IV SA/Wa 1258/15
WyrokWSA w Warszawie2015-09-29
Skład orzekający: Anna Sękowska, Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Tomasz Wykowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uczestnik, który usunął drzewa na nieruchomości, ale nie jest jej posiadaczem, może ponosić odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzew bez wymaganego zezwolenia?Ratio decidendi
Uczestnik, który dokonał usunięcia drzew na nieruchomości, ale nie posiadał statusu posiadacza tej nieruchomości, nie może być pociągnięty do odpowiedzialności administracyjnej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Odpowiedzialność administracyjna za usunięcie drzew bez zezwolenia spoczywa wyłącznie na posiadaczu nieruchomości, który osobiście dokonał takiego czynu, zlecił go lub zaakceptował. Wobec tego postępowanie administracyjne wobec uczestnika należy umorzyć.Stan faktyczny
Skarżący A. W. jest właścicielem nieruchomości, na której uczestnik J. J. dokonał usunięcia 15 drzew bez wymaganego zezwolenia. Uczestnik działał na podstawie umowy zlecenia zawartej z posiadaczami nieruchomości (nabywcami skarżącego). Zarząd Dzielnicy wymierzył uczestnikowi karę administracyjną za usunięcie drzew, którą następnie SKO utrzymało w mocy. Skarżący kwestionuje odpowiedzialność uczestnika, wskazując, że nie był on posiadaczem nieruchomości i nie mógł ponosić odpowiedzialności administracyjnej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy i zasądził od SKO na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 września 2015 r. sprawy ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Zarządu Dzielnicy R. z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącego A. W. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") decyzją z dnia [...] września 2015 r. znak [...] (dalej "zaskarżoną decyzją") Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. (dalej "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania A. W. (dalej "skarżącego") od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] m. W. (dalej "Zarządu Dzielnicy" albo "Zarządu") z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] ([...]), orzekającej o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia J. J. (dalej "uczestnikowi"), prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą J. z siedzibą przy ulicy [...], kary administracyjnej z tytułu usunięcia bez wymaganego zezwolenia drzew rosnących na nieruchomości położonej przy ulicy [...] w W. (dz. ew. nr [...] z obrębu [...]), utrzymało decyzję Zarządu Dzielnicy w mocy.
II. Stan sprawy, poprzedzający wydanie przez SKO zaskarżonej obecnie decyzji z dnia [...]września 2015 r., przedstawia się następująco:
1. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr 3/2013 r. Zarząd Dzielnicy wymierzył J. J., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą J. z siedzibą przy ulicy [...] ("uczestnikowi"), na podstawie art. 88 ust.1 pkt 2, art. 89 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, z późn. zm.), administracyjną karę pieniężną za usunięcie bez wymaganego zezwolenia 15 sztuk drzew wymienionych w załączniku nr 1 do decyzji, rosnących na terenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w W., stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu [...] (dalej "nieruchomość").
Uzasadniając rozstrzygnięcie, Zarząd Dzielnicy wskazał w szczególności, co następuje:
(1). Aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 2011 r. Repertorium A Nr [...] skarżący A. W., będący właścicielem przedmiotowej, niezabudowanej nieruchomości, zawarł przedwstępną umowę sprzedaży jej sprzedaży z trzema kupującymi: A. K. zam. w W. przy ul. [...],J. G. zam. w W. przy ul. [...] oraz A. K. zam. w S. przy ul. [...].
(2). Na podstawie umowy nabywcy uzyskali pełnomocnictwo właściciela (§ 4 pkt 1 ) do dokonywania na nieruchomości wszelkich czynności faktycznych i prawnych w celu wycinki drzew (po uprzednim ustaleniu warunków tej wycinki ze sprzedającym) oraz uporządkowania nieruchomości, w szczególności takich jak wywóz drewna, wywóz śmieci, sprzątanie.
(3). W oparciu o powyższe pełnomocnictwo nabywcy zlecili uczestnikowi, na podstawie umowy zlecenia z dnia [...] stycznia 2012 r., wykonanie czynności (§1 pkt 2 umowy) związanych z usunięciem oraz wywiezieniem nieczystości i odpadów , krzewów, połamanych gałęzi i wiatrołomów oraz usunięcie, za wiedzą Wydziału Ochrony Środowiska drzew, które nie wymagają zezwolenia.
(4). W pkt 4 umowy uczestnik oświadczył, że dysponuje wiedzą, doświadczeniem oraz uprawnieniami niezbędnymi do należytego wykonania powierzonych mu obowiązków i zobowiązał się wykonać je ze szczególną starannością z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, standardów i reguł wykonywania prac objętych zleceniem.
(5). Podczas oględzin w terenie w dniu 27 stycznia 2012 r. ujawniono, że firma uczestnika przystąpiła do wykonywania zlecenia, jednakże został przekroczony zakres zlecenia określony w §1 pkt 2 umowy. Uczestnik nie skontaktował się z Wydziałem [...] Urzędu Dzielnicy [...] W. i oprócz usunięcia chwastów i niewielkich samosiewów usunął z terenu nieruchomości 15 sztuk drzew w wieku powyżej 10 lat bez wcześniejszego pozwolenia na dokonanie tych czynności. Fakt ten został stwierdzony przez pracowników Wydziału [...] Urzędu Dzielnicy [...] W. w tym samym dniu tj. 27 stycznia 2012 r. (wykonano zdjęcia fotograficzne). Podczas usuwania drzew przez uczestnika i dwóch jego pracowników Wydział [...] nie stwierdził obecności na przedmiotowym terenie nikogo z posiadaczy działki ani też innych osób.
(6). Skarżący - właściciel działki oświadczył do protokołu w dniu 18 czerwca 2013r ( str. 2 i 6), że nie udzielał zlecenia wycinki jakiegokolwiek drzewostanu. Nie zlecał ani bezpośrednio, ani pośrednio, ani wycinki drzew, ani nawet prac pielęgnacyjnych, nie był na terenie, nie wiedział o udzielonym zleceniu przez stronę kupującą. Oświadczył również, że osobą wyznaczoną do kontaktów z nim (ze strony kupujących ) był A. K. i że z informacji uzyskanych telefonicznie od A. K. wynikało, że kupujący także nie zlecali wycinki drzew wymagających zezwolenia.
(7). Z powyższego wynika, że ani skarżący ani nabywcy nie zamierzali usuwać drzew, których wiek przekraczał 10 lat a nawet sprawę ewentualnego usuwania drzew młodszych polecili uczestnikowi uzgodnić z Wydziałem [...], co zostało wyraźnie sprecyzowane w §1 pkt 2 umowy.
(8). W świetle powyższego stwierdzić należy, że wyłączną odpowiedzialność za usunięcie drzew ponosi uczestnik, co stanowi podstawę do wymierzenia mu kary na mocy art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Wysokość kary została ustalona zgodnie z art. 89 ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody, w oparciu o rozporządzenie Ministra Środowiska z 13 października 2004 r. (Dz. U. Nr 228 z 2004r. poz. 2306) w sprawie jednostkowych stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz pkt 2 obwieszczenia Ministra Środowiska z 13 października 2011 r. w sprawie stawek opłat za usunięcie drzew i krzewów oraz kar za zniszczenie zieleni na rok 2012 (M.P. z 2011r. Nr 95, poz. 963).
2. Decyzją z dnia [...] października 2014 r. nr [...], wydaną na podstawie art.138 § 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania uczestnika od decyzji Zarządu z dnia [...] sierpnia 2013 r., SKO uchyliło decyzję Zarządu Dzielnicy i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpoznania.
Uzasadniając orzeczenie kasatoryjne, SKO wskazało w szczególności, co następuje:
(1). Decyzja Zarządu Dzielnicy z dnia [...] sierpnia 2013 r. to druga z kolei decyzja tego organu, wymierzająca uczestnikowi karę z tytułu usunięcia bez zezwolenia drzew z nieruchomości skarżącego. Pierwsza decyzja wydana w tym przedmiocie, tj. decyzją z dnia [...] października 2012 r. nr [...] (znak: [...]), wymierzająca uczestnikowi karę w wysokości 223.118,94 zł, została uchylona przez SKO (w następstwie rozpoznania odwołania uczestnika) decyzją kasatoryjną z dnia [...] stycznia 2013 r. sygn. akt [...]. Decyzją tą SKO uchyliło zatem decyzję Zarządu Dzielnicy z dnia [...] października 2012 r. i przekazało Zarządowi sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując w uzasadnieniu, że w sytuacji, w której uczestnik nie był podmiotem uprawnionym do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z przedmiotowej nieruchomości to w myśl stanowiska orzecznictwa sądowego nie może ponosić odpowiedzialności za usunięcie drzew i krzewów bez zezwolenia.
(2). W sytuacji, w której przy ponownym orzekaniu w sprawie Zarząd Dzielnicy pominął uzasadnienie poprzedniej decyzji SKO i ponownie wymierzył uczestnikowi karę pieniężną za usunięcie drzew bez zezwolenia, należy podtrzymać poprzednio wyrażone przez SKO stanowisko, że uczestnik nie był podmiotem uprawnionym do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z przedmiotowej nieruchomości.
(3). W tym stanie rzeczy, konieczne jest uchylenie decyzji Zarządu Dzielnicy z dnia [...] sierpnia 2013 r. w całości i przekazanie sprawy ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji w celu orzeczenia o umorzeniu postępowania w stosunku do osób, które nie mogą być obciążone karą za samowolne usunięcie drzew i przeprowadzenia postępowania wobec osób, które ponoszą z tego tytułu odpowiedzialność w niniejszej sprawie. Nie jest bowiem możliwe na podstawie art. 138 k.p.a. częściowe uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (art, 138 § 2) i jednocześnie częściowe umorzenie postępowania (art. 138 §1 pkt 2), wobec niektórych osób, w danej sprawie. Zdaniem Kolegium nie jest też możliwe orzeczenie w II instancji po raz pierwszy o odpowiedzialności posiadaczy przedmiotowej nieruchomości za usunięcie drzew bez zezwolenia (taka decyzja wydana w II instancji naruszałaby art. 15 k.p.a.).
3. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. Zarząd Dzielnicy umorzył postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary uczestnikowi. Powołując się na stanowisko SKO wyrażone w decyzji z dnia [...] października 2014 r., organ stwierdził, że uczestnik nie był podmiotem uprawnionym do uzyskania zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z przedmiotowej nieruchomości, a tym samym nie może być obciążony karą za samowolne usunięcie drzew.
4. Pismem z dnia 3 lutego 2015 r. skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł do SKO (za pośrednictwem Zarządu Dzielnicy) odwołanie od decyzji Zarządu Dzielnicy z dnia [...] stycznia 2015 r.
III. Zaskarżoną obecnie decyzją z dnia [...] marca 2015 r. SKO rozpatrzyło odwołanie skarżącego od decyzji Zarządu Dzielnicy z dnia [...] stycznia 2015 r., utrzymując tę decyzję w mocy.
Uzasadniając orzeczenie odwoławcze, SKO wskazało w szczególności, co następuje:
1. Podtrzymać należy stanowisko zajęte sformułowane w poprzednich dwóch kasatoryjnych decyzjach SKO, wydanych w niniejszej sprawie, stosownie do którego w przypadku zlecenia wykonania wycinki drzew, odpowiada za tę wycinkę posiadacz nieruchomości, gdyż tylko on mógłby uzyskać zezwolenie na usunięcie drzew zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody.
2. Uczestnik postępowania J. J. nie był podmiotem uprawnionym do uzyskania na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy ochronie przyrody zezwolenia na usunięcie drzew i krzewów z przedmiotowej nieruchomości. Zezwolenie takie mogli uzyskać, oprócz właściciela nieruchomości, posiadacze nieruchomości, którymi byli A. K., J. G. oraz A. K. (na mocy przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości z dnia [...] grudnia 2011 r.). Uczestnik natomiast zawarł z ww. osobami umowę zlecenia, na mocy której miał uporządkować nieruchomość, a umowa ta obejmowała swym zakresem także wycinkę niektórych drzew z ww. działki (obszerne uzasadnienie zostało zawarte w decyzji Kolegium z dnia [...] października 2014 r.).
3. Należy mieć na uwadze, że zlecający powinien nadzorować jego wykonanie zlecenia przez wykonawcę i ewentualnie interweniować w przypadku odstępstw od umowy. Również zawarcie w umowie zlecenia (jw.) zapisu: w § 1 ust. 4: "§ 1. 4 Zleceniobiorca oświadcza, że dysponuje, wiedzą, doświadczeniem oraz uprawnieniami niezbędnymi do należytego wykonania powierzonych mu na mocy niniejszej Umowy obowiązków zobowiązuje się wykonać je ze. szczególną starannością z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, standardów i reguł wykonywania prac objętych Zleceniem." nie zwalniało posiadacza od odpowiedzialności za usunięcie drzew bez zezwolenia, zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2013 r., poz. 627 z późn. zm.).
4. Przedstawiona we wskazanych wyżej decyzjach SKO interpretacja przepisów jest zgodna ze stanowiskiem zawartym w orzecznictwie (wyroki NSA z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK2320/10 i z dnia 29 maja 2012 r. sygn. akt 11 OSK448/11) i stanowiskiem doktryny (komentarz Krzysztofa Gruszeckiego do art. 88 ustawy o ochronie przyrody powołujący się na stanowisko W. Radeckiego).
IV. Skarżący wniósł do Sądu skargę na decyzję SKO z dnia [...] marca 2015 r., podnosząc że zaskarżona decyzja otwiera drogę do nałożenia kary administracyjnej o znacznej wysokości m.in. na skarżącego (właściciela nieruchomości), który nie miał nic wspólnego z pracami porządkowymi prowadzonymi przez uczestnika, ani ich nie zlecił. W szczególności skarżący nie wiedział o zamiarze usuwania drzew, których wycinka wymaga zezwolenia. Wbrew ocenie orzekających w sprawie organów ustawa o ochronie przyrody nie wiąże podmiotowo osoby uprawnionej do ubiegania się o zezwolenie na usuniecie drzew (posiadacza nieruchomości) z osoba podlegająca karze za usuniecie drzew bez zezwolenia. Pogląd o tożsamości podmiotowej tych osób wynika wyłącznie z jednostkowego orzecznictwa i prowadzi do błędnego wniosku, że w każdym przypadku bezprawnego wycinania drzew z cudzej nieruchomości osobą odpowiedzialną karnie jest wyłącznie jej właściciel lub posiadacz. Sądy administracyjne wydają w tym zakresie różne orzeczenia, wskazując przede wszystkim, jako podmiot odpowiedzialny - bezpośredniego sprawcę wycinki drzew lub posiadacza terenu, który to zlecił albo o tym wiedział (w skardze powołano obszerne orzecznictwo sądowe).
V. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
VI. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Stosownie do art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2015 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] stycznia 2015 r. zostały z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tej racji decyzje te należało wyeliminować z obrotu prawnego.
VII. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławcze w W. z dnia [...] marca 2015 r. prowadzi do następujących wniosków:
1. Przedmiotem kontrolowanej obecnie decyzji SKO oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Zarządu Dzielnicy było rozstrzygnięcie, czy postępowanie administracyjne w przedmiocie wymierzenia kary, o której mowa w art.88 ust.1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy, może być prowadzone w stosunku do uczestnika, który wprawdzie dokonał faktycznej wycinki drzew na przedmiotowej nieruchomości, niemniej nie był posiadaczem tej nieruchomości. W ocenie organów obu instancji brak po stronie uczestnika postępowania statusu posiadacza nieruchomości wywołuje automatycznie, niezależnie od tego, że uczestnik dopuścił się wycięcia drzew na nieruchomości, niedopuszczalność pociągnięcia go do odpowiedzialności z tytułu wycięcia drzew bez zezwolenia, co z kolei stanowi obligatoryjną przesłankę do umorzenia w odniesieniu do uczestnika - postępowania administracyjnego w tym zakresie.
2. W uzasadnieniu wyroku z dnia 1 lipca 2014 r., sygn. akt SK 6/12, Trybunał Konstytucyjny przeprowadził analizę podmiotowego zakresu zastosowania sankcji administracyjnej, przewidzianej w art.88 ust.1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody (pkt 2.2.5). Trybunał wskazał zatem, że: "Usunięcie drzewa (krzewu) bez wymaganego zezwolenia uznaje się w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. [ustawy o ochronie przyrody] za delikt administracyjny, zagrożony sankcją w postaci administracyjnej kary pieniężnej. Należy przy tym zauważyć, że przepis ten, wbrew zasadom formułowania przepisów o charakterze sankcyjnym, nie wskazuje podmiotu podlegającego ukaraniu; z art. 83 ust. 1 pkt 1 i art. 84 ust. 1 u.o.p. wynika, że podmiotem tym jest posiadacz nieruchomości. Nie przydaje też precyzji art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. użycie wyrazu "usuwanie" wskazującego czynność powtarzalną oraz liczby mnogiej rzeczowników "drzewo" i "krzew" ("drzew lub krzewów"). Za popełnienie deliktu ujętego w art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. przewidziane jest obligatoryjne wymierzenie takiej kary, w wysokości trzykrotnej opłaty, jaką posiadacz nieruchomości byłby obciążony, gdyby wystąpił o zezwolenie (art. 89 ust. 1 u.o.p.) na jego usunięcie.
W postępowaniu administracyjnym w sprawie takiego deliktu nie bada się przyczyn bezprawnego zachowania (por. wyroki: NSA z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2052/10, Lex nr 1126335; WSA w Lublinie z 15 listopada 2011 r., sygn. akt II Sa/Lu 268/11, Lex nr 1096929). W pierwszej kolejności organ administracji powinien dokonać ustaleń, czy podmiot, który usunął drzewo lub krzew, był legitymowany do ubiegania się o zezwolenie na ich usunięcie, a zatem czy jest posiadaczem nieruchomości, na której rosły usunięte rośliny. Tylko bowiem podmiot legalnie władający nieruchomością może ponosić odpowiedzialność administracyjną za usunięcie drzewa lub krzewu bez zezwolenia (zob. K. Gruszecki, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, Warszawa 2010, s. 401-402; W. Radecki, Opłaty i kary pieniężne w ochronie środowiska, [w:] Ustawa o ochronie i kształtowaniu środowiska. Komentarz, red. J. Sommer, t. I, Wrocław 1993, s. 28; zob. także wyroki: WSA w Gdańsku z 24 października 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 661/06, Lex nr 384133; WSA w Warszawie z 10 kwietnia 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 90/07, Lex nr 339447; NSA z 11 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 329/08, Lex nr 529956; WSA w Warszawie z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wa 1957/08, Lex nr 564013).
Za usunięcie drzewa stanowiącego część składową nieruchomości osoba niebędąca posiadaczem nieruchomości ponosi odpowiedzialność karną jak za zwykłą kradzież (jeżeli usunięcie drzewa nastąpiło w celu jego zaboru), penalizowaną, w zależności od wartości drzewa, a właściwie drewna, jako przestępstwo na podstawie art. 278 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, ze zm.; dalej: k.k.) lub na podstawie art. 278 § 3 k.k. albo art. 290 § 1 w związku z art. 278 § 1 lub § 3 k.k., bądź jako wykroczenie określone w art. 119 § 1 ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń (Dz. U. z 2013 r. poz. 482, ze zm.; dalej: k.w.) lub art. 120 § 1 k.w.
Należy podkreślić, że posiadacz nieruchomości, z której usunięto bez zezwolenia drzewo lub krzew, podlega odpowiedzialności na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. tylko wtedy, gdy to on osobiście dokonał bezprawnego usunięcia drzewa (krzewu) lub gdy zlecił wykonanie tej czynności innej osobie, bądź taką czynność innej osoby akceptował. Odpowiedzialność jest wyłączona wówczas, gdy usunięcie drzewa lub krzewu nastąpiło bez jego wiedzy i zgody (por. wyrok NSA z 30 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 568/10, Lex nr 1080362).".
3. W świetle powyższych uwarunkowań prawnych nie może ulegać wątpliwości, że uczestnik, który wprawdzie dokonał usunięcia drzew z nieruchomości, niemniej nie był jej posiadaczem, nie może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za delikt administracyjny, przewidziany w art.88 ust.1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody. Konsekwentnie zatem postępowanie administracyjne w sprawie wymierzenia kary z tytułu zaistnienia tego deliktu, wszczęte w stosunku do nieoznaczonego kręgu podmiotów zawiadomieniem Zarządu Dzielnicy z dnia [...] lutego 2012 r. znak [...], należało w odniesieniu do uczestnika umorzyć na podstawie art.105 § 1 k.p.a. Tak jak wskazano w wydanej w niniejszej sprawie poprzedniej decyzji odwoławczej SKO (tj. w decyzji kasatoryjnej z dnia [...] października 2014 r.) powyższemu winno towarzyszyć dalsze prowadzenie postępowania wobec tych osób, które do odpowiedzialności z tytułu wskazanego wyżej deliktu mogą co do zasady być pociągnięte.
4. O wadliwości obecnie zaskarżonej do Sądu decyzji SKO z dnia [...] marca 2015 r. (naruszenie art.7 i 77 § 1 k.p.a.) przemawia wykroczenie przez organ odwoławczy poza przedmiot postępowania o charakterze wpadkowym, dotyczący wyłącznie oceny kwestii przedmiotowości prowadzenia postępowania o wymierzenie kary administracyjnej uczestnikowi. Nie poprzestawszy na ocenie tego zakresu sprawy (dokonanej prawidłowo) organ wdał się bowiem w rozważania, zmierzające de facto do wykazania zaistnienia przesłanek do wymierzenia kary posiadaczom nieruchomości. Na marginesie wskazać należy, że niezależnie od samego faktu niecelowości dokonywania takich ocen na tym etapie sprawy (które będą dokonywane w dalej toczącym się postępowaniu, prowadzonym w dalszym ciągu w odniesieniu do tych osób, które co do zasady mogą odpowiadać za delikt administracyjny, przewidziany w art.88 ust.1 pkt 2 ustawy), podkreślić należy ich niekompletność, polegającą na nierozważeniu przez organ odwoławczy przesłanek wyłączenia odpowiedzialności posiadacza, wspomnianych w przywołanym wyżej wyroku Trybunału z dnia 1 lipca 2014 r. Odnotować w tym kontekście należy fakt, że np. w wyroku z dnia 10 grudnia 2014 r., sygn. akt II OSK 2712/14, Naczelny Sąd Administracyjny wywiódł w oparciu o wskazany wyżej wyrok TK, co następuje: "Zgodzić należy się natomiast ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie, że niezasadne jest stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że do przypisania odpowiedzialności za działania firmy dokonującej wyrębu drzew wystarczy wykazanie nienależytego nadzoru nad działaniami tej firmy. Stwierdzenie to w istocie oznacza, że odpowiedzialność za nielegalną wycinkę drzew może mieć miejsce także, gdy właściciel nieruchomości o nielegalnej wycince nie wie, ale gdyby dochował należytej staranności, to mógłby się o niej dowiedzieć i do niej nie dopuścić. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, podzielić należy pogląd zawarty w uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 1 lipca 2014 r., SK 6/12 (Dz. U. z 2014 r., poz. 926.), że przesłanką odpowiedzialności za usunięcie drzewa z nieruchomości bez zezwolenia właściwego organu jest usunięcie tego drzewa przez posiadacza tej nieruchomości lub usunięcie go przez inne osoby za jego przyzwoleniem. Musi to więc być zachowanie umyślne posiadacza nieruchomości nie zaś zachowanie nieumyślne, które ma miejsce w przypadku nienależytej staranności. Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji nie będzie związany stanowiskiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że dla ustalenia odpowiedzialności za usunięcie drzewa bez zezwolenia wystarczające jest wykazanie nienależytej staranności w nadzorze nad wycinką drzew. Dla przypisania takiej odpowiedzialności konieczne jest wykazanie, że posiadacz nieruchomości, co najmniej wiedział o wycince drzew bez zezwolenia przez osoby trzecie i fakt ten akceptował.".
Wyraźnego zaznaczenia wymaga, że poczynienie powyższych uwag przez Sąd ma walor wyłącznie informacyjny, natomiast nie przesądza w najmniejszym stopniu o wyniku postępowania administracyjnego w przedmiocie wymierzenia kary posiadaczom nieruchomości.
5. Orzeczeniu organu I instancji należy natomiast poczynić zarzut naruszenia art.107 § 3 k.p.a. poprzez niedostatecznie wyczerpujące przedstawienie w jego uzasadnieniu stanu faktycznego sprawy, wyrażające się pominięciem informacji o dacie i trybie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary (które w odniesieniu do uczestnika postępowania zostało umorzone) oraz uprzednim wydaniu decyzji Zarządu Dzielnicy z dnia [...] października 2012 r. nr [...] oraz decyzji kasatoryjnej SKO z dnia [...] stycznia 2013 r.
6. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku Zarząd Dzielnicy ponownie orzeknie w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w odniesieniu do uczestnika J. J., usuwając uchybienia wyszczególnione powyżej.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit.c, art.135 i art.200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło