I SA/Sz 286/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Woźniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski,, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Gabriela Porzezińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 maja 2016 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 grudnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 28 grudnia 2015 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta z dnia 19 października 2015 r. (nakazu płatniczego) ustalającą [...]– dalej jako: "podatnik" wymiar podatku od nieruchomości za rok 2015 w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji z dnia 28 grudnia 2015 r. organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji ustalił w trybie nakazu płatniczego zobowiązanie pieniężne z tytułu podatku od nieruchomości należnego w 2015 r. od współwłaściciela (udział - 4/8 w gruncie skalsyfikowanych jako "dr" o pow. [...] ha). Podatnik wniósł odwołanie, w którym podniósł, iż w decyzji organu I instancji wskazano wyłącznie jego jako zobowiązanego do zapłaty podatku w pełnej wysokości, podczas gdy organ powinien wskazać w decyzji wszystkich współwłaścicieli (podatników) przedmiotowej nieruchomości, a ponadto podatek winien być określony w pełnej kwocie w odniesieniu do wyszczególnionych w niej osób jako odpowiedzialność solidarna. Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania nie znalazł podstaw do jego uwzględnienia, wskazując jednocześnie, że wskazane jest, by w sentencji decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe wymienieni zostali współwłaściciele nieruchomości wraz z którymi skarżący ponosi odpowiedzialność solidarną. Ponadto decyzja powinna zawierać informację o ponoszeniu solidarnej odpowiedzialności. Uwzględniając powyższe organ odwoławczy podkreślił, że przyjęta przez organ I instancji formuła, tj. wydanie decyzji dla każdego ze współwłaścicieli, nie jest na tyle wadliwa, by samodzielnie stanowiła podstawę wyeliminowania decyzji tego organu z obrotu prawnego. Ponadto organ odwoławczy powołując się na wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1210/13 oraz wyrok NSA z 14 lipca 2015 r., sygn. akt II FSK 1473/13 wskazał, że przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie zabraniają wydania osobnych decyzji ustalających wymiar podatku dla każdego ze współwłaścicieli. Zdaniem organu odwoławczego istotne jest, aby każdy z pozostałych współwłaścicieli wobec solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe posiadał wiedzę, iż decyzje takie zostały wystawione. Odnosząc się do powyższego organ odwoławczy stwierdził, że podatnik miał wiedzę, iż postępowanie podatkowe toczy się wobec niego oraz pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Potwierdza to zgromadzony materiał dowodowy sprawy. Tym samym w niniejszej sprawie skutecznie ustalono wymiar podatku dla każdego ze współwłaścicieli w osobnych decyzjach (tj. [...]). Zdaniem SKO pomimo braku wskazania w zaskarżonej decyzji wprost, że podatnik jako współwłaściciel odpowiada solidarnie za zobowiązanie podatkowe, to solidarna odpowiedzialność powstała z mocy prawa wobec wszystkich współwłaścicieli, którym doręczono osobne decyzje, na podstawie art. 92 § 1 ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy powołując się na treść przepisów art. 91 ordynacji podatkowej oraz 366 § 1 i § 2 kodeksu cywilnego podkreślił, że solidarna odpowiedzialność wszystkich współwłaścicieli gruntu za zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości przesądza o tym, iż organ podatkowy może żądać zapłaty podatku w całości lub w części od każdego z tych podatników, od niektórych z nich łącznie lub z osobna, a nawet od jednego z nich. Podatnik we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skardze z dnia 12 lutego 2016 r. od powyższej decyzji postanowienia wniósł o jej uchylenie w całości oraz o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi odwoławczemu i zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie art. 120, art. 122, art. 124, art. 187, art. 191, art. 210 § 1 i § 4 ordynacji podatkowej poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało nieprawidłowym rozstrzygnięciem w zakresie prawidłowości decyzji organu I instancji. Ponadto organ zdaniem skarżącego odwoławczy naruszył przepis art. 222 ordynacji podatkowej, co doprowadziło do naruszenia uprawnień procesowych podatnika. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podkreślił, że decyzja została doręczona wszystkim współwłaścicielom. Za wyjątkiem skarżącego wszyscy współwłaściciele złożyli w stosownym terminie zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy o podatku i opłatach lokalnych prawidłowe informacje na podatek od nieruchomości, w związku z tym postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego zostało doręczone tylko skarżącemu, jako temu który informacji nie złożył. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Będąc powołanym do kontroli działalności administracji publicznej - a więc także administracji podatkowej - pod względem jej zgodności z prawem, stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 716;) – dalej jako: "p.p.s.a.", sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Jakkolwiek też - w myśl art. 135 p.p.s.a. - sąd administracyjny stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, gdy jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy, ale odnosi się to wyłącznie do postępowań prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Reguły powyższe oznaczają, że zakres sądowej kontroli określają nie tyle zarzuty i wnioski skargi, którymi sąd nie jest związany i z urzędu bada, czy doszło do naruszenia prawa materialnego lub procesowego, lecz przede wszystkim przedmiot, którego dotyczy zaskarżony akt lub czynność. Rozpoznając sprawę według powyżej przedstawionych reguł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji odpowiadają prawu. Istota sporu dotyczy prawidłowości wydania w stosunku do wszystkich współwłaścicieli i doręczenia im przez organ I instancji odrębnych decyzji podatkowych (o jednakowej treści), a nie decyzji podatkowej zawierającej w sentencji dane wszystkich współwłaścicieli i informację o ponoszeniu przez nich solidarnej odpowiedzialności. Stosownie do art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 849 ze zm.) – dalej jako: "u.p.o.l.", podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3. Zgodnie z art. 3 ust. 4 u.p.o.l., jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a i 5. Istota solidarnego obowiązku podatkowego sprowadza się do tego, że wszyscy współwłaściciele są zobowiązani do płacenia podatku od nieruchomości wspólnej, a zapłacenie całego podatku przez jednego lub kilku z nich powoduje wygaśniecie zobowiązania podatkowego w stosunku do wszystkich. Oznacza to między innymi, że wzajemne relacje współwłaścicieli oraz spory co do zakresu posiadania nieruchomości wspólnej pozostają bez znaczenia z punktu widzenia opodatkowania podatkiem od nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2007 r., sygn. akt II FSK 1748/06). W zakresie odpowiedzialności solidarnej ordynacja podatkowa zasadniczo nie kreuje żadnych nowych uregulowań prawnych, ale odsyła do przepisów kodeksu cywilnego odnoszących się do zobowiązań cywilnoprawnych [art. 91 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.) - zwanej dalej: "o.p."]. Istota odpowiedzialności solidarnej sprowadza się do tego, że chociażby przedmiot świadczenia był podzielny, to odpowiedzialność każdego z dłużników i uprawnienie każdego z wierzycieli mają za przedmiot cały dług i całą wierzytelność. Z punktu widzenia podatku od nieruchomości najbardziej doniosłe znaczenie ma treść art. 366 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.) - zwanej dalej: "k.c.", który reguluje tzw. solidarność bierną. Polega ona na tym, że każdy z dłużników jest zobowiązany względem wierzyciela do spełnienia całego świadczenia, tak jakby był jedynym dłużnikiem. W dalszej kolejności znaczenie ma uregulowanie art. 376 § 1 k.c., który normuje roszczenie regresowe, a więc między innymi takie, które wynika właśnie z faktu spełnia świadczenia przez jedną z osób współodpowiedzialnych za dług. Ponadto, stosownie do postanowień art. 92 § 1 o.p. solidarna odpowiedzialność powstaje wraz z doręczeniem współwłaścicielom nieruchomości decyzji ustalających (ustalającej) wysokość zobowiązania podatkowego i wynika ona wprost z przepisu prawa, tj. art. 3 ust. 4 u.p.o.l. W aktach administracyjnych sprawy, przedstawionych sądowi ze skargą znajdują się kopie decyzji z 19 października 2015 r. oznaczonej nr [...] w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2015 dokonanego przez Burmistrza Miasta [...] w wysokości [...] zł, dotyczących współwłaścicieli: [...]. Decyzje miały identyczną treść, chociaż skierowane zostały do każdego ze współwłaścicieli (adresatów) oddzielnie. Jedynie decyzja dotycząca [...] została skierowana w jednym egzemplarzu. Ponadto w sentencji decyzji znalazła się wzmianka, iż adresaci decyzji są współwłaścicielami. Wskazano w tych decyzjach jednakową stawkę oraz kwotę obowiązku podatkowego odnoszącego się do całego przedmiotu opodatkowania. Przyjęcie w art. 3 ust. 4 u.p.o.l. zasady o solidarnej odpowiedzialności współwłaścicieli nieruchomości z tytułu zobowiązania w podatku od nieruchomości, rodzi konieczność wydania decyzji wymiarowej w stosunku do każdego współwłaściciela (podatnika) i wskazania w tych decyzjach obowiązku podatkowego odnoszącego się do całego przedmiotu opodatkowania. Zastosowanie takiego rozwiązania legislacyjnego podyktowane było względami praktycznymi. Przy określeniu solidarnej odpowiedzialności dla organu istotne jest jedynie zidentyfikowanie współwłaściciela, a więc podmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a nie określanie innych parametrów mających wpływ na definitywne obciążenie poszczególnych współwłaścicieli kosztami dotyczącymi nieruchomości (w tym podatkami) pomiędzy sobą. Sąd podziela pogląd wyrażony przez organ odwoławczy, zgodnie z którym nie ma żadnych przeszkód prawnych, aby w osobnych decyzjach ustalić wymiar podatku dla każdego ze współwłaścicieli, istotne jest, aby każdy ze współwłaścicieli, wobec solidarnej odpowiedzialności za zobowiązanie podatkowe, posiadał wiedzę, iż decyzje takie zostały wystawione. Warunek ten został w niniejszej sprawie spełniony. Zauważyć także należy, iż wskazane jest, by w sentencji decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe wymienieni zostali współwłaściciele nieruchomości, wraz z którymi adresat decyzji ponosi odpowiedzialność solidarną (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 1210/13, wyrok NSA z dnia 14 lipca 2015 r., sygn. akt II FSK 2397/13, orzeczenia dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednakże zdaniem sądu orzekającego w niniejszej sprawie, przyjęta przez organ I instancji formuła nie jest na tyle wadliwa, by samodzielnie stanowiła podstawę wyeliminowania decyzji tego organu z obrotu prawnego, szczególnie, że decyzja dotyczy współwłaściciela. Podkreślić bowiem należy, że decyzje dotyczące całości zobowiązania zostały doręczone wszystkim współwłaścicielom. Za bezzasadne należy uznać zarzuty naruszenia art. 120, art. 122, art. 124, art. 187, art. 191, art. 210 § 1 i § 4 o.p. polegające na niepodjęciu wszelkich niezbędnych działań celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz swobodnej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, co miałoby skutkować nieprawidłowym rozstrzygnięciem w zakresie prawidłowości decyzji organu I instancji. W istocie bowiem skarżący nie poddał w wątpliwość ustaleń fatycznych organów podatkowych, jedynie zakwestionował sposób wydania i doręczenia decyzji dla poszczególnych współwłaścicieli. Ponadto chybiony jest zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 222 o.p., co zdaniem skarżącego miało doprowadzić do naruszenia jego uprawnień procesowych. Skarżący nie wskazał w jaki sposób organ drugiej instancji naruszył przepis art. 222 o.p., który wymienia wymogi formalne odwołania. Wskazać należy, iż organ I instancji wszczął postępowanie podatkowe w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości położonej w [...], w związku z brakiem reakcji skarżącego na skierowane do niego wezwanie dot. informacji w sprawie podatku od nieruchomości. Takiej informacji udzielili wcześniej pozostali współwłaściciele. W związku z powyższym sąd nie dostrzegł, naruszeń w zakresie przepisów prawa materialnego, które miały wpływ na wynik sprawy oraz przepisów prawa procesowego, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zawierają wszystkie niezbędne elementy przewidziane w przepisach procedury podatkowej, a ponadto w badanej sprawie organy podatkowe podjęły wszelkie niezbędne czynności dla prawidłowego i obiektywnego ustalenia podstawy opodatkowania w odniesieniu do gruntu stanowiącego współwłasność skarżącego. Mając powyższe na względzie, z uwagi na to, iż zaskarżona decyzja odpowiada prawu, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.