II KO 188/25

Izba Karna2025-11-26

Skład orzekający: Włodzimierz Wróbel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy stroną postępowania jest sędzia lub prokurator z tego samego okręgu, dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k.?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy innemu sądowi równorzędnemu, gdy stroną postępowania jest sędzia lub prokurator z tego samego okręgu, którzy na co dzień występują przed danym sądem. Taka sytuacja stanowi przejaw dbałości o efektywność postępowania oraz wizerunek sądu jako organu niezależnego, z którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których nie można czynić zarzutu, iż w swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi kryteriami.
Stan faktyczny
Sąd Rejonowy w Siedlcach zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy zażalenia A.K. na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Przedmiotem zażalenia była odmowa wszczęcia śledztwa w kierunku czynów z art. 231 § 1 k.k., a osobami podejrzewanymi byli prokurator Prokuratury Okręgowej w Siedlcach oraz sędzia Sądu Okręgowego w Siedlcach. Pokrzywdzony złożył wniosek o wyłączenie sędziego referenta, który został uwzględniony.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy przekazał sprawę zażalenia A.K. na postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kozienicach.

Pełny tekst orzeczenia

II KO 188/25 POSTANOWIENIE Dnia 26 listopada 2025 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel po rozpoznaniu na posiedzeniu w dniu 26 listopada 2025 r. wniosku Sądu Rejonowy w Siedlcach z dnia 29 września 2025 r. (sygn. II Kp 393/25), o przekazanie sprawy zażalenia A.K. na postanowienie prokuratora z dnia 3 czerwca 2025 r. o odmowie wszczęcia śledztwa ([…]), do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, na podstawie art. 37 k.p.k. p o s t a n o w i ł przekazać sprawę zażalenia A.K. na postanowienie prokuratora z dnia 3 czerwca 2025 r. o odmowie wszczęcia śledztwa ([…]), do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Kozienicach. UZASADNIENIE Postanowieniem Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 29 września 2025 r. (sygn. akt II Kp 393/25) zwrócono się o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył co następuje. Sprawa dotyczy zażalenia A.K. na postanowienie Prokuratora Rejonowego w Janowie Lubelskim, które to zażalenie wpłynęło do Sądu Rejonowego w Siedlcach w dniu 02 lipca 2025 roku. Przedmiotem zażalenia była odmowa wszczęcia śledztwa, które miało być prowadzone w kierunku czynów m.in. z art. 231 § 1 k.k.. II KO 188/25 2 Jak wynikało z akt sprawy, osobami podejrzewanymi, których dotyczyło zawiadomienie, byli prokurator Prokuratury Okręgowej w Siedlcach, X.Y.., oraz sędzia Sądu Okręgowego w Siedlcach, X.Y.1 Z uwagi na fakt, że pokrzywdzony złożył wniosek o wyłączenie sędziego referenta, sędzia ten w dniu 05 września 2025 roku złożył oświadczenie w trybie art. 41 § 1 k.p.k.. Postanowieniem z dnia 11 września 2025 roku Sąd Rejonowy w Siedlcach nie uwzględnił wniosku A.K. o wyłączenie sędziego referenta od rozpoznania sprawy. Przepis art. 37 k.p.k. jako wyjątkowy nie podlega interpretacji rozszerzającej. Nadmierne jego wykorzystywanie może podważać zaufanie do niezależności sądów i niezawisłości sędziów. Dlatego wskazuje się, że odstąpienie od zasady rozpoznawania sprawy przez sąd właściwy miejscowo może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie świadczącej, że pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się dobru wymiaru sprawiedliwości. Dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za tym, aby w każdej sprawie zachowany został standard konstytucyjny rozpoznania jej przez sąd właściwy według procedury, w której się ona toczy (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Wydaje się racjonalną zasadą przyjmowanie w orzecznictwie Sądu Najwyższego w sprawach rozpoznawanych w trybie art. 37 k.p.k., że jeżeli stroną procesu jest m.in. sędzia, pracownik sądu lub prokurator Prokuratury tego samego okręgu, na co dzień występujący przed danym sądem - ten sąd nie powinien orzekać w sprawie. Stanowi to przejaw dbałości o owo dobro wymiaru sprawiedliwości, jakim jest z jednej strony efektywność postępowania oraz wizerunek sądu jako organu niezależnego, z którym orzekają niezawiśli sędziowie, co do których nie można czynić zarzutu, iż w swojej służbie kierują się pozamerytorycznymi kryteriami. Z tych względów uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu, Sąd Najwyższy przekazał ją do Sądu Rejonowego w Kozienicach [WB] [a.ł] II KO 188/25 3

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 37 KPKart. 231 § 1 KKart. 41 § 1 KPKart. 45 ust. 1§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy