II SA/Ol 300/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2012 r. sprawy ze skargi H. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. UZASASDNIENIE Burmistrz Miasta I. decyzją z dnia 19 grudnia 2011r. odmówił H.C. przyznania dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika K.R. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że H.C., prowadzący zakład "[...]", w dniu 21 listopada 2011 r. wystąpił o dofinansowanie kosztów kształcenia wymienionego młodocianego pracownika, który rozpoczął naukę u wnioskodawcy w zawodzie kamieniarz, dnia 1 września 2008 r. a została ona zakończona uzyskaniem przez ucznia świadectwa czeladniczego z dniem 30 sierpnia 2011r. Nauka został skrócona o dwa miesiące i trwała do 30 czerwca 2011r. Działalność gospodarcza prowadzona przez wnioskodawcę została wykreślona z ewidencji z dniem 30 czerwca 2011r. Organ przytoczył treść art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991r. o systemie oświaty ( Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) i stwierdził, iż wnioskodawca w dniu złożenia wniosku nie spełniał przesłanek wskazanych w tym przepisie, ponieważ w dniu złożenia wniosku nie prowadził już działalności gospodarczej, a tym samym nie był pracodawcą. H.C. wniósł odwołanie od tej decyzji, w którym wyjaśnił, iż okres trwania praktycznej nauki zawodu został skrócony o dwa miesiące z uwagi na pogarszający się stan zdrowia ucznia, na jego wniosek. Odwołujący się zarzucił, że organ, powołując się na literalną interpretację przepisu, błędnie zinterpretował art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty, który nie precyzuje okresu, w którym wnioskodawca musi mieć status pracodawcy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. decyzją z dnia 6 lutego 2012r. utrzymało w mocy decyzję, będącą przedmiotem odwołania. W uzasadnieniu przytoczono stan faktyczny sprawy i stwierdzono, iż dofinansowanie przysługuje pracodawcy; wszystkie przesłanki wymienione w art. 70b ustawy o systemie oświaty muszą być spełnione łącznie. W niniejszej sprawie nie została spełniona jedna z nich. W dacie zdania egzaminu przez ucznia i uzyskania przez niego świadectwa czeladniczego firma wnioskodawcy już nie funkcjonowała, bowiem została wykreślona z ewidencji. Zatem przyznanie dofinansowania nie jest możliwe. W skardze wniesionej do tutejszego Sądu H.C. podnosił, iż okoliczność, czy wnioskodawca w dniu składania wniosku był wpisany do ewidencji działalności gospodarczej, pozostaje bez znaczenia. Istotnym jest, aby wnioskodawca był pracodawcą wobec osoby przygotowującej się do zawodu w okresie, w którym takie przygotowanie miało miejsce. Sztuczne utrzymywanie stosunku pracy, motywowane chęcią uzyskania dofinansowania przeczyłoby swobodzie przedsiębiorczości i naruszałoby art. 6 ust. 1 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał dotychczasowe stanowisko, iż przedmiotowe dofinansowanie nie przysługuje, ponieważ w dniu składania wniosku H.C. nie był pracodawcą. Zarzuty, dotyczące naruszenia przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej zaś nie mają znaczenia w sprawie, bo dotyczą one sposobu i zasad prowadzenia działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadą legalności, wyrażoną w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd bada zaskarżone orzeczenie wyłącznie pod względem zgodności z obowiązującym prawem. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja narusza prawo. Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie nie był sporny. Strona i organ natomiast odmiennie oceniały kwestię, czy skarżącemu przysługuje prawo do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika, w sytuacji gdy wniosek o to dofinansowanie został złożony po wyrejestrowaniu przez skarżącego działalności gospodarczej z ewidencji. Na tej podstawie bowiem organy orzekające w sprawie uznały, iż H.C. utracił status pracodawcy. Stanowiska tego nie można podzielić. Zgodnie z art. 70b ust. 1 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, ze zm.) pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia, jeżeli: 1) pracodawca lub osoba prowadząca zakład w imieniu pracodawcy albo osoba zatrudniona u pracodawcy posiada kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, określone w odrębnych przepisach; 2) młodociany pracownik ukończył naukę zawodu lub przyuczenie do wykonywania określonej pracy i zdał egzamin, zgodnie z odrębnymi przepisami. Z treści cytowanych przepisów wynika wprost, że przyznanie dofinansowania na rzecz pracodawcy uzależnione jest od kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek: zawarcia umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego, posiadania przez pracodawcę lub osobę prowadzącą zakład w imieniu pracodawcy albo przez osobę zatrudnioną u pracodawcy kwalifikacji wymaganych do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych oraz ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia zawodowego i zdanie egzaminu, zgodnie z odrębnymi przepisami. Podkreślenia wymaga, że przesłanki te muszą istnieć w czasie trwania całego okresu przygotowania zawodowego, a nie tylko w dacie rozstrzygania wniosku (zob. np. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt I OSK 1194/10, wyrok WSA w Warszawie z dnia 24 października 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 586/11, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 grudnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 426/08). W art. 70b ust. 5 cytowanej ustawy uregulowane zostały zasady uzyskania dofinansowania, w przypadku rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Możliwość proporcjonalnego podziału kwoty dofinansowania pomiędzy pracodawców przewidziana została, gdy umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy. W takiej sytuacji przysługującą kwotę dofinansowania dzielona jest między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu. Wyjaśnić przy tym należy, że "przyczyny niezależne od pracodawcy" to np. zmiany organizacyjne lub likwidacja działalności, skutkujące niemożliwością dalszego zatrudniania młodocianego (tak M. Pilich, Ustawa o systemie oświaty. Komentarz, Warszawa 2012). Jeżeli natomiast umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z winy pracodawcy, a więc z powodu okoliczności bezprawnych, za które pracodawca ponosi odpowiedzialność, wówczas temu pracodawcy dofinansowanie nie przysługuje. Ponadto, ustawodawca w art. 70b ust. 7 ustawy zakreślił na złożenie wniosku trzymiesięczny termin, liczony od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu lub przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Podnieść należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż w praworządnym (art. 7 Konstytucji RP) i demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) nałożenie na stronę obowiązku lub ograniczenia przysługującego jej uprawnienia może nastąpić tylko na podstawie przepisu powszechnie obowiązującego (por. np. wyrok NSA z 17 listopada 1982 r., sygn. akt II SA 1474/82, ONSA 1982 nr 2, poz. 107, z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2010/11 i z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 468/11). Ponadto, nie można domniemywać obowiązku obciążającego stronę lub ograniczenia przysługującego jej uprawnienia, gdyż to godzi w bezpieczeństwo obrotu prawnego (por. wyroki NSA z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt II OSK 1625/10, z dnia 10 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 2010/11 i z dnia 2 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1843/11 i I OSK 2011/11). Nie budzi zatem wątpliwości, że przepisy ograniczające uprawnienia podmiotów należy interpretować ściśle. Skoro więc ustawodawca nie przewidział w art. 70b ustawy o systemie oświaty konsekwencji w postaci utraty prawa do otrzymania dofinansowania kosztów kształcenia w przypadku zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej przez pracodawcę, to nie można wyprowadzać takiego warunku w drodze wykładni. Ustawodawca w art. 70b ust. 5 ustawy o systemie oświaty zdecydował, że przesłanką powodującą utratę prawa pracodawcy do dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika jest wcześniejsze ustanie stosunku prawnego łączącego pracodawcę i młodocianego pracownika, wskutek rozwiązania umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego z winy pracodawcy. Tylko takie rozwiązanie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego nakłada na organ obowiązek wydania decyzji o odmowie przyznania dofinansowania. Okolicznością, która uzasadniałaby odmowę dofinansowania nie jest natomiast fakt, że w dacie złożenia wniosku pracodawca nie prowadził już działalności gospodarczej, podczas której zatrudniał młodocianego pracownika na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego. Istotne jest bowiem, aby w toku kształcenia młodocianego pracownika spełniał wszystkie wymienione wyżej ustawowe przesłanki warunkujące uzyskanie dofinansowania kosztów kształcenia. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżący posiadał kwalifikacje wymagane do prowadzenia przygotowania zawodowego młodocianych, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania (Dz. U. nr 60, poz. 278, ze zm.). Zatem spełniony został warunek określony w art. 70b ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie oświaty. Spełniona została również przesłanka z art. 70b ust. 1 pkt 2 tej ustawy, gdyż strona przedstawiła kopie świadectwa ukończenia przez młodocianego pracownika zasadniczej szkoły zawodowej i świadectwa czeladniczego, stwierdzającego posiadane kwalifikacje zawodowe w zawodzie kamieniarz. Ponadto, w terminie 3 miesięcy od ukończenia przez młodocianego pracownika nauki zawodu skarżący złożył wniosek wraz z kopiami dokumentów wymienionych w art. 70b ust. 7 ustawy o systemie oświaty. Zatem przez cały okres trwania nauki zawodu skarżący spełniał wszystkie wymogi stawiane przez ustawodawcę do uzyskania uprawnienia do przedmiotowego dofinansowania. Fakt, iż po zakończeniu nauki zawodu strona utraciła status pracodawcy z uwagi na wyrejestrowanie działalności gospodarczej nie może rzutować na uprawnienie do dofinansowania, o którym mowa w art. 70 b ust. 1 ustawy o systemie oświaty. Nie może bowiem ujść uwadze, że zatrudnienie w celu przygotowania zawodowego jest zatrudnieniem celowym i ma za zadanie w sposób praktyczny przyuczyć ucznia do zawodu. Nie ma więc podstaw do odmowy dofinansowania, w sytuacji gdy cel przygotowania został osiągnięty. Nie można zgodzić się z argumentacją organu odwoławczego, iż przyznanie dofinansowania w niniejszej sprawie nie jest możliwe z tego powodu, że w dacie zdania egzaminu czeladniczego firma wnioskodawcy nie istniała. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że egzamin czeladniczy i wyrejestrowanie działalności gospodarczej miały miejsce tego samego dnia. Nie ma więc podstaw do twierdzenia, że w czasie uzyskania przez ucznia świadectwa czeladniczego firma skarżącego już nie istniała. Wobec tego zaskarżona decyzja o odmowie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika wydana została z naruszeniem powołanych wyżej przepisów prawa materialnego. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem uwzględnić ocenę prawną zawartą w niniejszym uzasadnieniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270), orzeczono jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności zaskarżonej decyzji podjęto stosownie do art. 152 powołanej ustawy. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 cytowanej ustawy.