III SA/Łd 1112/11
WyrokWSA w Łodzi2012-01-26
Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Irena Krzemieniewska, Janusz Nowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, wydana po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku strony, może być uznana za prawidłową, jeśli te same osoby, które brały udział w wydaniu decyzji pierwszej instancji, uczestniczyły również w postępowaniu po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Naruszenie to polegało na tym, że te same osoby, które brały udział w wydaniu decyzji pierwszej instancji, uczestniczyły również w postępowaniu po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co stanowi naruszenie art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. i art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a.Stan faktyczny
U. M. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, które pozostały po zmarłym mężu. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, wskazując na brak przesłanek całkowitej nieściągalności oraz na możliwość poprawy sytuacji materialnej wnioskodawczyni. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS utrzymał w mocy poprzednią decyzję. U. M. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podnosząc swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi U. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.
III SA/Łd 1112/11
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia [...] r. [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1 oraz art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 2 listopada 2010r. w sprawie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, figurujących na koncie zmarłego męża - A. M., odmówił U. M. umorzenia należności z tytułu składek na:
-- ubezpieczenia społeczne za okres: 08 -12.1999; 02.2000-06.2001; 08.2001-01.2005r. w łącznej kwocie: 53.781,92 zł, w tym z tytułu:
- składek - za w/w okres w kwocie: 25.916,12 zł
- odsetek: 27.331,00 zł
- koszty upomnienia: 534,80 zł
-- ubezpieczenie zdrowotne za okres: 08-12.1999; 05,09.2000; 11.2000-01.2005r. w łącznej kwocie: 12.541,13 zł, w tym z tytułu:
- składek - za w/w okres w kwocie: 6.174,73 zł
- odsetek: 5.744,00 zł
- koszty upomnienia: 622,40 zł
-- Fundusz Pracy za okres: 08-12.1999; 07.2000; 09.2000-04.2001; 06.2001-09.2004r. w łącznej kwocie: 3.726 ,96 zł, w tym z tytułu:
- składek - za w/w okres w kwocie: 1.537,96 zł
- odsetek: 1.593,00 zł
- koszty upomnienia: 596,00 zł.
W uzasadnieniu organ wskazał, że we wniosku z dnia 31 maja 2011 r. U. M. poprosiła o umorzenie zadłużenia figurującego na koncie zmarłego męża, za które jest odpowiedzialna zgodnie z decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wnioskodawczyni poinformowała, że decyzje o odpowiedzialności zostały wydane na trzech spadkobierców. Podkreśliła, że decyzją nr [...] z dnia [...] r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. o odmowie umorzenia wobec niej zadłużenia męża. Ww. decyzja była uzasadniona faktem, że spadek po mężu nie został odrzucony ani przyjęty z dobrodziejstwem inwentarza lecz wyrokiem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...] r. spadek nabyto na podstawie ustawy. Ponadto w decyzji organ wskazał, że świadczenie emerytalne otrzymywane przez stronę umożliwi spłatę zadłużenia w dłuższym okresie, co nie pozbawi możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych.
Z uwagi na zaistnienie nowych okoliczności, które spowodowały radykalne pogorszenie się sytuacji materialnej, U. M. zdecydowała się na złożenie ponownej prośby o umorzenie zadłużenia z tytułu składek wraz z odsetkami i kosztami upomnienia. Poinformowała, że od marca 2011 r. otrzymuje świadczenie emerytalne w wysokości 799,27 zł ze względu na potrącaną kwotę 337,60 zł w ramach prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż zmarły mąż pozostawił zadłużenie wobec Urzędu Skarbowego i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. U. M. wyjaśniła jednocześnie, że mieszka z synem, który jest osobą bezrobotną. Podkreśliła, że po opłaceniu świadczeń nie ma środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych, ani na wykupienie lekarstw powstrzymujących rozwój choroby nowotworowej oraz na dojazdy do szpitala w Łodzi na cykliczne leczenie chemiczne.
Wnioskodawczyni wskazała również, że ze względu na zły stan zdrowia i niepomyślne rokowania wyleczenia, orzeczeniem z dnia [...] r. lekarz orzecznik uznał ją za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Poinformowała, że ze względu na niespełnienie kryterium dochodowego nie może ubiegać się o pomoc finansową z MOPS w Ł. i dofinansowania do czynszu z Urzędu Miasta w Ł.. Podkreśliła także, że nie może liczyć na pomoc synów, ponieważ jeden jest na jej utrzymaniu, a drugi syn ma także trudną sytuację materialną z powodu leczenia i rehabilitacji swojego syna.
Powołując się na art. 28 ust 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły przesłanki umorzenia należności z uwagi na ich całkowitą nieściągalność. Okoliczności uzasadniające stwierdzenie jej istnienia zostały w sposób wyczerpujący określone przez ustawodawcę, co wyłącza możliwość uwzględnienia przez Zakład sytuacji innych niż wymienione w powołanym artykule. Organ podkreślił, iż Zakład nie wyczerpał okresu dochodzenia należności, jest wdrożone postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Urząd Skarbowy w K., a egzekucja jest skuteczna, gdyż ostatnia wpłata została dokonana w dniu 22.06.2011 r. w wysokości 337,60 zł. Ponadto wnioskodawczyni jest właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] w Ł. przy ul. B. [...]. Z uwagi na powyższe, w ocenie organu, brak jest podstaw prawnych do umorzenia należnych zobowiązań w oparciu o wskazane kryterium.
Oceniając zasadność umorzenia zadłużenia w kontekście art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) organ uznał, że nie wystąpiły w niniejszej sprawie także przesłanki umorzenia należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. W wyniku przeprowadzonej analizy dochodów i wydatków wnioskodawczyni organ stanął na stanowisku, że jej sytuacja finansowa wskazuje na znaczne problemy finansowe, jednak w przypadku znalezienia zatrudnienia przez niepracującego syna dojdzie do jej poprawy.
Zakład podkreślił, iż nie neguje bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej wnioskodawczyni, jednak wskazany stan zdrowia nie jest przesłanką, gdyż do umorzenia może dojść między innymi gdy opłacanie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych albo przewlekła choroba uniemożliwia uzyskanie dochodów umożliwiających opłacenie zaległych składek. Organ zaznaczył, iż U. M. ma stały dochód w postaci przyznanego świadczenia emerytalnego w wysokości 1.350,41 zł brutto, natomiast w przypadku podjęcia zatrudnienia przez syna wspólnie z nią mieszkającego, sytuacja materialna ulegnie poprawie.
W nawiązaniu do art. 17 ustawy z dnia 18 grudnia 2002 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 241, poz. 2074 ze zm.) organ podniósł, że w myśl ustawy o restrukturyzacji mąż wnioskodawczyni - A. M.ek w okresie jej obowiązywania był przedsiębiorcą i nie skorzystał z przysługującego mu prawa do złożenia wniosku o restrukturyzację. Zatem wniosek o umorzenie należności z tytułu składek następcy prawnego, który wszedł w prawa i obowiązki spadkodawcy, nie może podlegać rozpatrzeniu na podstawie ww. przepisu.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy U. M. podkreśliła, iż decyzja z dnia [...] r. jest dla niej krzywdząca, gdyż po potrąceniu egzekucyjnym prowadzonym przez Urząd Skarbowy w K., otrzymuje świadczenie 799,27zł plus zasiłek pielęgnacyjny. Wskazała, iż jest osobą trwale i całkowicie niezdolną do pracy i samodzielnej egzystencji, a po opłaceniu rachunków związanych z utrzymaniem mieszkania i leczeniem ujawnionej choroby nowotworowej, brak jej środków na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych i życiowych.
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w związku z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] r. o odmowie umorzenia wobec U. M. należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W oparciu o rozpatrywane okoliczności sprawy organ stwierdził ponownie, że brak jest przesłanek, które mogłyby wskazywać na możliwość umorzenia należności na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z tytułu całkowitej nieściągalności. Zakład nie wyczerpał bowiem okresu dochodzenia należności, a egzekucja prowadzona przez Urząd Skarbowy jest skuteczna. Ponadto z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni jest właścicielem lokalu mieszkalnego nr [...] w Ł. przy ul. B. [...] zostaną podjęte działania zmierzające do zabezpieczenia wierzytelności Zakładu. Z uwagi na powyższe, nie są spełnione ustawowe wymogi całkowitej nieściągalności, a zatem brak jest podstaw do umorzenia należności na podstawie tego kryterium.
Organ podniósł, iż sytuacja materialna U. M. została przeanalizowana i oceniona na podstawie posiadanych informacji i w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z § 3 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i uznano, że nie występują w niniejszej sprawie przesłanki umorzenia należności. W opinii Zakładu, sytuacja materialna strony jest trudna, jednak biorąc pod uwagę możliwość znalezienia zatrudnienia przez bezrobotnego syna, ulegnie ona poprawie.
Organ podkreślił, iż rolą ZUS jest m. in. zapewnienie wpływu środków do budżetu państwa, a umorzenie jest instytucją o charakterze uznaniowym i wyjątkowym. Nie można z instytucji umorzenia czynić powszechnie stosowanego środka prowadzącego do zwolnienia z obowiązku uregulowania zobowiązań. Wskazał, że biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczone, Zakład zobligowany jest do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi U. M. wniosła o uchylenie w całości decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. i podkreśliła, że decyzja ta jest dla niej krzywdząca. Skarżąca ponownie opisała swoją ciężką sytuację zdrowotną oraz materialną. Podkreśliła, że nie może liczyć na pomoc finansową mieszkającego z nią syna, gdyż od [...] r. utracił on status osoby bezrobotnej, a nie może iść do pracy z uwagi na to, że musi sprawować nad nią opiekę ze względu na stwierdzoną chorobę nowotworową.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych powodów, niż zostały w niej podniesione.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z mocy art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie; kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozpoznając skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże nie jest związany zarzutami i wnioskami tej skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd może w związku z powyższym, wychodząc poza granice skargi, stwierdzić określone naruszenie prawa materialnego bądź przepisów postępowania nawet wówczas, gdy skarżący takiego naruszenia nie dostrzegł i nie zgłosił odpowiednich zarzutów we wniesionej skardze. Sąd może również przy orzekaniu i sporządzaniu uzasadnienia skupić się na dostrzeżonym uchybieniu o znaczeniu podstawowym dla rozstrzygnięcia sprawy, nie odnosząc się jednocześnie szczegółowo do zarzutów podniesionych w skardze przez skarżącego, w sytuacji, gdy zarzuty te mają charakter drugorzędny i nie rzutują bezpośrednio na treść orzeczenia.
Sąd dokonując kontroli zaskarżonej decyzji, niezależnie od treści skargi, stwierdził naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co obligowało go do uchylenia zaskarżonej decyzji - art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a.
Stosownie do art. 83 ust. 1, 2, 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw i od tych decyzji przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach kodeksu postępowania cywilnego. Od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne odwołanie nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego.
Do decyzji ZUS w sprawach umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie ma zastosowanie art. 127 § 3 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. Przepis ten stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest co prawda odwołaniem, jednak wykazuje wiele podobieństw do odwołania i powinny mu towarzyszyć te same proceduralne gwarancje bezstronności, które wiążą się z postępowaniem dwuinstancyjnym (por. wyrok NSA z 20 marca 2008r. II GSK 472/07). Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 K.p.a. stanowi bowiem środek zaskarżenia, różniący się od odwołania jedynie brakiem dewolutywności. Po złożeniu takiego wniosku objęta nim decyzja traci charakter ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy, co odpowiada sytuacji niewyczerpania toku instancji w postępowaniu administracyjnym (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 1994r., sygn. akt II SA 2616/93). Ponadto, do istoty i celu tego wniosku należy zagwarantowanie stronie prawa do dwukrotnego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej samej sprawy w postępowaniu administracyjnym, a nie dokonanie autokontroli decyzji jak na mocy art. 132 § 1 i 2 K.p.a.
Z kolei przepis art. 24 § 1 pkt 5 K.p.a. stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zwrot "brał udział w sprawie" oznacza podejmowanie przez pracownika organu administracji publicznej czynności procesowych, przewidzianych w przepisach prawa, niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji, a także, jeżeli pracownik został upoważniony do wydania decyzji w imieniu organu lub pełni funkcję organu - załatwienie sprawy w drodze decyzji. W ocenie Sądu zasada ta znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy na skutek złożenia wniosku o jej ponowne rozpoznanie w trybie art. 127 § 3 K.p.a. Użyte sformułowanie "w sprawie" oznacza sprawę administracyjną załatwianą w drodze decyzji (A. Wróbel w: Małgorzata Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz. Zakamycze 2000 – str. 199). Przez "udział w wydaniu zaskarżonej decyzji" w niższej instancji należy rozumieć nie tylko wydanie (podpisanie) decyzji przez pracownika, lecz także podejmowanie czynności procesowych mających lub mogących mieć wpływ na wynik (rozstrzygnięcie) sprawy (wyrok WSA w Rzeszowie z 22 czerwca 2009r. w spr. I SA/Rz 285/09 – Lex nr 563373). (Według Kałuskiego "Postępowanie administracyjne" 1929 r. s. 37 "wystarczy udział w wydaniu, niekoniecznie decyzja musi pochodzić od urzędnika, względnie przez niego być podpisaną, w każdym razie urzędnik ten musi być czynny przy wydaniu decyzji w niższej instancji.).
Ograniczenie zakresu tego pojęcia tylko do fazy wydania decyzji w znaczeniu teoretycznym wydaje się nieuzasadnione ze względu na tę szczególną właściwość postępowania administracyjnego, w którym, w odróżnieniu od postępowania sądowego, poszczególne czynności o różnej doniosłości procesowej mogą być wykonywane przez różnych pracowników, którzy mogą mieć mniejszy lub większy wpływ na treść rozstrzygnięcia w sprawie, co wymaga starannej i wnikliwej oceny (A.Wróbel. M. Jaśkowska – Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz wydawnictwo Zakamycze 2000r. str. 202-204).
Okoliczność, że pracownik administracji publicznej bierze udział w postępowaniu w sprawie, mimo że brał w tej sprawie udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji, skutkuje tym, że stanowi to podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 3 K.p.a.).
Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że decyzję z dnia [...] r. Nr [...] podpisali: Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS E. K., Starszy Specjalista E. M.-J., p.o. Kierownika Wydziału M. P., Kierownik Inspektoratu B. B. Po złożeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymano w mocy decyzję z [...] r. Zaskarżoną decyzję podpisali: Dyrektor E.Ż.-M., Starszy Specjalista E. M.-J., p.o. Kierownika Wydziału M. P., Kierownik Inspektoratu B. B. oraz Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS E. K. Obie decyzje, tzn. z [...] r. i z [...] r. podpisały te same osoby, a mianowicie: Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS E. K., Starszy Specjalista E. M.-J., p.o. Kierownika Wydziału M. P., Kierownik Inspektoratu B. B., co dowodzi, iż te same osoby brały udział w wydaniu zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji z [...] r.
Nie ma znaczenia okoliczność, iż podpisy pod decyzjami zostały pogrupowane w taki sposób, że po prawej stronie podpisał się dyrektor a po lewej pozostałe osoby. Taka technika może świadczyć o różnej wadze podpisów figurujących pod decyzją (por. wyroki WSA we Wrocławiu z 18 grudnia 2009r. w spr. III SA/Wr 233/09, z 6 maja 2010r. w spr. III SA/Wr 804/09, z 18 maja 2010r. w spr. II SA/Wr 837/09 i z 29 czerwca 2010r. w spr. I SA/Wr 838/09 oraz wyrok WSA w Olsztynie z 28 lipca 2011r. w spr. I SA/Ol 377/11 – wszystkie opublikowane: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie zmienia to jednak faktu, iż skoro wszystkie osoby podpisały się pod decyzją, to oznacza, że brały udział w jej wydaniu. Zaskarżoną decyzję wydały zatem cztery osoby, które uczestniczyły w wydaniu decyzji z [...] r., w tym Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS E. K.
Niezależnie od tego, te cztery osoby, które wydały decyzję z [...] r., a mianowicie: p.o. Kierownika Wydziału M. P., Starszy Specjalista E. M.-J., Kierownik Inspektoratu B. B. oraz Zastępca Dyrektora Oddziału ZUS E. K. brały również udział w postępowaniu po złożeniu przez skarżącą wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wykonywały one szereg czynności w postępowaniu wyjaśniającym takich jak: telefonowanie do różnych wydziałów ZUS i skarżącej, wysyłanie pism do skarżącej, sporządzanie wydruków komputerowych i notatek służbowych oraz zawiadamianie skarżącej o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym. Świadczą o tym ich pieczęcie z podpisami na szeregu pism załączonych do akt sprawy (k. 79, 80, 81, 82, 83, 86). Wszystkie te osoby brały udział w wydaniu decyzji z [...] r. i na podstawie art. 24 § 1 pkt. 5 K.p.a., były z mocy ustawy wyłączone od udziału w postępowaniu po złożeniu przez skarżącą wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Mimo to uczestniczyły one w tym postępowaniu.
Decyzja administracyjna wydana w wyniku ponownego rozpoznania sprawy musi być traktowana jako nowe, samodzielne rozstrzygnięcie, a względy prawdy obiektywnej nakazują wyłączyć pracownika od udziału w postępowaniu, gdy brał on udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Zatem, przesłanka wyłączenia pracownika nie podlega jakiejkolwiek ocenie, co do jej wpływu na obiektywne rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, gdyż ma charakter bezwzględny. Postępowanie wywołane wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest postępowaniem stricte instancyjnym, a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie ma charakteru dewolutywnego (nie skutkuje przeniesieniem rozpoznania sprawy do wyższej instancji), to jednak zasada prawdy obiektywnej wymaga, aby tryb rozstrzygnięć wydawanych przez organ rozpoznający sprawę po raz pierwszy dawał stronie gwarancję procesową, że osoba wydająca decyzję nie będzie następnie brała udziału w postępowaniu, którego celem jest ocena prawidłowości tej decyzji.
W tej sytuacji należy stwierdzić, że w sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt. 3 K.p.a.). Z kolei, art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a. stanowi, że Sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Zauważyć należy, że ustawodawca nie wiąże tej podstawy do wyeliminowania zaskarżonego aktu z obrotu prawnego z nastąpieniem konsekwencji w postaci wpływu na wynik sprawy lub nawet potencjalnego istotnego wpływu na jej wynik. W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
A. B.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło