II SA/Wa 51/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Danuta Kania, Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2015 r. sprawy ze skargi A.D. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym – oddala skargę – Komendant Główny Policji rozkazem personalnym z dnia [...] września 2014 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy własny rozkaz personalny z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], którym to rozkazem odmówiono A. D. przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] listopada 1992 r. do dnia [...] marca 1997 r. Jako podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organ wskazał § 4 ust. 1 pkt 5 i § 5 ust. 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 z późn. zm.) w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). W motywach uzasadnienia organ podał, że A. D. nie udowodnił, że w okresie od dnia [...] listopada 1992 r. do dnia [...] marca 1997 r. wykonywał czynności w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym należącym do jego rodziców, tym samym brak było podstaw do przyznania mu z tego tytułu prawa do procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego. Wskazał, że posiadanie przez rodziców wnioskodawcy nieruchomości rolnej nie oznacza prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego. Organ podkreślił, że w danym okresie ojciec A. D. pracował zawodowo, zaś matka najpierw pobierała zasiłek chorobowy, a następnie rentę inwalidzką. Ustalił, że ani matka, ani ojciec A. D. nie podlegali ubezpieczeniu w KRUS. W konkluzji stwierdził, że brak jest podstaw do uznania, że praca rodziców w gospodarstwie rolnym stanowiła ich podstawowe utrzymanie, a tym samym utrzymanie A. D.. Uzasadniając decyzję, organ stwierdził, że w myśl art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy, wliczeniu podlegają przypadające po dniu [...] grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Jednocześnie organ wyjaśnił, że pojęcie "domownika" wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym nie zostało zdefiniowane w powołanej ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. W związku z faktem, iż A. D. wniósł o ustalenie procentowego wzrostu uposażenia zasadniczego poprzez zaliczenie mu do wysługi lat okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w okresie od dnia [...] listopada 1992 r. do dnia [...] marca 1997 r., to normatywnej treści pojęcia "domownik" należy poszukiwać w obowiązującej w tym okresie, a także obecnie, ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r., poz. 1403 z późn. zm.). Przepis art. 6 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. stanowi, że domownikiem jest osoba bliska rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego, albo w bliskim sąsiedztwie oraz stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. W tirecie ostatnim uzasadnienia decyzji z dnia [...] września 2014 r., organ stwierdził, że wykładnia § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w związku z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. oraz w związku z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. nie może doprowadzić do patologii, którą byłoby uznanie wszystkich dzieci rolników za pracujących w gospodarstwie swoich rodziców w rozumieniu wskazanych przepisów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 1234/13). Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi A. D. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, skarżący podniósł naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował twierdzenia organu, iż jego praca w gospodarstwie rolnym rodziców nie miała charakteru stałego i była wykonywana incydentalnie z uwagi na wykonywane obowiązki szkolne. Nie zgodził się też z oceną organu dotyczącą braku wiarygodności świadków H. K. i D. W.. Podniósł, że sam fakt zameldowania czasowego pod adresem M., ul. [...] nie podważa faktu, iż w tym okresie pracował w gospodarstwie rolnym rodziców. Skarżący twierdził też, że pobieranie nauki w szkole średniej nie wyłącza możliwości uznania, iż pracował w gospodarstwie rolnym. Wskazywał na orzecznictwo sądowoadministracyjne w przedmiotowym zakresie i wywodził, że decyzja organu jest niesprawiedliwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z § 4 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (tekst jednolity Dz. U. z 2015 r., poz. 1236), do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się również inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Do takich okresów należą przypadki wymienione w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54, poz. 310). Na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, do wysługi lat wlicza się przypadające po dniu [...] grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym o charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Stosownie zaś do art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić zgodnie z art. 1 okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy. W przypadku, jeżeli organy gminy nie dysponują dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, okresy pracy w nim mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym samym czasie na terenie, na którym położone jest to gospodarstwo rolne. Pojęcie "domownika", wykonującego pracę w gospodarstwie rolnym, nie zostało zdefiniowane w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r., lecz ustawodawca odesłał w zakresie ustalania jego normatywnej treści do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Praca w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika powinna być przy tym oceniana z punktu widzenia tych przepisów, które obowiązywały w całym czasie jej wykonywania. Z uwagi na wnioskowany okres zaliczenia, mieszczący się w zakresie obowiązywania ustawy z 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, w analizowanym przypadku będzie miał zastosowanie art. 2 pkt 2 tej ustawy. Zgodnie z jego brzmieniem, przez użyte w ustawie określenie "domownicy" rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Przepisy ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy mają odpowiednie zastosowanie do wzrostu uposażenia zasadniczego policjanta, z tytułu wysługi lat, za okres pracy w gospodarstwie rolnym (porównaj w tym zakresie przepis art. 102 ustawy o Policji oraz § 4 i § 5 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego). Istotą uregulowania ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy nie jest wypłata zwiększonego świadczenia z tytułu posiadania przez określone osoby gospodarstwa rolnego, ale wypłata zwiększonego świadczenia z tytułu faktycznie świadczonej przez zainteresowanego pracy w takim gospodarstwie, na zasadach określonych w tej ustawie. Zatem w każdej z tego typu spraw na organie spoczywa obowiązek wszechstronnego zbadania zgromadzonego materiału dowodowego i oceny, czy zainteresowany spełnia przesłanki przedmiotowej ustawy. W niniejszej sprawie skarżący domagał się przyznania prawa do wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia [...] listopada 1992 r. do dnia [...] marca 1997 r. W ocenie Sądu zapadłe w tym zakresie rozstrzygnięcia Komendanta Głównego Policji odpowiadają prawu. Opierają się one na rzetelnej analizie całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i zasadach doświadczenia życiowego. Z tych też względów nieuzasadniony jest zarzut skargi naruszenia przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wydane w taki sposób rozkazy personalne, przy zastosowaniu szerokiego spektrum oceny materiału dowodowego, nie mają cech dowolności. W realiach rozpoznawanej sprawy podkreślić należy, iż ojciec skarżącego pracował zawodowo poza gospodarstwem rolnym co oznacza, że praca w gospodarstwie rolnym nie stanowiła podstawowego źródła utrzymania rodziny. Matka skarżącego również nie pracowała w gospodarstwie rolnym, bowiem w objętym wnioskiem skarżącego okresie pobierała zasiłek, a następnie rentę inwalidzką. Rodzice wnioskodawcy nie byli ubezpieczeni w KRUS, co dodatkowo dowodzi, że nie prowadzili gospodarstwa rolnego. Trafnie zauważa organ, iż sam fakt posiadania nieruchomości rolnej (2,5 ha) nie oznacza automatycznie prowadzenia gospodarstwa rolnego. Nie można też wykluczyć w realiach niniejszej sprawy, iż skoro ojciec skarżącego pracował zawodowo, a matka z uwagi na chorobę pobierała zasiłek, a następnie rentę inwalidzką, że gospodarstwo rolne było nieprodukcyjne (leżało odłogiem) lub było jedynie częściowo wykorzystywane. Ustalając stan faktyczny, organ oparł się też na oświadczeniu skarżącego (1998 r.), że ojciec jest osobą bezrobotną, mimo że z dokumentów wynikało, iż posiada gospodarstwo rolne "od 1988 r. i nadal". Treść tego oświadczenia dowodzi, że skarżący nie traktował nieruchomości rolnych (2,5 ha) jako gospodarstwa rolnego, które mogłoby stanowić źródło utrzymania rodziny. Reasumując, brak było podstaw do uznania, że rodzice skarżącego prowadzili gospodarstwo rolne i praca w gospodarstwie rolnym stanowiła podstawę utrzymania rodziny. Prawidłowo zatem organ uznał, że skarżący nie udowodnił, iż w okresie od dnia [...] listopada 1992 r. do dnia [...] marca 1997 r. wykonywał czynności w charakterze domownika w gospodarstwie rolnym należącym do jego rodziców, zwłaszcza, że ciężar dowodu spoczywał na skarżącym, stosownie do art. 7 kp. To na stronie spoczywa obowiązek dowodzenia okoliczności potwierdzających pracę w gospodarstwie rolnym dla potrzeb przewidzianych w ustawie z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 2282/12, z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Wa 1099/13). Podkreślić należy, iż samo zamieszkiwanie na terenie gospodarstwa rolnego, pomoc w jego prowadzeniu osobom najbliższym i korzystanie z płodów rolnych pochodzących z tego gospodarstwa nie są wystarczające do przypisania jej przymiotu rolnika lub domownika w rozumieniu art. 6 pkt 1 i 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 2007 r., sygn. akt I UK 101/07). Niewystarczające jest również ustalenie, że pomaga ona w gospodarstwie rolnym dorywczo. Reasumując, zebrany w sprawie materiał wskazuje, iż praca skarżącego w przedmiotowym gospodarstwie miała charakter zwyczajowej pomocy i nie miała, z uwagi na cechy tego gospodarstwa, charakteru stałego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.