IV SA/Gl 81/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska (spr.) Sędzia WSA Bożena Miliczek – Ciszewska Protokolant specjalista Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...]. M.J. (dalej "skarżąca") została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż. w dniu 8 kwietnia 2013 r. Decyzją z dnia [...]r. Starosta Powiatu w Ż. uznał skarżącą za osobę bezrobotną od dnia 8 kwietnia 2013 r. i odmówił przyznania prawa do zasiłku. Dnia 18 lutego 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o przesłanie jej dokumentów do Powiatowego Urzędu Pracy w B. w związku ze zmianą miejsca zamieszkania, dlatego jej karta rejestracyjna w dniu 27 lutego 2014 r. została włączona do rejestru osób bezrobotnych w B. Decyzją Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., nr [...], orzeczono o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 22 lipca 2015 r. na okres 120 dni oraz nadano tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższego rozstrzygnięcia skarżąca wniosła odwołanie, w którym podała, że wezwanie do stawiennictwa w organie w dniu 21 lipca 2015 r. zostało wydane na 13 dni przed datą planowanej czynności administracyjnej, co skutkowało tym, że nie zostało jej doręczone minimum 7 dni przed tą datą. Zdaniem skarżącej, w takim przypadku organ winien wyznaczyć nowy termin, o którym skarżąca powinna zostać powiadomiona z minimum 7 dniowym wyprzedzeniem, natomiast w niniejszej sprawie organ wyznaczył termin stawiennictwa na pierwszy dzień roboczy po dniu doręczenia wezwania, co jest niezgodne z przepisami. Dodatkowo, wezwanie zostało odebrane przez jej męża w dniu 21 lipca 2015 r., a on przekazał je skarżącej w dniu 25 lipca 2015 r., dlatego niezwłocznie po jego otrzymaniu zgłosiła się do organu. Zaznaczyła jednocześnie, że nie było jej w domu kiedy mąż odebrał wezwanie, więc nie mógł go przekazać do jej rąk w tym samym dniu, tj. 21 lipca 2015 r. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie "k.p.a.") w związku z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 149 z późn. zm., dalej "ustawa"), Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r., orzekającą o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 22 lipca 2015 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] powołał się na to, że jednym z podstawowych obowiązków bezrobotnego jest obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia do podjęcia pracy (art. 33 ust. 3 ustawy). Według art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy starosta pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w terminie 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Odnosząc się do zarzutów odwołania podniósł, że do terminów stawiennictwa nie odnoszą się przepisy k.p.a. dotyczące np. wyznaczenia rozprawy. Organ zatrudnienia dokonując wezwania bezrobotnego do stawiennictwa weryfikuje jego gotowość do pracy, lecz dopiero jego niestawiennictwo bez wskazania uzasadnionej przyczyny w wymaganym terminie może spowodować wszczęcie odrębnego postępowania w przedmiocie pozbawienia na określony okres statusu osoby bezrobotnej. Natomiast doręczenie w trybie art. 43 k.p.a. jest skuteczne prawnie, jeżeli zostało dokonane do rąk dorosłego domownika. Okoliczność, że osoba której wręczono pismo za pokwitowaniem nie oddała faktycznie pisma adresatowi nie ma wpływu na skuteczność dokonanego doręczenia. Zastępcze doręczenie pisma wskazane w art. 43 k.p.a. opiera się bowiem na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz na domniemaniu, że przedmiotowe pismo zostało doręczone. Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia 8 lipca 2015 r., doręczonym mężowi skarżącej w dniu 21 lipca 2015 r., wyznaczono jej datę zgłoszenia się do organu I instancji na dzień 21 lipca 2015 r., celem potwierdzenia gotowości do pracy i utworzenia indywidualnego planu działania, pouczając o skutkach niestawiennictwa wynikających z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, a także zamieszczono informację, iż w przypadku doręczenia wezwania w dniu późniejszym niż wyznaczony w wezwaniu, to wówczas należy zgłosić się do organu w pierwszym dniu roboczym po doręczeniu pisma. W niniejszej sprawie pierwszym dniem roboczym po dacie doręczenia wezwania był dzień 22 lipca 2015 r., w którym to dniu skarżąca nie stawiła się w urzędzie pracy, ale uczyniła to dopiero w dniu 27 lipca 2015 r. Z pisemnego oświadczenia skarżącej z dnia 27 lipca 2015 r. wynika, że jej mąż odebrał wezwanie po południu w dniu 21 lipca 2015 r., co uniemożliwiło wywiązanie się z wyznaczonego terminu, a ponieważ otrzymała od męża wezwanie w dniu 25 lipca 2015 r. (sobota), to zgłosiła się do urzędu pracy niezwłocznie w pierwszym dniu roboczym, a to był poniedziałek - 27 lipca 2015 r. Na koniec organ odwoławczy przywołał regulację art. 75 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym, bezrobotny który w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia utrudnienia nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Ponadto, o ciążących na skarżącej obowiązkach została ona poinformowana w dniu 27 lutego 2014 r. w treści "Oświadczenia osoby bezrobotnej rejestrującej Si ę w PUP w B.", którego jeden egzemplarz otrzymała. Z tego powodu organ odwoławczy zobowiązany był do obligatoryjnego pozbawienia skarżącej statusu osoby bezrobotnej, w oparciu o art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, który wyłącza podjęcie uznaniowego rozstrzygnięcia. Skarżąca, we wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze, podtrzymała argumentację zawartą w odwołaniu zaznaczając, że organ I instancji powinien był ją zawiadomić o planowanym terminie czynności z jej udziałem minimum na 7 dni przed terminem, tak aby mogła się do tego przygotować i zapewnić opiekę małoletnim dzieciom (w wieku 5 i 7 lat). Podkreśliła, że doręczenie wezwania dorosłemu domownikowi (jej mężowi) nastąpiło w godzinach popołudniowych. Jej zdaniem, skoro wróciła do domu w dniu 25 lipca 2015 r., to dopiero w tym dniu miała możliwość zapoznania się z treścią pisma organu, w związku z tym zgłosiła się w dniu 27 lipca 2015 r., natomiast sama jej nieobecność w miejscu zamieszkania w dniu doręczenia przesyłki mężowi nie oznacza braku jej gotowości do podjęcia pracy, gdyż ma prawo do krótkiego wyjazdu. W zaistniałej sytuacji organ powinien jeszcze raz wysłać wezwanie i wyznaczyć nowy termin stawiennictwa, uwzględniając 14-dniowy termin do odbioru awizowanej przesyłki na poczcie, aby umożliwić odebranie przesyłki przed wyznaczonym terminem oraz osobiste czynne uczestnictwo skarżącej w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...], podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym badaniu podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem oceny, w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] r., który działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej od dnia 22 lipca 2015 r. na okres 120 dni. Zgodnie z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Art. 67 ust. 2 Konstytucji stanowi, że obywatel pozostający bez pracy nie z własnej woli i nie mający innych środków utrzymania ma prawo do zabezpieczenia społecznego, którego zakres i formy określa ustawa. Przepis ten nie rodzi wprawdzie jakichkolwiek roszczeń po stronie potencjalnych uprawnionych, lecz niewątpliwie stanowi wyraz wysokiej rangi, jaką prawodawca konstytucyjny nadał ochronie prawa do zabezpieczenia społecznego osób bezrobotnych. Podstawę materialną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2015 r. poz. 149 z późn. zm., zwanej dalej jak dotychczas "ustawa"). Zgodnie z przepisem art. 33 ust. 3 ustawy bezrobotny ma obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub innej formy pomocy proponowanej przez urząd lub w innym celu wynikającym z ustawy i określonym przez urząd pracy, w tym potwierdzenia gotowości do podjęcia pracy. Wyznaczenie bezrobotnemu terminu do stawiennictwa w urzędzie pracy na podstawie powyższego terminu dokonywane jest w związku z rejestracją bezrobotnego, lecz nie jest to czynność procesowa w ramach postępowania administracyjnego. Nie mamy bowiem do czynienia z sytuacją, w której toczy się postępowanie administracyjne w sprawie indywidualnej, rozstrzyganej decyzją administracyjną (art. 1 pkt 1 k.p.a.). Organ zatrudnienia dokonując wezwania bezrobotnego do stawiennictwa weryfikuje jego gotowość do pracy, lecz dopiero jego niestawiennictwo bez wskazania uzasadnionej przyczyny w wymaganym terminie może spowodować wszczęcie odrębnego postępowania w przedmiocie pozbawienia, na określony okres, statusu bezrobotnego. Zatem przepisy k.p.a. mogą być w odniesieniu do czynności wezwania bezrobotnego do stawiennictwa w urzędzie pracy stosowane jedynie odpowiednio, mając na względzie charakter relacji między organem zatrudnienia i bezrobotnym (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 10 grudnia 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 1115/13, dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej CBOS). Art. 33 ust. 4 ustawy przewiduje w stosunku do bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa sankcję pozbawienia statusu bezrobotnego w zależności od ilości niestawiennictw na okres od 120 do 270 dni. Oczywistym uzasadnieniem ustanowienia takiej sankcji jest konieczność zapobieżenia nadużywaniu przez osoby zarejestrowane jako bezrobotne swych uprawnień do korzystania ze świadczeń związanych ze statusem bezrobotnego w sytuacji, gdy osoby te unikają kontaktu z urzędem pracy w związku z niezgłoszonym temu urzędowi wykonywaniem pracy zarobkowej lub z innych powodów. Interpretując zatem przepisy prawa materialnego związane z pozbawieniem statusu bezrobotnego w związku z niestawiennictwem w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy należy mieć na względzie zarówno potrzebę ochrony interesu społecznego przed nadużywaniem uprawnień związanych ze statusem bezrobotnego, jak i ochronę praw osób bezrobotnych, które powinny być objęte opieką Państwa jako pozostające w trudnej sytuacji życiowej - zgodnie z konstytucyjnymi zasadami solidarności społecznej i prawa do zabezpieczenia społecznego. W sprawie dostrzec należy również, że użyte w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy pojęcie "uzasadniona przyczyna" jest pojęciem nieostrym. Ocena w tym zakresie podlega uznaniowości organu, a zatem ustalenie treści owego pojęcia winno nastąpić na podstawie konkretnego stanu faktycznego sprawy. Uzasadnione przyczyny niestawiennictwa przez bezrobotnego w urzędzie pracy, to okoliczności natury obiektywnej, niezależne od woli bezrobotnego, a więc przeszkody, na które bezrobotny nie miał wpływu. Ustawodawca nakładając na bezrobotnego w art. 33 ust. 3 ustawy obowiązek zgłaszania się do właściwego powiatowego urzędu pracy w wyznaczonym przez urząd terminie nie sprecyzował, w jaki sposób urząd ten powiadomić winien bezrobotnego o dacie stawiennictwa. Oczywistym jednak jest, iż powiadomienie to winno być dokonane w sposób skuteczny, a skuteczność tego powiadomienia oceniana powinna być w zależności od konkretnych okoliczności danej sprawy (por. wyrok WSA: w Poznaniu z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Po 1051/14 oraz w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 871/14, CBOS). Zwrócić należy nadto uwagę na aspekt procesowy postępowania dotyczącego pozbawienia statusu osoby bezrobotnej na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Jest to odrębne postępowanie administracyjne wszczynane przez organ zatrudnienia z urzędu w przypadku ziszczenia się ustawowych przesłanek określonych w wymienionym przepisie. Terminy, o których mowa w art. 33 ust. 4 ustawy, są terminami prawa materialnego, które nie podlegają przywróceniu. Konieczne jest zatem takie rozumienie analizowanych przepisów, by nie prowadziły one do pozbawienia istotnych uprawnień osoby, która nie ponosi żadnej winy w uchybieniu obowiązkom nałożonym przez organ zatrudnienia (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 10 maja 2012 r. sygn. akt II SA/Gd 120/12, CBOS). Zgodna z art. 2 oraz art. 67 ust. 2 Konstytucji RP wykładnia art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy nakazuje zatem postawienie tezy, że przepisu tego nie stosuje się w przypadku, gdy bezrobotny wykaże, że bez swej winy nie uzyskał wiedzy o wyznaczeniu mu terminu do stawiennictwa w urzędzie pracy. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy przypomnieć należy, że zarówno organ I instancji, jak i II instancji uznał, że skarżąca zobowiązana była stawić się w urzędzie pracy w dniu 21 lipca 2015 r., gdyż taka data wyznaczona została w wezwaniu doręczonym w tym samym dniu (k. 39-40 akt administracyjnych). Skarżąca nie stawiła się w wyznaczonym terminie, ale powiadomiła o przyczynach tego niestawiennictwa, w przewidzianym 7 - dniowym terminie. Jednakże oba organy orzekające w sprawie uznały, że taki brak wstawiennictwa skutkuje pozbawieniem skarżącej statusu osoby bezrobotnej, na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Mając na uwadze regulację przepisu art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy trzeba zaakcentować, że łączne spełnienie obu wymienionych w tym przepisie przesłanek, czyli niestawiennictwo przez bezrobotnego w wyznaczonym terminie i brak powiadomienia o przyczynie nieobecności w terminie 7 - dni, stanowi podstawę pozbawienia statusu osoby bezrobotnej. Bezspornie również organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 k.p.a.). Zasada ta nie może być rozumiana jedynie jako postulat określonego zachowania, lecz stanowi ona obowiązującą normę prawa, z której wynikają konkretne dyrektywy wiążące organy administracji publicznej w toku podejmowanych przez nie czynności procesowych. Tymczasem w przedmiotowej sprawie skarżąca dowiedziała się o wyznaczeniu jej terminu stawiennictwa w urzędzie pracy dopiero z chwilą otrzymania wezwania odebranego przez jej męża, według jej oświadczenia miało to miejsce w dniu 25 lipca 2015 r. (sobota). Odbiór wezwania z dniem wstawiennictwa nie usprawiedliwia pozbawienia statusu bezrobotnego od dnia niestawienia się w urzędzie pracy, o ile w terminie 7 dni osoba taka powiadomiła o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Dostrzec nadto należy, że z zestawienia daty otrzymania wezwania i terminu wstawiennictwa, o którym mowa w przepisie art. 33 ust. 4 pkt 3 ustawy, nie istniała po stronie skarżącej możliwość powiadomienia urzędu o przyczynie nieobecności wcześniej niż dniu 27 lipca 2015 r. (poniedziałek). Zdaniem Sądu, każda przyczyna niestawiennictwa osoby bezrobotnej musi być oceniona przez organ na tle całokształtu okoliczności sprawy. Stąd też nie sposób zgodzić się z organem odwoławczym, że niestawiennictwo skarżącej spowodowane było nieuzasadnionymi przyczynami leżącymi po jej stronie. Jako dowolne należy traktować ustalenia faktyczne znajdujące wprawdzie potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym, ale nie w pełni rozpatrzonym i nie przedstawiającym argumentacji w związku z zarzutami zawartymi w odwołaniu i twierdzeniami samej skarżącej. W okolicznościach sprawy zastrzeżenia budzi stwierdzenie, że skarżąca nie udokumentowała przyczyny swojego niestawienia się w urzędzie pracy w terminie określonym w tym przepisie. Mowa jest w nim o obowiązku powiadomienia w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa w takim urzędzie w wyznaczonym terminie. Wskazany 7-dniowy termin ma charakter dyscyplinujący wobec bezrobotnych i służy zapobieganiu nadużyciom w korzystaniu ze statusu bezrobotnego. Uwzględniając takie cele wskazanego przepisu należy podnieść, że bieg tego terminu 7-dniowego niekoniecznie rozpoczyna się od wyznaczonego terminu stawiennictwa w urzędzie pracy, lecz zależy to od tego, czy w tym czasie bezrobotny miał możliwość dokonania takiego powiadomienia. Jeżeli nie - to bieg terminu do powiadomienia rozpoczyna się od dnia ustania obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej to powiadomienie (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 stycznia 2008 r. sygn. akt IV SA/Gl 602/07, CBOS). Organ odwoławczy nie wskazał z jakich powodów odmówił wiarygodności oświadczeniom skarżącej. Tym samym postępowanie odwoławcze przeprowadzone zostało z naruszeniem zasad wskazanych w art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., nakazujących organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością, a w szczególności zobowiązujących do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ocena czy dana okoliczność została udowodniona może nastąpić dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), w przeciwnym wypadku nosi cechy dowolności. Wymienione braki postępowania wyjaśniającego nie pozwalają na stwierdzenie, że spełnione zostały przesłanki z art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, skutkujące pozbawieniem statusu bezrobotnego i zasiłku dla bezrobotnych, a w szczególności, że skarżąca nie powiadomiła w okresie 7 dni o uzasadnionej przyczynie swojego niestawiennictwa oraz czy organ uznał podane przez skarżącą okoliczności za uzasadniające niestawiennictwo na termin wyznaczony na dzień 21 lipca 2015 r. Mając powyższe na względzie, skład orzekający uznał, że zaskarżona decyzja oraz decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego - art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, poprzez przyjęcie, że skarżąca dowiedziała się o wyznaczonym jej terminie wstawiennictwa wcześniej niż sama zadeklarowała przez co miała możliwość przybycia do organu na wezwanie. Z uwagi na stwierdzone naruszenia przepisów postępowania, zwłaszcza art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a., które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy, Sąd, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Na marginesie przyjdzie zauważyć, że akcentowany w skardze obowiązek opieki nad dziećmi wynika z ustawowych zasad sprawowania władzy rodzicielskiej (art. 95 § 1 i 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), nadto zakres i sposób sprawowania tej pieczy zależy od różnych czynników, do których niewątpliwie zaliczyć należy wiek dziecka i stan jego zdrowia.