I SA/Wa 1283/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Miernik Sędziowie: WSA Marta Kołtun – Kulik (spr.) WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. sprawy ze skargi K. B. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SAB/Wa 137/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 2 czerwca 2015 r. K. B., reprezentowana przez adwokata K. K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 137/13. Wskazanym orzeczeniem Sąd uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 1990 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], pochodzącą z tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...], hip nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi z dnia 2 czerwca 2015 r. skarżąca wskazała, że Prezydent [...], mimo sądowego zobowiązania do rozpoznania powołanego wniosku oraz wezwania z dnia 27 września 2013 r. do wykonania prawomocnego wyroku, nie wydał w sprawie decyzji. Wobec czego, skarżąca - pismem z dnia 30 października 2013 r. - wniosła o wymierzenie organowi grzywny. Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt ISA/Wa 3100/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 2.000,00 (dwóch tysięcy) złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz akta sprawy doręczono organowi w dniu 4 lipca 2014 r. Dalej, skarżąca podniosła, że ponowne wezwanie do wykonania wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. wystosowała do organu pismami z dnia 9 września oraz 13 października 2014 r. Pomimo tego, dopiero w dniu 12 marca 2015 r. został sporządzony operat szacunkowy dotyczący przedmiotowej nieruchomości, zaś w dniu [...] kwietnia 2015 r. została wydana decyzja administracyjna (nr [...]) ustalająca odszkodowanie. Decyzja ta, dotyczyła jednak tylko odszkodowania za część nieruchomości o powierzchni [...] m2, stanowiącej własność [...]. W konsekwencji, strona skarżąca wezwała organ do wydania decyzji w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie zaś, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie - w ocenie Sądu - obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 137/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę K. B. i zobowiązał organ do wydania orzeczenia w przedmiocie wniosku z dnia [...] grudnia 1990 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...], pochodzącą z tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...], hip nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Zaznaczyć należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Jak wynika z akt sprawy, odpis prawomocnego wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SAB/Wa 137/112 wraz z uzasadnieniem oraz akta administracyjne sprawy doręczone zostały Prezydentowi [...] w dniu 18 lipca 2013 r. Termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie upłynął zatem w dniu 18 września 2013 r. i nawet pomimo wymierzenia przez Sąd organowi grzywny (wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r.) - do dnia rozpoznania przez Sąd powyższej skargi, tj. do dnia 22 października 2015 r., organ administracji publicznej nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2013 r. Wprawdzie organ wydał decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...] ustalającą odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...], pochodzącą z tabeli likwidacyjnej wsi [...] nr [...], hip nr [...] w wysokości [...] zł, jednakże orzeczenie to załatwia sprawę tylko w części dotyczącej nieruchomości stanowiącej własność [...] o powierzchni [...] m2. W pozostałym zakresie, tj. co do odszkodowania za nieruchomość stanowiącą własność Skarbu Państwa o wartości [...] zł (wartość prawa własności gruntu wynikająca z operatu szacunkowego z dnia 12 marca 2015 r.), organ nie podjął żadnych czynności. Powyższe oznacza, że sprawa odszkodowania za opisaną nieruchomość w wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. nie została rozstrzygnięta. Z analizy akt administracyjnych wynika ponadto, że w sprawie został spełniony drugi warunek dopuszczalności skargi, określony w powołanym wyżej art. 154 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dotyczący uprzedniego pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku sądu. Nie ulega więc wątpliwości, że w sprawie spełnione zostały przesłanki uzasadniające zastosowanie ww. art. 154 § 1 ustawy i wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny. Stosownie natomiast do art. 154 § 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 20 lutego 2015 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2014 r. i w drugim półroczu 2014 r. (M.P. z 2015, poz. 221), przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w 2014 r. wyniosło 3.389,90 zł. Jak już wyżej wskazano, bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 23 kwietnia 2013 r. wpłynęły do organu w dniu 18 lipca 2013 r., a tym samym termin zakończenia postępowania wyznaczony ww. wyrokiem upłynął z dniem 18 września 2013 r. Niekwestionowaną okolicznością jest również to, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia Prezydent [...] nie wykonał wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 września 2013 r. i nie rozpoznał wniosku o przyznanie odszkodowania za opisaną w nim nieruchomość. Jednocześnie zauważyć należy, że od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2013 r. minęły ponad dwa lata, a już w tym wyroku Sąd wskazał, że postępowanie w sprawie odszkodowania trwa od roku 1990, wobec czego stwierdził, że bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku odszkodowawczego miała charakter rażący. Ponadto, Sąd raz już orzekał w przedmiocie niewykonania powyższego wyroku i wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 3100/13 potwierdził bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu opisanego wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. i wymierzył organowi grzywnę. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 17 kwietnia 2014 r. wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 4 lipca 2014 r. i od tego czasu do dnia 2 czerwca 2015 r., tj. wniesienia przez K. B. obecnej skargi na niewykonanie przez Prezydenta [...] powołanego wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r., organ rozpoznał tylko wniosek w odniesieniu do nieruchomości stanowiącej własność [...], wydając decyzję z dnia [...] kwietnia 2015 r. Wskazana w odpowiedzi na skargę informacja, że zakończenie postępowania odszkodowawczego w odniesieniu do pozostałej części nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa nastąpi w odrębnej decyzji nie może świadczyć, że wyrok z dnia 23 kwietnia 2013 r., (pomimo wydania cząstkowej decyzji z dnia [...] kwietnia) został wykonany. W powyższych okolicznościach sprawy należy podnieść, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego wiąże organ, także w zakresie terminu wyznaczonego do dokonania określonej czynności. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok sądu nie jest wykonywany. Istotne także to, że w sprawie został już sporządzony w dniu 12 marca 2015 r. operat szacunkowy nieruchomości, który przy przedłużającym się postępowaniu może stracić swoją aktualność przed zakończeniem sprawy co do pozostałej części nieruchomości. Biorąc zatem pod uwagę długotrwałość bezczynności organu, w stosunku do terminów załatwiania spraw wynikających z art. 35 k.p.a. oraz fakt, że sąd zmuszony jest już po raz drugi orzekać w tym przedmiocie, gdyż poprzednio wymierzona grzywna nie osiągnęła swojego celu, wymiar grzywny został stosownie do tych okoliczności podwyższony do kwoty 3.000,00 zł. "Wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ma za zadanie skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, jak również zawiera element represyjny, stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych" (zob. wyrok WSA z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1672/07, LEX nr 459927). Jednocześnie, rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w przedmiotowej sprawie. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia czasokres trwającego postępowania oraz to, że organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku Sądu z dnia 17 kwietnia 2014 r. wraz z aktami administracyjnymi sprawy nie podjął natychmiastowych kroków zmierzających do załatwienia wniosku odszkodowawczego w odniesieniu do całej nieruchomości (pomimo wezwań skarżącej do wykonania wyroku z dnia 23 kwietnia 2013 r.). Ponadto, Prezydenta nawet nie zmobilizował fakt, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uprzednio wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r. ukarał już organ za niewykonanie opisanego wyroku grzywną w wysokości 2.000,00 zł. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art.154 § 1, § 2 i § 6 oraz art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji wyroku.