II SA/Łd 972/13
WyrokWSA w Łodzi2013-11-13
Skład orzekający: Zygmunt Zgierski, Tomasz Zbrojewski, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje na każde dziecko z osobna, czy też tylko w jednej wysokości na wszystkie dzieci urodzone podczas jednego porodu?Ratio decidendi
Sąd uznał, że dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego powinien być przyznawany na każde dziecko z osobna, do każdego przyznanego zasiłku rodzinnego. Taka interpretacja jest zgodna z celem ustawy o świadczeniach rodzinnych, funkcją zaopatrzeniową świadczenia oraz zasadami konstytucyjnymi, w szczególności art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, który nakazuje szczególną pomoc rodzinom w trudnej sytuacji materialnej, zwłaszcza wielodzietnym.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na każde z dwojga bliźniąt. Strona skarżąca argumentowała, że dodatek powinien być przyznany na każde dziecko z osobna, a nie w jednej kwocie na wszystkie dzieci. Organy administracji obu instancji utrzymały w mocy decyzję odmawiającą przyznania dodatku na każde dziecko, uznając, że przysługuje on tylko w jednej wysokości.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 listopada 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zygmunt Zgierski Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant St. Specjalista Lidia Porczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2013 roku sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami uchyla zaskarżoną decyzję w zakresie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. LS
Decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie K.p.a.), w związku z art. 5 ust. 1 – 4a, art. 6 i art. 10 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy R. z dnia [...], Nr [...] w sprawie przyznania R. K. zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka.
W toku postępowania ustalono, iż decyzją z dnia [...] Wójt Gminy R., po rozpatrzeniu wniosku R. K. z dnia 5 lipca 2012r., na podstawie art. 3 pkt 23 lit. a, art. 5 ust. 1, ust. 4, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 9, art. 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 24 ust. 6 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 298, poz. 1769), a także § 1 pkt 3a i § 1 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz.U. Nr 129, poz. 1058 – dalej jako: rozporządzenie), a także art. 104, art. 107 i 108 K.p.a., przyznał zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat, na F. K., w kwocie 68,00 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2012r. do 31 października 2012r.; zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat, na K. K., w kwocie 68,00 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2012r. do 31 października 2012r.; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, na F. K., w kwocie 1000,00 zł jednorazowo; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, przyznany na K. K., w kwocie 1000,00 zł jednorazowo; dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego – opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu, przyznany na F. K., K. K. w kwocie 400,00 zł miesięcznie na okres od 1 lipca 2012r. do 31 października 2012r..
W odwołaniu od powyższej decyzji R. K. wniosła o jej zmianę poprzez przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego w wysokości 400,00 zł z tytułu opieki nad dzieckiem K. K. oraz w wysokości 400,00 zł z tytułu opieki nad dzieckiem F. K. Strona zarzuciła organowi błędną wykładnię przepisu art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy poprzez przyjęcie, iż urodzenie więcej niż jednego dziecka podczas jednego porodu uprawnia wyłącznie do jednego dodatku wychowawczego w wysokości 400,00 zł na wszystkie dzieci. Podkreśliła, iż ustawodawca nie wskazał, że dodatek podczas korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje tylko na jedno z dzieci, nie wprowadził również żadnego innego ograniczenia. Organ I instancji błędnie rozszerza uregulowanie art. 8 ustawy dodając zwrot "opieka nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym w trakcie jednego porodu", który to zwrot nie wynika z art. 8 ustawy. Zdaniem strony przyjęta przez organ wykładnia prowadzi także do naruszenia art. 2, art. 18 i art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 i ust. 2 Konstytucji RP.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. uznało je za niezasadne i wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a następnie podniosło, iż rodzinę R. K. – stosownie do treści art. 3 pkt 16 ustawy, stanowią oprócz skarżącej, jej mąż M. K. oraz dzieci F. K. i K. K. – obaj urodzeni 16 lipca 2011r.. Dochodem rodziny w roku poprzedzającym okres zasiłkowy 01.11.2011r.-31.10.2012r. tj. w 2010 roku był dochód strony i jej męża w wysokości 422,68 zł miesięcznie na osobę, a więc w wysokości nie przekraczającej kwoty kryterium dochodowego, 504,00 zł, co powoduje, że strona kwalifikuje się do prawa do zasiłku rodzinnego, a co za tym również do dodatków do zasiłku rodzinnego. Podkreślił, iż prawidłowo organ i instancji przyznał stronie zasiłek rodzinny na dzieci w wysokości określonej zgodnie z § 1 pkt 3a rozporządzenia tj. po 68,00 zł miesięcznie na każde dziecko. Organ I instancji prawidłowo przyznał także dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci F. K. i K. K. Mając na uwadze zarzuty odwołania Kolegium przywołało brzmienie art. 10 ustawy i wskazało, iż jak wynika ze zgromadzonych dokumentów strona zatrudniona jest od 1 września 1999r. na umowę o pracę na czas nieokreślony w ZUS Oddział w T.i korzysta z urlopu wychowawczego udzielonego przez pracodawcę w okresie od 23 czerwca 2012r. do 31 sierpnia 2013r. Organ stwierdził, iż w sprawie nie występują negatywne przesłanki wyłączające prawo do przedmiotowego dodatku określone w art. 10 ust. 5 ustawy. Strona kwalifikuje się do otrzymania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego i taki dodatek został stronie przyznany w określonej w art. 10 ust. 2 ustawy wysokości 400,00 zł miesięcznie.
Kolegium wyjaśniło, iż art. 10 ust. 2 ustawy określa jedną wysokość przedmiotowego dodatku nie wskazując przy tym, że dotyczy ona jednego dziecka, a przepis art. 10 ustawy stanowiący materialnoprawną podstawę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie zawiera żadnych innych regulacji, z których wynikałoby prawo do tego dodatku dla większej liczby dzieci podlegających opiece osoby uprawnionej w okresie urlopu wychowawczego. Zdaniem organu gdyby celem ustawodawcy było przyznanie tego świadczenia na każde dziecko, to określając wysokość należnego osobie uprawnionej dodatku wyraźnie by na to wskazał, jak to uczynił np. w przypadku ustalenia prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka czy dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Wielkość dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego nie podlega więc różnicowaniu w zależności od ilości dzieci i nie jest uzależniona od liczby dzieci, nad którymi sprawowana jest opieka w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, ani od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu, co powoduje, że osoba uprawniona opiekująca się w okresie korzystania z urlopu wychowawczego więcej niż jednym dzieckiem ma prawo tylko do dodatku w wysokości 400,00 zł. Za słusznością takiej wykładni, w ocenie organu przemawia także fakt, że ustawodawca dla osoby opiekującej się w okresie korzystania z urlopu wychowawczego większą niż jedno liczbą dzieci przewidział w art. 10 ust. 1 ustawy wydłużony okres przysługiwania miesięcznej kwoty przedmiotowego dodatku, co daje podstawy sądzić, że w ten sposób, a nie poprzez wysokość dodatku ustawodawca chciał zróżnicować przedmiotowe świadczenia w zależności od ilości podlegających opiece dzieci. Kończąc Kolegium wskazało, przywołując stanowisko orzecznictwa i doktryny, iż organ I instancji nie miał żadnych podstaw do ustalenia innej wysokości przedmiotowego dodatku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. K. powtórzyła argumentację odwołania, dodatkowo przywołując szereg orzeczeń sądów administracyjnych na poparcie postawionego organom I i II instancji zarzutu błędnej wykładni przepisu art. 8 pkt 2 w związku z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., nr 270, powoływana dalej jako P.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Kontrola sądu nie obejmuje natomiast zasadniczo oceny wypełniania przez organy administracji tzw. pozasystemowych kryteriów słusznościowych, w szczególności kierowania się zasadami współżycia społecznego, ani kryteriów celowościowych, takich jak realizacja określonej polityki stosowania prawa administracyjnego (vide: wyrok NSA z dnia 25 września 2009r., w sprawie sygn. akt I OSK 1403/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi Sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.).
W ocenie Sądu organy administracji obu instancji dokonały błędnej interpretacji przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, co miało wpływ na wynik sprawy. Wspomniana ustawa wprowadziła system pozaubezpieczeniowych świadczeń rodzinnych, którego celem jest wspieranie rodzin o stosunkowo niskich, a nie tylko najniższych, dochodach w realizacji funkcji opiekuńczej, wychowawczej i edukacyjnej (vide: uzasadnienie do projektu ustawy o świadczeniach rodzinnych, Sejm IV kadencji druk nr 1555, s. 59, www.sejm.gov.pl). Na system ten składają się m.in. zasiłek rodzinny, określony w art. 4 – 6 ustawy oraz dodatki do zasiłku rodzinnego przewidziane w art. 8 ustawy.
W przedmiotowej sprawie bezspornym jest fakt, iż R. K. urodziła bliźnięta – F. i K. K. Nie ulega również wątpliwości, iż skarżąca spełnia kryterium dochodowe uprawniające ją do uzyskania prawa do zasiłku rodzinnego na ww. dzieci, a w związku z tym również prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Wobec faktu, że skarżąca postawiła zarzuty tylko w stosunku do części decyzji, która odnosi się do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego Sąd, po przeanalizowaniu sprawy i kontroli legalności zaskarżonej decyzji uznał, że w części niezaskarżonej sprawa nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Kwestią sporną jest natomiast to, czy ów dodatek do zasiłku rodzinnego winien przysługiwać na każde dziecko, czy też przysługuje on wyłącznie w związku z faktem opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, bez względu na to ile dzieci urodzi się w okresie trwania urlopu wychowawczego.
Istotą określonego w art. 8 pkt 2 ustawy dodatku jest to, że wydatki ponoszone przez rodzinę tuż po urodzeniu dziecka, a także utracone korzyści związane z niewykonywaniem pracy, usprawiedliwiają ich kompensację ze środków publicznych w formie powyższego świadczenia. Z kolei urlop wychowawczy ma za zadanie stworzyć pracownikowi warunki do sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem w sytuacji trudności z łączeniem obowiązków opiekuńczych z obowiązkami zawodowymi. Przesłanki przyznania dodatku wychowawczego i okres wypłaty świadczenia uregulowane zostały w art. 10 ust. 1 ustawy, natomiast wysokość tego dodatku określa art. 10 ust. 2 ustawy. Wyróżniono zatem trzy okresy przysługiwania dodatku wychowawczego: podstawowy, trwający nie dłużej niż 24 miesiące (art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy); związany ze sprawowaniem opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, trwający nie dłużej niż 36 miesięcy (art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy); związany ze sprawowaniem opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności albo o znacznym stopniu niepełnosprawności, trwający nie dłużej niż 72 miesięcy kalendarzowych (art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy). Ponadto należy wskazać, iż wysokość świadczenia nie została uzależniona od innych zdarzeń, w tym od ilości urodzonych podczas jednego porodu dzieci, czy ilości wychowywanych dzieci, a także stanu ich zdrowia, czy okresu pobierania zasiłku. W każdym wypadku jego wysokość kształtuje się na poziomie 400zł (art. 10 ust. 2 ustawy).
W przyjętym przez ustawodawcę systemie świadczeń rodzinnych, wymienione w art. 8 ustawy dodatki są niekonkurencyjne, co oznacza, iż nie jest wykluczone, że w związku z przyznaniem prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko, osobie uprawnionej będą przysługiwały jednocześnie dodatki z kilku tytułów, np. z tytułu urodzenia dziecka, z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, z tytułu samotnego wychowywania dziecka, czy z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Każdy dodatek jest bowiem przyznawany do skonkretyzowanego pod względem podmiotowym – "na konkretne dziecko" – zasiłku rodzinnego. Każdy zasiłek rodzinny przyznany na inne dziecko tworzy zatem samodzielną podstawę do uzyskania uprawnienia do dodatków do tego konkretnego zasiłku. Jeżeli w związku z tym zasiłki rodzinne zostały przyznane na każde z dzieci z osobna, rzeczą oczywistą jest, iż spełnienie ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie dodatków powoduje, że dodatki te winny zostać przyznane do każdego świadczenia rodzinnego.
Ustawodawca dopuścił bowiem kumulację ww. świadczeń rodzinnych nie tylko w stosunku do jednego dziecka, na które przyznano zasiłek rodzinny, lecz również w stosunku do nieokreślonej liczby dzieci, jeżeli zostały na nie przyznane odrębne zasiłki rodzinne. Nie ma w związku z tym podstaw do twierdzenia, że taka kumulacja nie może zachodzić w przypadku pobierania dodatków z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie trwania urlopu wychowawczego. Związanie tego dodatku do zasiłku rodzinnego z zasiłkiem rodzinnym, przyznawanym na każde dziecko z osobna, uprawnia do poglądu, że na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, przy uwzględnieniu rezultatów wykładni językowej, systemowej i celowościowej, przedmiotowy dodatek przysługuje niezależnie do każdego przyznanego zasiłku rodzinnego. Tylko wtedy bowiem spełnia swe funkcje zaopatrzeniowe umożliwiając zaspokojenie, choć w części, potrzeb każdego z dzieci wychowywanych przez osobę uprawnioną.
Rzeczą oczywistą jest, że wychowywanie większej ilości dzieci zwiększa wysiłek finansowy, bez względu na to, czy dotyczy to dzieci urodzonych podczas jednego porodu, czy urodzonych w różnych odstępach czasu, ale w okresie trwania tego samego urlopu wychowawczego. W odróżnieniu od zasiłku macierzyńskiego, funkcją dodatku wychowawczego nie jest wyrównanie utraconego dochodu lecz częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka, w związku z przebywaniem osoby uprawnionej na urlopie wychowawczym (art. 4 ust. 1, w związku z art. 8 pkt 2 i art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych). Przyznanie jednego dodatku w kwocie 400zł łącznie na wszystkie urodzone przez skarżącą dzieci, w sytuacji gdy na każde z nich z osobna przyznano prawo do zasiłku rodzinnego, nie spełnia funkcji zaopatrzeniowej, co należy odczytać jako działanie wbrew woli ustawodawcy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że opieka nad dwojgiem dzieci, urodzonych podczas jednego porodu, uniemożliwia wykonywanie obowiązków zawodowych, co w niniejszej sprawie skutkowało pogorszeniem sytuacji materialnej rodziny, stawiając pod znakiem zapytania zaspokojenie potrzeb każdego z wychowywanych przez skarżącą dzieci. Dlatego dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego ma istotne znaczenie i tylko wtedy spełniać będzie funkcję zaopatrzeniową, gdy zostanie przyznany na każde dziecko, na które został przyznany zasiłek rodzinny, umożliwiając choćby częściowe zaspokojenie potrzeb każdego z tych dzieci.
Powyższy pogląd zaprezentował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyrokach z dnia 24 stycznia 2008r., w sprawie sygn. akt IV SA/Po 848/07 oraz z dnia 21 sierpnia 2013r., w sprawie sygn. akt IV SA/Po 557/13 (vide: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W powyższych wyrokach stwierdzono również, iż przeciwna interpretacja art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych narusza art. 2, art. 18 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP i prowadzi do nierównego traktowania rodzin wielodzietnych, chronionych przez przepis art. 71 ust. 1 Konstytucji RP stanowiący, iż rodziny znajdujące się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietne, mają prawo do szczególnej pomocy ze strony władz publicznych, zaś matka przed i po urodzeniu dziecka ma prawo do szczególnej pomocy władz publicznych, której zakres określa ustawa. W tym zakresie podkreślono, iż w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i w doktrynie podkreśla się normatywne znaczenie art. 71 ust. 1 zdanie 1 Konstytucji RP (vide: wyrok TK z dnia 4 kwietnia 2001r., w sprawie sygn. akt K 11/00; OTK 3/01/54 s. 358 i powołany tam pogląd J. Trzcińskiego, oraz L. Garlicki [w:] Konstytucja RP. Komentarz, t. III Wyd. Sejm. 2003 uwagi 5 – 7 do art. 71).
W powyższych orzeczeniach podkreślono, iż przeciwna wykładania art. 10 ust. 2 ustawy – według której gdyby wolą ustawodawcy było przyznanie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na każde dziecko, to powinno to wynikać wprost z odpowiedniego przepisu ustawy – jest nie do przyjęcia. W ten sam bowiem sposób można dokonać interpretacji odwrotnej wskazując, że gdyby wolą ustawodawcy było przyznanie tylko jednego świadczenia, bez względu na liczbę dzieci, na które przyznano zasiłki rodzinne, to również wynikałoby to wprost z przepisu ustawy. Natomiast samo określenie przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 pkt 1 – 3 omawianej ustawy, okresu na jaki dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem przysługuje, w tym określenie, że dodatek przysługuje nie dłużej niż przez okres 36 miesięcy kalendarzowych, gdy opieka sprawowana jest nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, nie wyklucza możliwości ustalenia tego dodatku odrębnie na każde dziecko, do każdego z przyznanych z osobna zasiłków rodzinnych. Skoro zatem przepisy ustawy nie są jednoznacznie i niewątpliwie powodują rozbieżności interpretacyjne, to należy zastosować wykładnię prokonstytucyjną, zgodnie z którą w pierwszym rzędzie, spośród kilku możliwych znaczeń przepisu – za pośrednictwem reguł wykładni – odnaleziony winien być zawsze taki sens normatywny, który pozwala na uzgodnienie przepisu z Konstytucją, zgodnie z domniemaniem zgodności normy ustawowej z Konstytucją (vide: uzasadnienie wyroku TK z dnia 8 listopada 2000r., w sprawie sygn. akt SK 18/99;OTK 7/00 s.1273).
Ponadto należy wskazać, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 14 grudnia 2012r., w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1898/12 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), w ślad za powołanymi wyżej wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu podkreślił, iż wykładnia przepisu art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana przez organy, w oderwaniu od postanowień konstytucyjnych, nie jest wykładnią możliwą do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa. Wynikający z art. 7 Konstytucji RP (powtórzony w art. 6 K.p.a.), obowiązek działania organów administracji publicznej na podstawie i w granicach prawa, to również obowiązek dokonywania takiej wykładni znajdujących w sprawie zastosowanie przepisów, która pozwoli na pełną realizację celu ustawy, w zgodzie z normą konstytucyjną, w tym przypadku z art. 71 ust. 1 Konstytucji RP.
Wspomnianym wyżej wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przytoczył stanowisko zaprezentowane przez Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 15 listopada 2005r., w sprawie sygn. akt P 3/05 wskazując, iż "(...) ustawa o świadczeniach rodzinnych jest konsekwencją istnienia ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (...). Obie ustawy wchodzą do systemu pomocy społecznej (zabezpieczenia społecznego). Realizują one ten sam cel: wspierają osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwienia im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Obie ustawy wykonują w pewnym zakresie pozytywne obowiązki nałożone na władze publiczne przez art. 67, art. 69, art. 71 i art. 72 Konstytucji. Służą zatem realizacji konstytucyjnych zadań państwa i dlatego ich treść musi być oceniana z punktu widzenia udatności realizacji tego celu. Wyraźnie zresztą tak właśnie sprawę ujmowały motywy ustawodawcze projektu ustawy o zasiłkach rodzinnych.". Ponadto podkreślono, iż Konstytucja nakazuje władzom publicznym uwzględnianie dobra rodziny oraz określa minimalny standard ochrony i pomocy. Dla ustalenia standardu ochrony i pomocy szczególne znaczenie ma art. 71 ust. 1 zdanie 2 Konstytucji, który precyzuje, że pomoc dla rodzin w trudnej sytuacji materialnej i społecznej, zwłaszcza wielodzietnych i niepełnych, ma mieć charakter "szczególny", a więc wykraczający poza zwykłą pomoc dla osób utrzymujących dzieci albo pomoc świadczoną innym osobom.
Powyższe stanowisko zaprezentował także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 15 maja 2013r., w sprawie sygn. akt VIII SA/Wa 137/13 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl), wprost podkreślając, iż odżegnuje się od przeciwnego poglądu, wynikającego z wyroku tegoż Sądu z dnia 5 czerwca 2012r., w sprawie o sygn. akt VIII SA/Wa 152/12 (http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego.
Ponownie rozpatrując sprawę organ administracji uwzględni wskazania zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku w zakresie prokonstytucyjnej wykładni art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło