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej opieki osób trzecich, stałej rehabilitacji, co wynika z przedłożonego do akt administracyjnych orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w W. Zatem pozostawanie w związku małżeńskim przez S. M. nie mogło być, w okolicznościach rozpoznawanej spray, przyczyną odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazać też należy, że zgodnie z aktualnie obowiązującym brzmieniem, tj. od dnia 14 października 2011r. 2011r., art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie (art. 1 pkt 6 lit. a) ustawy z dnia 19 sierpnia 2011r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, Dz. U. z 2011r. nr 205, poz. 1212).
Nadto podstawą odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej było ustalenie, jak wynika z uzasadnienia decyzji organu I instancji, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia od dnia 1 września 2009r. a więc przed stwierdzeniem znacznej niepełnosprawności u ojca skarżącej. Powyższe w ocenie organu uzasadniało ustalenie, że nie została spełniona przesłanka nie podejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lun innej pracy zarobkowej przez skarżącą.
W ocenie Sądu wskazana okoliczność nie mogła być podstawą odmowy przyznania świadczenia a stanowisko zajęte przez organ administracji nie zasługuje na uwzględnienie. Z cyt. przepisu art. 17 ust. 1 ustawy nie wynika aby przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego było w ogóle uwarunkowane wcześniejszym wykonywaniem pracy lub jej poszukiwaniem. Świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w cyt. przepisie przysługuje w dwóch odmiennych stanach faktycznych. Pierwszy z nich ma miejsce wówczas, gdy dana osoba ubiegająca się o świadczenie faktycznie rezygnuje z wykonywanej dotychczas pracy. Drugi natomiast występuje wówczas, gdy dana osoba w ogóle nie podejmuje zatrudnienia, przy czym bez znaczenia jest czy osoba ta wykonywała już wcześniej jakąś pracę, czy też nie. Okoliczność ta może mieć jedynie znaczenie dla ustalenia przyczyn z powodu których dana osoba nie podejmuje pracy. W każdym bowiem przypadku "rezygnacja" lub "niepodejmowanie zatrudnienia" musi być powiązane z celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Niepodejmowanie więc zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o którym mowa w tym przepisie, oznacza wyłącznie niemożność podjęcia pracy z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, aktywność osób sprawujących opiekę nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności skierowana jest właśnie na sprawowanie takiej opieki a nie na poszukiwanie zatrudnienia. Zatem organ winien ustalić czy skarżąca opiekująca się niepełnosprawnym ojcem w sytuacji gdyby nie sprawowała tej opieki byłaby w gotowości do podjęcia innej pracy zarobkowej. Przy czym nie mają w takiej sytuacji zastosowania takie okoliczności jak brak zatrudnienia w ostatnim okresie czasu, brak odpowiednich kwalifikacji, czy brak odpowiednich ofert pracy, nie mają one bowiem znaczenia dla spełnienia przesłanki, o której mowa w przepisie art. 17. Organy żadnych ustaleń w tym zakresie nie poczyniły, skarżąca natomiast swój wniosek uzasadniała koniecznością całodobowej opieki nad ojcem i jego stanem zdrowia, stosowne informacje wobec treści uzasadnienia organu I instancji przedstawiając w odwołaniu wniesionym do kolegium i wskazując, że nie może podjąć zatrudnienia wobec konieczności całodobowej opieki nad ojcem.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy rozstrzygające w niniejszej sprawie przy ponownym jej rozpatrzeniu zobowiązane będą merytorycznie rozstrzygnąć wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, to jest od kwietnia 2011 r., do daty śmierci ojca, tj. do dnia 21 września 2011r., przy uwzględnieniu wyżej przedstawionych wskazań co do dalszego postępowania dotyczących wykładni przepisu art. 17 w tym ust. 1 ustawy, w tym ustalą czy niepodjęcie zatrudnienia przez skarżącą spowodowane było koniecznością sprawowania opieki nad ojcem. Oceny tej należy dokonać z zachowaniem zasad postępowania zawartych w art. 7 i 77 §1 kpa, nakazujących organom dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz dokładne i wszechstronne zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego.
Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sad Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło