I SA/Ol 153/13
WyrokWSA w Olsztynie2013-06-12
Skład orzekający: Ryszard Maliszewski, Tadeusz Piskozub, Wojciech Czajkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może ustalać granice obszaru NATURA 2000 na podstawie danych z systemu informatycznego ARiMR, pomijając zmiany granic zatwierdzone po dniu 28 października 2009 r. oraz zaświadczenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska?Ratio decidendi
Organ administracji nie jest uprawniony do ustalania granic obszaru NATURA 2000; granice te ustala Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Decyzja organu odwoławczego, która opiera się na danych z systemu ARiMR nie uwzględniających zmiany granic zatwierdzonych po 28 października 2009 r. oraz pomija zaświadczenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, jest wydana na podstawie nieustalonego stanu faktycznego i narusza prawo, co uzasadnia uchylenie decyzji.Stan faktyczny
Skarżący J. S. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2009 rok, w tym podwyższonej płatności za działki położone na obszarze NATURA 2000. Organ I instancji przyznał płatność, ale nie uwzględnił zwiększenia za działki, które według organu leżały poza obszarem NATURA 2000 według danych systemu ARiMR. Skarżący przedłożył zaświadczenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska potwierdzające położenie działek na obszarze NATURA 2000. Organ odwoławczy utrzymał decyzję, powołując się na dane z systemu ARiMR i porozumienie z 2007 r. Sąd poprzednio uchylił decyzję i zobowiązał organ do ustosunkowania się do zaświadczenia RDOŚ.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, orzekł o niewykonalności decyzji oraz zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w kwocie 160 zł.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Sędziowie sędzia WSA Tadeusz Piskozub (sprawozdawca), sędzia WSA Wojciech Czajkowski, Protokolant Sekretarz sądowy Monika Rząp, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na rok 2009 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego kwotę 160 /sto sześćdziesiąt/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA/Ol 153/13
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR po rozpatrzeniu odwołania J. S. utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]" o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w łącznej wysokości 67177,92 zł, z tytułu realizacji:
1) pakietu K01 - Ochrona gleb i wód, wariant K01 b - Międzyplon ozimy, w wysokości 21603,00 zł;
2) pakietu K01 - Ochrona gleb i wód, wariant K01 b (N2000) - Międzyplon ozimy, w wysokości 45574,92 zł.
Jak wynika z akt sprawy oraz motywów zaskarżonej decyzji, J. S. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR dnia 06 maja 2009 roku wniosek o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt, wnioskując o podwyższoną płatność z tytułu realizacji pakietu na obszarach NATURA 2000.
W dniu "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję w której przyznał stronie płatność w wysokości 67177,92 zł. W uzupełnieniu odwołania od decyzji, strona załączyła wydruki ze strony internetowej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska (dalej:RDOŚ): tabelkę (specjalne obszary ochrony siedlisk NATURA 2000), mapkę z zaznaczonymi działkami oraz zaświadczenie RDOŚ o położeniu działek ewidencyjnych na obszarach NATURA 2000. W odwołaniu strona nie zgodziła się z faktem, iż w decyzji przyznającej płatność za 2009 rok Kierownik Biura Powiatowego ARiMR nie uwzględnił zwiększonej o 20 % płatności do działek rolnych położonych na działkach ewidencyjnych nr "[...]","[...]"i ,"[...]" z tytułu realizacji pakietów na obszarze NATURA 2000. Decyzją z dnia "[...]", Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji I instancji. W wyniku wniesienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 27-05-2010 r. sygn. akt I SA/Ol 252/10 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR, wskazując, że zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma ustalenie, czy sporne działki ewidencyjne nr "[...]","[...]"i ,"[...]" położone są na obszarze NATURA 2000 i w jakiej części.
Decyzją z dnia "[...]" organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR po ponownym rozpatrzeniu sprawy wydał w dniu "[...]" decyzję, w której przyznał stronie płatność za 2009 rok w wysokości 67177,92 zł z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. W wyniku wniesienia odwołania, organ odwoławczy decyzją z dnia "[...]" uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia "[...]" Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wydał decyzję o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na rok 2009. W rozstrzygnięciu, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zakwalifikował do płatności:
- dla pakietu K01 b międzyplon ozimy poza obszarem NATURA 2000 powierzchnię 37,90 ha, zamiast deklarowanych łącznie 38,14 ha.
- dla pakietu K01 b międzyplon ozimy na obszarze NATURA 2000 powierzchnię 66,63 ha.
Do powierzchni położonej na obszarze NATURA 2000 uznane zostały działki ewidencyjne nr "[...]","[...]", "[...]", "[...]", oraz "[...]",, czyli działki rolne A i I. Natomiast działki F, B, C i J o łącznej powierzchni 37,90 ha położone na działkach ewidencyjnych nr "[...]", "[...]", "[...]" zostały zakwalifikowane do płatności bez zwiększenia za położenie na obszarze NATURA 2000.
Odnosząc się do działki rolnej F organ wskazał, iż w celu wyjaśnienia rozbieżności w podanych danych w zaświadczeniu z dnia "[...]" i danymi w bazie danych ARiMR, zgodnie z art. 76 § 3 Kpa przeprowadził dowód przeciwko treści zaświadczenia nr "[...]" wydanego w dniu "[...]" przez Wydział Spraw Terenowych I Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska J. S. poprzez wystosowanie pisma w dniu 08-03-2011 r. do RDOŚ Wydział Spraw Terenowych I, które z kolei zostało przekazane do GDOŚ w celu złożenia dodatkowych wyjaśnień o źródłach pochodzenia danych o przebiegu granic obszarów NATURA 2000 w 2009 roku.
Pismem z dnia 19.10.2011 r. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska stwierdziła, iż rozbieżności wynikają ze zmiany przebiegu granic obszarów NATURA 2000, w związku z zatwierdzeniem przez Radę Ministrów nowych obszarów siedliskowych oraz powiększeniem obszarów dotychczasowych po dniu 28 października 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wyjaśnił, że wydając decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 opierał się o dane zawarte w Centralnej bazie danych systemu informatycznego ARiMR obowiązujące na ten czas wydawanych decyzji przyznających płatności rolnośrodowiskowe za 2009 rok, czyli przebieg granic obszarów NATURA 2000 przed 28 października 2009 r. Dane o przebiegu granic obszarów NATURA 2000 pozyskiwane są do bazy danych ARiMR na podstawie porozumienia z dnia 21. 06. 2007 r., które zostało zawarte pomiędzy Ministrem Środowiska, Prezesem Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz Prezesem ARiMR w sprawie przekazywania dokładnego przebiegu granic obszaru NATURA 2000. Na podstawie tego porozumienia z płatności za 2009 rok została wycofana 100 metrowa strefa buforowa.
Przekazywany przebieg granic obszarów NATURA 2000 w ramach tego Porozumienia jest obowiązujący, gdyż został ustalony przez organ do tego powołany, to jest ministra właściwego do spraw środowiska (art. 27 ustawy z dnia 16.04.2004 r. Dz.U. nr 92, poz. 880) a od 15.11.2008 r. ministra właściwego do spraw środowiska zastępuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (art. 150 pkt 5 ww. ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie [ ... ].
W związku z powyższym, organ I instancji ponownie przeprowadził kontrolę administracyjną w systemie, w oparciu o dane, które zostały przekazane przez właściwy organ tj. ministra środowiska do zasobów ARiMR. Przebieg obszarów NATURA 2000 w bazach informatycznych ARiMR został określony na podstawie danych przekazanych przez ministra środowiska w ramach porozumienia z dnia 21.06. 2007 r. System informatyczny ARiMR wykazał ponownie, że działki ewidencyjne nr "[...]","[...]"i ,"[...]" położone są poza obszarem NATURA 2000 i nie mogą zostać objęte zwiększeniem płatności o 20 %.
Wobec powyższego organ I instancji nie uwzględnił dostarczonego przez stronę zaświadczenia z dnia "[...]", gdyż nie dotyczyło ono przebiegu granic obszarów NATURA 2000 obowiązującego w 2009 roku w czasie wydania pierwszej decyzji o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej. Zaświadczenie dotyczyło stanu granic obszarów NATURA 2000 ustalonym po dniu 28.10. 2009 r.
Po rozpatrzeniu odwołania, zaskarżoną decyzją organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną wskazał § 2 ust. 1, § 3 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. z 2004 roku, Nr 174, poz. 1809, ze zm.).
Organ wyjaśnił, iż płatność rolnośrodowiskowa może być udzielona w wysokości 120 % stawki podstawowej, jeżeli producent rolny realizuje co najmniej jeden z pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, na obszarze NATURA 2000 wyznaczonym zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U Nr 92, poz. 880 oraz z 2005 r. Nr 113, poz. 954 i Nr 130, poz. 1087) lub na obszarze, o którym mowa wart. 33 ust. 2 tej ustawy, przy czym płatność rolnośrodowiskowa w wysokości 120 % stawki podstawowej może być udzielona wyłącznie do działek rolnych lub stref buforowych położonych na takich obszarach (§ 9 ust. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 roku).
Organ wskazał również, że kontrola wniosków o przyznanie płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt następuje w oparciu o bazę referencyjną systemu LPIS (System Identyfikacji Działek Rolnych). System ten, pozwalający na jednoznaczną identyfikację położenia działki rolnej w przestrzeni, kontrolę zadeklarowanej powierzchni pod względem kwalifikowalności, tzn. powierzchni uprawnionej do dopłat w odniesieniu do danego schematu pomocy oraz kontrolę w zakresie nakładania się deklaracji dla poszczególnych działek rolnych, zadeklarowanych przez jednego beneficjenta. System LPIS jest zgodnie z art. 15 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku, komponentem Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), który jest wykorzystywany przez ARiMR m.in. do wykonywania pomiarów gruntów rolnych deklarowanych przez wnioskodawców i weryfikowania ich kwalifikowalności do objęcia płatnościami. Zgodnie zaś z art. 24 ust. l lit c rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. WE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18, ze. zm.), nie można dokonać żadnych płatności na rzecz obszarów wykraczających poza ustaloną w systemie informacji geograficznej powierzchnię referencyjną.
Odnosząc się z kolei do działki rolnej F (nr "[...]"), zadeklarowanej przez stronę do objęcia przedmiotową płatnością, organ wskazał iż nie została ona w roku 2009 objęta zwiększeniem, ze względu na położenie poza obszarem NATURA 2000 w dniu wydania pierwszej decyzji przyznającej płatność rolnośrodowiskową z dnia "[...]".
Organ wyjaśnił, iż przebieg granic obszarów NATURA 2000 w roku 2008 i 2009 jest taki sam, istotą zmianą było jedynie wycofanie 100 metrowej strefy buforowej z naliczenia płatności za rok 2009, wobec uzyskania dokładnego przebiegu granic obszaru NATURA 2000, w ramach porozumienia z dnia 21 czerwca 2007 r., zawartego pomiędzy Ministrem Środowiska, Prezesem Krajowego Zarządu Gospodarski Wodnej oraz Prezesem ARiMR. Przedmiotowa działka należała w części do obszaru NATURA 2000, co powodowało w roku 2008 naliczenie zwiększenia płatności (20 %), natomiast w roku 2009 nie naliczono już ww. zwiększenia, ze względu na usunięcie bufora.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił naruszenie przepisów:
- art. 6 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w dacie wydania decyzji organ I instancji uprawniony był do określenia obszaru NATURA 2000 wg granic obowiązujących przed dniem 29 października 2009 r.;
- art. 27,27a ust.3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody;
- przepisów dyrektywy Rady nr 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej flory i fauny poprzez przyjęcie, że zmiana granic obszaru NATURA 2000 dokonana w trybie przepisów ustawy o ochronie przyrody i dyrektywy Rady nie powinna być uwzględniona w dacie wydania decyzji przez organ I instancji, a także przez organ II instancji.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, iż organ w zaskarżonej decyzji nie uwzględnił faktu zmiany granic obszaru NATURA 2000 dokonanej z dniem 28 października 2009r. w trybie m.in. art. 27 ustawy o ochronie przyrody. Wskazany przepis określa procedurę opracowywania projektów listy obszarów NATURA 2000. Zgodnie z dyrektywą Rady nr 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979r. przedłożony
przez Ministra Ochrony Środowiska projekt obszaru NATURA 2000 przyjmowany jest
przez Komisję Europejską i następnie staje się prawem ustanowionym przez tę Komisję. Tak ustanowione prawo stosuje bezpośrednio Państwo, na którego obszarze występuje obszar objęty ochroną NATURA 2000. Zdaniem Skarżącego, przedłożony Komisji Europejskiej projekt zmiany granic obszaru NATURA 2000 i przyjęty przez nią staje się prawem, które Polska obowiązana jest stosować bez potrzeby przenoszenia go do prawa polskiego. Skoro zatem wprowadzona, we wskazanym powyżej trybie, zmiana granic obszaru NATURA 2000 stanowi zmianę przepisów prawa, to organ zobowiązany jest uwzględnić taką zmianę przy rozstrzyganiu sprawy.
Skarżący zarzucił organom, iż ustalenie stanu faktycznego i prawnego nastąpiło wyłącznie w oparciu o dane zawarte w Centralnej bazie danych systemu informatycznego ARiMR. Dane zawarte we wskazanym systemie nie mogą być natomiast uznane za podstawę prawną do ustalenia granic obszaru NATURA 2000. Centralna baza danych stanowi jedynie system informatyczny.
Skarżący powołując się na art. 6 k.p.a. wyjaśnił, iż w sytuacji, gdy przepisy prawa ulegną zmianie w czasie między wszczęciem postępowania a rozpatrzeniem sprawy organ zobowiązany jest do orzekania na podstawie zmienionego przepisu obowiązującego w dacie wydania decyzji. W niniejszej zaś sprawie, organ wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił faktu zmiany granic obszaru NATURA 2000 czyli zmiany przepisów prawa, które nastąpiły po dacie wszczęcia postępowania na skutek wniosku skarżącego z dnia 6.05.2009 r.
Skarżący zwrócił również uwagę, iż w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 27 maja 2010r., sygn. akt I SA/OI 252/10, Sąd zobowiązał organ do ustalenia, czy przedłożone przez skarżącego zaświadczenie z dnia "[...]" Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska faktycznie poświadcza, że działki wskazane w nim położone są w obszarze NATURA 2000. Zdaniem Skarżącego, organ nie przeprowadził dowodu przeciwko treści zaświadczenia. Organ wykazał jedynie, że posiadane przez niego dane są inne niż dane wskazane w zaświadczeniu.
Ponadto organ pominął całkowicie dowód w postaci mapek Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska i załącznika nr 16/16. kod "[...]" z których jednoznacznie wynikało, że działka rolna F wchodząca w skład działki ewidencyjnej "[...]", obręb Z. gm. B., położona była prawie w całości na terenie NATURA 2000 przed zmianą granic, a po zmianie granic obszarów NATURA 2000 leży w całości na terenie specjalnego obszaru ochrony siedlisk NATURA 2000, co również wynika z pisma "[...]" z dnia 12 marca 2010 r.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne obejmuje badanie, czy zaskarżony akt nie narusza prawa materialnego oraz czy w fazie poprzedzającej jego wydanie nie zostały naruszone normy prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. z 2012 r., poz. 270) - dalej: (p.p.s.a.) stwierdzenie przez sąd naruszenia prawa materialnego, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, rodzi konieczność uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego aktu.
Mając na uwadze wyżej wskazane reguły orzekania Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja narusza bowiem prawo w sposób powodujący konieczność jej uchylenia.
W pierwszej kolejności należy podnieść, że w niniejszej sprawie wypowiedział się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, który wyrokiem z dnia 27 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Ol 252/10, uchylił zaskarżoną decyzję z dnia "[...]" w przedmiocie przyznania płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na rok 2009.
W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, organ odwoławczy wydał w dniu "[...]" decyzję o przyznaniu płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w pomniejszonej wysokości na rok 2009. Dyrektor uznał, iż organ I instancji prawidłowo naliczył płatność rolnośrodowiskową w powiększonej wysokości, za położenie działek rolnych A oraz I (położonych na działkach ewidencyjnych nr "[...]","[...]" ,"[...]" oraz "[...]") na obszarze NATURA 2000, z pominięciem działki F położonej na działce ewidencyjnej nr "[...]", która po zajęciu bufora jest poza ww. obszarem.
Rozstrzygając skargę na decyzję z dnia "[...]" należy również uwzględnić, że zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie.
Związanie samego sądu oznacza, że jest on zobowiązany do podporządkowania się wcześniej wyrażonemu przez siebie poglądowi w pełnym zakresie. Innymi słowy, w przypadku gdy sprawa po raz drugi jest rozpoznawana przez wojewódzki sąd administracyjny - sąd ten jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim wyroku (por. w tej materii: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 lipca 2007 r., sygn. akt I SA/Kr 988/06, Monitor Podatkowy 2007/8/3).
Przez ocenę prawną, o której stanowi art. 153 p.p.s.a. należy z kolei rozumieć osąd o prawnej wartości sprawy i może ona dotyczyć zarówno stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania takiej, a nie innej decyzji (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 10 listopada 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 1597/06, System Informacji Prawnej LEX nr 320090).
Między oceną prawną, a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencję oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracyjnymi i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w danej sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają zatem kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt I OSK 1377/05, System Informacji Prawnej LEX nr 281309).
W orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem - lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (zob.: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze Lewis Nexis, Warszawa 2004 r., s. 219 i n.).
Mając na uwadze powyższe rozważania należy podnieść, że w realiach rozpatrywanej sprawy zasadniczą kwestią jest odpowiedź na pytanie, czy organ odwoławczy uwzględnił ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2010 r. W tym miejscu przypomnieć należy, że przedmiotowym orzeczeniem Sąd zobowiązał organ Agencji do ustosunkowania się do treści przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia "[...]", w przedmiocie położenia spornych działek na obszarze NATURA 2000. W przypadku natomiast braku podstaw do przeprowadzenia dowodu przeciwko treści tego zaświadczenia organ zobligowany będzie do jej uwzględnienia przy rozstrzyganiu sprawy.
Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji wyjaśniając różnicę w przebiegu granic obszarów NATURA 2000 wynikającą z treści zaświadczenia z dnia "[...]", oraz baz danych w zasobach ARiMR, powołał się na uzyskane pismo z dnia 19.10.2011 r. Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Stwierdzono w nim m.in., że rozbieżności wynikają ze zmiany przebiegu granic obszarów NATURA 2000, w związku z zatwierdzeniem przez Radę Ministrów nowych obszarów siedliskowych oraz powiększeniem obszarów dotychczasowych po dniu 28 października 2009 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR wyjaśnił, że wydając decyzję o przyznaniu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2009 opierał się o dane zawarte w Centralnej bazie danych systemu informatycznego ARiMR obowiązujące na ten czas wydawanych decyzji przyznających płatności rolnośrodowiskowe za 2009 rok, czyli przebieg granic obszarów NATURA 2000 przed 28 października 2009 r. Dane o przebiegu granic obszarów NATURA 2000 pozyskiwane są do bazy danych ARiMR na podstawie porozumienia z dnia 21 czerwca 2007 r., które zostało zawarte pomiędzy Ministrem Środowiska, Prezesem Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oraz Prezesem ARiMR w sprawie przekazywania dokładnego przebiegu granic obszaru NATURA 2000. Na podstawie tego porozumienia z płatności za 2009 rok została wycofana 100 metrowa strefa buforowa.
W ocenie Sądu rozpatrującego sprawę, organ odwoławczy w sposób niewłaściwy zrealizował obowiązki nałożone przez Sąd w wyroku z dnia 27 maja 2010 r., gdyż wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania administracyjnego. W konsekwencji niewyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności organ wydał decyzję w oparciu o nieustalony stan faktyczny, od którego zależało natomiast określenie wysokości płatności rolnośrodowiskowej w podwyższonej wysokości na rok 2009.
Należy przede wszystkim wskazać, iż na podstawie upoważnienia zawartego w art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z późn. zm.), wydane zostało rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 174, poz. 1809 z późn. zm.). Zgodnie z § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia płatność rolnośrodowiskowa może być udzielona w wysokości 120 % stawki podstawowej, jeżeli producent rolny realizuje co najmniej jeden z pakietów, o których mowa w § 1 ust. 2, na obszarze NATURA 2000 wyznaczonym zgodnie z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92, poz. 880 oraz z 2005 r. Nr 113, poz. 954 i Nr 130, poz. 1087) lub na obszarze, o którym mowa w art. 33 ust. 2 tej ustawy, przy czym płatność rolnośrodowiskowa w wysokości 120 % stawki podstawowej może być udzielona wyłącznie do działek rolnych lub stref buforowych położonych na takich obszarach.
Zgodnie zaś z ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody ( Dz.U. z 2004 r., nr 92, poz. 880 ze zm.) sieć obszarów NATURA 2000 obejmuje obszary specjalnej ochrony ptaków, specjalne obszary ochrony siedlisk oraz obszary mające znaczenie dla Wspólnoty (art.25 ust.1). Projekt listy obszarów NATURA 2000, zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej, opracowuje Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Wyznaczenie obszaru specjalnej ochrony ptaków lub specjalnego obszaru ochrony siedlisk, zmiana jego granic lub likwidacja następuje w drodze rozporządzenia ministra właściwego do spraw ochrony środowiska. Nadzór nad obszarem NATURA 2000 sprawuje właściwy regionalny dyrektor ochrony środowiska lub na obszarach morskich - dyrektor urzędu morskiego (art.27 ust.1 i 2 ustawy ). Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska nadzoruje funkcjonowanie obszarów NATURA 2000, prowadząc ewidencję danych niezbędnych do podejmowania działań w zakresie ich ochrony, a regionalny dyrektor ochrony środowiska koordynuje funkcjonowanie tych obszarów na terenie swojego działania (art.32 ust.1 i 2 ustawy ).
W odwołaniu skarżący podkreślał, iż z informacji zamieszczonych na stronie internetowej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska wynika, iż sporne działki położone są na terenie NATURA 2000. W uzupełnieniu odwołania przedłożył zaświadczenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia "[...]" o ich położeniu na terenie obszaru NATURA 2000. Wymieniony organ jednoznacznie określił w zaświadczeniu, iż działki nr "[...]" i "[...]" oraz część działki nr "[...]" położone są na terenie obszaru NATURA 2000.
Odnosząc się do powyższego zaświadczenia organ odwoławczy, jak już wcześniej wskazano, powołał się na zawarte porozumienie z dnia 21.06. 2007 r., pomiędzy ministrem właściwym do spraw środowiska, prezesem krajowego zarządu gospodarki wodnej oraz prezesem ARiMR w sprawie przekazania dokładnego przebiegu granic obszaru NATURA 2000. Następnie powołując się na system informatyczny ARiMR wykazał ponownie, że działki ewidencyjne nr "[...]", "[...]" i "[...]" położone są poza obszarem NATURA 2000 i nie mogą być objęte zwiększeniem płatności o 20 %.
Jednakże w ocenie Sądu w decyzji odmawiającej zwiększenia płatności z tytułu realizacji pakietów rolnośrodowiskowych na obszarach NATURA 2000 organ odwoławczy w sposób nieuzasadniony przyjął, że podstawą dokonania ustaleń może być wskazane wyżej porozumienie. Jak już wczesnej wskazał Sąd w wyroku z dnia 27 maja 2010 r., żaden przepis nie przyznaje uprawnień w zakresie wyznaczania granic obszaru NATURA 2000 organom Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Organem uprawnionym jest – jak wynika z powołanych wyżej przepisów ustawy o ochronie środowiska – Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji nie może zatem rozstrzygać o tym, czy dane grunty położone są na obszarze NATURA 2000. Kwestia ta nie należy do jego kompetencji
Należy bowiem uwzględnić, że w przepisie art. 27 ustawy o ochronie przyrody określono procedurę opracowywania projektu listy obszarów Natura 2000. Zgodnie z postanowieniami ust. 1 tego przepisu organem za to odpowiedzialnym jest Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Rozwiązanie przyjęte w tym zakresie ma cały czas jeszcze charakter szczególny, określono w nim, że opracowanie projektu listy obszarów Natura 2000 ma być dokonane zgodnie z przepisami prawa Unii Europejskiej. Nie należy zapominać, iż sieć obszarów Natura 2000 jest nową formą ochrony przyrody, która została wprowadzona w związku z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej i jest konsekwencją postanowień dyrektywy Rady 79/409/EWG z dnia 2 kwietnia 1979 r. w sprawie ochrony dzikich ptaków, zwanej dalej "dyrektywą ptasią", oraz dyrektywy Rady 92/43/EWG z dnia 21 maja 1992 r. w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory, zwanej dalej "dyrektywą siedliskową". Pierwszy z tych aktów prawnych w art. 4 ust. 1 przewiduje wyznaczenie tzw. obszarów specjalnej ochrony. Drugi w art. 4 ust. 2 przewiduje tworzenie tzw. specjalnych obszarów ochronnych. Oba te rodzaje obszarów chronionych, zgodnie z postanowieniami art. 3 ust. 1 dyrektywy siedliskowej, składają się na europejską sieć obszarów Natura 2000.
W konsekwencji należało przyjąć, że organ odwoławczy wydał decyzję na podstawie nieustalonego stanu faktycznego w zakresie położenia spornych działek na obszarze NATURA 2000, gdyż nie ustalił w sposób zgodny z prawem granic gruntów położonych na obszarze NATURA 2000.
Rozpoznając ponowne przedmiotową sprawę organ Agencji zobowiązany będzie uwzględnić wskazania Sądu zawarte w wyroku z dnia 27 maja 2010 r. , a w szczególności odnieść się do treści przedłożonego przez skarżącego zaświadczenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia "[...]" w przedmiocie położenia spornych działek na obszarze NATURA 2000.
Ponieważ w sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przede wszystkim art. 7 k.p.a., decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. należało uchylić. O wstrzymaniu wykonania decyzji w całości, orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., zaś o kosztach orzeczono na podstawie art.200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło