II OSK 190/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-06-26
Skład orzekający: Maria Czapska-Górnikiewicz, Aleksandra Łaskarzewska, Janina Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego jako bezprzedmiotowe, jeśli wcześniej wydano decyzję legalizującą ten obiekt?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego jako bezprzedmiotowe, ponieważ wydanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu budowlanego przesądziło o jego legalności i uniemożliwiło zastosowanie nakazu rozbiórki. W konsekwencji, dalsze prowadzenie postępowania w tym przedmiocie stało się zbędne, a jego zakończenie poprzez umorzenie było zgodne z art. 105 § 1 K.p.a.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku D. S. o nakazanie rozbiórki samowolnie wybudowanej hali magazynowej. Po wieloletnim postępowaniu, w którym wydano szereg decyzji legalizujących obiekt, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę D. S., a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 26 czerwca 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz /spr./ sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska sędzia del. NSA Janina Kosowska Protokolant sekretarz sądowy Tomasz Bogdan Godlewski po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej D. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt II SA/Kr 722/12 w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę kasacyjną
II OSK 190 / 13
UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę D. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji z dnia [...] lipca 2011 r., którą to decyzją umorzono w całości postępowanie administracyjne w sprawie o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego i prawnego sprawy.
Na skutek pisma D. C. (obecnie S.) z dnia 13 grudnia 1993 r. wszczęto postępowanie w sprawie samowolnie wybudowanej hali magazynu przy ul. Z. w K. Decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r. Prezydent Miasta Krakowa udzielił Z. W. pozwolenia na budowę- nadbudowę istniejącego budynku magazynowego o 1 kondygnację biurową na części od strony posesji sąsiedniej przy ul. Z., na terenie posesji przy ul. Z. w K. Rozstrzygnięcie to zostało uchylone w całości decyzją Wojewody Krakowskiego z dnia [...] lutego 1995 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Ponownie prowadząc postępowanie, podczas oględzin w dniu 10 kwietnia 1995 r. stwierdzono, że od dnia 23 lutego 1994 r. wykonano zabezpieczenie przedmiotowej hali, nie wykonano żadnych robót konstrukcyjnych ani wykończeniowych w obrębie hali, zaś wykonana samowolnie hala nie zagraża bezpieczeństwu życia ludzi i mienia. Jej docelowe przeznaczenie to magazyn.
Decyzją z dnia [...] września 1996 r. Prezydent Miasta Krakowa zobowiązał Z. W. do uzyskania zezwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego oraz nakazał mu wykonanie robót wykończeniowych i szczelnego pokrycia stropu tego obiektu. Wojewoda Krakowski decyzją z dnia [...] listopada 1996 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 40 i art. 42 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.- zwanej dalej Prawem budowlanym z 1974 r.) utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w części dotyczącej zobowiązania inwestora do uzyskania zezwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu, a w pozostałym zakresie decyzję tę uchylił i orzekł o nakazaniu wykonania określonych obowiązków oraz zobowiązał inwestora do uzyskania pozwolenia na wykonanie robót wynikających z przedłożonego zgodnie z tym nakazem projektu. Po wznowieniu postępowania odwoławczego na wniosek D. S., Wojewoda Krakowski decyzją z dnia [...] marca 1997 r. odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] listopada 1996 r., gdyż w sprawie mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Następnie, pismem z dnia 9 maja 1997 r. D. S. wniosła o zakończenie przedmiotowego postępowania poprzez wydanie decyzji nakazującej inwestorowi rozbiórkę obiektu hali w całości.
Decyzją z dnia [...] lipca 1997 r. Prezydenta Miasta Krakowa nakazał inwestorowi wykonanie robót wykończeniowych oraz ocieplenia dachu hali, ale decyzja została uchylona przez Wojewodę Krakowskiego w dniu [...] października 1997 r., a sprawa przekazana organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Kolejną decyzją z dnia [...] czerwca 1998 r. Prezydent Miasta Krakowa odmówił wydania decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowej hali oraz nakazał inwestorowi wykonanie określonych robót dla dokończenia obiektu, ale również i ta decyzja została uchylona przez organ II instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 1998 r., a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki decyzją z dnia [...] listopada 2001 r. nakazał inwestorowi wykonanie określonych robót budowlanych- zmian i przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia tego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami. Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2002 r. uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej nakazania wykonania określonych robót budowlanych i w to miejsce orzekł o zakresie robót koniecznych do realizacji. W pozostałej części decyzja została utrzymana w mocy. Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (sygn. akt II SA/Kr 2011/02) uchylił obie ww. decyzje.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki udzielił inwestorowi Z. W. pozwolenia na użytkowanie gospodarczego budynku parterowego, murowanego przeznaczonego na halę magazynową sprzętu ogrodniczego dla potrzeb własnych, zlokalizowanego na działkach nr [...] i [...] obr. [...] przy ul. Z. w K.
Decyzją z dnia [...] lipca 2011 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie Powiat Grodzki na podstawie art. 105 § 1 i art. 104 K.p.a. i art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.- zwanej dalej Prawem budowlanym z 1994 r.) umorzył w całości postępowanie administracyjne w sprawie prowadzonej na wniosek D. S. o wydanie decyzji nakazującej inwestorowi rozbiórkę obiektu budowlanego, tj. hali wybudowanej na dz. nr [...] i [...] obr. [...] przy ul. Z. w K. jako bezprzedmiotowe. Jak wyjaśnił organ nadzoru budowlanego, wniosek strony z dnia 9 maja 1997 r. o wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę przedmiotowej hali magazynowej należało zaliczyć do nowego postępowania. W sprawie znalazły zastosowanie przepisy ustawy Prawo budowlanego z 1974 r., zaś dla jej rozstrzygnięcia decydujące znaczenie miała wydana w dniu [...] listopada 1996 r. ostateczna decyzja Wojewody Krakowskiego. Fakt dalszego prowadzenia niniejszego postępowania wynikał ze złożonego przez D. S. wniosku z dnia 9 maja 1997 r. Po wydaniu decyzji z dnia [...] listopada 1996 r. organy badały w istocie, czy spełnione zostały te same przesłanki z art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., które zostały już zweryfikowane na etapie wydawania tej decyzji. Jak ustalił organ oba te postępowania dotyczyły wykonania, bez wymaganego pozwolenia na budowę hali magazynowej zlokalizowanej na tylnej części posesji położonej przy ul. Z. w K., której inwestorem był Z. W. Postępowania te były prowadzone w oparciu o przepisy Prawa budowlanego z 1974 r. Wskazana tożsamość spraw była podstawą do umorzenia przedmiotowego postępowania, zaś wydanie decyzji kończącej postępowanie w sprawie zakończonej już inną decyzją ostateczną, skutkowałoby jej nieważnością w myśl art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.
Na skutek odwołań od powyższej decyzji złożonych przez D. S. i K. C., Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...] lutego 2012 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 K.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Zdaniem organu odwoławczego, pomimo swej obszerności, uzasadnienie decyzji organu I instancji nie czyniło zadość art. 107 K.p.a. Organ ten umorzył postępowanie w sprawie, wskazując, iż jego bezprzedmiotowość wynika z faktu wydania w sprawie ostatecznego rozstrzygnięcia Wojewody Krakowskiego decyzji z dnia [...] listopada 1996 r. Tymczasem zdaniem organu odwoławczego decyzja ta stanowiła jeden z etapów postępowania legalizacyjnego. Dlatego też zarówno postępowanie, w którym zapadła decyzja z dnia [...] listopada 1996 r., jak i niniejsze postępowanie dotyczą tego samego przedmiotu- samowolnego wybudowania budynku tzw. hali magazynowej. Wniosek K. C. wpłynął w toku niezakończonego postępowania, gdyż postępowanie w sprawie legalności obiektu kończy dopiero decyzja o pozwoleniu na użytkowanie. Stąd wniosek K. C. z dnia 9 maja 1997 r. należało włączyć i rozpatrzyć w toku pierwszego postępowania. Wszczęcie i prowadzenie odrębnego postępowania "na wniosek strony" w tym samym przedmiocie było bezprzedmiotowe. Nadto organ zauważył, iż w dniu [...] kwietnia 2011 r. udzielono inwestorowi pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, stwierdzając, że wykonany obiekt budowlany jest zgodny z przepisami planistycznymi oraz technicznymi, a obiekt spełnia warunki do użytkowania. Decyzja ta stanowi potwierdzenie legalności wybudowanego obiektu budowlanego, a tym samym zalegalizowano wszystkie dotychczas wykonane roboty budowlane. Wydanie tego pozwolenia kończy etap budowy obiektu budowlanego. Wobec pozostawania w obiegu prawnym decyzji Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] września 1996 r., decyzji Wojewody Krakowskiego z dnia [...] listopada 1996 r. oraz ostatecznej decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r., dalsze postępowanie w sprawie rozbiórki przedmiotowej hali było bezprzedmiotowe.
Skargę na powyższą decyzję złożyła D. S., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 105 § 1 K.p.a. oraz art. 170 P.p.s.a. Zdaniem skarżącej pomiędzy postępowaniem zakończonym zaskarżoną decyzją, a postępowaniem zakończonym decyzją Wojewody Krakowskiego z dnia [...] listopada 1996 r. nie zachodziła tożsamość przedmiotowa. Nadto w wyroku z dnia 24 kwietnia 2006 r. przesądzono, że inwestor dopuścił się samowoli budowlanej, a organ bezprawnie odstąpił od oceny prawnej zawartej w tym wyroku. Organy także nie potrafiły w sposób jednoznaczny zdefiniować przedmiotu postępowania i błędnie ustalały istotne elementy stanu faktycznego, takie jak czas wykonania przez inwestorów prac budowlanych, posiadanie przez inwestora zgody właściciela nieruchomości sąsiedniej na zajęcie pasa przygranicznego, a także zgodności wzniesionych obiektów z przepisami techniczno - budowlanymi. W istocie powstały dwie samowole budowlane - jedna przed, a druga po 1 stycznia 1995 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając powyższą skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał ją za nieuzasadnioną.
Wskazując na swoje związanie zapadłym uprzednio w sprawie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 kwietnia 2006 r. (sygn. akt II SA/Kr 2011/02) zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270- zwanej dalej P.p.s.a.), Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w wyroku tym wskazano między innymi, że decyzja wydana w dniu [...] lipca 2002 r. jest przedwczesna, a organ winien wziąć pod uwagę, czy nie prowadzi ponownie postępowania w tej samej sprawie zakończonej decyzją ostateczną. O tożsamości spraw decyduje identyczność stanu faktycznego obowiązującego prawa, tożsamość stron i organów, a więc tożsamość przedmiotowa i podmiotowa sprawy. Sąd w wyroku tym zwrócił też uwagę na to, iż wydanie w jednej sprawie administracyjnej dwóch decyzji stanowi przesłankę stwierdzenia nieważności jednej z nich.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji organ zasadnie ocenił, że pismo K. C. z dnia 9 maja 1997 r., które wpłynęło w trakcie trwającego od 13 grudnia 1993 r. postępowania dotyczącego samowoli budowlanej, odnosi się do tego samego przedmiotu sprawy administracyjnej o rozbiórkę hali magazynowej, która toczy się między tymi samymi stronami i przed tym samym organem administracji publicznej. Pismo to dotyczyło "postępowania w sprawie samowoli budowlanej (hali zrealizowanej na terenie działek Nr [...] i [...] przy ulicy Z. w K. (własność P. Z. W.)". W piśmie, opisano przebieg dotychczasowego postępowania, zgłaszając do niego liczne uwagi i zastrzeżenia. W ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, iż pismo to nie stanowiło wniosku o wszczęcie innego niż wówczas prowadzonego postępowania administracyjnego dotyczącego samowolnie wybudowanej hali magazynowej położonej na działkach Nr [...] i Nr [...] w K. przy ulicy Z.. W związku z tym w ocenie Sądu, organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalił, że istnieje tożsamość sprawy wcześniej prowadzonej, i obecnie wszczętej z wniosku K. C. oraz, że jest on związany ostateczną decyzją wydaną przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki z dnia [...] listopada 1996 r., w której między innymi organ zobowiązał inwestora do uzyskania pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego obiektu - hali magazynowej. Powyższa decyzja stanowiła pewien etap prowadzonego postępowania legalizacyjnego, weszła do obrotu prawnego i nadal obowiązuje, a zatem organ administracji publicznej i strony związane są tą decyzją. Niezależnie od tego w niniejszej sprawie po wyroku z dnia 24 kwietnia 1996 r. sygn. akt II SA/Kr 2011/02 została wydana kolejna decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie - Powiat Grodzki z dnia [...] kwietnia 2011 r. o udzieleniu inwestorowi pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Decyzja ta stała się ostateczna [...] maja 2011 r., funkcjonuje w obrocie prawnym i stanowi potwierdzenie legalności wybudowania przedmiotowego obiektu budowlanego - hali magazynowej.
Jak podkreślił Sąd pierwszej instancji, organ w zaskarżonej decyzji prawidłowo ustalił, że postępowanie wszczęte z wniosku K. C. z dnia 9 maja 1997 r. dotyczy tej samej sprawy administracyjnej i należało je umorzyć jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Ponowne orzekanie w tej samej sprawie administracyjnej daje podstawę do stwierdzenia nieważności jednej z decyzji, na co wskazał również Sąd w wyroku sygn. akt II SA/Kr 2011/02.
W ocenie Sądu organy w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego wyrażonymi w przepisach art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ przedstawił dokładnie i wnikliwie przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego od daty jego wszczęcia w 1993 r., dokonując przy tym oceny całego zebranego materiału dowodowego, zgodnie z art. 80 K.p.a., wskazując na ostateczne i wiążące organ zapadłe decyzje w sprawie.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd uznał je za nieuzasadnione, bowiem organ po ponownym rozpatrzeniu sprawy, zgodnie ze wskazaniami Sądu, w pierwszej kolejności zbadał, czy nie zachodzi tożsamość podmiotowa i przedmiotowa sprawy administracyjnej, w związku z wnioskiem K. C. z 9 maja 1997 r. Zatem, skoro organ po zebraniu całego materiału dowodowego i ustaleniu stanu faktycznego sprawy uznał, że istnieje tożsamość prowadzonych spraw, to tym samym brak było podstaw prawnych do wykonania dalszych zaleceń Sądu zawartych w ww. wyroku i merytorycznego rozstrzygania w sprawie. Sąd poprzednio orzekający wskazał na ewentualne skutki orzekania dwa razy w tej samej sprawie. Organ zaś zobowiązany był do uwzględnienia i respektowania nowej decyzji ostatecznej z dnia [...] czerwca 2006 r. i [...] kwietnia 2011 r. Zarzuty, że inwestor nie posiadał zgody właściciela gruntu sąsiedniego na zajęcie pasa przygranicznego, nie zachował odległości przedmiotowej hali magazynowej od granicy, że przedmiotowa decyzja jest niezgodna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego oraz, że mamy do czynienia z dwiema samowolami dokonanymi przed 1 stycznia 1995 r. są poza kontrolą Sądu, albowiem przedmiot kontroli stanowiła legalność zaskarżonej decyzji odnoszącej się do umorzenia postępowania administracyjnego ze względu na bezprzedmiotowość sprawy, o której mowa w art. 105 § 1 K.p.a., a nie merytoryczne jej rozstrzygnięcie co do istoty sprawy.
Z przedstawionych wyżej przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła D. S., wnosząc o jego zmianę w całości poprzez uchylenie zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm prawem przewidzianych, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Skarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a. poprzez nienależyte jego zastosowanie polegające na nieusprawiedliwionym przyjęciu, iż brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, a to gdy w sprawie objętej sądowoadministracyjną kontrolą zaszła bezprzedmiotowość postępowania, albowiem sprawa została rozstrzygnięta już inną decyzją administracyjną wydaną w przedmiocie nakazu rozbiórki, a to wszystko w sytuacji kiedy brak jest tożsamości przedmiotowej pomiędzy sprawą rozstrzygniętą decyzją z dnia [...] listopada 1996 roku [...] a sprawą rozpatrywaną, gdyż nie wystąpił element przedmiotowy oznaczany jako tożsamość samowoli budowlanej;
2. art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w zw. z art. 105 § 1 K.p.a poprzez nienależyte jego zastosowanie polegające na błędnej wykładni skutkującej nieuprawnionym przyjęciem, że w przedmiocie sprawy objętej skargą została już wydana inna decyzja administracyjna, kończąca postępowanie administracyjne w sprawie,
3. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nienależyte uzasadnienie skarżonego wyroku polegające na nie odniesieniu się do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w pismach procesowych złożonych do akt sprawy przed wydaniem zaskarżonego wyroku, czym w znacznym stopniu uniemożliwiono skarżącej polemikę z podjętym orzeczeniem;
4. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonego wyroku polegające na nie uzasadnieniu okoliczności oraz przesłanek mających przemawiać za zaistnieniem okoliczności uzasadniających umorzenie przez MWINB w Krakowie postępowania administracyjnego w przedmiocie drugiej, kolejnej samowoli budowlanej popełnianej na tej samej nieruchomości przez jej właściciela;
5. art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegających na nieuprawnionym przyjęciu, że przedmiot postępowania nie istnieje, tj. że stan samowoli budowlanej został zalegalizowany oraz że zostało już w tej sprawie wydane orzeczenie w postaci decyzji z 1996 roku, a to w sytuacji kiedy w odniesieniu do nieruchomości odnoszącej się do niniejszej sprawy istniały dwie samowole budowlane.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
Oceniając rozpoznawaną kasację w granicach określonych art. 183 § 1 P.p.s.a. i nie stwierdzając przy tym wystąpienia przesłanek nieważności postępowania, o których mowa w § 2 tego przepisu, za bezzasadne a nadto częściowo błędnie skonstruowane należało uznać zarzuty uchybienia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Podkreślić trzeba, iż przepis ten wymienia elementy formalne, jakie winno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku sądu administracyjnego. Zarzut naruszenia tego przepisu będzie, zatem skutecznie postawiony jedynie, gdy uzasadnienie wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający jego kontrolę instancyjną, w szczególności, gdy nie zawiera któregoś z elementów konstrukcyjnych wymienionych w tym przepisie. Z tych też przyczyn wadliwość uzasadnienia wyroku Sądu pierwszej instancji może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego tylko wtedy, gdy uzasadnienie jest sporządzone w taki sposób, że nie zawiera stanowiska, co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010 r., nr 3, poz. 39). Innymi słowy, dopiero taka konstrukcja uzasadnienia wyroku wojewódzkiego sądu administracyjnego, która nie pozwala na odtworzenie toku myślowego Sądu pierwszej instancji, nakazuje przyjąć, że doszło do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok z dnia 22 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 2259/11- orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis ten nie pozwala również na merytoryczne kwestionowanie ustaleń faktycznych przyjętych w skarżonym wyroku, jak również przedstawionej w nim oceny prawnej, a do czego zmierza zarzut przedstawiony w rozpatrywanej kasacji. Stwierdzić trzeba, iż z treści uzasadnienia skarżonego wyroku wynika zarówno podstawa prawna podjętego przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięcia, jak i jej wyjaśnienie, tzn. jakie okoliczności i przesłanki uznał Sąd za uzasadniające konieczność umorzenia prowadzonego przez organy administracyjne postępowania.
W związku z konstrukcją przedstawionych zarzutów podkreślić trzeba, iż wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, że Sąd kasacyjny nie powinien domyślać się intencji skarżących i formułować za nich zarzutów pod adresem skarżonego wyroku ani ich doprecyzować (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2004 r. sygn. akt GSK 356/04, ONSAiWSA z 2004, z. 3, poz. 72 oraz z dnia 30 sierpnia 2005 r. sygn. akt FSK 2027/04.). Tym samym obowiązkiem autora kasacji było wskazanie, do których konkretnie zarzutów podniesionych przez skarżącego nie odniósł się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, a następnie wykazanie, iż uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.), a więc iż gdyby podnoszone uchybienie nie miało w sprawie miejsca wyrok Sądu pierwszej instancji mógłby być inny. Tymczasem ani treść analizowanego zarzutu, ani uzasadnienie rozpoznawanej kasacji nie spełnia tych wymogów. Nie skonkretyzowano we wniesionej kasacji, które zarzuty strony skarżącej zostały pominięte przez Sąd pierwszej instancji, ani jaki mogło mieć to wpływ na wynik sprawy. Zauważyć także trzeba, iż uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji, w swojej końcowej części zawiera zbiorcze odniesienie się do zarzutów skargi. Jak podkreślił Sąd pierwszej instancji, wskazując na przedmiot kontrolowanego w sprawie postępowania, to formalnoprawny sposób jego zakończenia wyznaczył granice kontroli sądowoadministracyjnej. Mówiąc zatem wprost, przedmiotem swej analizy Sąd mógł uczynić tylko to, czy były podstawy do umorzenia prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie dokonać merytorycznej oceny aspektów sprawy. Dlatego też podnoszenie zarzutów odnośnie legalności przedmiotowego obiektu budowlanego wykraczało poza granice sprawy. Do tej kwestii również nie odniesiono się, formułując analizowany zarzut.
Sąd rozpoznający niniejszą skargę kasacyjną, podzielił twierdzenia wyrażone przez Sąd pierwszej instancji dotyczące zakresu kontroli sądowej w rozpatrywanej sprawie. Stwierdzić trzeba, iż bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 K.p.a., oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty. Oznacza to, iż wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, iż wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1581/09; z dnia z dnia 19 października 2010 r. sygn. akt II OSK 1622/09; z dnia 24 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2104/10, opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Istota bezprzedmiotowości postępowania polega na tym, że nastąpiło takie zdarzenie prawne lub faktyczne, które spowodowało, że przestała istnieć ta szczególna relacja między faktem (sytuacją faktyczną danego podmiotu), a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo łączy obowiązek konkretyzacji normy w postaci wydania decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt II GSK 467/11).
Z taką sytuacją mamy do czynienia w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Jak trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji za organami administracyjnymi orzekającymi w niniejszej sprawie, wydanie przez Wojewodę Krakowskiego ostatecznej decyzji z dnia [...] listopada 1996 r. m.in. na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. przesądziło, iż w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 37 tej ustawy, a więc nie mógł zostać orzeczony wobec przedmiotowego obiektu budowlanego nakaz rozbiórki, którego domagała się strona skarżąca w piśmie z dnia 9 maja 1997 r. W tym miejscu stwierdzić również należało wobec pojawiających się w sprawie rozbieżności, że autorem tego wniosku był K. C., który złożył je jednak jako pełnomocnik strony skarżącej, a nie osobiście. Prawidłowo również dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny, że wobec udzielenia inwestorowi pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego budynku sprawa jego legalność została przesądzona i może on być użytkowany zgodnie z tą decyzją.
W nawiązaniu do argumentacji kasacji stwierdzić trzeba, iż analiza odnośnie tożsamości sprawy prowadzonej przez organ z urzędu, zakończonej wydaniem pozwolenia na użytkowanie, a sprawą prowadzoną z wniosku skarżącej o wydanie nakazu rozbiórki wobec tego samego obiektu budowlanego (co nie było w sprawie kwestionowane) ma znaczenie o tyle, ile służy wyjaśnieniu sytuacji prawnej tego obiektu. Skoro, bowiem przesądzono o jego legalności, to niemożliwym było zastosowanie wobec niego takiego nakazu. W toku prowadzonego postępowania zaszła, zatem taka okoliczność, która uniemożliwia merytoryczną ocenę sprawy, gdyż ta została wykonana w innym rozstrzygnięciu. Wskazywanie z kolei na tożsamość przedmiotu obu ww. postępowań, także w zakresie podstawy prawnej miałoby natomiast znaczenie w aspekcie przesłanek z art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., a nie ustalenia przyczyny, dla której prowadzone postępowanie stało się bezprzedmiotowe, tj. wykluczenia nałożenia na inwestora nakazu rozbiórki, czego domagała się strona skarżąca we wniosku z dnia 9 maja 1997 r. Wykluczony tym samym został nie element przedmiotowy stosunku prawnego, jak chce tego skarżąca, ale możliwość nałożenia na inwestora określonych obowiązków, a więc element stosunku prawnego dotyczącego jego treści. Jego brak uzasadniał zaś zakończenie postępowania w sposób formalny, a więc jego umorzenie.
Z powyżej wskazanych przyczyn jako bezzasadne należało ocenić zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 P.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 K.p.a. (zarzut 1 i 2). Zaznaczyć przy tym trzeba, iż konieczność zastosowania w sprawie pierwszej z ww. podstaw nie została w żaden sposób omówiona w rozpoznawanej kasacji, jak również nie przystaje do wniosków skargi kasacyjnej zgłoszonych na wstępie.
Mając powyższe okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło