IV CO 143/20
Izba Cywilna2020-08-10
Skład orzekający: Agnieszka Piotrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania wniosków sędziów o wyłączenie od rozpoznania sprawy o przewlekłość postępowania, jeśli sąd, w którym sprawa się toczy, jest w stanie sformować skład orzekający?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie jest właściwy do rozpoznania wniosków sędziów o wyłączenie od rozpoznania sprawy, jeśli sąd, w którym sprawa się toczy (w tym przypadku Sąd Apelacyjny), jest w stanie sformować skład orzekający do rozpoznania tych wniosków. Zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c., o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a dopiero gdy ten sąd nie może wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów, właściwy staje się sąd nad nim przełożony, którym jest Sąd Najwyższy.Stan faktyczny
Sędziowie Sądu Apelacyjnego oraz sędziowie delegowani złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy ze skargi na przewlekłość postępowania. W uzasadnieniu wskazali, że R. S. wniósł pozew przeciwko Sądowi Apelacyjnemu i jego sędziom. Sąd Apelacyjny przedstawił akta sprawy Sądowi Najwyższemu w celu rozpoznania tych wniosków. Sąd Najwyższy ustalił, że jeden z sędziów Sądu Apelacyjnego złożył oświadczenie o braku wątpliwości co do jego bezstronności, a możliwe jest utworzenie składu orzekającego w Sądzie Apelacyjnym.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał wnioski sędziów o wyłączenie do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w [...] jako właściwemu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CO 143/20 POSTANOWIENIE Dnia 10 sierpnia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 sierpnia 2020 r., na skutek wniosków Sędziów Sądu Apelacyjnego w […]. P. B., P. D., D. G., M. I.-G., D. J., E. J., A. L., M. M., Z. M., J. R., M. R.-P., E. T., A. W.-S., M. Z., A. D., L. J., T. K.-S., R. K., A. L., L. J., B. R.-S., H. R., A. S., M. W., W. A., W. B., K. C., M. C., A. C., B. F.-P., W. G., D. M., K. N., D. R., A. R., J. S., S. S., D. W., J. A., M. B., G. C., M.G., I. K.-L., M. P., A. P., L. R., D. S. i L. M. oraz delegowanych do Sądu Apelacyjnego w […]. sędziów Sądu Okręgowego w G.: E. M.-C., R. R., M. U., B. G.-K., D. M.-J., R. T. i K. S. o wyłączenie od rozpoznania sprawy […] ze skargi R. S. na przewlekłość postępowania w sprawie […] Sądu Okręgowego w S., w sprawie ze skargi R. S. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w C. o zapłatę wnioski sędziów Sądu Apelacyjnego w […]. o ich wyłączenie przekazuje do rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w […]. jako właściwemu (art. 52 § 1 k.p.c.) UZASADNIENIE
2 Sędziowie Sądu Apelacyjnego w […]. oraz sędziowie delegowani do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w […]., działając na podstawie art. 49 k.p.c., złożyli wnioski o wyłączenie ich od rozpoznania sprawy […] ze skargi R. S. na przewlekłość postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w S. w sprawie […] z powództwa R. S. przeciwko Skarbowi Państwa - Zakładowi Karnemu w C. o zapłatę. W uzasadnieniach tych wniosków podnieśli, że R. S. wniósł pozew przeciwko Sądowi Apelacyjnemu w […]. oraz sędziom Sądu Apelacyjnego w […].: A. L., H. R., T. K. – S., K. C. i S. S. (… Sądu Okręgowego w S.). Wskazali także, że w powyższej sprawie postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 19 czerwca 2019 r. (…) zostali wyłączeni od rozpoznania wniosków sędziów Sądu Okręgowego w S. o wyłączenie od rozpoznania sprawy […]. Argumentowali dalej, że przytoczone okoliczności mogłyby, w ich ocenie, wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie skargi R. S. na przewlekłość postępowania w sprawie […]. Pismem z dnia 5 czerwca 2020 r. Sąd Apelacyjny przedstawił akta sprawy Sądowi Najwyższemu w celu rozpoznania tych wniosków. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Art. 49 k.p.c. stanowi normatywną podstawę wniosku sędziego o wyłączenie go od rozpoznania konkretnej sprawy w sytuacji występowania takich obiektywnych okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności wnioskującego sędziego w danej sprawie. Zgodnie z art. 52 § 1 k.p.c. o wyłączeniu sędziego rozstrzyga sąd, w którym sprawa się toczy, a gdyby sąd ten nie mógł wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów - sąd nad nim przełożony. W uchwale z dnia 6 marca 1998 r., III CZP 70/97 (OSNC 1998, Nr 9, poz. 132), Sąd Najwyższy wskazał, że sądem przełożonym nad sądem apelacyjnym jest Sąd Najwyższy. Jednakże możliwość rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy wniosków o wyłączenie sędziów powstaje dopiero w sytuacji, w której sąd, w którym sprawa się toczy (a zatem w tym przypadku Sąd Apelacyjny w [...]) nie może wydać postanowienia w tym przedmiocie ze względu na brak możliwości sformowania składu sędziowskiego. Ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych
3 ustaw (Dz. U. poz. 1469) dokonano - z dniem 21 sierpnia 2019 r. - zmiany treści dotychczasowego art. 52 § 2 k.p.c., który poprzednio przewidywał, że postanowienie w przedmiocie wyłączenia sędziego sąd wydawał w składzie trzech sędziów zawodowych. Obecnie przepis art. 52 § 2 k.p.c. nie reguluje w sposób szczególny składu sądu orzekającego w przedmiocie wyłączenia sędziego. Oznacza to, że zastosowanie w tym zakresie ma reguła ogólna, że sąd orzeka w składzie jednego sędziego (art. 47 § 1 k.p.c.). Z akt przedstawionej Sądowi Najwyższemu sprawy wynika, że sędzia Sądu Apelacyjnego W. Ł. złożył oświadczenie wskazujące, że nie zachodzą okoliczności tego rodzaju, które mogą wywoływać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności przy rozpoznaniu niniejszej sprawy (k. 30 akt). Z załączonej do akt listy sędziów Sądu Apelacyjnego w […]., a także z aktualnej listy sędziów znajdującej się na stronie internetowej tego Sądu wynika, że sędzia ten orzeka obecnie w Wydziale Cywilnym Sądu Apelacyjnego. Możliwe jest zatem utworzenie w Sądzie Apelacyjnym w […]. składu sędziowskiego w celu rozpoznania żądań pozostałych sędziów tego Sądu o wyłączenie od rozpoznania przedmiotowej sprawy, stąd Sąd Najwyższy postanowił, jak w sentencji. jw
Powiązane orzeczenia
- III CO 346/22 2022-05-04Czy Sąd Najwyższy powinien rozstrzygać wnioski o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy, jeśli sąd, w którym sprawa się toczy, może wydać postanowienie w tej sprawie?
- III CO 37/20 2020-07-13Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania wniosku o wyłączenie wszystkich sędziów sądu apelacyjnego, gdy sąd ten nie może wydać postanowienia z powodu braku dostatecznej liczby sędziów?
- IV CO 323/20 2021-12-02Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania żądań sędziów o wyłączenie od orzekania, gdy sąd przełożony (sąd apelacyjny) posiada wystarczającą liczbę sędziów do rozpoznania tych żądań?
- III CO 732/22 2022-07-19Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania wniosków sędziów o wyłączenie od rozpoznania sprawy, która została mu przedstawiona w celu rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziów?
- II CO 3/21 2021-01-21Czy Sąd Najwyższy jest właściwy do rozpoznania wniosków o wyłączenie sędziów, jeśli sąd apelacyjny jest w stanie samodzielnie rozstrzygnąć te wnioski?
Powołane przepisy
art. 52 § 1 KPCart. 49 KPCart. 52 § 2 KPCart. 47 § 1 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026. · PDF źródłowy