II SA/Kr 560/13
WyrokWSA w Krakowie2013-07-17
Skład orzekający: Mirosław Bator, Aldona Gąsecka-Duda, Anna Szkodzińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością może stanowić podstawę do stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przez państwową lub komunalną osobę prawną?Ratio decidendi
Decyzja o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością nie może stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu, chyba że została wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. W braku takiego powiązania, sama decyzja o naliczeniu opłat nie potwierdza istnienia prawa zarządu i tym samym nie uzasadnia stwierdzenia nabycia użytkowania wieczystego.Stan faktyczny
Polskie Koleje Państwowe S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. złożyły wniosek o stwierdzenie nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy W. Organ I instancji odmówił stwierdzenia prawa użytkowania wieczystego, wskazując na brak dokumentów potwierdzających istnienie prawa zarządu do nieruchomości na dzień 5 grudnia 1990 r., w szczególności decyzji o ustanowieniu prawa zarządu. Skarżąca przedłożyła decyzję z 17 lutego 1988 r. o naliczeniu opłat za zarząd nieruchomością oraz oświadczenia dotyczące ponoszenia opłat, które organ uznał za niewystarczające.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 20 lutego 2013 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie: WSA Aldona Gąsecka-Duda NSA Anna Szkodzińska Protokolant: Katarzyna Zbylut po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2013 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. - Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 20 lutego 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego skargę oddala
Burmistrz Miasta i Gminy W. decyzją z dnia 31 stycznia nr [...] działając na podstawie art. 200 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz.U. Nr 23, poz. 10) oraz art. 104 K.p.a. odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe [...] w W. prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy W. , położonej w jednostce ewidencyjnej W. oznaczonej w katastrze nieruchomości jako działka nr [...] o pow. 0,5477 ha objętej księgą wieczystą nr [...] . W uzasadnieniu organ wskazał, że [...] S.A. Zakład Gospodarowania Nieruchomościami w K. złożyły wniosek o wydanie decyzji w trybie art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W postępowaniu wyjaśniającym ustalono, że nieruchomość nr [...] objęta jest księgą wieczystą nr [...] . W księdze tej jako właściciel opisanej nieruchomości ujawniona jest Gmina W. , na podstawie decyzji Wojewody [...] z dnia 12 maja 2003 r. o nabyciu przez Gminę W. z mocy prawa nieodpłatnie prawa własności do nieruchomości, decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 4 sierpnia 2005 r., wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2006/05. Wyżej wymieniona księga wieczysta nie zawiera w swoim zbiorze dokumentów potwierdzających prawo zarządu [...] do nieruchomości oznaczonej nr [...] . Działka ta została nabyta przez Skarb Państwa w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 r. postanowieniem Sądu Rejonowego w O. z dnia 30 marca 2001 r., sygn. akt I Ns 520/00 i na tej podstawie została założona wyżej wymieniona księga wieczysta, w której określono sposób korzystania z nieruchomości tj. droga. Dokumentów o istnieniu prawa zarządu do wyżej opisanej nieruchomości lub o ustaleniu i naliczeniu opłaty rocznej za prawo zarządu gruntem dla [...] Dyrekcji Okręgowej [...] w K. , dokumentów potwierdzających fakt wnoszenia opłat z tytułu zarządu nieruchomością nie odnaleziono w archiwum zakładowym Urzędu Miasta i Gminy w W. Wnioskodawca na potwierdzenie prawa zarządu [...] działki nr [...] według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r. przedstawił kopię decyzji z dnia 17 lutego 1988 r. dotyczącą wnoszenia opłat rocznych z tytułu zarządu nieruchomością oraz oświadczenie z dnia 11 września 2009 r. Ponadto dołączył do wniosku wykaz środków trwałych znajdujących się na działce nr [...] . Zgodnie z wykazem zmian gruntowych z dnia 6 grudnia 2010 r. działka nr [...] powstała z działki nr [...] operatem podziałowym nr [...] , która z kolei powstała z działki nr [...] , która z kolei powstała z działki nr [...] . Z dostarczonej przez wnioskodawcę dokumentacji, a w szczególności z decyzji z dnia 17 lutego 1988 r. wynika, że opłata była wymierzona dla działki o innym numerze niż działka będąca przedmiotem wniosku. Z wyżej wymienionej decyzji nie wynika by w dniu 5 grudnia 1990 r. istniało prawo zarządu dla wnioskowanej działki nr [...] . Ponadto z rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 czerwca 2006 r. wynika, iż Sąd ten nie podziela poglądu jakoby decyzja o ustaleniu opłat za zarząd gruntem była dowodem przesądzającym o istnieniu prawa zarządu do nieruchomości w rozumieniu przepisów rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r. Należy również podnieść, że decyzja z dnia 17 lutego 1988 r. w swej treści nie wymienia działki [...] lecz działkę [...] . Działka [...] w dacie wydawania wspomnianej decyzji jeszcze nie istniała, gdyż została wydzielona w skutek następnego podziału z 1989 r. Oświadczenie z dnia 11 września 2009 r. w ocenie organu I instancji nie spełnia wymogów oświadczenia o którym mowa w art. 75 § 2 K.p.a. Z załączonego do akt pełnego odpisu z KRS z dnia 22 października 2010 r. nie wynika by osobę prawną [...] S.A. w W. mógł reprezentować Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. . Z pewnością z powyżej wskazanego odpisu z KRS nie wynika by [...] S.A. mógł reprezentować Dyrektor i Naczelnik Wydziału Windykacji i Należności Oddziału Gospodarowania Nieruchomościami w K. jak jest to w oświadczeniu z dnia 11 września 2009 r.
Od tej decyzji odwołanie złożył [...] S.A. Odział Gospodarowania w K.. Przedmiotowemu rozstrzygnięciu spółka zarzuciła naruszenie art. 7, art. 77, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez niewłaściwe wyjaśnienie stanu faktycznego, art. 200 u.g.n. poprzez odmowę stwierdzenia nabycia przez spółkę prawa użytkowania wieczystego działki nr [...] , naruszenie § 4 ust. 1 pkt 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. przez stwierdzenie, że ustalony stan faktyczny nie spełnia wymogów zawartych w tymże przepisie. Z tych powodów odwołująca się spółka uważała wydaną decyzję za bezpodstawną.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 5 marca 2013 r. nr [...] działając na mocy art. 200 ust. 1 pkt 2 u.g.n. oraz § 4 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia z dnia 10 lutego 1998 r., a także art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ stwierdził że zgodnie z art. 200 ust. l ustawy o gospodarce nieruchomościami w sprawach stwierdzenia nabycia, z mocy prawa, na podstawie ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z dniem 5 grudnia 1990 r. prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, innych urządzeń i lokali przez państwowe i komunalne osoby prawne oraz Bank Gospodarki Żywnościowej, które posiadały w tym dniu grunty w zarządzie niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się następujące zasady:
1/ nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali następuje odpłatnie
jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych;
2/ nabycie prawa użytkowania wieczystego oraz własności stwierdza w drodze
decyzji wojewoda - w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa lub wójt, burmistrz albo prezydent miasta – w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność gminy;
3/ w decyzji, o której mowa w pkt 2, ustala się warunki użytkowania wieczystego, z zachowaniem zasad określonych w art. 62 ustawy i w art. 236 K.c., oraz kwotę należną za nabycie własności, a także sposób zabezpieczenia wierzytelności określony w ust.2;
4/ na poczet ceny nabycia własności, o której mowa w pkt 3, zalicza się zwaloryzowane opłaty poniesione z tytułu zarządu budynków, innych urząd i lokali; przy nabyciu użytkowania wieczystego nie pobiera się pierwszej opłaty. Co za tym idzie, zasadniczą kwestią jest wykazanie, że istotnie przedsiębiorstwo na rzecz którego stwierdzone ma być użytkowanie wieczystego posiadanych gruntów, spełnia warunki wskazane przez przepis. Czyli podmiot ma być państwową lub komunalną osobą prawną, posiadać ma grunty Skarbu Państwa lub gminy, posiadanie to ma być w formie zarządu, ma ono trwać przynajmniej od dnia 5 grudnia 1990r. Aby potwierdzić istnienie prawa zarządu do przedmiotowego gruntu, do akt sprawy dołączono decyzję Kierownika Wydziału Geodezji i Gospoda Gruntami Urzędu Miasta i Gminy W. z dnia 17.02.1988r. ustaleniu 3% opłaty rocznej z tytułu zarządu nieruchomościami Skarbu Państwa składającymi się z szeregu działek w tym działki nr [...] w W. , jak pisemne oświadczenie z dnia 11 września 2009 r. podpisane przez Dyrektora H.K. i Naczelnika Wydziału Windykacji i Należności E.G. , jak też kolejne oświadczenie z dnia 5 kwietnia 2011 r. podpisane przez Z- ce Dyrektora J.G. i Dyrektora G.D. , w których to oświadczeniach stwierdzano, że [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. ponosiło opłaty z tytułu zarządu. Dowodem, na którym oparł się organ stwierdzając, że wymóg posiadania gruntów w zarządzie nie jest spełniony jest kserokopia decyzji z dnia 17 lutego 1988 r. Bezspornym jest, że dokument w postaci decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością czy też decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została ona wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r., jak to wynika z orzecznictwa, może być uznany za podstawę istnienia prawa zarządy, czy też użytkowania jedynie wyjątkowo, gdy decyzja ta była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu (por. wyrok I SA/Wa 1288/10). Należy także podkreślić, że takie samo stanowisko zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 1213/12. Mając na uwadze znajdującą się w aktach kserokopię decyzji z dnia 17 lutego 1988 r. o naliczeniu opłat za zarząd, stwierdzić należy, że decyzja ta nie przywołuje rozstrzygnięcia o ustanowieniu zarządu dla Przedsiębiorstwa [...] dla nieruchomości oznaczonej nr [...] . Ani nie nawiązuje do okoliczności istnienia takiego zarządu. Odnosząc się natomiast do sporządzonego po wydaniu decyzji przez organ I instancji oświadczenia stwierdzić należy, że dotyczy ono jedynie faktu płacenia opłaty za zarząd, a nie istnienia zarządu.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na tę decyzję wniosły [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w K. domagając się jej uchylenia jak również uchylenia decyzji ją poprzedzającej i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 4, art. 6 art. i 7 rozporządzenia z dnia 24 września 1926 r. Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" , art. 50 ust. 1 ustawy dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym Polskie Koleje Państwowe, art. 16 ust. 2 cyt. ostatnio ustawy w wersji obowiązującej w dniu 27 maja 1990 r., art. 80 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, art. 200 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez ich niezastosowanie i błędną wykładnię przez stwierdzenie, że 5 grudnia 1990 r. skarżącej nie przysługiwało prawo zarządu sporną nieruchomością tj. działką nr [...] oraz w konsekwencji odmowę stwierdzenia nabycia przez skarżącą z mocy prawa użytkowania wieczystego tej działki oraz prawa nabycia z mocy prawa własności obiektów trwale związanych z gruntem znajdujących się na tej działce, wymienionych w wykazie środków trwałych wg stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.;
- §4 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, póz. 120 ze zmianami) oraz art. 200 ust. 1 u.g.n. poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że decyzja z dnia 17 lutego 1988 r. o naliczaniu opłat z tytułu zarządu przedmiotową nieruchomością nie stanowi podstawy do stwierdzenia zarządu nieruchomością i odmowę stwierdzenia nabycia przez skarżącą z mocy prawa użytkowania wieczystego działki [...] oraz nabycia z mocy prawa własności obiektów trwale związanych z gruntem znajdujących się na tej działce, wymienionych w wykazie środków trwałych wg. stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.;
- art. 8 K. p. a, poprzez niezastosowanie i przyjęcie, że decyzja z dnia 17 lutego 1988 r. nie stanowi podstawy do stwierdzenia zarządu nieruchomością i odmowę stwierdzenia nabycia przez skarżącą z mocy prawa użytkowania wieczystego działki 4642/14 oraz nabycia z mocy prawa własności obiektów trwale związanych z gruntem znajdujących się na tej działce w sytuacji, kiedy ten sam organ w tym samym stanie faktycznym i prawnym uznał uprzednio, iż decyzja ta stanowi wystarczającą przesłankę prawną do stwierdzenia istnienia prawa zarządu skarżącej sporną działką z włączeniem potrzeby przeprowadzania dowodów, o których jest mowa 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r.;
- art. 8, art. 9 oraz art. 11 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w ten sposób, że uzasadnienie decyzji jest niepełne i nieczytelne;
- art. 7 i 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i § 3 K.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego;
- § 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 lutego 1998 r. oraz art. 75 § 2 K. p. a., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że złożone oświadczenie z dnia 11 września 2009 r. dotyczące ponoszenia przez skarżącą opłat z tytułu zarządu sporną nieruchomością oraz powstania środków trwałych na działce nr [...] ze środków własnych skarżącej nie spełnia wymogów zawartych w przywołanym ostatnio przepisie z uwagi, że wydane było przez osoby, które nie posiadały uprawnień do składania tego typu oświadczeń;
- art. 138 § 2 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji i nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia w sytuacji gdy decyzja organu pierwszej instancji narusza przepisy postępowania, tj. art. 107 § 1 i 3 K.p.a. z uwagi na brak w sentencji orzeczenia oraz uzasadnieniu faktycznym i prawnym odniesienia do wniosku skarżącej w przedmiocie nabycia prawa własności obiektów trwale związanych z tym gruntem. W uzasadnieniu autor skargi zacytował szereg przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Jednocześnie podniósł, że z dniem utworzenia [...] objęły w zarząd wszystkie nieruchomości eksploatowane przez siebie. Dlatego też zarząd spornej nieruchomości powstał ex lege i nie było potrzeby potwierdzania tego stanu prawnego. Skarżąca spółka przedstawiła wymagane prawem dokumenty- dowody, z których wynika, że posiada ona tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości. Dowody te to decyzja z dnia 17 lutego 1988 roku jak również pisemne oświadczenie złożone w trybie art. 75 § 2 K.p.a. z dnia 11 września 2009 r. oraz z dnia 5 kwietnia 2011 r. Skoro wydana została decyzja w przedmiocie opłaty tj. decyzja z dnia 17 lutego 1988 r. to należy domniemywać, że istniała również decyzja o ustanowieniu prawa zarządu. Przywołana ostatnio decyzja jest logiczną konsekwencją ustanowienia na rzecz [...] S.A. prawa zarządu. Niezależnie od powołanych wyżej zarzutów decyzja SKO w K. w swoim uzasadnieniu zawiera braki uniemożliwiające prawidłowe zrozumienie tej decyzji. W sytuacji kiedy ten sam organ, w tej samej sprawie, w oparciu o ten sam materiał dowodowy wydaje dwie zupełnie odmienne decyzje za niedopuszczalne należy uznać pominięcie milczeniem tego faktu. Ponadto wniosek skarżącej spółki wszczynający postępowanie administracyjne obejmował nie tylko wniosek w sprawie wydania decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu, ale również wniosek w przedmiocie nabycia prawa własności obiektów trwale związanych z tym gruntem. Zatem organ przynajmniej w uzasadnieniu powinien odnieść się do drugiego wniosku.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując przy tym całość argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tak więc sąd administracyjny, nie będąc związany granicami skargi, ocenia legalność decyzji administracyjnej w szerokim zakresie niezależnie od trafności zarzutów sformułowanych w skardze jak i ponad te zarzuty - w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa materialnego bądź postępowania mającego wpływ na wynik postępowania.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Istota sporu w tej sprawie sprowadza się do oceny legalności działania organów administracji, które odmówiły stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe [...] w W. , które później zostało przekształcone w [...] S.A., prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy W. , a oznaczoną jako nr działka nr [...] o pow. 0,5477 ha objęta księgą wieczystą nr [...] . Jako podstawę materialnoprawną decyzji wskazano art. 200 i art. 206 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U z 2010 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.). Zgodnie z tym ostatnim przepisem Rada Ministrów określiła, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb stwierdzania dotychczasowego prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, a także prawa użytkowania nieruchomości przez spółdzielnie, związki spółdzielcze oraz inne osoby prawne, uznawania środków, o których mowa w art. 200 ust. 1, art. 201 ust. 2 i art. 204 ust. 3, za środki własne, określania wartości nieruchomości oraz wysokości kwot należnych za nabycie własności budynków, innych urządzeń i lokali, zabezpieczenia wierzytelności z tego tytułu, a także rodzaje dokumentów stanowiących niezbędne dowody w tych sprawach. W dniu 10 lutego 1998 r. zostało wydane rozporządzenie przez Radę Ministrów w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. z 1998 r. Nr 23, poz. 120 z późn. zm.). Zgodnie z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia właściwy organ z urzędu stwierdza dotychczasowe prawo zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych do nieruchomości, według stanu na dzień 5 grudnia 1990 r.
Podstawą do stwierdzenia istnienia dotychczasowego prawa zarządu jest wykazanie się przez wnioskodawcę lub też odszukanie z urzędu przez organ co najmniej jednego z następujących dokumentów:
1) decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd,
2) decyzji o przekazaniu nieruchomości w użytkowanie, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
3) umowy między państwowymi jednostkami organizacyjnymi o przekazaniu prawa zarządu do nieruchomości, zawartej za zgodą organu,
4) umowy, zawartej w formie aktu notarialnego przed dniem 1 lutego 1989 r. przez państwowe jednostki organizacyjne, o nabyciu nieruchomości od osób innych niż Skarb Państwa,
5) odpisu z księgi wieczystej, stwierdzającej prawo zarządu lub prawo użytkowania nieruchomości,
6) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością,
7) decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu użytkowania nieruchomości, jeżeli została wydana przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
8) uchwały, zarządzenia lub decyzji wydanych w sprawie podziału, łączenia, likwidacji i utworzenia państwowych i komunalnych jednostek organizacyjnych oraz podejmowanych na ich podstawie uchwał komisji powoływanych w tych sprawach, jeżeli treść tych dokumentów zawiera oznaczenie nieruchomości,
9) protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r.,
10) umowy o przekazaniu nieruchomości lub protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonych przed dniem 22 października 1961 r. między organizacjami społeczno-zawodowymi, politycznymi lub spółdzielczymi a państwowymi jednostkami organizacyjnymi.
Strona skarżąca podnosi, że wystarczającym jest powołanie się na decyzję o naliczeniu opłat z tytułu zarządu nieruchomością i to jest wystarczającą podstawą do stwierdzenia istnienia prawa zarządu i na tą okoliczność przedkładała w toku postępowania kopię decyzji z 17 lutego 1988 r. o wymierzeniu opłaty rocznej za zarząd nieruchomościami Skarbu Państwa, a wśród tych nieruchomości znajdowała się działka objęta – po jej późniejszym podzieleniu - wnioskiem w tej sprawie. Natomiast tak organ I. instancji jak i organ II. instancji stanęły na stanowisku, że nawet legitymowanie się przez wnioskodawcę decyzją o naliczeniu opłaty z tytułu zarządu nie jest wystarczającym dowodem potwierdzającym istnienie tego uprawnienia, jeżeli w takiej decyzji nie ma żadnej informacji o ustanowieniu tego prawa zarządu na rzecz danego podmiotu.
Sąd przychyla się do argumentacji organów administracji. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r. sygn. akt U 6/99 (opub. w OTK 1999 r., nr 7, poz. 159) i w wyroku z dnia 9 kwietnia 2002 r. sygn. akt U 10/00 (opub. w OTK 2001 r., nr 3, poz. 55) wyraził pogląd, że decyzja o naliczeniu i aktualizacji opłat może być uznana za podstawę stwierdzenia istnienia prawa zarządu jedynie wyjątkowo, gdy była wydana w nawiązaniu do decyzji o ustanowieniu tego prawa, która zaginęła lub uległa zniszczeniu. Inne rozumienie przepisów rozporządzenia w powyższym zakresie oznaczałaby niezgodność rozporządzenia z delegacją ustawową zawartą w art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a tym samym z art. 92 ust. 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 kwietnia 2008 r. sygn. akt I OSK 570/07 (opub. w LEX nr 505282) zawarł stanowisko, że pogląd wyrażony przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. akt U 6/99, który dotyczył stwierdzenia prawa użytkowania nieruchomości na rzecz spółdzielni, należy odnieść jako prawidłowy także do warunków stwierdzenia prawa zarządu państwowych i komunalnych osób prawnych. To stanowisko Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uważa za trafne.
Tym samym skoro decyzja z dnia 17 lutego 1988 r. o wymierzeniu opłaty za zarząd nieruchomością w żaden sposób nie powołuje się ani nie nawiązuje do jakiejkolwiek innej decyzji o ustanowieniu prawa zarządu, nie może decyzja o naliczeniu (wymierzeniu) opłaty stanowić podstawy do stwierdzenia istnienia prawa zarządu. Takie stanowisko, jakie prezentuje w tej sprawie Sąd, zawarte zostało także w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 września 2010 r., sygn. akt I SA/Wa 1288/10, z dnia 1 czerwca 2006 ISA/Wa 2098/05 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 651/11.
Ustosunkowując się do pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, brak podstaw do przyjęcia, iż z dniem utworzenia [...] przedsiębiorstwo to nabyło w zarząd wszystkie nieruchomości eksploatowane przez siebie - dlatego zarząd spornej nieruchomości powstał ex lege Inie było potrzeby potwierdzania tego stanu prawnego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2010 r. sygn. akt I OSK 929/09, w którym podniesiono, iż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, istnienia zarządu nie można domniemywać. Istotne jest również, że decyzja o oddaniu nieruchomości w zarząd powinna była określać jej położenie, powierzchnię, mieć załączoną mapę sytuacyjną oraz wskazywać sposób i cel korzystania z niej. Tak samo orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 30 marca 2011 r. sygn. akt ISA/Wa 1907/10.
Nie jest również zasadny zarzut naruszenia przez organy administracji art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego i wnikliwego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz rozpatrzenia całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie Sądu organy administracji same prowadziły postępowanie wyjaśniające celem ustalenia, czy zachowała się jakakolwiek decyzja ustanawiająca prawo zarządu i kilkakrotnie zwracały się o to do strony skarżącej. Organy ustaliły także w pozostałym zakresie stan faktyczny sprawy i nie ma żadnych podstaw do kwestionowania prawidłowości takiego ustalenia.
Organ II instancji nie naruszył także art. 8 k.p.a. Istotnie nie jest sytuacją korzystną, kiedy ten sam organ orzeka w sposób odmienny w tej samej sprawie (po wyeliminowaniu poprzedniej decyzji w trybie nadzwyczajnym) mając w zasadzie do czynienia z tym samym stanem faktycznym. Zauważyć jednak należy, iż w tej konkretnej sprawie, wydanie podobnego rozstrzygnięcia jak za pierwszym razem skutkowało by tym, iż organ wydał by decyzję jawnie sprzeczną z obowiązującym prawem, które to prawo zostało poddane sądowej wykładni w cytowanych wyżej wyrokach i nie budzi wątpliwości. Tego typu rozstrzygnięcie z pewnością nie można zakwalifikować jako naruszenia zasady, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Ne można też zgodzić się ze strona skarżącą, iż organ administracji, uznając oświadczenie strony złożone w trybie art. 75 § 2 k.p.a. za niewystarczające do wykazania, iż strona ta na datę 5 grudnia 1990 r. sprawowała zarząd sporną nieruchomością, obowiązany był wzywać ją do złożenia prawidłowego oświadczenia. Wskazać tu należy, iż oświadczenie o którym mowa w art. 75 § 2 k.p.a. jest oświadczeniem wiedzy jakie strona składa na okoliczność istotną dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Brak podstaw by organ w jakikolwiek sposób ingerował w merytoryczna teść tego oświadczenia. Zważywszy, iż oświadczenie składali przedstawiciele dużego przedsiębiorstwa mającego rozbudowaną obsługę prawną, trudno przyjąć, iż oświadczenie to wyrażało zbyt mało istotnych informacji które były w posiadaniu osób które je złożyły tj., iż faktycznie miały one informacje także o tym, że na datę 5 grudnia 1990 r. strona miała w zarządzie przedmiotowa nieruchomość. Zgodzić się także należy z organem, iż treść tego oświadczenie okoliczności tej nie wykazuje a jedynie wskazuje na fakt (nie negowany zresztą przez organ), iż za działkę [...] [...] ponosiło opłaty z tytułu zarządu, bez wskazania w jakim czasie te opłaty były ponoszone – w szczególności czy były ponoszone do dnia 5 grudnia 1990 r..
W takiej sytuacji Sąd, działając na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło