III CZ 206/23

III CZ 206/23 POSTANOWIENIE 28 marca 2024 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Maciej Kowalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 28 marca 2024 r. w Warszawie zażalenia miasta stołecznego Warszawy na postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z 10 marca 2023 r., IV Cz 1376/20, w sprawie z wniosku M.M. z udziałem E.K., R.J. i miasta stołecznego Warszawy o stwierdzenie nabycia spadku, oddala zażalenie. [SOP] UZASADNIENIE Postanowieniem z 22 lipca 2020 r. Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie odrzucił apelację m.st. Warszawy wniesioną od postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie z 19 marca 2019 r. wydanego w sprawie z wniosku M.M. z udziałem E.K. i R.J. o stwierdzenie nabycia spadku oraz z wniosku E.K. i R.J. o stwierdzenie nabycia spadku. Zażalenie na to orzeczenie wniosło m.st. Warszawa, zaskarżając je w całości i żądając jego uchylenie w zaskarżonym zakresie. Postanowieniem z 21 stycznia 2021 r. Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie zażalenie oddalił. III CZ 206/23 2 Przywołane postanowienie w przedmiocie oddalenia zażalenia zostało zaskarżone przez m.st. Warszawa skargą kasacyjną. Postanowieniem z 10 marca 2022 r. Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie skargę kasacyjną – jako niedopuszczalną – odrzucił (art. 3986 § 2 k.p.c.). Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 5191 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku jest dopuszczalna, ale tylko od postanowienia Sądu drugiej instancji co do istoty sprawy oraz od postanowień w przedmiocie odrzucenia wniosku lub umorzenia postępowania w sprawie. Zaskarżone skargą kasacyjną postanowienie Sądu Okręgowego Warszawa -Praga w Warszawie z 21 stycznia 2021 r. nie należy do żadnej z kategorii rozstrzygnięć wymienionych w art. 5191 § 1 k.p.c., nie jest bowiem orzeczeniem co do istoty sprawy ani w przedmiocie odrzucenia wniosku, nie dotyczy też umorzenia postępowania w sprawie. W zażaleniu na to postanowienie m. st. Warszawa zarzuciło naruszenie: 1) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 5191 § 1 k.p.c. przez przyjęcie, że zaskarżone skargą kasacyjną postanowienie nie należy do żadnej z kategorii rozstrzygnięć wymienionych we wskazanym przepisie w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie jest postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie i jest postanowieniem orzekającym co do istoty; 2) przepisów prawa materialnego oraz postępowania tj. art. 510 § 1 k.p.c. w zw. z 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 § 1 Konstytucji RP w zw. z art. 1 dekret z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279) przez pozbawienie m.st. Warszawa udziału w postępowaniu, którego wynikiem jest bezpośrednio zainteresowane. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z woli ustawodawcy skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, rozpoznawanym raczej w interesie publicznym niż w interesie występującej z nią strony. Z tej przyczyny skarga kasacyjna nie przysługuje od orzeczeń kończących postępowanie we wszystkich sprawach rozpoznanych przez sąd drugiej instancji, lecz tylko od tych orzeczeń, które ustawodawca uznał za III CZ 206/23 3 podlegające zaskarżeniu tym środkiem (zob. postanowienie SN z 28 kwietnia 2021 r., III CZ 8/21). Na podstawie brzmienia art. 3981 § 1 k.p.c. przyjmuje się, że skarga kasacyjna nie jest dostępna od postanowień sądu drugiej instancji w przedmiocie odrzucenia apelacji (zob. np. postanowienia SN: z 8 lutego 2013 r., IV CZ 171/12; z 22 stycznia 2014 r., III CSK 588/10; z 8 lutego 2019 r., II CSK 391/18; z 15 kwietnia 2019 r., I CSK 525/18; z 30 września 2022 r. I CSK 2165/22) jak i od postanowień sądu drugiej instancji wydawanych na skutek rozpoznania zażaleń na postanowienia tego sądu o odrzuceniu apelacji wniesionych na podstawie art. 3942 § 1 k.p.c. (zob. np. postanowienia SN z 13 listopada 2019 r., II UZ 44/19; z 29 kwietnia 2021 r., I PSK 110/21; z 22 lutego 2023 r., III CZ 332/22). Wyrażony w art. 3981 § 1 k.p.c. wymóg, aby orzeczenie kończyło postępowanie w sprawie odnosi się wyłącznie do tych wyroków i postanowień sądu drugiej instancji, które wydane zostały w przedmiocie odrzucenia pozwu lub umorzenia postępowania. W konsekwencji, skarga kasacyjna od postanowienia sądu drugiej instancji wydanego na skutek rozpoznania zażalenia na postanowienie tego sądu w przedmiocie odrzucenia apelacji jest niedopuszczalna. Skarga kasacyjna od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa -Praga w Warszawie z 21 stycznia 2021 r. nie jest również dopuszczalna w świetle art. 5191 § 1 k.p.c. Stanowi on, że w sprawach z zakresu prawa osobowego, rzeczowego i spadkowego skarga kasacyjna przysługuje od wydanego przez sąd drugiej instancji postanowienia co do istoty sprawy oraz od postanowienia w przedmiocie odrzucenia wniosku i umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. Przepis ten wyraźnie zatem przesądza, że skarga kasacyjna nie przysługuje od innych prawomocnych postanowień sądu drugiej instancji kończących postępowanie w sprawie. Wbrew twierdzeniom skarżącego wydane przez Sąd drugiej instancji postanowienie oddalające zażalenie na postanowienie tego Sądu o odrzuceniu apelacji nie jest postanowieniem co do istoty sprawy w rozumieniu art. 5191 k.p.c. Postanowienie to nie odnosi się bowiem merytorycznie do przedmiotu sprawy – nie rozstrzyga kwestii materialnoprawnej, a dotyczy jedynie zagadnienia z dziedziny III CZ 206/23 4 postępowania - ma zatem charakter formalny. W konsekwencji postanowienie to nie podlega zaskarżeniu w drodze skargi kasacyjnej. Co do zarzutu z punktu drugiego, to pozostaje on poza zakresem kognicji Sądu Najwyższego, który w postępowaniu zażaleniowym (art. 3941 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.) bada jedynie, czy istniały przesłanki do odrzucenia nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Z tych względów, na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 i art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy oddalił zażalenie. (R.N.) [ms]