II SA/Łd 957/15

Dnia 13 stycznia 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Rosińska, Sędzia WSA Barbara Rymaszewska (spr.), , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2016 roku sprawy ze skargi S. M. o wymierzenie Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w sprawie II SAB/Łd 49/15 1. wymierza Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywnę w kwocie 4000 (cztery tysiące) złotych za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 maja 2015 roku w sprawie II SAB/Łd 49/15; 2. przyznaje na rzecz S. M. od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. sumę pieniężną w wysokości 700 (siedemset) złotych; 3. zasądza od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. na rzecz S. M. kwotę 296,95 (dwieście dziewięćdziesiąt sześć 95/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. LS S. M. zaskarżył do sądu administracyjnego niewykonanie przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 maja 2015r., sygn. akt II SAB/Łd 49/15, którym zobowiązano ww. organ do załatwienia w terminie 30 dni od uprawomocnienia się orzeczenia wniosku skarżącego z dnia 18 sierpnia 2014r., stwierdzając jednocześnie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że z uwagi fakt, że termin wykonania wyroku upłynął bezskutecznie, skarżący wezwał organ do jego wykonania, doręczając mu wezwanie w dniu 24 sierpnia 2015r. Przed złożeniem skargi, skarżący ustalił w siedzibie organu, że nie podjęto żadnych czynności. W ocenie S.M., grzywna wymierzona organowi wyrokiem z dnia 7 maja 2015r. nie przyniosła żadnego skutku. Skarżący wniósł o uwzględnienie, że PINB w B. pozostaje w bezczynności już rok, całkowitego lekceważąc obowiązki nałożone prawem, jak choćby obowiązek wykonywania wyroków sądowych (w tej sprawie nie została przez organ podjęta żadna czynność zmierzająca do wykonania wyroku). Takie zachowanie organu powoduje dla skarżącego ogromny uszczerbek moralny w postaci całkowitej utraty zaufania do organów administracji publicznej i pozbawienia prawa do załatwienia jakiejkolwiek sprawy w tym organie od wielu lat. Skarżący czuje się wykluczony ze społeczeństwa, poprzez traktowanie przez organ jego spraw z całkowitą ignorancją. Poza możliwością wnoszenia skarg do sądu, nie pozostało skarżącemu inne uprawnienie dające perspektywę zakończenia postępowania administracyjnego. Skarga zawiera wniosek o zasądzenie od organu kosztów postępowania w trybie art. 200 ustawy P.p.s.a. W odpowiedzi na skargę Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. wyjaśnił, że w dniu 18 sierpnia 2014r., wpłynął wniosek S. M. o wszczęcie postępowania w przedmiocie legalności i prawidłowości, wybudowania i użytkowania sieci gazowej średniego ciśnienia w B. przy ul. A 2. Organ opisał dotychczasowy przebieg postępowania. Przyznał, że [...]WINB w Ł. postanowieniem z dnia [...] wyznaczył dodatkowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 grudnia 2014r. Pismem z dnia 7 listopada 2014r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie legalności budowy sieci gazowniczej na w/w nieruchomościach. W dniu 15 grudnia 2014r. organ przeprowadził oględziny na ww. nieruchomości. W chwili obecnej trwa analiza gromadzonego materiału dowodowego niezbędna do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie. Odnosząc się do przedmiotowej skargi organ stwierdził, że jest ona zasadna. Zdaniem organu podkreślenia jednak wymaga fakt, iż zaniedbanie w zakresie terminowości prowadzonego postępowania jest niezależne od tut. organu. Brak odpowiedniej kadry pracowniczej, liczne rozbudowane postępowania administracyjne oraz konieczność podjęcia natychmiastowych działań w przypadku wystąpienia zagrożenia zdrowia i życia mieszkańców naszego powiatu powoduje niezależne od organu zaniedbania w terminowym załatwianiu spraw. Powołując się na obowiązujący system prawny organ podkreślił, iż każdy obywatel ma prawo skorzystać z przysługujących mu uprawnień składania skarg i petycji w związku z czym organ zmuszony jest rozpatrzyć każdy wniosek który powoduje przy nieodpowiedniej kadrze pracowniczej nawarstwianie się spraw. Jednakże na chwilę obecną organ prowadzi ok. 800 postępowań z zakresu samowoli budowlanych do tego dochodzą sprawy z zakresu utrzymania obiektów budowlanych, informacji publicznej i bieżącej korespondencji. Nie ma możliwości szybkiej poprawy pracy jednostki bez wsparcia organów zwierzchnich, poprzez zwiększenie środków przekazywanych dla Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. umożliwiających zatrudnienie dodatkowych pracowników. Problem ten szeroko został poruszony w opracowaniu Najwyższej Izby Kontroli dotyczącej oceny działalności organów nadzoru budowlanego w zakresie prawidłowości realizacji powierzonych zadań. Stosowne opracowanie z 2012r. jednoznacznie wskazuje, iż struktura organizacyjna organów nadzoru nie zapewnia pełnej realizacji zadań określonych przepisami ustawy Prawo budowlane po nowelizacji z 2003r. Nadmieniono także, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. podejmuje wszelkie możliwe środki umożliwiające usprawnienie pracy jednostki, niestety są one niewystarczające. W związku z powyższym organ wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm.) – w skrócie: "P.p.s.a." – w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz nie budzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 P.p.s.a). Zasadniczą przesłanką do zastosowania art. 154 § 1 P.p.s.a. i wymierzenia grzywny jest ustalenie, że organ administracji nie wykonał wyroku sądu. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 286 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej. Stosownie do § 2 wymienionego artykułu termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt organowi. Warunkiem formalnym wniesienia skargi w trybie art. 154 § 1 P.p.s.a. jest uprzednie pisemne wezwanie właściwego organu do wykonania wyroku, co wprost wynika z treści cytowanego przepisu. Skarżący dopełnił tej czynności kierując stosowne wezwanie do organu w dniu 24 sierpnia 2015 roku. W dniu 3 września 2015r złożył zaś skargę do sądu za pośrednictwem organu administracji. Zarzut niewykonania dotyczy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 7 maja 2015 roku w sprawie II SAB/Łd 49/15, mocą którego sąd zobowiązał Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. do załatwienia wniosku S. M. z dnia 18 sierpnia 2014 roku w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się ww. wyroku. Jednocześnie sąd stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa i wymierzył organowi grzywnę. Odpis prawomocnego wyroku z dnia 7 maja 2015r. wraz z aktami administracyjnymi został doręczony organowi w dniu 15 lipca 2015r. Zatem od tej chwili do dnia 15 sierpnia 2015r. biegł termin do wydania rozstrzygnięcia. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, organ nie podjął żadnych działań w celu wykonania wskazanego wyroku, a określony termin ekspirował bezskutecznie. W tym stanie faktycznym wniosek o wymierzenie grzywny w trybie art. 154 P.p.s.a. zasługuje na uwzględnienie. Niewykonanie prawomocnego wyroku w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane, bowiem taka sytuacja prowadzi do podważenia zaufania obywateli do organów państwa. Świadczy również o braku poszanowania prawa przez te organy, które same są zobowiązane do jego stosowania. Nie stanowią usprawiedliwienia takich zaniechań trudności kadrowe organu, konieczność zgromadzenia materiału dowodowego oraz wielość pism, czy skarg kierowanych przez strony, na które odpowiadać musi organ. Okoliczności te mogą jedynie wpływać na wysokość grzywny nałożonej na organ za niewykonanie prawomocnego wyroku (por. np. wyroki NSA: z dnia 8 stycznia 2013 roku, sygn. akt I OSK 2005/12 oraz z dnia 1 października 2010 roku, sygn. akt I OSK 1166/10 – orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl). W tym stanie rzeczy, sąd na podstawie art. 154 § 1 i § 6 P.p.s.a. orzekł w pkt 1 wyroku o wymierzeniu Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w B. grzywny w wysokości czterech tysięcy złotych. Sąd uwzględnił przy tym wskazane przez organ okoliczności, ale uznał, że grzywna, określona w wysokości dziesiątej części dopuszczalnej wysokości jest odpowiednia w stosunku do okresu zaniechania wykonania wyroku, a więc do stopnia, w jakim organ po raz kolejny naruszył termin załatwienia sprawy. Należało też uwzględnić fakt, że organ w dalszym ciągu nie podjął żadnych działań w sprawie, co jest zachowaniem szczególnie nagannym w sytuacji, gdy niewykonany wyrok zapadł w związku z zarzutem bezczynności organu. Jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. Sąd uznał również za zasadny wniosek skarżącego o przyznanie mu od organu sumy pieniężnej i na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. przyznał skarżącemu kwotę siedmiuset złotych w związku z uwzględnieniem skargi, o czym orzeczono w pkt 2 wyroku. Ustawodawca nie wskazał żadnych kryteriów przyznania odpowiedniej sumy, określając jedynie jej górną granicę. Uwzględnienie wniosku o zasądzenie kwoty nie jest uzależnione od spełnienia jakichkolwiek przesłanek przez stronę skarżącą, w szczególności nie jest to odszkodowanie za szkody spowodowane niewykonaniem wyroku, bowiem o odszkodowaniu stanowi art. 154 § 4 P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sąd postanowił na podstawie art. 200 i 205 § 1 P.p.s.a. w pkt 3 wyroku. a.tp.