III SA/Lu 724/15
WyrokWSA w Lublinie2016-06-14
Skład orzekający: Jadwiga Pastusiak, Ewa Ibrom, Ewa Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek dokonać zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, pobranej na podstawie przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z Konstytucją RP i prawem UE, a jeśli tak, to w jakiej formie i czy roszczenie to podlega przedawnieniu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma obowiązek dokonać zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, jeśli została ona pobrana na podstawie przepisu rozporządzenia uznanego za niezgodny z Konstytucją RP i prawem UE. Roszczenie to nie podlega przedawnieniu na podstawie przepisów ustawy o finansach publicznych, jeśli opłata została pobrana przed wejściem w życie tej ustawy. Sprawę należy załatwić w formie aktu lub czynności, a nie decyzji administracyjnej, jeśli opłata została pobrana przed wejściem w życie ustawy o finansach publicznych.Stan faktyczny
Skarżący domagali się zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu, argumentując niezgodność przepisów pobierających opłatę z Konstytucją RP. Starosta odmówił zwrotu, powołując się na przepisy obowiązujące w dacie rejestracji pojazdu. Skarżący wnieśli skargę do WSA, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania, wadliwego zastosowania przepisów rozporządzenia oraz niezastosowania prawa unijnego. Starosta wniósł o odrzucenie skargi z powodu przedawnienia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony akt, uznał obowiązek Starosty dokonania zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł oraz zasądził od Starosty na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom,, Sędzia WSA Ewa Kowalczyk, Protokolant Asystent sędziego Dorota Winiarczyk - Ożóg, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi B. C. i J. C. na akt Starosty z dnia [...] listopada 2014 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu I. uchyla zaskarżony akt; II. uznaje obowiązek Starosty dokonania na rzecz B. C. i J. C. zwrotu kwoty [...] zł stanowiącej część opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu seria i numer [...] dla pojazdu marki Ford Mondeo o numerze rejestracyjnym [...]; III. zasądza od Starosty na rzecz B.C. i J. C. [...] zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania.
Pismem z 24 października 2014 r. pełnomocnik B. i J. C. wystąpił do Starosty [...] z wnioskiem o stwierdzenie uprawnienia do zwrotu kwoty 425 zł stanowiącej część wniesionej opłaty za wydanie karty pojazdu nr [...]. Roszczenie uzasadniono niezgodnością z Konstytucją przepisów, które stanowiły podstawę pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, co zostało potwierdzone wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
Pismem z dnia [...] listopada 2014 r., adresowanym do B. C., Starosta [...] stwierdził brak podstaw do zwrotu należności z tytułu części opłaty za ww. kartę pojazdu dla samochodu marki Ford Mondeo, nr rej. [...], zarejestrowanego dnia 16 sierpnia 2004 r., na nazwisko B. i J. C. W uzasadnieniu organ wskazał, że opłata została pobrana na podstawie rozporządzenia obowiązującego w dacie rejestracji samochodu, stąd Starosta miał obowiązek żądać opłaty w wysokości przewidzianej prawem, a właściciel miał obowiązek taką opłatę uiścić. Co prawda Trybunał Konstytucyjny w powoływanym przez wnioskującego wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. stwierdził wprawdzie niekonstytucyjność przepisów stanowiących podstawę pobrania opłaty, ale orzekł o utracie mocy obowiązującej dopiero z dniem 1 maja 2006 r. Oznacza to, że do tego czasu przepis obowiązywał i istniał obowiązek jego stosowania.
Pismem z dnia 3 marca 2015 r. pełnomocnik skarżących wezwał Starostę do ustosunkowania się w formie aktu lub czynności do złożonego wniosku o stwierdzenie uprawnienia do zwrotu ww. kwoty w terminie 7 dni.
W odpowiedzi udzielonej pismem z dnia 12 marca 2015 r. Starosta poinformował, że wysłał już stosowne pismo (z [...] listopada 2014 r.) do B. C.
Pismem z 20 marca 2015 r. pełnomocnik skarżących wezwał Starostę [...] do usunięcia naruszenia prawa polegającego na odmowie stwierdzenia uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty w kwocie 425 zł.
W odpowiedzi na wezwanie, udzielonej pismem z 8 kwietnia 2015 r., Starosta ponownie odmówił stwierdzenia uprawnienia do zwrotu części opłaty, podtrzymując w całości poprzednio zajęte w sprawie stanowisko.
W skardze do sądu administracyjnego na akt Starosty [...] z dnia [...] listopada 2014 r. pełnomocnik B. i J. C. podniósł przede wszystkim zarzuty: naruszenia przepisów postępowania administracyjnego; wadliwego zastosowania § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r. w sytuacji, gdy przepis ten został uznany za niezgodny z ustawą i Konstytucją RP; niezastosowania przepisów prawa unijnego, sprzeciwiających się opłacie związanej z wydaniem pierwszej karty pojazdu sprowadzonego z innego państwa członkowskiego; nieuwzględnienia zasady pierwszeństwa prawa unijnego.
W uzasadnieniu skargi powołano orzecznictwo potwierdzające, że pomimo odroczenia terminu utraty mocy obowiązującej stanowiący podstawę pobierania zawyżonej kwoty opłaty przepis rozporządzenia z 2003 r. był niekonstytucyjny i sprzeczny z ustawą od samego początku jego obowiązywania.
W kwestii formy załatwienia sprawy, pełnomocnik skarżących podniósł, że wniosek o zwrot nadpłaconej kwoty za wydanie karty pojazdu podlega załatwieniu w drodze aktu lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.), a nie decyzji administracyjnej.
W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wniósł o jej odrzucenie z powodu przedawnienia. Starosta powołał się na przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885, ze zm.; dalej jako: u.f.p.), które weszły w życie z dniem 1 stycznia 2010 r. W świetle tych przepisów żądanie skarżących należy uznać za wniosek o zwrot nadpłaty w rozumieniu działu III Ordynacji podatkowej, a tym samym w sprawie mają zastosowanie przepisy, przewidujące wygaśnięcie roszczenia o zwrot nadpłaty z upływem 5 lat od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Skoro opłatę uiszczono w 2004 r. termin przedawnienia obowiązku zwrotu części opłaty za kartę pojazdu upłynął 31 grudnia 2009 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przed przejściem do merytorycznej oceny sprawy należy odnieść się do kwestii formalnej – zachowania terminu do wniesienia skargi.
Przedmiotem skargi jest akt Starosty [...] w formie pisma z dnia [...] listopada 2014 r., odmawiającego zwrotu części opłaty jaką skarżący uiścili za wydanie karty pojazdu nr [...].
Akt tego rodzaju podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., z którego wynika, że sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg między innymi na inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.
Zgodnie z art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Ostatnie zdanie zacytowanego przepisu nie ma zastosowania w sprawie, bowiem skargę do sadu wniesiono w maju 2015 r., a więc przed wejściem w życie nowelizacji zmieniającej treść tego przepisu.
W aktach administracyjnych nie ma dowodu doręczenia pisma organu z dnia [...] listopada 2014 r. Co więcej – wniosek o zwrot części opłaty złożył pełnomocnik, natomiast pismo skierowano tylko do jednego z właścicieli.
Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, poprzedzające wniesienie skargi na akt z [...] listopada 2014 r. nosi datę 20 marca 2015 r. Pojawia się wobec tego pytanie o zachowanie terminu 14-dniowego, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 52 § 3 p.p.s.a.
W ocenie Sądu w badanej sprawie należy uznać, że skarżący nie uchybili temu terminowi. Po pierwsze, niemożliwie jest ustalenie początku biegu tego terminu. W aktach sprawy nie ma dowodu doręczenia pisma z [...] listopada 2014 r., nie wiadomo nawet, czy zostało skutecznie doręczone. Po drugie, przyjęcie konkluzji o uchybieniu terminu oznaczałoby obciążenie skarżących konsekwencjami ewidentnego błędu organu. Organ bez żadnych podstaw prawnych wysłał pismo z [...] listopada 2014 r. do jednego z właścicieli, skoro było ich dwóch. Ponadto właściciele pojazdu mieli prawidłowo ustanowionego pełnomocnika, który wszak składał wniosek o zwrot opłaty, a zatem pismo należało doręczyć pełnomocnikowi, a nie jednemu ze współwłaścicieli.
W tej sytuacji należy uznać, że zachowano wymogi formalne wniesienia skargi do sądu.
Przechodząc do oceny merytorycznej sprawy należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem odmowa zwrotu skarżącym części opłaty za wydanie karty pojazdu nastąpiła z naruszeniem prawa.
Z uwagi na argumentację pełnomocnika skarżących oraz organu, w pierwszej kolejności należy odnieść się do zagadnienia formy, w jakiej powinien wypowiedzieć się organ administracyjny w kwestii roszczenia o zwrot części opłaty za wydanie karty pojazdu.
Problem ten rozstrzygnęła uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. (I OPS 3/07, publ. ONSAiWSA 2008/2/21), w której stwierdzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano, że obowiązek uiszczenia opłaty za wydanie karty pojazdu powstaje w toku indywidualnej sprawy administracyjnej o rejestrację pojazdu i o jego istnieniu rozstrzyga organ w toku jej załatwiania. Ma on charakter obowiązku administracyjnego, który wynika z przepisów prawa, a organ jest uprawniony do orzekania w przedmiocie tego obowiązku, przy czym nie ma podstawy do rozstrzygania o tym w drodze decyzji administracyjnej, gdyż ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym w ogóle nie reguluje spraw dotyczących zwrotu uiszczonych opłat, a z przepisów k.p.a. nie można wyprowadzić zasady, że każde żądanie skierowane do organu wymaga rozstrzygnięcia w drodze decyzji administracyjnej. Do uiszczania opłaty nie mają zastosowania przepisy ustawy o opłacie skarbowej ani ustawy - Ordynacja podatkowa, opłata nie ma bowiem charakteru podatkowego.
Aktualność tezy wyrażonej w uchwale została poddana w wątpliwość przez niektóre organy administracji i niektóre składy orzekające sądów administracyjnych po wejściu w życie ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885, ze zm.; dalej jako: u.f.p.). Źródłem wątpliwości w kontekście spornej opłaty stała się treść przepisów art. 60 pkt 7 i art. 67 u.f.p. Pierwszy z tych przepisów w katalogu środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym wymienia dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Do tej kategorii należy zaliczyć także opłaty za wydanie karty pojazdu pobierane przez starostów na pokrycie kosztów druku i dystrybucji zamówionych i wydawanych właścicielom pojazdów kart. Z kolei zgodnie z art. 67 u.f.p., do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60 ustawy, nieuregulowanych w ustawie o finansach publicznych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej "Zobowiązania podatkowe", regulującego między innymi zagadnienia nadpłaty (rozdział 9). Odesłanie do przepisów k.p.a. oraz odpowiednio stosowanych przepisów dotyczących nadpłaty podatku oznacza, że w przypadku złożenia wniosku o zwrot nadpłaconej opłaty, stanowiącej niepodatkową należność budżetową o charakterze publiczno-prawnym w rozumieniu art. 60 u.f.p., właściwy organ powinien załatwić sprawę przez wydanie decyzji administracyjnej.
W ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie nowe regulacje znajdują zastosowanie w odniesieniu do opłat pobranych od dnia 1 stycznia 2010 r., a więc po wejściu w życie ustawy o finansach publicznych.
Należy jeszcze raz podkreślić, że obowiązek uiszczenia opłaty i jej wysokość wynikały i wynikają wprost z przepisów prawa, to jest z art. 77 ust. 3 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Z kolei wysokość opłaty precyzyjnie określało rozporządzenie wydane na podstawie upoważnienia ustawowego, zawartego w art. 77 ust. 4 pkt 2 tej ustawy.
W związku z tym w sprawach omawianych opłat nie może znaleźć zastosowania art. 115 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 157, poz. 1241 ze zm.), w którym zawarto normę intertemporalną, według której do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych, wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Norma ta dotyczy wyłącznie spraw będących w toku w dniu wejścia ustawy w życie, a nie spraw już zakończonych, dla których ustawodawca nie przewidywał przed dniem wejścia w życie ustawy decyzyjnego trybu załatwienia.
Brak jednoznacznej wypowiedzi ustawodawcy w kwestii intertemporalnej każe poszukiwać jej rozstrzygnięcia drogą wykładni i kierowania się ogólnie przyjętymi zasadami prawa międzyczasowego. Przyjęcie jednego z możliwych rozwiązań (dalsze stosowanie przepisów dotychczasowych lub oparcie się na zasadzie bezpośredniego działania nowych przepisów) nie może następować w sposób automatyczny, lecz musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, przy czym jednocześnie należy brać pod uwagę skutki, jakie może wywołać przyjęcie jednej lub drugiej zasady (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. w sprawie I OPS 1/06, publ. ONSAiWSA 2006/3/71; uchwała składu pięciu sędziów NSA z dnia 20 października 1997 r. w sprawie FPK 11/97, publ. ONSA 1998/1/10). W tym zakresie kierować należy się poszanowaniem podstawowej zasady prawa międzyczasowego, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP, niedziałania prawa wstecz, sprowadzającej się w istocie do zakazu stosowania nowo ustanowionych uregulowań do zdarzeń, które miały miejsce przed wejściem w życie tych norm, z którymi to zdarzeniami prawo nie wiązało dotąd skutków prawnych przewidzianych nowymi unormowaniami. Gdyby do zwrotu należności pobranej pod rządami poprzednio obowiązujących przepisów z zakresu prawa administracyjnego, które nie przewidywały przedawnienia roszczeń w tym zakresie, stosować wprost przepisy nowej ustawy o finansach publicznych, wówczas postępowanie zostałoby poddane reżimowi określonemu w art. 61 i nast. u.f.p., przewidującemu tryb rozstrzygania spraw w drodze decyzji administracyjnej. Oznaczałoby to również, że z mocy art. 67 u.f.p., odpowiednie zastosowanie miałyby przepisy Działu III Ordynacji podatkowej i - co istotne – powodowałoby to konieczność zastosowania terminów przedawnienia wynikających z tej ustawy. Byłoby to sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które - jak wskazano już wyżej - nie obwarowywały czynności zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia. Prowadziłoby to do pogorszenia sytuacji prawnej skarżących.
W związku z tym sąd przychyla się do dominującego aktualnie w orzecznictwie stanowiska, w myśl którego przepisy nowej ustawy z 2009 r. o finansach publicznych nie mogą mieć zastosowania do czynności związanych ze zwrotem opłaty pobranej za wydanie karty pojazdu, jeśli czynność pobrania tej opłaty miała miejsce przed wejściem w życie u.f.p. Takie stanowisko prezentowane jest w licznych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (na przykład wyroki: z dnia 18 grudnia 2012 r. w sprawie I OSK 2105/12, z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie I OSK 2091/12, z dnia 12 lutego 2012 r. w sprawie I OSK 818/12, z dnia 21 marca 2012 r. w sprawie I OSK 1282/12 - zamieszczone w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (dalej wymienianej jako CBOSA) pod adresem - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Konsekwencją przyjętego przez Sąd stanowiska jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych (por. wyroki: WSA w Gorzowie z 2.02.2012 r., II SA/Go 913/11; WSA w Poznaniu z 24.01.2012 r., I SA/Po 777/11; WSA w Bydgoszczy z 20.12.2011 r., I SA/Bd 828/11; WSA w Lublinie z 6.12.2012 r., III SA/Lu 674/12; z 8.04.2014 r., III SA/Lu 946/13; publ. w CBOSA).
W badanej sprawie sporna opłata została pobrana w 2004 r., co skutkuje zastosowaniem dotychczasowych zasad co do formy orzekania o jej zwrocie lub odmowie zwrotu – czynności materialno-technicznej. Wadliwa jest zatem podniesiona w odpowiedzi argumentacja organu, że w sprawie należy stosować przepisy Ordynacji podatkowej, poprzez odesłanie zawarte w art. 67 u.f.p.
Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności żądania skarżących zwrotu nadpłaconej opłaty za kartę pojazdu, wskazać trzeba w pierwszej kolejności, że materialnoprawną podstawą pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu był przepis art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Natomiast w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, wydanego na podstawie delegacji ustawowej z art. 77 ust. 4 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym, zawierającej upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu do określenia w drodze rozporządzenia wysokości opłaty za kartę pojazdu, opłatę za wydanie karty pojazdu przy pierwszej rejestracji na terytorium RP określono na kwotę 500 zł. Rozporządzenie to stanowiło podstawę pobrania od skarżących przez organ rejestrujący opłaty za kartę pojazdu w określonej wysokości.
Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. akt U 6/04 orzekł o niezgodności § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym i art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP; równocześnie odroczył termin utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu do dnia 1 maja 2006 r. W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wskazał, że niezgodność § 1 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym polega na tym, że przez zawyżenie wysokości opłaty wykroczono poza zakres upoważnienia zawartego w ustawie. Rozporządzenie bowiem, niezgodnie ze wskazanymi w ustawie wytycznymi w postaci nakazu uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem
i dystrybucją karty, ustalało opłatę, uwzględniając dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca nie przewiduje. Dlatego też § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia został uznany za niezgodny również z art. 92 ust. 1 Konstytucji, który nakazuje wydanie rozporządzeń w celu wykonania ustaw
i wyklucza przejmowanie przez organ wydający rozporządzenie uprawnień ustawodawcy. Rozporządzenie może być bowiem wydane wyłącznie na podstawie wyraźnego, a więc nie opartego tylko na domniemaniu lub na wykładni celowościowej, szczegółowego upoważnienia ustawy, w granicach tego upoważnienia i w celu wykonania ustawy. Trybunał uznał ponadto, że § 1 ust. 1 rozporządzenia jest niezgodny z art. 217 Konstytucji, gdyż ustanowiona w nim opłata stanowi – ze względu na niewspółmierność do rzeczywistych kosztów świadczonej usługi - daninę publiczną o charakterze podatkowym.
Należy również wskazać na sprzeczność powołanego przepisu rozporządzenia z treścią art. 110 akapit pierwszy Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dawny art. 90 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską), co zostało potwierdzone postanowieniem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07. Należy przypomnieć, że postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz Traktatu akcesyjnego dotyczącego przystąpienia Polski do Unii Europejskiej (art. 2). Z zasady nadrzędności (pierwszeństwa) prawa wspólnotowego nad prawem krajowym wywodzi się regułę, w myśl której sąd krajowy ma kompetencję niestosowania sprzecznych z prawem wspólnotowym przepisów prawa krajowego, niezależnie przy tym od wyroku krajowego sądu konstytucyjnego, który odracza utratę mocy obowiązującej tych przepisów, uznanych za niekonstytucyjne (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt III CZP 37/10). Z tej przyczyny nie może znaleźć uznania sądu argumentacja Starosty w zakresie, w jakim powołuje się na odroczenie terminu utraty mocy obowiązującej zakwestionowanego przez TK przepisu rozporządzenia z 2003 r.
Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że naruszenie prawa przez organ administracji publicznej polegało w niniejszej sprawie na odmowie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu w oparciu o przepis rozporządzenia, który jest niezgodny z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji RP, z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 Prawa o ruchu drogowym, obowiązujących w dacie pobrania opłaty. Stwierdzenie naruszenia prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy sprawia, że skargę należało uwzględnić. Skutkiem tego jest uchylenie zaskarżonego aktu na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a.
Sąd w wyroku może uznać uprawnienie lub obowiązek wynikający z przepisów prawa. Jak wywiedziono wyżej, sprawa odmowy zwrotu opłaty jako dotycząca obowiązku publicznoprawnego ma swoje źródło w przepisach regulujących obowiązek uiszczenia opłaty za kartę pojazdu, tj. art. 77 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia z 28 lipca 2003 r.
Skoro żądanie zwrotu opłaty dotyczy obowiązku wynikającego z przepisów prawa, to podmiot, którego obowiązku dotyczy akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. ma prawo żądać aby sąd orzekł o jego istnieniu lub nieistnieniu (art. 146 § 1 p.p.s.a.).
W niniejszej sprawie Sąd uznając obowiązek organu do zwrotu skarżącym części opłaty za kartę pojazdu i ustalając wysokość części podlegającej zwrotowi w kwocie 425 zł, kierował się treścią wspomnianego wyroku TK z 17 stycznia 2006 r. Uiszczona przez skarżących kwota 500 zł za wydanie karty pojazdu była zawyżona w stosunku do pobranej, gdyż opłata winna uwzględniać wysokość kosztów związanych z drukiem i dystrybucją, o których mowa w art. 77 ust. 5 Prawa o ruchu drogowym. Powyższe uzasadnia obowiązek organu, który pobrał opłatę do zwrotu skarżących różnicy pomiędzy opłatą pobraną a należną z uwzględnieniem wytycznych zawartych w powołanym przepisie. Pomocnym w zakresie ustalenia wysokości kwoty podlegającej zwrotowi jest § 1 ust. 1 obecnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 28 marca 2006 r. (Dz. U. Nr 59, poz. 421), zgodnie z którym opłata za kartę pojazdu wynosi 75 zł. Zatem różnica pomiędzy kwotą 500 zł (opłatą uiszczoną przez skarżących za kartę pojazdu) a kwotą 75 zł (opłatą pobieraną na podstawie rozporządzenia z 2006 r.) wynosi 425 zł. Dodatkowym argumentem przemawiającym za taką interpretacją jest też fakt, że w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2003 r. opłata przewidziana za wydanie wtórnika karty pojazdu wynosiła także 75 zł. Kwota w tej samej wysokości wyznaczona została też za wydanie wtórnika karty pojazdu w § 1 ust. 2 rozporządzenia z 2006 r. (por. wyroki NSA: z 9.12.2009 r., sygn. akt l OSK 773/09, z 15.02.2010 r., sygn. akt l OSK 842/09, wyrok WSA w Lublinie z 8.4.2014 r., sygn. akt III SA/Lu 946/13).
Argumentacja organu, wnoszącego o odrzucenie skargi z powodu przedawnienia roszczeń skarżących jest całkowicie chybiona. Po pierwsze, podstawą odrzucenia skargi są względy formalne, nie zaś ocena merytoryczna roszczeń, w ramach której uwzględnia się ewentualnie kwestię przedawnienia. Przedawnienie można co najwyżej rozważać w kontekście oddalenia skargi. Po drugie, jak już obszernie wyjaśniono wyżej, nie ma podstaw, aby do roszczeń skarżących stosować przepisy Ordynacji podatkowej poprzez odesłanie zawarte z art. 67 u.f.p. Z uwagi na powszechnie uznane zasady prawa intertemporalnego, sprawa podlegała załatwieniu przy zastosowaniu przepisów obowiązujących przed wejściem w życie ustawy o finansach publicznych z 2009 r.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 146 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w pkt I i II sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461, ze zm.), w związku z § 21 z dnia 22 października 2015 r. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło