III SA/Kr 591/12

WyrokWSA w Krakowie2013-01-29

Skład orzekający: Janusz Kasprzycki, Barbara Pasternak, Janusz Bociąga

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ gminy jest właściwy do wydania zaświadczenia o wliczeniu okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, na podstawie zeznań świadków, gdy nie posiada dokumentów potwierdzających ten fakt?
Ratio decidendi
Organ gminy jest właściwy do wydania zaświadczenia o wliczeniu okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, nawet jeśli nie posiada dokumentów potwierdzających ten fakt. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, okresy te mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków. Odmowa wydania zaświadczenia w oparciu o brak dokumentów i brak możliwości przeprowadzenia dowodu ze świadków jest niezgodna z prawem.
Stan faktyczny
Skarżący P. Ż. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy o wydanie zaświadczenia o wliczeniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do pracowniczego stażu pracy, powołując się na możliwość udowodnienia tego faktu zeznaniami świadków. Organ pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia, wskazując na brak dokumentów i brak kompetencji do ustalania faktów na podstawie zeznań świadków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak SO (del.) Janusz Bociąga Protokolant Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi P. Ż. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 10 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 357,00 zł (słownie: trzysta pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 10 lutego 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu zażalenia P. Ż. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] 2011 r., znak: [...], odmawiające P. Ż. wyznaczenia terminu przyjęcia zeznań J. W. i A. G. celem udowodnienia okresów pracy P. Ż. w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców oraz odmawiającym P. Ż. wydania zaświadczenia o wliczeniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców w okresie od 15 czerwca 1990 r. do 29 sierpnia 1993 r. - do pracowniczego stażu pracy. W podstawie prawnej wydanej decyzji powołano art. 138 § 2 w zw. z art. 144 oraz art. 217 § 2 pkt 2, art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) oraz art. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310, zwanej dalej ustawą o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy). Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. P. Ż. wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2011 r. zwrócił się do Burmistrza Miasta i Gminy o wyznaczenie terminu przyjęcia zeznań J. W. i A. G., celem udowodnienia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców - stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, oraz wydania zaświadczenia o wliczeniu okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 15 czerwca 1990 r. do 29 sierpnia 1993 r. do pracowniczego stażu pracy. W uzasadnieniu wniosku P. Ż. wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 777/10, jako orzeczenie uzasadniające wydanie przez organ podatkowy zaświadczenia o wliczeniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, w oparciu o zeznania świadków. Rozpoznając powyższy wniosek Burmistrz Miasta i Gminy wskazał na regulacje art. 217 i 218 k.p.a., a także na art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Organ stwierdził, że nie posiada w swoim archiwum dokumentów potwierdzających okoliczności zgłoszone przez wnioskodawcę w złożonym wniosku, a ponadto nie prowadzi ewidencji rejestrów potwierdzających pracę wnioskodawcy w gospodarstwie rolnym. Treść art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, wskazuje, że chodzi o sytuację uregulowaną w art. 217 § 1 pkt 1 k.p.a., bowiem zaświadczenie potwierdzające okres pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym jest środkiem dowodowym przedkładanym zakładowi pracy. Powołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2008 r., sygn. akt l OSK 588/08, organ wskazał, że postępowanie zainicjowane wnioskiem o wydanie takiego zaświadczenia, toczyć się powinno według generalnych reguł wynikających z Działu VII k.p.a., w tym z uwzględnieniem art. 218 § 2 k.p.a. Zakres postępowania wyjaśniającego poprzedzającego wystawienie zaświadczenia w tym przedmiocie powinien być ograniczony jedynie do zbadania przez organ, czy pozostające w jego zasobach ewidencje i rejestry zawierają dane dotyczące pracy skarżącego w gospodarstwie rolnym rodziców. Organ wskazał także na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 maja 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 1047/05, w którym sąd stwierdził, że wydanie zaświadczenia tylko w oparciu o zeznania świadków byłoby zatem w istocie nadaniem tym zeznaniom szczególnej mocy dowodowej, czego przepisy k.p.a. nie przewidują. Mając na uwadze powyższe organ uznał, że samodzielne ustalenie faktów mających być jedynie potwierdzonymi w zaświadczeniu i to niezależnie od tego, jakie środki dowodowe miałyby temu celowi służyć, byłoby naruszeniem granic postępowania wyjaśniającego wyznaczonych przepisem art. 218 § 2 k.p.a. i stanowiłoby niewątpliwie poważne naruszenie prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P. p. s. a. Jednocześnie organ wyjaśnił, że adresatem art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jest nie organ gminy właściwy do wydania zaświadczenia, ale instytucja, w której kompetencjach pozostaje orzekanie o uprawnieniach wnioskodawcy związanych ze stażem pracy. Burmistrz zaznaczył, że niemożność wydania zaświadczenia (przez Burmistrza Miasta i Gminy) nie pozbawia wnioskodawcy prawa dowodzenia zeznaniami świadków okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, jednak nie w postępowaniu o wydanie zaświadczenia na podstawie ustawy, a przed organem właściwym w sprawie orzekania o jej uprawnieniach pracowniczych. W zażaleniu P. Ż. zarzucił naruszenie art. 3 ust. 1 i 2 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy poprzez bezpodstawne uchylenie się Urzędu Miasta i Gminy od obowiązku przyjęcia zeznań świadków i wydania na tej podstawie zaświadczenia o wykonywaniu pracy przez wnioskodawcę w indywidualnym gospodarstwie rolnym, celem wliczenia do pracowniczego stażu pracy. Żalący podniósł, że w treści swojego wniosku z dnia 25 sierpnia 2011 r. wskazał na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2011 r. sygn. akt 777/10, który nie pozostawia żadnych wątpliwości, co do interpretacji art. 3 wskazanej powyżej ustawy. W uzasadnieniu wskazanego wyroku sąd stwierdził, że "ustawodawca przewidział sytuację, w której organ z uwagi na niekompletność dokumentów na podstawie, których mógłby wydać zainteresowanemu żądane zaświadczenie o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, dopuszcza możliwość przeprowadzenia nie tylko postępowania wyjaśniającego, ale wręcz możliwość udowodnienia tego faktu zeznaniami dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Ten sposób dowodzenia jest zatem możliwy, gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym." W ocenie wnioskodawcy cytowane orzeczenie rozstrzyga kwestię właściwości urzędu gminy, jako organu władnego do odebrania zeznań co najmniej dwóch świadków w celu wydania zaświadczenia o pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym - w rozumieniu art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Pismem z dnia 12 stycznia 2012 r. wnioskodawca w miejsce zmarłego świadka J. W. wskazał M. K., jako świadka na okoliczność wykonywania pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Po zapoznaniu się z aktami sprawy i rozpatrzeniu zażalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze stanęło na stanowisku, że odmowa wydania zaświadczenia o żądanej treści znajduje swoje uzasadnienie w obowiązujących przepisach prawa. Z treści art. 3 ust. 1 ww. ustawy wynika, że urząd gminy nie ma kompetencji do wydania zaświadczenia o wliczeniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. W myśl powyższego przepisu właściwy urząd gminy na wniosek zainteresowanej osoby jest obowiązany stwierdzić okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Oznacza to, że o wliczeniu tych okresów do pracowniczego stażu pracy decydują podmioty, w których kompetencjach pozostaje orzekanie o uprawnieniach wnioskodawcy związanych ze stażem pracy. Kolegium wskazało, że w pozostałym zakresie postanowienie organu I instancji również jest prawidłowe. Skoro ustawodawca obligatoryjnie w postępowaniu przed urzędem gminy o poświadczenie okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym wymaga zeznań, co najmniej dwóch świadków (art. 3 ust. 3 ww. ustawy), to w sytuacji, gdy jeden z wnioskowanych świadków nie żyje, nie jest spełniona ww. ustawowa przesłanka. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego P. Ż. zarzucił naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez całkowicie sprzeczne z brzmieniem ww. ustawy. Stwierdzenie, że z treści art. 3 ust. 1ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy wynika, że urząd gminy nie ma kompetencji do wydania zaświadczenia o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, w sytuacji gdy powołany przepis wraz z wypracowanym orzecznictwem sądów administracyjnych, potwierdzają wprost kompetencje konkretnego urzędu gminy w tej materii; naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, poprzez całkowicie błędne stwierdzenie, że w związku ze śmiercią świadka J. W., nie została spełniona ustawowa przesłanka, dla poświadczenia okresów pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie zeznań co najmniej dwóch świadków - w sytuacji gdy skarżący w piśmie wysłanym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego praktycznie na miesiąc przed wydaniem zaskarżonego postanowienie podał, że w miejsce zmarłego J. W. wskazuje innego świadka – M. K. na okoliczność wykonywania pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zachowując w ten sposób wymóg minimum dwóch świadków, celem wydania spornego zaświadczenia, na zasadzie art. 3 ust. 3 ustawy, wewnętrzną sprzeczność w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, poprzez stwierdzenie w pierwszej kolejności, że: "urząd gminy nie ma kompetencji do wydania zaświadczenia o wliczaniu okresów pracy w gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy", a następnie stwierdzenie "(...) ustawodawca w postępowaniu przed urzędem gminy o poświadczenie okresów w indywidualnym gospodarstwie rolnym (...)". Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, celem ponownego rozpoznania, wraz ze sformułowaniem wiążących wytycznych dla tego organu. W razie uwzględnienia skargi wniósł o zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Skarżący, wskazując na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 maja 2012r., sygn. akt I OSK 1633/09, oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr777/10, podniósł, że stanowisko Kolegium, kwestionujące kompetencje Urzędu Miasta i Gminy do wydania żądanego zaświadczenia jest całkowicie chybione i sprzeczne z samą treścią przepisu art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Skarżący wskazał również, że Kolegium, pomimo wiedzy, że skarżący dysponuje wymaganą liczbą świadków (o czym sam skarżący poinformował organ w piśmie z dnia 12 lutego 2012 r.) całkowicie zanegowało nie tylko fakt skierowania pisma procesowego na tę okoliczność jak również jego obiektywną treść, z której wynika, że skarżący nadal dysponuje wymaganą liczbą świadków dla uzyskania przedmiotowego zaświadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r. Nr 0, poz. 270, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) przewiduje w art. 217 dwie sytuacje, w których organ administracji publicznej zobowiązany jest wydać zaświadczenie. Pierwsza z sytuacji dotyczy przypadku, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.). Druga sytuacja to ta, gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego (art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.). Art. 218 k.p.a. różnicuje w zależności od tych przypadków obowiązki organu. Organ może poprzestać na posiadanej dokumentacji jedynie wówczas, gdy chodzi o tą drugą sytuację. Przemawia za tym wykładnia art. 218 § 1 k.p.a., który odwołuje się do art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. W sytuacji, gdy zaświadczenia wymaga przepis prawa, zgodnie z art. 218 § 2 k.p.a. organ może przed wydaniem zaświadczenia przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające (por. wyrok NSA z dnia 5 października 2001r., sygn. akt II SA 1858/01; LEX nr 53365). W rozpoznawanej sprawie obowiązek wydania zaświadczenia wynikał wprost z przepisów prawa. Jego podstawą jest art. 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. z 1990 r. Nr 54, poz. 310, zwanej dalej ustawą o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy). Zgodnie z tym przepisem na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. Ust. 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie. W myśl natomiast ust. 3 w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne. W świetle powyższego niezrozumiałe jest zatem stanowisko organów obu instancji negujące obowiązek urzędu gminy stwierdzenia okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym i wydania zaświadczenia, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Podkreślić należy, że przepis ten reguluje bardzo wąski zakres spraw dotyczących wydawania zaświadczeń. Dotyczy on tylko potwierdzenia pracy w gospodarstwie rolnym. Wbrew stanowisku organów wprost określa także obowiązek wydania zaświadczenia przez właściwy urząd gminy, będący aparatem pomocniczym organu wykonawczego gminy (wójta, burmistrza, prezydenta miasta), co wynika z art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U z 2001 Nr 142, poz. 1591, ze zm.) określających, że wójt wykonuje zadania przy pomocy urzędu gminy, a organizację i zasady funkcjonowania urzędu gminy określa regulamin organizacyjny, nadany przez wójta w drodze zarządzenia. W treści tego przepisu, poprzez użycie zwrotu "właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić" ustawodawca zawarł obowiązek, którym obciążył konkretny urząd gminy. Na nim zatem, od dnia wejścia w życie ustawy, czyli od dnia 1 stycznia 1991 r., ciąży obowiązek podjęcia wszelkich działań, które zabezpieczą możliwość wywiązania się tego obowiązku nałożonego przez ustawodawcę. Sąd podziela zatem stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 31 maja 2010 r., sygn. akt I OSK 1633/09, (LEX nr 595243), że dopóki przepisy tej ustawy nie zostały w sposób prawem przewidziany skutecznie derogowane z systemu prawa, to i urząd gminy ma "obowiązek przechowywania wszelkich dokumentów, które umożliwią mu wywiązywanie się z tego obowiązku, czyli wydawania zaświadczeń za te okresy, w których był on dysponentem danych niezbędnych do jego wypełnienia". Jeżeli natomiast organ, o którym mowa w ust. 1 art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, co eksponował organ I instancji, powinien powiadomić o tym na piśmie zainteresowaną osobę (ust. 2 art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy). Zauważyć jednakże należy, że ust. 3 art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy przewiduje, iż okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami, co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne, o co w rozpatrywanej sprawie wnioskował skarżący. Ustawodawca zatem w przepisie zamieszczonym w art. 3 ust. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy przewidział sytuację, jak trafnie zauważył skarżący, w której organ z uwagi na niekompletność dokumentów na podstawie, których mógłby wydać zainteresowanemu żądane zaświadczenie o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym dopuścił możliwość przeprowadzenia nie tylko postępowania wyjaśniającego, ale wręcz możliwość udowodnienia tego faktu zeznaniami dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone gospodarstwo rolne. Z uwagi na systematykę tego przepisu wydaje się, że ten sposób dowodzenia możliwy jest dopiero wówczas, gdy organ nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym. Skoro zatem, jak podnosiły w niniejszej sprawie organy, nie dysponują dokumentami na podstawie, których mógłby wydać zainteresowanemu żądane zaświadczenie o okresie pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców, to niezrozumiałe jest stanowisko, że nie mogły dopuścić na tą okoliczność dowodów z zeznań dwóch świadków, jak stanowi to ust. 3 art. 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Kuriozalnym natomiast jest stwierdzenie Kolegium, że nie było to możliwe także z tego powodu, że jeden powołanych świadków zmarł, gdy tymczasem skarżący zamiast niego powołał innego świadka. Podkreślić też należy, że rolą organu zobowiązanego do wydania zaświadczenia o prowadzeniu gospodarstwa rolnego nie jest ocena posiadanych dokumentów, które przemawiają za wydaniem zaświadczenia. Ocena tych dokumentów należy każdorazowo do pracodawcy, który stwierdza fakt spełnienia wymogów określonych w ustawie i podejmuje decyzję o zaliczeniu tego okresu do pracowniczego stażu pracy. Pracodawca może nie przyznać prawa do danego świadczenia pracowniczego, zwłaszcza, gdy sam dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny niż podany w zaświadczeniu stan faktyczny. W szczególności pracodawca może zakwestionować zaświadczenie urzędu gminy albo treść przedstawionych innych dokumentów, jeżeli dysponuje dowodami wskazującymi na odmienny stan faktyczny niż wskazany w tych dokumentach. W takiej sytuacji pracodawca może zwrócić się do urzędu gminy z prośbą o ponowne sprawdzenie faktów podanych w zaświadczeniu. Przyjęcie poglądu prezentowanego w niniejszej sprawie przez organy obu instancji w istocie rzeczy prowadziłoby do zdezaktualizowania obowiązku wydawania zaświadczeń stwierdzających okresy pracy w gospodarstwie rolnym, statuowanego w art. 3 ust. 1ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy i uczyniłoby ten przepis martwym. Zauważyć przy tym należy, że okresem, który można wliczyć do pracowniczego stażu pracy, a wynikającym z postanowień art. 1ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, jest przypadająca po dniu 31 grudnia 1982 r. praca w gospodarstwie rolnym prowadzonym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Z punktu widzenia spełnienia warunku opisanego w pkt 3 art. 1 ust. 1ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, przesądzające znaczenie ma stwierdzenie, czy mamy do czynienia z "domownikiem" w rozumieniu tego przepisu. Przepis ten, co do pojęcia "domownika" odsyła z kolei do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin. W art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 2008 r. Nr 50 poz. 291 ze zm.) pojęciem domownika określa się osobę, która spełnia łącznie pięć warunków: (a) jest osobą bliską rolnikowi, (b) pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa i rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, (c) ukończyła 16 lat, (d) stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym, (e) nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie organy nie wykazały prawidłowo braku podstaw do odmowy wydania zaświadczenia z uwagi na brak posiadanej dokumentacji, czym naruszyły powołane wyżej przepisy procedury w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego wykazała zatem, że są one dotknięte wadami obligującymi Sąd do ich uchylenia. Wskazania do dalszego postępowania wynikają wprost z przedstawionych rozważań Sądu. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt l lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w punkcie II sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło