IV CSK 43/20

Sygn. akt IV CSK 43/20 POSTANOWIENIE Dnia 17 lipca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Monika Koba w sprawie z powództwa E. W. przeciwko Powiatowi O. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 lipca 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I ACa (…), 1/ odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2/ zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Sąd Okręgowy w E. wyrokiem z dnia 21 lutego 2019 r. zasądził od pozwanego Powiatu O. na rzecz powódki E. W. kwotę 242.600 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 lutego 2019 r. tytułem odszkodowania za sprzedaż nieruchomości z wadami w postaci braku dostępu do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, a w pozostałym zakresie oddalił powództwo. Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) orzekając na skutek apelacji obu stron, zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji, w ten tylko sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powódki dalsze ustawowe odsetki za opóźnienie od kwoty 2 100.000 zł za okres od dnia 30 maja 2017 r. do dnia 21 lutego 2019 r., oddalając apelację powódki w pozostałym zakresie oraz oddalając apelację pozwanego w całości. Orzeczenie to zostało zaskarżone skargą kasacyjną przez pozwanego w części oddalającej jego apelację i uwzględniającej apelację powódki oraz rozstrzygającej o kosztach postępowania apelacyjnego. Wnosząc o przyjęcie skargi do rozpoznania pozwany wskazał, że jest ona oczywiście uzasadniona z uwagi na dokonanie przez Sąd drugiej instancji, w ślad za Sądem pierwszej instancji, ustaleń w sprawie wymagającej wiedzy specjalnej w oparciu o opinię biegłego, która zawiera istotne luki, nie odpowiada na postawione tezy dowodowe, jest niejasna, nienależycie uzasadniona oraz nieweryfikowalna, co oznacza, że nie pozwala skontrolować zawartego w niej rozumowania co do trafności wniosków końcowych. W przekonaniu skarżącego w takiej sytuacji Sąd Apelacyjny powinien uwzględnić jego wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, zwłaszcza w świetle operatu szacunkowego wykonanego 18 lipca 2012 r. na zlecenie Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad oraz istnienia konkretnych uwag i argumentów podważających miarodajność opinii biegłego sądowego M.G. Powódka w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosła o odmowę przyjęcia jej do rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne 3 i ich uzasadnienie. Cel wymagania określonego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty tylko przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.) należy rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny, wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych rozumowań. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w interesie publicznym - a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia (tak np. Sąd Najwyższy w postanowieniach z dnia 10 kwietnia 2013 r., III CSK 67/13, niepubl. i z dnia 29 września 2017 r., V CSK 162/17, niepubl.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, niepubl. i przywołane tam orzecznictwo). Skonfrontowanie zaskarżonego orzeczenia z uzasadnieniem wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwala na stwierdzenie, by spełniona została przesłanka oczywistej zasadności skargi, o której mowa wyżej. Ocena wiarygodności i mocy dowodów jest podstawowym zadaniem sądu orzekającego, wyrażającym istotę sądzenia, a więc rozstrzygania kwestii spornych w warunkach niezawisłości, na podstawie własnego przekonania sędziego (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2004 r., II UK 80/04, niepubl. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2012 r., I UK 322/12, niepubl.). Powyższa zasada znajduje zastosowanie również przy ocenie dowodu w postaci opinii opracowanej przez biegłego i powinna obejmować logikę, jasność i przejrzystość wywodu, niesprzeczność opinii z pozostałymi 4 dowodami przeprowadzonymi w sprawie i uznanymi przez sąd za wiarygodne, spełnienie wymagań wynikających z tezy dowodowej, jednoznaczność opinii oraz poziom fachowej wiedzy biegłego (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 1974 r., I CR 100/74, niepubl. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001, nr 4, poz. 64). Jeżeli Sąd uzna opinię biegłego za prawidłową, to nie może poczynić ustaleń końcowych sprzecznych z nią (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1971 r., II CR 655/70, OSNC 1971, nr 9, poz. 160 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 1974 r., II CR 748/74, niepubl.). O oczywistej zasadności skargi nie może przekonywać błędna, zdaniem skarżącego, ocena przez Sąd Apelacyjny dowodu z opinii biegłego M.G. i mająca mieć miejsce nierzetelność tej opinii, są to bowiem kwestie usuwające się spod kontroli Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym (art. 3983 § 3 i art. 39813 § 2 k.p.c.). O rażącym naruszeniu prawa procesowego nie świadczy także odmowa dopuszczenia dowodu z opinii kolejnego biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, czy nie dopatrzenie się przez Sąd Apelacyjny podstaw do poddania sporządzonej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym opinii weryfikacji przez organizację zawodową rzeczoznawców majątkowych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że zajęte przez Sąd stanowisko o braku podstaw do poddania przeprowadzonej w sprawie opinii biegłego weryfikacji organizacji zawodowej rzeczoznawców majątkowych mieści się w granicach należących do Sądu oceny tego środka dowodowego (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2017 r., II CSK 450/16, niepubl.). W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało także wyjaśnione, że okoliczność, iż zgodnie z art. 286 k.p.c. sąd może zażądać dodatkowej opinii od tych samych lub innych biegłych, wcale nie oznacza, że w każdym przypadku jest to konieczne, potrzeba taka może bowiem wynikać z okoliczności sprawy i podlega ocenie sądu orzekającego. Wskazaną możliwość należy traktować jako obowiązek podjęcia wymienionej czynności wówczas, gdy konieczne jest ustalenie okoliczności wymagających wiadomości specjalnych, a ocena wydanej opinii prowadzi do wniosku, że jest nieprzekonująca, zawiera braki, stwierdzenia budzące wątpliwości lub sprzeczności. Okoliczność, że opinia biegłego nie ma treści 5 odpowiadających stronie nie stanowi dostatecznego uzasadnienia dla przeprowadzenia dowodu z opinii dalszych biegłych jeżeli w przekonaniu sądu opinia wyznaczonego biegłego jest na tyle kategoryczna i przekonująca, że wystarczająco wyjaśnia zagadnienia wymagające wiadomości specjalnych (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2017 r., II CSK 655/16, niepubl., z dnia 10 stycznia 2017 r., III UK 41/16, niepubl., z dnia 13 stycznia 2016 r., V CSK 262/15, niepubl., z dnia 14 listopada 2013 r., IV CSK 135/13, niepubl., z dnia 10 października 2012 r., I UK 210/12, niepubl., z dnia 30 maja 2007 r., IV CSK 41/07, niepubl., z dnia 4 sierpnia 1999 r., I PKN 20/99, OSNAPiUS 2000, nr 22, poz. 807, i z dnia 5 listopada 1974 r., I CR 562/74, niepubl. oraz postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2016 r., III CSK 35/16, niepubl., i z dnia 7 listopada 2010 r., I CKN 1170/98, OSNC 2001 nr 4, poz. 64). Nie przeprowadzenie przez Sąd Apelacyjny dalszych dowodów z opinii biegłych nie dowodzi zatem w okolicznościach sprawy oczywistej zasadności skargi. Prezentując pogląd odmienny skarżący nie bierze pod uwagę, że Sąd pierwszej instancji wskazał, a Sąd Apelacyjny stanowisko to podzielił - z jakich przyczyn uznaje dowód z opinii rzeczoznawcy majątkowego za wystarczający do rozstrzygnięcia o zakresie jego odpowiedzialności i wysokości szkody (k. 425 i k. 501 - 502). W istocie bowiem ocenia dowód z opinii biegłego w sposób diametralnie odmienny niż orzekające w sprawie Sądy i na tej podstawie formułuje wniosek o potrzebie skorzystania z opinii kolejnego biegłego. Również oparcie się przez Sądy na dowodzie z opinii biegłego przeprowadzonej w sprawie zamiast na prywatnych ekspertyzach, nie dowodzi oczywistej zasadności skargi. Opinia prywatna nie ma waloru dowodu z opinii biegłego w rozumieniu art. 278 k.p.c. (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 17 listopada 2010 r., I CSK 57/10, niepubl. i z dnia 15 stycznia 2010 r., I CSK 199/19, niepubl.). W konsekwencji analiza wniosku, na tle podstaw skargi oraz motywów zaskarżonego orzeczenia, w konfrontacji z wypracowanymi w orzecznictwie Sądu Najwyższego zasadami czynienia ustaleń wymagających przeprowadzenia dowodu 6 z opinii biegłych nie prowadzi do oceny, że stanowi ono konsekwencję jaskrawych błędów w podejmowanych działaniach procesowych czy wykładni prawa. Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie znajdując też okoliczności, które w ramach przedsądu jest obowiązany brać pod uwagę z urzędu. O kosztach postępowania kasacyjnego Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 98 § i 3, art. 99, w zw. z art. 391 § 1 w zw. z art. 39821 k.p.c. oraz § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz. U. z 2018, poz. 265). jw