III PZP 48/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN M. Sadowski (sprawozdawca). Sędziowie SN: M. Rafacz-Krzyżanowska, S. Szymańska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej, M. Bojarskiej, w sprawie z powództwa Bazylego M. przeciwko Wojewódzkiemu Urzędowi Poczty w S. o ekwiwalent na urlop po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie postanowieniem z dnia 1 października 1987 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy pracownik sezonowy, który jest kombatantem, ma prawo do 10-dniowego dodatkowego urlopu przysługującego kombatantowi?"podjął następującą uchwałę:Pracownik sezonowy będący kombatantem ma prawo do zwiększenia urlopu wypoczynkowego, przysługującego kombatantom w wymiarze 1/12 części za każdy przepracowany miesiąc (art. 7 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów - Dz. U. Nr 16, poz. 122 ze zm. - w zw. z art. 159 k.p.). Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 24 kwietnia 1987 r. Sąd Rejonowy - Sąd Pracy w Słupsku oddalił powództwo Bazylego M., dochodzącego od Wojewódzkiego Urzędu Poczty w S. ekwiwalentu pieniężnego za 21 dni urlopu wypoczynkowego, za lata 1983-1986 z tytułu zwiększenia przysługującego kombatantom.Niesporne było, że w tych latach powód był zatrudniony przez stronę pozwaną jako palacz w sezonach ogrzewczych oraz że jako pracownik sezonowy miał z tytułu tego zatrudnienia przyznawany przez stronę pozwaną urlop wypoczynkowy w wymiarze 1 dnia za każdy przepracowany miesiąc, a także to, że powód jest kombatantem w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatanów (Dz. U. Nr 16, poz. 122 ze zm.).Oddalając powództwo Sąd Rejonowy wyraził pogląd, że zwiększenie urlopu wypoczynkowego, przewidziane jako uprawnienie kombatantów pozostających w zatrudnieniu w art. 7 wymienionej ustawy, przysługuje jedynie kombatantom, którzy z tytułu zatrudnienia nabywają prawo do corocznego urlopu wypoczynkowego w wymiarze niezależnym od czasu przepracowania w ciągu roku.Rozpoznając rewizję powoda od tego wyroku Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie przedstawił w trybie art. 391 k.p.c. Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia pytanie prawne przytoczone w sentencji niniejszej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Artykuł 7 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów stanowi, że kombatantom pozostającym w zatrudnieniu zwiększa się przysługujący urlop wypoczynkowy o 10 dni roboczych, przy czym zwiększenie to nie przysługuje, jeżeli osoby te korzystają z urlopu w wymiarze przekraczającym 26 dni w ciągu roku.Nie budzi wątpliwości, że użyte w przytoczonym przepisie określenie "pozostający w zatrudnieniu" obejmuje osoby zatrudnione w ramach stosunku pracy. W takim znaczeniu stosowane jest pojęcie "zatrudnienie" w przepisach kodeksu pracy (np. por. art. 28 § 1, art. 36 § 1, art. 156 § 1 i art. 159 k.p.). Zatrudnienie pracowników sezonowych z reguły następuje na podstawie umów o pracę na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy, natomiast o sezonowym charakterze zatrudnienia decyduje okoliczność, że praca ta jest świadczona przez oznaczony wycinek cyklu kalendarzowego, w związku z właściwościami pór roku. Cechą charakterystyczną pracy sezonowej zatem jest jej związek czasowy z tzw. sezonem, który może przypadać w obrębie jednego roku kalendarzowego lub obejmować sąsiadujące okresy dwóch lat (sezon jesienno-zimowy). Z uwagi na taki charakter zatrudnienia przepisy kodeksu pracy w sposób szczególny i odmienny od pozostałych pracowników uregulowały uprawnienia urlopowe pracowników sezonowych. Poza tym odróżnieniem pracownicze prawa i obowiązki tej grupy zatrudnionych nie zostały w przepisach prawa pracy ukształtowane inaczej niż pozostałych pracowników zatrudnionych na czas określony lub na czas wykonywania określonej pracy.Szczególne uregulowanie uprawnień urlopowych pracowników sezonowych polega na powiązaniu wymiaru należnego im urlopu wyłącznie z okresem przepracowanym w sezonie, bez uzależnienia od okresu dotychczasowej pracy i nauki, a także stanowi odstępstwo od powszechnej zasady (art. 152 § 1 k.p.) nabywania prawa do urlopu z rozpoczęciem każdego kolejnego roku zatrudnienia.Zgodnie bowiem z art. 159 k.p. pracownik zatrudniony przy pracy sezonowej uzyskuje prawo do urlopu w wymiarze 1 dnia za każdy przepracowany miesiąc. Tak więc nie można, w stosunku do tej grupy pracowników przyjmować określonego z góry wymiaru rocznego urlopu, do jakiego nabędą oni prawo w wyniku zatrudnienia. Teoretycznie natomiast rozważając, może stwierdzić, że w przypadku kilku zatrudnień sezonowych jednego pracownika, obejmujących cały rok kalendarzowy, tj. 12 miesięcy, nabędzie on prawo do urlopu w wymiarze 12 dni roboczych.Przepisy ustawy z dnia 26 maja 1982 r., regulując szczególne uprawnienia kombatantów pozostających w zatrudnieniu (art. 6-8 ustawy), nie wyłączają z tych uprawnień kombatantów zatrudnionych sezonowo. Lege non distinquente, skoro ustawa nie wyróżnia tej grupy od pozostałych kombatantów pozostających w zatrudnieniu, niedopuszczalne jest w drodze wykładni prawa wyłączenie ich z powyższych uprawnień.Zwiększenie urlopu wypoczynkowego przysługującego kombatantom wynosi 10 dni roboczych w odniesieniu do rocznego wymiaru przysługującego tym pracownikom urlopu. Do powyższego wniosku prowadzi treść art. 7 ustawy z dnia 26 maja 1982 r., a w szczególności ograniczenie zawarte w zdaniu drugim tego przepisu, wyraźnie odnoszące się do wymiaru urlopu przysługującego w ciągu roku. W stosunku do pracowników nabywających prawo do corocznego urlopu wypoczynkowego w wymiarze niezależnym od przepracowanych miesięcy zwiększenie to jest jednakowe, bez względu na indywidualnie przysługujący wymiar urlopu.Jak już wcześniej było rozważone, roczny wymiar urlopu, jaki z tytułu zatrudnienia może uzyskać pracownik sezonowy, wynosi 12 dni. Za logiczne więc należy uznać, iż zwiększenie urlopu o 10 dni roboczych, przewidziane dla kombatantów odnosi się do takiego, hipotetycznego wymiaru rocznego urlopu pracownika sezonowego. Z uwagi na szczególne zasady urlopowe dotyczące tej grupy pracowników zawarte w art. 159 k.p., określony tym ostatnim przepisem wymiar urlopu, przysługujący za każdy przepracowany w sezonie miesiąc, wzrasta o 1/12 rocznego zwiększenia.Wbrew zastrzeżeniom przedstawionym przez Sąd Wojewódzki pominięcie w ustawie z dnia 26 maja 1982 r. określenia szczególnego sposobu obliczania zwiększenia urlopu kombatantom pracującym sezonowo nie świadczy o zamiarze wyłączenia ich z powyższego uprawnienia ani o braku możliwości stosowania wobec nich tego szczególnego uprawnienia przyznanego kombatantom, skoro w sposób logiczny i spójny z systemem prawa sposób taki można wyprowadzić z art. 159 k.p.Wobec powyższych argumentów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi jak w sentencji uchwały.